Zawartość

Brak sprzeczności interesów oskarżonych bronionych przez jednego adwokata. RPO przyłączył się do skargi konstytucyjnej

Data: 
2020-07-01
  • Stwierdzenie sądu o sprzeczności interesów oskarżonych bronionych przez tego samego obrońcę można zaskarżyć
  • Zażalenie nie przysługuje zaś, jeśli sąd orzeknie, że interesy oskarżonych nie są sprzeczne
  • Takie zróżnicowanie nie jest racjonalnie uzasadnione – uznał RPO, który przyłączył się do dwóch postępowań w Trybunale Konstytucyjnym ze skargi konstytucyjnej w takich sprawach

O sprzeczności interesów oskarżonych można mówić, gdy obrona jednego z nich naraża dobro drugiego. Chodzi o sytuację, gdy wyjaśnienia jednego z oskarżonych czy też dowody przez niego powołane godzą w interes drugiego oskarżonego – co rodzi kolizję ich interesów. W takiej sytuacji jeden obrońca nie może bronić obu tych oskarżonych.

Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o stwierdzenie niekonstytucyjności art. 85 § 2 w związku z art. 85 § 3 Kodeksu postępowania karnego - w zakresie w jakim nie przewidują możliwości wniesienia zażalenia na zarządzenie prezesa sądu okręgowego o tym, że interesy kilku oskarżonych, reprezentowanych przez tego samego obrońcę, nie pozostają w sprzeczności. 

Według RPO jest to niezgodne z art. 32 ust. 1 (zasada równości obywateli wobec prawa) w związku z art. 78 Konstytucji (prawo do zaskarżenia decyzji pierwszej instancji).; art. 42 ust. 2 Konstytucji (prawo do wyboru obrońcy); art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji (zasada dwuinstancyjności) oraz art. 45 ust. 1 (prawo do sądu) w związku z art. 77 ust. 2 Konstytucji (prawo do wynagrodzenia szkody).

Jak wskazał skarżący, na postanowienie sądu o stwierdzeniu sprzeczności interesów oskarżonych bronionych przez tego samego obrońcę przysługuje zażalenie. Jest to słusznym rozwiązaniem – inaczej art. 85 § 2 k.p.k. godziłby w konstytucyjną zasadę dwuinstancyjności postępowania oraz stanowiłby naruszenie fundamentalnej zasady swobody wyboru obrońcy. Tymczasem, gdy sąd orzeknie, że interesy oskarżonych nie pozostają w sprzeczności, stronie nie przysługuje zażalenie – choć może być to dla niej niekorzystne lub nieprawidłowe.

Rzecznik podkreśla, że pozbawienie skarżącego możliwości kontroli sądowej rozstrzygnięcia w zakresie braku sprzeczności interesów może skutkować pozbawieniem go prawa do obrony. W sytuacji bowiem, gdy doszło do konfliktu interesów podejrzanych, bronionych przez tego samego obrońcę, ich obrona jest jedynie pozorna.

II.5150.3.2020, II.5150.4.2020

(szczegóły w załącznikach poniżej)

Galeria

  • Hełmy starogreckie
    Obrona