Wysokość emerytury lub renty może ulec zmianie wskutek przeliczenia podstawy wymiaru emerytury lub renty na zasadach określonych w art. 110 i 111 ustawy dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). Ustawa przewiduje różne możliwość przeliczenia podstawy wymiaru emerytury lub renty w zależności od tego czy zainteresowany wskazuje zarobki (podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenie emerytalne i rentowe) uzyskane:
- w całości lub w części po przyznaniu prawa do emerytury lub renty (art. 110 ustawy emerytalnej)
- w całości przed ustaleniem prawa do emerytury lub renty (art. 111 ustawy emerytalnej).
Przepis art. 110 ust. 1 ustawy emerytalnej stosuje się, jeżeli emeryt lub rencista pozostawał w ubezpieczeniu (np. kontynuował zatrudnienie) po ustaleniu prawa do świadczenia, a do podstawy wskaże podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne zgodnie z art. 15 ustawy przypadające w całości lub w części po przyznaniu świadczenia. Warunkiem przeliczenia świadczenia na podstawie tego przepisu ustawy emerytalnej co do zasady jest to, aby wskaźnik wysokości podstawy wymiaru był wyższy od poprzednio obliczonego. Warunek ten nie jest wymagany od emeryta lub rencisty, który: od dnia ustalenia prawa do świadczenia do dnia złożenia wniosku o przeliczenie w myśl art. 110 ust 1 nie pobrał emerytury lub renty wskutek jej zawieszenia (np. w związku z osiąganiem dochodu lub przychodu w wysokości powodującej zawieszenie prawa do świadczenia bądź na wniosek zgłoszony nie wcześniej niż od 1 stycznia 1999 r. – art. 103 ust. 3) lub okres wymagany do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty w całości przypada po przyznaniu prawa do świadczenia, a wskaźnik wysokości postawy wymiaru wynosi co najmniej 130%.
Art. 111 obejmuje przypadki, w których do przeliczenia podstawy wymiaru emerytur i rent wskazywane są zarobki osiągnięte przed ustaleniem prawa do świadczenia. Przy obliczaniu nowej podstawy wymiaru na podstawie tego przepisu w każdym przypadku stosuje się kwotę bazową przyjętą ostatnio do obliczenia podstawy wymiaru oraz wysokości świadczenia. W myśl tego przepisu wysokość emerytury lub renty ustala się ponownie od podstawy wymiaru ustalonej w myśl art. 15, jeżeli do jej obliczenia wskazano podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenie emerytalne i rentowe na podstawie przepisów prawa polskiego:
1) z liczby kolejnych lat kalendarzowych i w okresie wskazanym do ustalenia podstawy wymiaru świadczenia,
2) z kolejnych 10 lat kalendarzowych wybranych z 20 lat kalendarzowych, poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o przyznanie emerytury lub renty albo o ponowne ustalenie emerytury lub renty z uwzględnieniem art. 176
3) z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu, przypadających bezpośrednio przed rokiem zgłoszenia wniosku o ponowne ustalenie emerytury lub renty
- a wskaźnik wysokości podstawy wymiaru jest wyższy od poprzednio obliczonego.
Sprawa zastosowania przy przeliczaniu świadczenia na podstawie art. 111 ustawy kwoty bazowej ostatnio przyjętej do obliczenia świadczenia była przedmiotem postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, który w wyroku z dnia 26 kwietnia 2005 r. P 3/04 (OTK ZU z 2005 r. Nr 4A/41) uznał, że art. 111 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS jest zgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.

pełna lista FAQ - najczęściej zadawanych pytań