Godło RP

Informacja o działalności RPO w obszarze Równego Traktowania

Podstawa prawna informacji o działalności RPO w obszarze Równego Traktowania

Rzecznik składa sprawozdanie z działalności w obszarze równego traktowania wykonując art. 212 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

Przewiduje on, że

  • Rzecznik corocznie informuje Sejm i Senat o swojej działalności oraz
  • o stanie przestrzegania wolności i praw człowieka i obywatela,
  • w tym o działalności w obszarze równego traktowania oraz jej wynikach, stanie przestrzegania zasady równego traktowania w Rzeczypospolitej Polskiej, a także o wnioskach oraz rekomendacjach dotyczących działań, które należy podjąć w celu zapewnienia przestrzegania zasady równego traktowania (art. 19 ust. 1 pkt 1–3 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich).

Zgodnie z art. 19 ust. 2 ustawy o Rzeczniku Praw Obywatelskich Informacja jest podawana do wiadomości publicznej.

Pracujemy dla ponad 38 mln obywateli, ale jest nas niespełna 300 osób. Choć staramy się ze wszystkich sił, nie zawsze udaje nam się naprawić wszystko to, co nie działa w relacjach obywateli z państwem. W 2015 r. Rzecznik Praw Obywatelskich zajął się sprawami 30 tysięcy osób, informacji udzielił prawie 40 tysiącom obywateli, a sprawy dotyczące większych grup zgłosił w prawie 300 wystąpieniach do różnych ministerstw i instytucji, 500 wystąpieniach z urzędu oraz w 21 wnioskach do Trybunału Konstytucyjnego.

Informacje na ten temat znajdują się w sprawozdaniu z działalności za 2015 rok. Do przedkładania takich rocznych sprawozdań Sejmowi i Senatowi zobowiązuje Rzecznika Konstytucja.

Rzecznik Praw Obywatelskich przedstawia Sejmowi i Senatowi trzy sprawozdania: o działalności RPO w sprawach wolności i praw obywatelskich, a także realizacji dodatkowych zadań, które powierzył Rzecznikowi Parlament. Chodzi o realizację zasady równego traktowania w Rzeczypospolitej oraz o sprawozdanie z przeciwdziałania torturom i okrutnemu traktowaniu w miejscach pozbawienia wolności.

Sprawozdanie za rok 2015 dotyczy przede wszystkim działań prof. Ireny Lipowicz, która obowiązki Rzecznika Praw Obywatelskich pełniła do 9 września 2015 r. Adam Bodnar pracuje na tym stanowisku od 9 września 2015 r.

  1. Informacja o działalności Rzecznika Praw Obywatelskich w roku 2015 oraz o stanie przestrzegania wolności i praw człowieka i obywatela

W kierowanych w 2015 r. do Rzecznika sprawach dominowała problematyka prawa karnego (22,2% spraw), prawa karnego wykonawczego (20,9% spraw), prawa cywilnego (19,1% spraw), prawa administracyjnego i gospodarczego (15% spraw) oraz prawa pracy i zabezpieczenia społecznego (11,6% spraw).

Obywatele napisali do Rzecznika 57 627 razy, a pracownicy Biura Rzecznika przyjęli 5 656 osób. W ramach bezpłatnej infolinii porad i wyjaśnień udzielili 38 074 osobom. Rzecznik podjął też 506 spraw z własnej inicjatywy (m.in. po publikacjach medialnych), skierował 286 wystąpień problemowych do innych instytucji oraz złożył 21 wniosków do Trybunału Konstytucyjnego.

Warto przy okazji tego raportu zwrócić uwagę, że od jesieni 2015 r. uruchomiony został przez Rzecznika Praw Obywatelskich program strategicznych postępowań sądowych: Rzecznik przystępuje do spraw konkretnych obywateli i wspiera ich w dochodzeniu sprawiedliwości. Od jesieni regularnie spotyka się z obywatelami w całym kraju i podejmuje sprawy zgłaszane w czasie takich spotkań. Efekty tych działań prezentowane są na stronie internetowej RPO w zakładce „Sprawy Rzecznika”.

  1. Informacja o działalności Rzecznika Praw Obywatelskich w obszarze równego traktowania w roku 2015 oraz o przestrzeganiu zasady równego traktowania w Rzeczypospolitej Polskiej

Realizację zasady równego traktowania powierzają Rzecznikowi Praw Obywatelskich specjalne przepisy (Ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania). Rzecznik jest też niezależną instytucją monitorującą wdrażanie Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych.

Raport zawiera m.in. wnioski i rekomendacje dotyczące działań, które należy podjąć w celu zapewnienia przestrzegania zasady równego traktowania oraz ochrony praw osób z niepełnosprawnościami.

  1. Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2015

Zadanie przeciwdziałania torturom i okrutnemu traktowaniu w więzieniach i innych miejscach pozbawienia wolności zostało powierzone Rzecznikowi Praw Obywatelskich 18 stycznia 2008 r. nowelizacją ustawy o RPO (obowiązek ten zapisany jest w art. 1.1.4).

Kraje, które ratyfikowały Protokół fakultatywny do Konwencji w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania (w skrócie: OPCAT), zobowiązały się do ustanowienia Krajowego Mechanizmu Prewencji [Tortur], czyli niezależnego organu, który regularnie wizytuje miejsca pozbawienia wolności. W Polsce kilkunastu członków KMP w Biurze RPO ma w swej pieczy 1800 miejsc pozbawienia wolności – więzienia, areszty, domy pomocy społecznej, szpitale psychiatryczne, izby wytrzeźwień, poprawczaki...

W raporcie opisane zostały miejsca wizytowane w 2015 r., znalezione tam nieprawidłowości, ale także dobre praktyki.

Realizację zasady równego traktowania powierzają Rzecznikowi Praw Obywatelskich specjalne przepisy (Ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania). Rzecznik jest też niezależną instytucją monitorującą wdrażanie Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych.

Raport zawiera m.in. wnioski i rekomendacje dotyczące działań, które należy podjąć w celu zapewnienia przestrzegania zasady równego traktowania oraz ochrony praw osób z niepełnosprawnościami.

Informacja o działalności Rzecznika Praw Obywatelskich w obszarze równego traktowania w roku 2012 oraz o przestrzeganiu  zasady równego traktowania w Rzeczypospolitej Polskiej ukazała się w jednej publikacji z "Informacją o działalności Rzecznika Praw Obywatelskich w roku 2012..." i  jest też dostępna w zakładce "Informacje roczne".