Godło RP

Krajowy Mechanizm Prewencji - raporty RPO.

Co się dzieje za zamkniętymi drzwiami? Tam, gdzie trudno zajrzeć, a jeszcze trudniej wyjść? Co wynika z wizytacji w miejscach, gdzie przebywają osoby pozbawione wolności?

Przemoc i tortury, okrutne i nieludzkie traktowanie – choć są zakazane, zdarzają się zwłaszcza tam, gdzie „nikt nie widzi”. Zatem nie tylko w ciemnej ulicy, ale także:

  • w więzieniach i aresztach,
  • w szpitalach psychiatrycznych,
  • w domach pomocy społecznej,
  • w izbach wytrzeźwień,
  • w schroniskach dla nieletnich i zakładach poprawczych,
  • w pomieszczeniach dla osób zatrzymanych jednostek organizacyjnych Policji,
  • w policyjnych izbach dziecka,
  • w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych,
  • w pomieszczeniach dla osób zatrzymanych jednostek organizacyjnych
  • Straży Granicznej,
  • w aresztach w celu wydalenia Straży Granicznej,
  • w ośrodkach strzeżonych dla cudzoziemców,
  • w pomieszczeniach dla osób zatrzymanych jednostek organizacyjnych
  • Żandarmerii Wojskowej,
  • w zakładach opiekuńczo – leczniczych,
  • w placówkach całodobowej opieki dla osób niepełnosprawnych,
  • przewlekle chorych i w podeszłym wieku.

Te miejsca (jest ich w Polsce ponad 3000) muszą być regularnie kontrolowane.

Wynika to nie tylko z wiedzy i zdrowego rozsądku, ale także ze zobowiązań, jakie nakłada na nasz kraj wspólnota międzynarodowa.

Robi to Krajowy Mechanizm Prewencji Tortur (KMPT) – eksperci (prawnicy, pedagodzy, socjolodzy, lekarze, kryminolodzy, psycholodzy) badający sytuacje w miejscach, gdzie ludzie przebywają wbrew swojej woli.

KMPT działa na mocy postanowień Protokołu fakultatywnego do Konwencji ONZ w sprawie zakazu stosowania tortur (OPCAT). Każde państwo-strona Konwencji ma obowiązek utworzyć Krajowy Mechanizm Prewencji Tortur.

Zadanie przeciwdziałania torturom i okrutnemu traktowaniu w więzieniach i innych miejscach pozbawienia wolności zostało powierzone Rzecznikowi Praw Obywatelskich 18 stycznia 2008 r. nowelizacją ustawy o RPO (obowiązek ten zapisany jest w art. 1.1.4).

Kraje, które ratyfikowały Protokół fakultatywny do Konwencji w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania (w skrócie: OPCAT), zobowiązały się do ustanowienia Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur, czyli niezależnego organu, który regularnie wizytuje miejsca pozbawienia wolności. W Polsce kilkunastu członków KMP w Biurze RPO ma w swej pieczy 2 500 miejsc pozbawienia wolności – więzienia, areszty, domy pomocy społecznej, szpitale psychiatryczne, izby wytrzeźwień, poprawczaki...

W raporcie opisane zostały miejsca wizytowane w 2016 r., znalezione tam nieprawidłowości, ale także dobre praktyki.

Zadanie przeciwdziałania torturom i okrutnemu traktowaniu w więzieniach i innych miejscach pozbawienia wolności zostało powierzone Rzecznikowi Praw Obywatelskich 18 stycznia 2008 r. nowelizacją ustawy o RPO (obowiązek ten zapisany jest w art. 1.1.4).

Kraje, które ratyfikowały Protokół fakultatywny do Konwencji w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania (w skrócie: OPCAT), zobowiązały się do ustanowienia Krajowego Mechanizmu Prewencji [Tortur], czyli niezależnego organu, który regularnie wizytuje miejsca pozbawienia wolności. W Polsce kilkunastu członków KMP w Biurze RPO ma w swej pieczy 1800 miejsc pozbawienia wolności – więzienia, areszty, domy pomocy społecznej, szpitale psychiatryczne, izby wytrzeźwień, poprawczaki...

W raporcie opisane zostały miejsca wizytowane w 2015 r., znalezione tam nieprawidłowości, ale także dobre praktyki.

Nelson Mandela, wieloletni więzień i bojownik o prawa człowieka, mawiał: "nikt prawdziwie nie pozna narodu, dopóki nie zobaczy jego więzień".

7 października 2015 r. Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło rezolucję Standardy ONZ Minimum Traktowania Więźniów  tzw. Reguły Nelsona Mandeli. Przyjęty dokument jest zaktualizowaną wersją Wzorcowych Reguł ONZ Traktowania Więźniów z 1955 r.  Jego zasadniczym celem jest poprawienie sytuacji więźniów na świecie.

Dokument nie ma charakteru wiążącego dla Polski, ale powinien być brany pod uwagę przy stanowieniu prawa krajowego, a także w praktyce postępowania z więźniami. Polska powinna dążyć do upowszechnienia treści tego dokumentu w jednostkach penitencjarnych na terenie kraju.

Biuro RPO przygotowało jego tłumaczenie.

 

ZałącznikWielkość
PDF icon Reguły Mandeli.pdf479.21 KB

„Podręcznik..." (zwany też potocznie Protokółem Stambulskim) jest pierwszym zbiorem wskazówek dotyczących tego, jak dokumentować tortury i ich skutki. Stanowi oficjalny dokument Organizacji Narodów Zjednoczonych. Podręcznik zawiera informacje, jak identyfikować i dokumentować dla potrzeb sądów lub organów śledczych przypadki stosowania tortur lub innego okrutnego traktowania albo karania.
Można w nim znaleźć informacje skierowanie do leakrzy i prawników pozwalające na dokonanie oceny, czy dana osoba była torturowana oraz wskazówki, jak należy zgłaszać takie przypadki sądom lub organom śledczym. 
Prawo międzynarodowe zobowiązuje rządy do badania i dokumentowania przypadków tortur i innych form znęcania się, a także karania osób za nie odpowiedzialnych.

Protokół Stambulski - Podręcznik skutecznego badania i dokumentowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania

ZałącznikWielkość
PDF icon Protokół Stambulski.pdf2.02 MB
ZałącznikWielkość
PDF icon Raport RPO z działalności w Polsce KMP w roku 2013.pdf1.7 MB
PDF icon Odpowiedź Sekretarza Stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej z dnia 9.06.2014 r. na Raport RPO z działalności KMP w 2013 r.pdf248.9 KB
PDF icon Odpowiedź Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10.06.2014 r. na Raport RPO z działalności KMP w 2013 r.pdf1.84 MB
PDF icon Odpowiedź Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Administracji i Cyfryzacji z dnia 11.06.2014 r. na raport RPO z działalności KMP w 2013 r.pdf110.69 KB
PDF icon Pismo RPO z dnia 14.07.2014 r. do Sekretarza Stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej.pdf33.13 KB
PDF icon Odpowiedź Sekretarza Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych z dnia 22.07.2014 r. na Raport RPO z działalności KMP w 2013 r.pdf5.94 MB
PDF icon Odpowiedź Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości z dnia 11.08.2014 r. na Raport RPO z działalności KMP w 2013 r.pdf814.72 KB
PDF icon Odpowiedż Podsekretarza Stanu w MEN z dnia 18.08.2014 r.na Raport RPO z działalności KMP w 2013 r.pdf473.76 KB
PDF icon Pismo RPO z dnia 18.11.2014 r. do Ministra Zdrowia (ponaglenie).pdf276.8 KB
PDF icon Odpowiedź Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Zdrowia z dnia 28.11.2014 r. na Raport RPO z działalności KMP w 2013 r.pdf619.24 KB
PDF icon Pismo RPO z dnia 22.12.2014 r. do Sekretarza Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych.pdf219.66 KB
PDF icon Ponaglenie z dnia 20.03.2015 r. do Sekretarza Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych.pdf295.97 KB
PDF icon Odpowiedź Podsekretarza Stanu w MSW z dnia 2.04.2015 r. na Raport RPO z działalności KMP w 2013 r..pdf2.34 MB
PDF icon Pismo RPO z dnia 7.04.2015 r. do Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Zdrowia.pdf335.09 KB
PDF icon Odpowiedź Sekretarza Stanu w Ministerstwie Zdrowia z dnia 26.05.2015 r.pdf860.14 KB
PDF icon Raport_RPO_z_dzialalnosci_KMP_w_2013_r.pdf1.7 MB


 

ZałącznikWielkość
PDF icon Raport RPO z działalności w Polsce KMP w roku 2012.pdf1.34 MB
PDF icon Raport KMP 2012 - okładka.pdf404.93 KB
PDF icon Odpowiedź Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25.07.2013 r. na RPO-R-071-13-2013.pdf141.97 KB
PDF icon WG z dnia 05.12.2013 r. do Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w sprawie funkcjonowania Domów Pomocy Społecznej100.83 KB
PDF icon Odpowiedź Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21.01.2014 r. na RPO-742891-VII-2013.pdf1.6 MB
PDF icon Odpowiedź Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Administracji i Cyfryzacji z dnia 26.07.2013 r. na RPO-R-071-13-2013.pdf104.95 KB
PDF icon WG z dnia 30.12.2013 r. do Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji w sprawie dostępu więźniów do informacji publicznej86.62 KB
PDF icon Odpowiedź Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Administracji i Cyfryzacji z dnia 06.02.2014 r. na RPO-742891-VII-2013784.46 KB
PDF icon Odpowiedź Sekretarza Stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej z dnia 29.07. 2013 r. na RPO-R-071-13-13.pdf190.58 KB
PDF icon WG z dnia 05.12.2013 do Ministerstwa Edukacji Narodowej w sprawie funkcjonowania Młodzieżowych Ośrodków Wychowawczych101.37 KB
PDF icon Odpowiedź Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości z dnia 26.09.2013 r na RPO-R-071-13-2013.pdf759.08 KB
PDF icon WG z dnia 31.12.2013 r. do Ministerstwa Sprawiedliwości w spr. funkc. jedn. penitenc., placówek dla nieletn. i wyk. śr. zabezp.94.59 KB
PDF icon Odpowiedź Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości z dnia 27 lutego 2014 r.na RPO-R-071-13-2013.pdf4.68 MB
PDF icon Odpowiedź Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych z dnia 29 sierpnia 2013 r.na RPO-742891-VII-2013.pdf315.47 KB
PDF icon Odpowiedź Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych z dnia 14.01.2014 r. na RPO-742891-VII-2013.pdf995.55 KB
PDF icon WG z dnia 31.12.2013 r. do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w sprawie funkcjonowania pomieszczeń dla osób zatrzymanych.90.47 KB
PDF icon Odpowiedź Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Zdrowia z dnia 30.09.2013 r. na RPO-742891-VII-72013MMa.pdf346.67 KB
PDF icon WG z dnia 27.11.2013 r. do Ministerstwa Zdrowia w sprawie funkcjonowania izb wytrzeźwień i wykonywania środków zabezpiecz.134.75 KB
PDF icon Odpowiedź Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Zdrowia z dnia 30.12.2013 r. na RPO-742891-VII-2013.pdf1.85 MB
PDF icon Odpowiedź Sekretarza Stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej z dnia 14.04.2014 r. na RPO-742891-VII-2013.pdf4.28 MB
PDF icon BIULETYN_RZECZNIKA_PRAW_OBYWATELSKICH_2013_nr_5.pdf1.34 MB

Rola tłumaczy ustnych w monitoringu miejsc pozbawienia wolności

Wybór osób do prowadzenia rozmów w kontekście monitorowania miejsc pozbawienia wolności

Formułowanie skutecznych rekomendacji

ZałącznikWielkość
PDF icon Formułowanie skutecznych rekomendacji211.27 KB

Odwiedzając miejsca zatrzymania: Jaka jest rola lekarzy i innych pracowników służby zdrowia?

Monitoring miejsc pozbawienia wolności, przewodnik praktyczny