Zawartość
Liczba całkowita wyników: 213

Działania edukacyjne

Data początkowa
np.: 04/2021
Data końcowa
np.: 04/2021
(pozwala na wiele wyborów np. z klawiszem Ctrl)

Rekomendacje trzech Kongresów Praw Obywatelskich

Data: 2021-04-14

Kongresy Praw obywatelskich są pomysłem RPO VII kadencji, dr. hab. Adama Bodnara. Tworzyły przestrzeń do spotkań ludzi o różnych doświadczeniach, poglądach, z różnych pokoleń i stron kraju.

Pierwszy Kongres został zwołany w 30-lecie powołania instytucji Rzecznika Praw Obywatelskich w 2017 r. Zamiast tradycyjnie oczekiwanych uroczystości jubileuszowych Adam Bodnar zaproponował spotkanie w formacie kongresowym, z panelami poruszającymi kilkadziesiąt najważniejszych tematów, dotyczących spraw zwykłych ludzi. Przyjechało nań 1500 osób z całej Polski – nie tylko prawnicy, ale też działacze społeczni, uczniowie, zainteresowani sprawami publicznymi obywatele. Ludzie poznani na spotkaniach, które odbywały się w całym kraju. Potem były jeszcze dwa takie Kongresy. Równie liczne.

Uczestnicy tych kongresów: w 2017, 2018 i 2019 r. dyskutowali o konkretnych problemach, wypracowywali postulaty i rekomedacje. Ich siłą jest nie tylko to, że zostały dzięki Kongresom i RPO spisane, ale także to, że są owocem współpracy, że są w Polsce ludzie, którzy wiedzą, jak je realizować. Dorobek VII kadencji jest dorobkiem obywateli. To nie tylko pokazanie, że można działać oddolnie, a łączenie potencjałów się opłaca, ale też wskazanie – na podstawie sygnałów od ludzi – co dziś jest ważne i czym powinniśmy się zająć.

 

Dziś obchodzimy Międzynarodowy Dzień Romów

Data: 2021-04-08

8 kwietnia obchodzimy Międzynarodowy Dzień Romów. Romowie mieszkają w Polsce, są polskimi obywatelami, ewentualnie obywatelami innych krajów Unii Europejskiej. Wielu z nich żyje jednak w warunkach trudniejszych niż pozostali obywatele.

Przez dekady państwo nie zauważało Romów, bo łatwiej było ich nie widzieć, przymykać oko na wykluczenie, jakiego doświadczali, niż rozwiązywać problemy, wspierać w normalnym życiu i jednocześnie tworzyć szansę na utrzymanie i rozwój unikatowej romskiej kultury. A taka droga zawsze więcej kosztuje. Dopiero lata 90. to początek myślenia o prawie Romów do edukacji. Wraz z XXI wiekiem zaczęto zaś projekt integracji i wyrównywania szans.

Sytuacja mniejszości romskiej w Polsce zaczęła się stopniowo poprawiać dzięki aktywności licznych organizacji romskich, ale i funkcjonowaniem kolejnych edycji rządowego Programu integracji społeczności romskiej w Polsce. Jego celem jest lepsza integracja społeczna Romów nie poprzez doraźną pomoc, lecz wypracowanie mechanizmów, które trwale poprawią sytuację społeczno-ekonomiczną tej społeczności – przez wsparcie edukacji, rozwoju romskiej kultury i języka romani, aktywizację zawodową, ochronę zdrowia i dobrą sytuację mieszkaniową.

Nic o nas, bez nas - RPO w dyskusji "Formy zamieszkiwania. Własnym głosem o sobie"

RPO Adam Bodnar wziął udział w webinarium "Formy zamieszkania. Własnym głosem o sobie". 

Debata była tłumaczona na polski język migowy oraz język rumuński. Można było oglądać ją na Facebooku on line 8 kwietnia 2021 o godz. 18.00.

Celem spotkania była dyskusja na temat tymczasowych form zamieszkiwania z perspektywy doświadczenia przymusowego przemieszczania się Romów oraz konieczności dostosowywania się do nowych warunków życia. Omówiony został temat samowolnego osadnictwa i nomadyzmu. Debata odbyła się w ramach cyklu pt. Sąsiedztwo nie/widzialne, którego celem jest budowanie platformy do współpracy i rozmowy na tematy związane z sąsiedztwem, rasizmem, edukacją i różnymi formami wykluczenia. Udział wzięli Adam Bodnar oraz Veda Popovici, a spotkanie prowadziła socjolożka Katarzyna Czarnota.

Veda Popovici – mieszkająca w Bukareszcie aktywistka polityczna. Poza działalnością oganizatorską działa poprzez sztukę, teorię i nauczanie, ze szczególnym naciskiem na myśl dekolonialną, feminizm intersekcjonalny, antyfaszyzm i materialne możliwości tworzenia wspólnego dobra. Jej działalność polityczna rozwijała się w ramach różnych antyautorytarnych, anarchistycznych i feministycznych kolektywów, takich jak Macaz, the Alternative Library, Dysnomia i Gazette of Political Art. Poświęcając się radykalnym działaniom na rzecz mieszkalnictwa, współzałożyła Wspólny Front na rzecz Praw Mieszkaniowych (Common Front for Housing Rights) w Bukareszcie. Od 2019 roku jest moderatorką Europejskiej Koalicji na Rzecz Prawa do Mieszkania i Miasta (European Action Coalition for the Right to Housing and the City), a w 2020 roku prowadziła kampanię dla krajowej federacji na rzecz radykalnej sprawiedliwości mieszkaniowej Block for Housing.

Katarzyna Czarnota – doktorantka na Wydziale Socjologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. W swojej pracy badawczej wykorzystuje metodologię critical action-research, koncentrując się na ukazaniu sposobów łączenia teorii z praktyką badawczą i działaniem o charakterze społecznym. Współpracowała m.in. z Pracownią Pytań Granicznych, Uniwersytetem Artystycznym w Poznaniu, Centrum Badań Migracyjnych przy UAM, polską edycją Le Monde diplomatique. Współzałożycielka Wielkopolskiego Stowarzyszenia Lokatorów.

Wydarzenie zorganizowała poznańska Galeria Miejska Arsenał, wpisuje się ono w cykl spotkań pt. Sąsiedztwo nie/widzialne.

Rzecznik opowiadał o problemach Romów w Maszkowicach – sprawą tą zajmowali się już RPO Irena Lipowicz i RPO Janusz Kochanowski, przełom nastąpił dopiero niedawno, po zdecydowanej interwencji u Jarosława Kaczyńskiego. Rzecznik tłumaczył, że sprawa ta budziła silne poczucie frustracji w Biurze, bo pomimo licznych starań sytuacja się nie poprawiała, mieszkańcy osiedla żyli w ubóstwie i fatalnych warunkach mieszkaniowych. Tymczasem Romowie są obywatelami UE i mają prawo korzystać z wszystkich praw i wolności przysługujących zgodnie z prawem unijnym. Niestety w wielu sytuacjach nie działa to w ten sposób, natomiast Romowie muszą mierzyć się z powszechnymi wyzwaniami obywateli Polski, czyli trudnym dostępem do mieszkalnictwa socjalnego oraz brakiem zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych – tłumaczył RPO.

Rada gminy może określać kryteria osób, którym przysługuje pierwszeństwo przyznania lokali socjalnych. Z praktyki Biura wynika, że zazwyczaj są to np. osoby zamieszkujące lokale do rozbiórki, osoby doświadczające przemocy domowej, osoby zamieszkujące ośrodki interwencji kryzysowej, osoby zagrożone bezdomnością, osoby z niepełnosprawnością, rodziny wielodzietne. RPO powiedział, że nie słyszał o programach kierowanych w szczególności do Romów, natomiast mogą oni również korzystać z tych innych przesłanek. Czasami pojawia się jednak bariera administracyjna, przydałoby się wsparcie dla społeczności romskich w przechodzeniu tych procedur.

Rzecznik wspominał o lokalnych programach, które miały zaadresować problemy mieszkaniowe Romów. Odniósł się także do działań organizacji pozarządowych, tłumacząc, że dopóki system centralny i samorządowy mieszkalnictwa jest niewydolny, to działania NGOs są pracą doraźną, która nie jest niestety w stanie trwale rozwiązać problemów braku bezpiecznego dachu nad głową. Priorytetem państwa powinno być budowane mieszkań socjalnych lub w cenach dostępnych dla osób w potrzebie mieszkaniowej, a niestety dalej mamy do czynienia z sytuacją „za krótkiej kołdry”, podejmowane działania są zdecydowanie niewystarczające – tłumaczył Rzecznik.

Do 31 marca 2021 trwały konsultacje przygotowanych przez społeczników tez do zmian prawa, które chroniłoby cmentarze przed dewastacją

Data: 2021-01-18, 2021-03-31

Każdy z nas odwiedzając groby bliskich mu osób widział miejsca, na których wyraźnie odcisnął się ząb czasu. Groby ludzi, których potomkowie dawno przenieśli się w inne miejsce na ziemi, groby tych, o których nikt już się nie upomni. Groby wyznawców religii mniejszościowych, groby niewierzących… Są też w Polsce całe cmentarze, o których niewielu pamięta. Miejsca te nie zawsze są też odpowiednio chronione prawem. Ich właścicielami, w zasadzie bez większych przeszkód, mogą stać się osoby prywatne.

Problemem tym zajęła się grupa społeczników, którzy przez wiele miesięcy współpracowali z Biurem Rzecznika Praw obywatelskich. Teraz przedstawiają efekt tych prac. Biuru RPO pozostaje tylko o tym poinformować i zachęcić wszystkich do wzięcia udziału w konsultacjach.

Czego dotyczą konsultacje?

Czy ktoś chciałby kupić ziemię wiedząc, że pod nią są prochy i kości ludzi? Jako miejsce wypoczynku pewnie niewielu. Ci więc powinni móc uzyskać taką informację, nim kupią wymarzoną działkę. Ale jeśli lokalizacja staje się atrakcyjna, może warto postawić tam parking, galerię handlową, plac zabaw? Dziś można kupić stary cmentarz i spychaczem usunąć z niego nagrobki lub szczątki ludzi tam pochowanych.

Przeciwko takiemu właśnie traktowaniu miejsc pochówku powstała Inicjatywa Społeczna (Nie)zapomniane cmentarze. Jej członkowie widząc ogromny problem z niewystarczającą ochroną cmentarzy przygotowali tezy, które mogłyby strać się podstawą do projektu nowej ustawy o cmentarzach i pochówkach.

Czyje zdanie się liczy?

Na społecznym portalu MamZdanie uruchomili konsultacje społeczne, by poznać punkty widzenia różnych grup interesów: samorządów, związków wyznaniowych, przedsiębiorców, zaangażowanych obywateli. To ważne, by powstające prawo odpowiadało potrzebom szerokiej grupy, a jednocześnie zabezpieczało odpowiednio groby tych, którzy nie mogą się już wypowiedzieć. Bo przecież prędzej czy później dosięgnie to każdego.

Istotnym założeniem członków inicjatywy jest także wprowadzenie cmentarzy ekologicznych. W przypadku takich cmentarzy funkcje nagrobków pełnią oznaczenia, które nie ingerują w krajobraz, np. krzewy, drzewa, naturalne kamienie.

Innym pomysłem oddanym do konsultacji jest wprowadzenie do listy możliwych form pochówku praktyki rozsypania prochów na terenie prywatnym i publicznym (samorządowym, państwowym) pod warunkiem uzyskania zgody właściciela i spełnienia określonych wymagań.

Jak wziąć udział w konsultacjach?

Żeby wziąć udział w konsultacjach wystarczy wejść na stronę www.mamzdanie.org.pl i zamieścić komentarz.  Są tam również pytania, które mogą pomóc w sformułowaniu opinii. Autorzy inicjatywy czekają na uwagi do końca marca 2021 r.

Uwaga, w zakładce „Treść Konsultacji” (pod składem grupy społecznej) są dodatkowe informacje i istota pomysłu.

W zakładce „Komentarze” można wpisywać swoje uwagi (po uprzednim założeniu tam konta). Komentarze będą widoczne dla innych.

Po zakończeniu konsultacji organizatorzy podsumują je i odniosą się do zgłoszonych uwag.

Szczepienia seniorów przeciwko COVID-19. Anonimowa ankieta

Data: 2021-03-15, 2021-03-31
  • Wiesz, na jakie trudności napotykają osoby starsze w związku ze szczepieniami przeciwko COVID-19? Masz pomysł, jak sprawnie przeprowadzić proces szczepień?
  • Podziel się z nami wiedzą -  wypełnij anonimową ankietę online przygotowaną przez Komisję Ekspertów ds. Osób Starszych działającą przy RPO

Słyszymy wiele niepokojących informacji o trudnościach, jakie napotykają osoby starsze w związku ze szczepieniami przeciwko COVID-19. Obowiązujący system zapisów oraz niewystarczająca dostępność szczepień każą stawiać pytania, co można jeszcze zrobić, by lepiej zabezpieczyć prawa seniorów do ochrony zdrowia. Mimo wysiłków podejmowanych zarówno przez lekarzy, władze jak i całe społeczeństwo, ryzyko zakażenia nadal jest wysokie. Aby w przyszłości uniknąć błędów, lepiej zorganizować akcję szczepień, trzeba zbadać, co jest przeszkodą w dobrej dystrybucji. Komisja Ekspertów ds. Osób Starszych działająca przy Rzeczniku Praw Obywatelskich przy wsparciu Wyższej Szkoły Humanitas z Sosnowca przygotowała ankietę, która pozwoli ocenić, jak w warunkach pandemii realizowane jest prawo osób starszych (szczególnie w wieku 70 lat i więcej) do ochrony zdrowia pod względem dostępności szczepień przeciw COVID-19. Autorkami badania są współprzewodnicząca Komisji dr hab. Barbara Szatur-Jaworska, dr hab. Barbara Rysz-Kowalczyk i dr Maria Zrałek.

Ankieta skierowana jest do wszystkich organizacji i instytucji oraz osób, które mają wiedzę w zakresie szczepień seniorów i chcą się nią podzielić. 

Anonimowa ankieta online >>

Dane zbieramy do 31 marca 2021 r.

Dziękujemy za wypełnienie ankiety.

Dziś obchodzimy Międzynarodowy Dzień Walki z Dyskryminacją Rasową

Data: 2021-03-21

Dzisiaj obchodzimy Międzynarodowy Dzień Walki z Dyskryminacją Rasową ustanowiony przez ONZ w rocznicę masakry dokonanej przez policję w Sharpeville w 1960 r w RPA. W czasie pokojowej manifestacji przeciwko polityce apartheidu policja otworzyła ogień do protestujących. W wyniku tego aktu przemocy zginęło 69 osób.

Czym jest dyskryminacja i rasizm?

Dyskryminacja to nieuzasadnione, nierówne traktowanie osób znajdujących się w takiej samej lub porównywalnej sytuacji. Z kolei rasizm to zespół poglądów, uprzedzeń charakteryzujących się przekonaniem o gorszej naturze osób przynależnych do innej grupy etnicznej i o innym kolorze skóry. Przekonania te nie znajdują żadnych naukowych potwierdzeń i są głęboko krzywdzące.

W tym szczególnym dniu przypominamy 20 rekomendacji RPO, o tym, jak walczyć z problemem mowy nienawiści:

 

Zmiany prawa

1. Nowelizacja przepisów Kodeksu karnego - art. 119 k.k., art. 256 k.k., art. 257 k.k. – pod kątem penalizacji czynów popełnionych wobec innych grup mniejszościowych, narażonych na dyskryminację, w szczególności osób LGBT oraz osób z niepełnosprawnością

2. Nowelizacja przepisów Kodeksu karnego pod kątem penalizacji członkostwa w organizacjach promujących lub podżegających do nienawiści rasowej czy uczestnictwa we wszelkich rodzajach tego typu działań

3. Wprowadzenie ustawowej definicji mowy nienawiści. Najszerzej stosowaną definicją mowy nienawiści jest definicja zawarta w rekomendacji nr R 97 (20) Komitetu Ministrów Rady Europy w kwestii wypowiedzi szerzących nienawiść. Zgodnie z tą rekomendacją, za mowę nienawiści powinna zostać uznana każda forma wypowiedzi, która rozpowszechnia, podżega, propaguje lub usprawiedliwia nienawiść rasową, ksenofobię, antysemityzm lub inne formy nienawiści oparte na nietolerancji, włączając w to nietolerancję wyrażaną w formie agresywnego nacjonalizmu lub etnocentryzmu, dyskryminacji lub wrogości wobec mniejszości, migrantów lub osób wywodzących się ze społeczności imigrantów

Zmiany dotyczące walki z mową nienawiści w internecie

4. Utworzenie kodeksów dobrych praktyk przez dostawców usług internetowych, ale też przez organizacje pozarządowe, w tym, w szczególności, przez organizacje handlowe, zawodowe lub konsumenckie; zachęcenie przez organy władzy publicznej do tworzenia tego typu kodeksów

5. Powołanie niezależnych punktów kontaktowych i organów doradczych, które będą czuwały nad egzekwowaniem obowiązków dostawców usług internetowych, w tym również obowiązków związanych z przeciwdziałaniem rozprzestrzenianiu się mowy nienawiści

6. Uświadomienie administratorów komercyjnych internetowych portali informacyjnych odnośnie szerokiego zakresu obowiązków (moderowanie, filtrowanie, usuwanie komentarzy) w odniesieniu do wpisów, które mogą stanowić mowę nienawiści

7. Wprowadzenie po stronie usługodawców internetowych obowiązku zawiadamiania organów ścigania w przypadku działań stanowiących mowę nienawiści (jako czyn bezprawny) - pod groźbą proporcjonalnej sankcji administracyjnej

8. Udoskonalenie procedury notice and takedown - doprecyzowanie pojęcia wiarygodnej wiadomości, obowiązku wprowadzenia przez dostawców usług internetowych formularza umożliwiającego zgłaszanie on-line bezprawnych treści, a także doprecyzowania terminów przewidzianych na ich usunięcie

9. Opracowanie i prowadzenie publicznie dostępnej listy zaufanych podmiotów zgłaszających

Zmiany dotyczące świadomości społecznej i prawnej

10. Kampanie społeczne adresowane do młodzieży szkolnej dotyczące mowy nienawiści (co może być powiązane z tematyką bezpieczeństwa w sieci)

11. Szkolenia, warsztaty i treningi w szkołach na temat szkodliwości mowy nienawiści

12. Szkolenia metodyczne dla nauczycieli w zakresie mowy nienawiści

13. Szkolenia z prawnych aspektów mowy nienawiści adresowane do policjantów, prokuratorów oraz sędziów; weryfikacja działań Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w tym zakresie

14. Uwzględnienie tematyki mowy nienawiści w szkoleniach dla adwokatów i radców prawnych (w ramach aplikacji oraz szkoleń uzupełniających)

Zmiany związane z działalnością organów władzy publicznej

15. Wydanie przez Krajową Radę Radiofonii i Telewizji rekomendacji na temat mowy nienawiści (w trybie art. 18 ustawy o radiofonii i telewizji) – na podobnych zasadach co stanowisko KRRiT w kwestii ochrony dzieci i młodzieży

16. Dokonanie kompleksowej, zewnętrznej analizy działalności Komisji Etyki Poselskiej w przedmiocie reakcji na mowę nienawiści

17. Dokonanie kompleksowej analizy działalności prokuratury w zakresie walki z mową nienawiści, pod kątem realizacji wytycznych Prokuratora Generalnego z 26 lutego 2014 r. w zakresie prowadzenia postępowań o przestępstwa z nienawiści. Rozważenie aktualizacji powyższych wytycznych, szczególnie w kontekście obejmowania ochroną osób indywidualnych pełniących funkcje publiczne, dotkniętych zmasowanymi aktami przemocy werbalnej (prowadzenie spraw z urzędu przez prokuraturę)

18. Przegląd wszystkich umorzonych spraw przez prokuraturę z okresu ostatnich 3 lat, w których możliwe było postawienie zarzutów promowania mowy nienawiści (lub związanych z tym gróźb karalnych)

19. Zachęcanie partii politycznych do podpisywania Karty Europejskich Partii Politycznych na rzecz społeczeństwa nierasistowskiego (zgodnie z rekomendacją Europejskiego Komitetu Przeciwko Rasizmowi i Niedyskryminacji nr 15 z 8 grudnia 2015 r.)

20. Zaangażowanie władz miast oraz innych jednostek samorządu terytorialnego na rzecz walki z mową nienawiści (na poziomie kampanii społecznych, edukacji w szkołach oraz współpracy z organizacjami pozarządowymi)

W dniu Walki z Dyskryminacją Rasową warto jednak pamiętać, że tylko część zmian da się wprowadzić przez regulacje prawne czy zmiany procedur. Większa część pracy i zaangażowania leży w rękach społeczeństwa. To od nas, obywateli i obywatelek, zależy czy stworzymy bezpieczną i otwartą wspólnotę.

Projekt „Nastoletni Klub Dyskusyjny” pod Patronatem Honorowym RPO

Data: 2021-03-19

Rzecznik Praw Obywatelskich objął Patronatem Honorowym RPO projekt skierowany do młodzieży „Nastoletni Klub Dyskusyjny”. Cykl wydarzeń zorganizuje wiosną tego roku Białołęcki Ośrodek Kultury - miejsce, które od ponad 20 lat wsłuchuje się w głosy i potrzeby mieszkańców dzielnicy.

„Nastoletni Klub Dyskusyjny” to cykl rozmów z ekspertami, praktykami i zaproszonymi gośćmi o nastolatkach – w których młodzież będzie brała udział na partnerskich zasadach.

Projekt skierowany jest do młodzieży w wieku 14-17 lat z terenu Warszawy i okolic.

Na spotkania (do 60 osób) będą obowiązywały bezpłatne zapisy. Część spotkań będzie transmitowana w formie online za pośrednictwem social mediów Białołęckiego Ośrodka Kultury. Organizatorzy zakładają pięć dyskusji tematycznych: PASJA, TOLERANCJA, EKOLOGIA, ZDROWIE PSYCHICZNE i WSPÓŁCZESNY.

Do rozmów organizatorzy zaprosili przedstawicieli organizacji pozarządowych (Ośrodek Monitorowania Zachowań Rasistowskich i Ksenofobicznych, Fundację Nasza Ziemia, Fundację Itaka) oraz młodych artystów: Jarosława „Bisza” Jaruszewskiego, Marka Hucza i Jana Jurkowskiego z Grupy Filmowej Darwin; Marcina Maciejaszka i Karola Paciorka.

Dzień Edukacji Prawnej

Data: 2021-03-15

15 marca jest obchodzony jako Dzień Edukacji Prawnej. Znajomość prawa i obowiązków oraz wolności obywatelskich jest niezmiernie ważna – bez niej można nawet nie zauważyć, że te podstawowe prawa się traci. Edukacja prawna to obywatelskie zadanie na całe życie, nie tylko na lekcje Wiedzy o Społeczeństwie w szkole. Rzecznik Praw Obywatelskich stara się brać czynny udział w edukacji prawnej, bo wie, że jest to niezbędne uzupełnienie jego ustawowych, prawnych obowiązków. 

W Dniu Edukacji Prawnej chcemy też podziękować wszystkim zaangażowanym w ciekawe, nieszablonowe nauczanie o prawie i świecie: nauczycielom i nauczycielkom z pasją, edukatorom i edukatorkom działającym oddolnie, aktywistom i aktywistkom zmieniającym lokalną rzeczywistość, zaangażowanej młodzieży.

Oto kilka przykładów działań RPO w ramach edukacji prawnej, skierowanych zarówno do najmłodszych obywateli i obywatelek, jak i dorosłych:

Ciekawe zajęcia dla młodych ludzi

Konkursy, dzięki którym młodzi potrafią pokazać, co potrafią

Wystarczy zobaczyć filmy, jakie młodzi ludzie przygotowali w 2017 r. -o Konstytucji

Obywatelskie debaty

Publikacje nie tylko dla prawników

  • Nasze prawa - zbiór aktów prawnych dla obywateli Rzeczypospolitej i Unii Europejskiej
  • Z urzędu – nieurzędowe sprawozdanie mijającej kadencji RPO, o prawach obywateli zapisanych w Konstytucji i o tym, jak ich przestrzeganie wygląda w praktyce, na podstawie historii (nie)zwykłych ludzi.

 

Szczepienia seniorów przeciwko COVID-19. Anonimowa ankieta

Data: 2021-03-15, 2021-03-31
  • Wiesz, na jakie trudności napotykają osoby starsze w związku ze szczepieniami przeciwko COVID-19? Masz pomysł, jak sprawnie przeprowadzić proces szczepień?
  • Podziel się z nami wiedzą -  wypełnij anonimową ankietę online przygotowaną przez Komisję Ekspertów ds. Osób Starszych działającą przy RPO

Słyszymy wiele niepokojących informacji o trudnościach, jakie napotykają osoby starsze w związku ze szczepieniami przeciwko COVID-19. Obowiązujący system zapisów oraz niewystarczająca dostępność szczepień każą stawiać pytania, co można jeszcze zrobić, by lepiej zabezpieczyć prawa seniorów do ochrony zdrowia. Mimo wysiłków podejmowanych zarówno przez lekarzy, władze jak i całe społeczeństwo, ryzyko zakażenia nadal jest wysokie. Aby w przyszłości uniknąć błędów, lepiej zorganizować akcję szczepień, trzeba zbadać, co jest przeszkodą w dobrej dystrybucji. Komisja Ekspertów ds. Osób Starszych działająca przy Rzeczniku Praw Obywatelskich przy wsparciu Wyższej Szkoły Humanitas z Sosnowca przygotowała ankietę, która pozwoli ocenić, jak w warunkach pandemii realizowane jest prawo osób starszych (szczególnie w wieku 70 lat i więcej) do ochrony zdrowia pod względem dostępności szczepień przeciw COVID-19. Autorkami badania są współprzewodnicząca Komisji dr hab. Barbara Szatur-Jaworska, dr hab. Barbara Rysz-Kowalczyk i dr Maria Zrałek.

Ankieta skierowana jest do wszystkich organizacji i instytucji oraz osób, które mają wiedzę w zakresie szczepień seniorów i chcą się nią podzielić. 

Anonimowa ankieta online >>

Dane zbieramy do 31 marca 2021 r.

Dziękujemy za wypełnienie ankiety.

W połowie drogi - Międzynarodowy Dzień Praw Kobiet

Data: 2021-03-08
  • 8 marca obchodzimy Międzynarodowy Dzień Kobiet. Warto przypomnieć, że impulsem do stworzenia takiego wydarzenia były idee feministyczne: walka o prawa kobiet oraz prawa wyborcze.
  • Jesteśmy w połowie drogi po równość: na 100 możliwych punktów w Gender Equality Index Polska zdobyła 56.
  • Przedstawiamy postulaty równościowe, o których Rzecznik mówi głośno od wielu lat.

Na 100 punktów w Gender Equality Index, europejskim narzędziu zbierającym 31 wskaźników dotyczących równości płci, Polska zdobyła 56 punktów i zajmuje 24. miejsce w UE. Jesteśmy obecnie o 12 pkt niżej niż unijna średnia.

Dlatego nadal musimy mówić o problemach kobiet jako całej grupy, mimo że w rzeczywistości społecznej mają one bardzo różne potrzeby na różnych etapach życia, a płeć nie jest jedyną cechą, jaka je identyfikuje. Ta cecha sprawia jednak, że napotykają problemy z realizacją prawa do godnej emerytury, do równości w pracy, pewności siebie kształtowanej już na etapie edukacji, prawa do niezależności finansowej, którą zapewnia sprawiedliwy rynek pracy, czy możliwości łączenia różnych ról społecznych - życia zawodowego i prywatnego.

Reprezentacja kobiet w życiu publicznym i politycznym

W wyborach parlamentarnych 2019 roku kobiety zyskały 28% mandatów w Sejmie.

Zawdzięczamy to wprowadzeniu w 2011 r. mechanizu kwotowego na listach wyborczych: na każdej liście w wyborach proporcjonalnych należy umieścić nie mniej niż 35% przedstawicieli każdej z płci. Skuteczność tego narzędzia jest jednak ograniczona. To był początek zmian w dobrym kierunku - nadal jednak na polskiej scenie politycznej kobiety są w mniejszości.

W Senacie kobiety stanowią tylko 13 proc., a na poziomie samorządowym wśród wójtów, burmistrzów czy prezydentów miast udział kobiet w życiu politycznym jest jeszcze niższy – tylko 12 proc.

Po wyborach w 2019 roku Rzecznik Praw Obywatelskich sformułował rekomendacje dla władz, partii politycznych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego, w których zwrócił uwagę na bariery stojące przed kobietami, które chciałyby zaangażować się politycznie, m.in.:

  • nieprzejrzystość procesu tworzenia list wyborczych (obowiązuje w nich kwota płci, jednak nie istnieją żadne regulacje dotyczące pozycji przedstawicieli danej płci na listach),
  • ograniczony dostęp polityczek do procesu podejmowania kluczowych decyzji w partii,
  • mniejsza widoczność w mediach (przeczytaj więcej w raporcie RPO - Kwoty i co dalej?, który znajdziesz pod tekstem).

Polacy i Polki popierają ideę wyrównania szans w życiu publicznym i politycznym. Z badań opinii społecznej zrealizowanych w 2018 roku w ramach wspólnego projektu Uniwersytetu SWPS i Biura RPO wynika, że zwolennicy mechanizmu kwotowego stanowią znaczną grupę respondentów, bo ponad 50% (53-54%), z czego około 35% (34-38%, w zależności od typu wyborów) opowiada się za wprowadzeniem parytetu na listach.

Prawa reprodukcyjne kobiet

Brak odpowiedniej reprezentacji w życiu publicznym sprawia, że problemy kobiet są załatwiane poza nimi. Tak się stało w 2020 r., kiedy wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, bez debaty parlamentarnej i społecznej, drastycznie ograniczono prawa kobiet do decyzji o kontynuacji lub przerwaniu ciąży w sytuacji, gdy zachodziło wysokie prawdopodobieństwo, że  płód obciążony jest nieuleczalną chorobą lub ciężką i nieodwracalną wadą. Nie poprawiły się równocześnie w żaden sposób standardy opieki okołoporodowej, dostęp do gabinetów ginekologicznych, badań prenatalnych czy edukacji seksualnej.

Liczne protesty przeciwko temu wyrokowi w całym kraju zostały przez władzę zignorowane, a momentami tłumione. Pandemia pogłębiła dodatkowo niepewność Polek dotyczącą macierzyństwa (m.in. przez ograniczony dostęp do porodów rodzinnych, opieki ginekologicznej) i w efekcie w 2020 roku mieliśmy do czynienia z najniższym wskaźnikiem dzietności od prawie 15 lat.

Rodzicielstwo

Zepchnięcie kobiet do sfery prywatnej skutkuje ich dodatkowymi obowiązkami: prócz pracy zawodowej mają ogromne obowiązki. Jest to kolejny przejaw nierówności płci.

Nie da się tego zmienić bez rozwoju sieci przedszkoli, żłobków i klubików, ale też bez zmiany nastawienia mężczyzn do nieodpłatnej pracy w domu i pełnienia ról rodzinnych. Między 2011 a 2017 rokiem liczba placówek opieki nad dziećmi wzrosła siedem razy (w 2018 r. było już  137 600 dla dzieci), co jest dużym osiągnięciem. Postaw mężczyzn, jak podkreśla RPO, nie da się zmienić bez debaty i kampanii społecznych przeciwdziałających stereotypowemu postrzeganiu ról społecznych kobiet i mężczyzn. Bardzo ważne jest zachęcanie ojców do korzystania z urlopu rodzicielskiego. Choć uprawnieni do niego są oboje rodzice, w przeważającego większości wciąż korzystają z niego matki.

Przemoc w życiu kobiet

Przemoc domowa i seksualna należy do najbardziej dotkliwych naruszeń praw człowieka, z którym spotykają się kobiety na całym świecie. W Polsce zdecydowana większość osób dotkniętych przemocą w rodzinie to kobiety: 54% w 2019 roku. Z kolei wśród zatrzymanych sprawców przemocy w rodzinie zdecydowaną większość stanowili mężczyźni – 96 %.

Rzecznik rekomendował opracowanie i wdrożenie efektywnych rozwiązań mających na celu przeciwdziałanie przemocy wobec kobiet ze względu na płeć. Skala oraz przyczyny przemocy domowej – stereotypy związane z płcią, zwyczaje czy tradycje dotyczących kobiet i mężczyzn wymagają zaplanowanego, kompleksowego i długookresowego programu działania instytucji państwa. Bez przemyślanego, długofalowego programu nie uda się wyeliminować społecznych i kulturowych powodów,  które powodują krzywdę. RPO zwrócił na to uwagę w wystąpieniu do Krajowej Koordynatorki Realizacji Krajowego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie. Warto jednak zauważyć, że w 2020 roku nastąpiła ważna zmiana: udało się zmienić prawo tak, aby pozwalało na natychmiastowe opuszczenie mieszkania przez sprawcę przemocy domowej. To istotny element ochrony osób doświadczających przemocy. Wątpliwości budzi jednak to, czy odpowiedzialne instytucje wystarczająco dostosowały oferowane osobom doświadczającym przemocy domowej formy wsparcia do warunków panujących o okresie pandemii Covid-19.

RPO przedstawił także rekomendację dotyczącą zmiany definicji przestępstwa zgwałcenia, w taki sposób by na pierwszym miejscu stawiana była zgoda osób w relacji intymnej. To brak dobrowolnej i świadomej zgody na obcowanie płciowe, a nie sprzeciw, powinny przesądzać o zaistnieniu przestępstwa zgwałcenia. W ramach akcji ZA ZgodąRPO z organizacjami społecznymi przygotował także specjalny poradnik, w którym rozlicza się z niektórymi mitami i fałszywymi przekonaniami dotyczącymi przemocy seksualnej oraz zgody w relacjach seksualnych.

Edukacja i życie zawodowe

Kobiety w Polsce mają dostęp do edukacji, ale na ich wybory zawodowe wciąż wpływ mają stereotypy. Kobiety stanowią dziś większość zatrudnionych w: branżach zajmujących się zdrowiem i opieką socjalną (80% pracowników to kobiety), edukacji (78%), finansach i ubezpieczeniach (63%) czy gastronomii i zakwaterowaniu (62%). W bardziej „technicznych” sektorach kobiet jest znacznie mniej, np. w sektorze transportowym stanowią 23% pracowników, a w budownictwie zaledwie 12%.

Nie wynika to z tego, że kobiety lepiej gotują i przenoszą pacjentów niż budują i prowadzą pojazdy. To sposób edukacji dziewczynek i chłopców i powielanie stereotypowych wyobrażeń o pracy już od szkoły podstawowej sprawia, że młodzi ludzie w taki sposób wybierają swoje zawody. Nowe podstawy programowe i podręczniki (po reformie edukacji z 2017 r., źródło: Łaciak B., Druciarek M., Kwestia płci w nowych podstawach programowych i wybranych podręcznikach szkolnych, Instytutu Spraw Publicznych, Warszawa 2018) w ogóle nie mierzą się z tym problemem: nie mamy porządnej edukacji w zakresie równości płci i eliminowania dyskryminacji związanej z płcią. A bez niej – co podkreśla Rzecznik Praw Obywatelskich – nie da się pomóc kobietom i mężczyznom  tworzyć nowoczesnego społeczeństwa opartego na niedyskryminacji i równości.

Globalny problem edukacji kobiet stał się palącą kwestią w pandemii COVID-19. Dane UNHCR wskazują, że nawet 50 % dziewczynek - migrantek i uchodźczyń - nigdy nie wróci do pandemii do szkoły i nie będzie miała szansy dokończenia edukacji. Problem ten dotyczy całego pokolenia młodych dziewcząt, szczególnie w krajach globalnego Południa.

Płace – czy kobiety i mężczyźni w Polsce otrzymują równe wynagrodzenia za taką samą pracę?

Kobiety ciągle zarabiają mniej od mężczyzn wykonując taką samą jak oni pracę.  Tę różnicę wylicza się na 900 zł miesięcznie (wg danych za GUS, Struktura wynagrodzeń według zawodów w październiku 2018 r). Luka płacowa wynosi u nas 8,8% i choć jest niższa niż średnia unijna (w Unii Europejskiej luka płacowa sięga 14,8%), to nadal pokazuje skalę dyskryminacji. Trzeba pamiętać, że niższa płaca to nie tylko ograniczony dostęp do dóbr i usług teraz, ale i niższa emerytura w przyszłości i ryzyko ubóstwa.

Skutecznym narzędziem zwalczania luki płacowej może być jawność wynagrodzeń na szczeblach kierowniczych oraz jawność „widłek płacowych” na niższych szczeblach.

Kobiety nadal obciążane są zajęciami nieodpłatnymi w rodzinie – opieką nad dziećmi, seniorami i osobami z niepełnosprawnościami. RPO apeluje, aby opiekunki i opiekunowie osób z niepełnosprawnością mogli podejmować pracę pobierając świadczenia opiekuńcze – jest to niezbędne dla zapewnienia im możliwości rozwoju, a także aktywnej partycypacji w rynku pracy oraz w przyszłości emerytur na godnym poziomie.

Kobiety w procesach decydowania gospodarczego

Kobiety nie zajmują stanowisk kierowniczych w takim stopniu jakby to wynikało z ich wykształcenia (kobiety stanowiły 58% studiujących w roku akademickim 2018/19 oraz 63% absolwentów w roku 2017/2018), tymczasem w radach nadzorczych spółek notowanych na Warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych jest ich niespełna 16 proc., w zarządach – 13 proc, a wśród prezesów tylko 6%

Ta sytuacja, jak zauważa RPO, nie poprawi się, jeśli kobiety nie będą traktowane na równi z mężczyznami – jako potencjalne liderki. Musimy więc dążyć do wyeliminowania stereotypów na temat zdolności zarządczych kobiet. Rzecznik nieustannie zachęca do upowszechniania dobrych praktyk w zakresie zrównoważonej reprezentacji kobiet w gremiach decyzyjnych lub doradczych, w szczególności – powoływanych przez organy władzy publicznej. W 2020 roku Rzecznik interweniował u Marszałka Senatu, który stworzył zespół doradców gospodarczych w ogóle bez kobiet.

Czy prawo stoi po stronie kobiet?

W tym roku minęła 102. rocznica przyznania praw wyborczych Polkom. Dzisiaj zasada równego traktowania i zakaz dyskryminacji stanowi podstawę powszechnego systemu praw człowieka, fundamentalną wartość Unii Europejskiej i Rady Europy, a przede wszystkim Konstytucji RP. Poziom rzeczywistego wprowadzania ich w życie jest niewątpliwie wyznacznikiem rozwoju społecznego.

Standardem, do którego należy dążyć, jest wprowadzenie równego traktowania i aktywne przeciwdziałanie dyskryminacji ze względu na płeć. Równy udział kobiet i mężczyzn w życiu politycznym, społecznym, gospodarczym uzależniony jest od edukacji, sytuacji na rynku pracy oraz możliwości godzenia życia prywatnego z aktywnością w sferze publicznej. Dążenie do zapewniania rzeczywistej równości płci we wszystkich tych dziadzinach jest zobowiązaniem ciążącym na władzach publicznych zarówno na podstawie przepisów prawa krajowego, jak i europejskiego.

Musimy uwzględniać także potrzeby kobiet z grup szczególnie narażonych na dyskryminację, jak w szczególności kobiety z niepełnosprawnościami, starsze, migrantki, kobiety z doświadczeniem kryzysu psychicznego, , kobiety bez dachu nad głową, kobiety nieheteronormatywne. Ich głos musi być na równi słyszany i brany pod uwagę.

Oprócz wykorzystywania mechanizmów prawnych powinniśmy eliminować stereotypy związane z płcią dotyczące ról społecznych kobiet i mężczyzn – do czego zobowiązaliśmy się już ponad 40 lat temu przyjmując Konwencję CEDAW -, a także tworzyć mechanizmy wyrównujące szanse kobiet i mężczyzn w tych dziedzinach, w których reprezentacja kobiet jest niewystarczająca. W tej chwili jesteśmy w połowie drogi do równego traktowania i tylko od nas, jako społeczeństwa, zależy w którą stronę pójdziemy dalej. Wybór ten nabiera szczególnego znaczenia w obliczu negatywnych dla równości konsekwencji pandemii Covid-19.

Międzynarodowy Dzień Bez Dyskryminacji

Data: 2021-03-01

Dzisiaj obchodzimy Międzynarodowy Dzień Bez Dyskryminacji. 

W Polsce przed dyskryminacją chroni Konstytucja oraz prawo międzynarodowe. Tymczasem okazuje się, że wcale nie korzystamy z naszej tarczy prawa antydyskryminacyjnego tak często, jak byśmy tego potrzebowali … 

Jak wynika z badań przeprowadzanych przez RPO, Polkom i Polakom wciąż trudno jest ocenić, czym jest dyskryminacja. Dzięki licznym kampaniom coraz częściej zauważamy dyskryminację wobec osób o innym kolorze skóry, innym pochodzeniu. Mamy jednak nadal trudności w dostrzeżeniu dyskryminacji np. w wypraszaniu z restauracji osób niewidomych w asyście psa przewodnika lub matek karmiących piersią. 

Tymczasem dyskryminacją jest każde gorsze potraktowanie osoby ze względu na jej cechę osobistą np. płeć, wiek, orientację seksualną, wyznanie, kolor skóry, pochodzenie, niepełnosprawność... 

W Międzynarodowy Dzień Bez Dyskryminacji serdecznie zapraszamy do zapoznania się z raportem „Ochrona przed dyskryminacją w Polsce. Stan prawny i świadomość społeczna” - znajdą go Państwo pod tekstem.

Przygotowaliśmy też dla Państwa interaktywne wizualizacje tego badania, z których można dowiedzieć się:

  • Co Polacy postrzegają jako przejaw dyskryminacji?
  • Których grup wyznaniowych dotyka dyskryminacja?
  • Jak uczymy się o dyskryminacji i co o niej wiemy jako społeczeństwo?
  • Jaki rodzaj dyskryminacji dostrzegamy najczęściej?

Debata "Mieszkanie czy instytucja - wyzwania w rozwiązywaniu problemu bezdomności ludzi młodych" z udziałem RPO

Data: 2021-02-16

Rzecznik Obywatelskich Adam Bodnar wziął udział w debacie o problemach młodzieży w kryzysie bezdomności.

Seminarium "Mieszkanie czy instytucja - wyzwania w rozwiązywaniu problemu bezdomności ludzi młodych" zorganizowała Fundacja po DRUGIE we współpracy z Katedrą Pedagogiki Społecznej i Resocjalizacji Wydziału Nauk o Wychowaniu Uniwersytetu Łódzkiego oraz Ogólnopolską Federacją na Rzecz Rozwiązywania Problemu Bezdomności.

Debata ma na celu podjęcie tematu pomocy i wsparcia dedykowanego młodym osobom w kryzysie bezdomności. W gronie przedstawicieli nauki, praktyków, decydentów oraz młodzieży, która doświadcza bezdomności, paneliści zastanawiali się nad skutecznym wspieraniem osób w kryzysie bezdomności i tworzeniem rozwiązań, które będą umożliwiały jego pokonywanie.
Młodzież w polskim systemie wychodzenia z bezdomności nie była nigdy traktowana jako osobna grupa, wymagająca innych rozwiązań i narzędzi, niż pozostali beneficjenci. Tymczasem, jak pokazuje doświadczenie Fundacji po DRUGIE oraz licznych praktyków zajmujących się wspieraniem osób bezdomnych, jest to szczególna grupa, która zarówno z racji młodego wieku jak i jeszcze stosunkowo niewielkich strat spowodowanych bezdomnością, posiada zasoby niezbędne do wejścia na drogę do samodzielności. By tak się stało, potrzebuje znaleźć się w odpowiednim miejscu i otrzymać pomoc dostosowaną do jej wieku.

Niewidzialni nie - dorośli

Młodzież dotknięta bezdomnością jest dla państwa i społeczeństwa niewidoczna - o sytuacji tej rozmawialiśmy już na III Kongresie Praw Obywatelskich w grudniu 2019 roku. Problemu nie rozpoznają ani ośrodki pomocy społecznej ani organizacje streetworkingowe, ponieważ młodzi nie przebywają z innymi bezdomnymi w ogrzewalniach, noclegowniach czy schroniskach. Często pojawiają się za to np. w centrach handlowych, gdzie pracownicy socjalni ani streetworkerzy nie trafiają, mieszkają kątem u znajomych, a nawet u przypadkowych osób. Uparcie wymykają się statystykom. Ich sytuacja jest poważna, tymczasem młodzież w kryzysie bezdomności przy odpowiednim wsparciu mogłaby szybko stanąć na nogi. O tym, jak ją efektywnie wspierać rozmawiali paneliści i panelistki, ekspertki i eksperci.

Rzecznik zwrócił uwagę, że polski system wspierania osób w kryzysie bezdomności ciągle się rozwija, duży wkład w pomaganie dorosłym bez dachu nad głową mają organizacje pozarządowe. Dalej jednak mamy kłopot z pomocą systemową, zainteresowaniem decydentów i rządzących. Sytuacja młodzieży w kryzysie, młodych dorosłych zagrożonych życiem na ulicy dalej wymaga głębszej debaty i wytworzenia specjalnych mechanizmów wsparcia. RPO podkreślił, że sytuację potęguje pandemia, która spowodowała, że młodzież jest narażona na sytuacje konfliktowe w rodzinach, rozpad relacji rówieśniczych, wykluczenie edukacyjne czy ciągły niepokój, obawa o przyszłość. W kryzysie psychiatrii dziecięcej, z którym się mierzymy, są oni często zostawieni sami sobie, ich problemy narastają. 

Cała debata poruszała temat bezdomności ludzi młodych wieloaspektowo. Rozmawiano o diagnozowaniu tego zjawiska, sposobach wspierania, problemach natury psychologicznej, systemowej, lukach w działalności państwa, potrzebach i nadziejach młodzieży.

 

Bądźmy razem ZA Zgodą - opracowanie o zgodzie i przeciwdziałaniu przemocy seksualnej

Data: 2021-02-15

W ramach akcji Za Zgodą Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich razem z organizacjami społecznymi: Centrum Praw Kobiet oraz Fundacją Feminoteka, przygotowało krótkie opracowanie, jak porozmawiać z drugą osobą o zgodzie w relacjach intymnych.

Nadal nie umiemy mówić o przemocy seksualnej. Ze wstydu, z braku odpowiednich słów, z bezsilności, ze strachu. Osoby, które doświadczyły przemocy seksualnej pozostają niesłyszane lub podważa się ich wiarygodność. Nie potrafimy nazywać swoich emocji i potrzeb, czasem sami nie zdajemy sobie z nich sprawy – tym trudniej zrozumieć nam potem sytuację, gdy dojdzie do przemocy czy gwałtu.

Musimy doprowadzić do zmiany prawa, żeby skuteczniej chroniło ofiary. Chcemy stworzyć społeczną przestrzeń do rozmowy o doświadczeniu przemocy seksualnej. Dążymy do stworzenia opartego na szacunku języka debaty i skończenia z krzywdzącymi stereotypami.

Zachęcamy do dzielenia się wiedzą, a przede wszystkim do rozmowy i refleksji.

Każda zmiana społeczna wymaga czasu i zaangażowania.

Bądźmy razem Za Zgodą!

 

Jeśli doświadczyłaś lub doświadczyłeś przemocy seksualnej i potrzebujesz wsparcia skontaktuj się z Centrum Praw Kobiet (całodobowy telefon interwencyjny 600 070 717) lub Fundacją Feminoteka (888 88 33 88, czynny od poniedziałku do piątku, od 11 do 19.00).

„Nazywam się Miliard/One Billion Rising Poland” - razem przeciwko przemocy i dyskryminacji

Data: 2021-02-14
  • Razem przeciwko przemocy ze względu na płeć! - kolejna akcja „Nazywam się Miliard/One Billion Rising Poland” rozpoczyna się 14 lutego 2021
  • "Tylko "tak" oznacza zgodę. Seks bez zgody to gwałt" - ekspertki spotkają się, żeby porozmawiać o konieczności zmiany definicji gwałtu w polskim prawie

Akcja „Nazywam się Miliard/One Billion Rising Poland” to ogólnopolska kampania informacyjna na rzecz przeciwdziałania przemocy ze względu na płeć organizowana przez Fundację Feminoteka.

W ramach akcji kobiety w różnych miejscowościach spotykają się, aby wspólnie tańczyć. Taniec jest dla nich przejawem buntu, wolności i solidarności z kobietami, które doświadczają przemocy i dyskryminacji na całym świecie.

Fundacja Feminoteka koordynuje w Polsce tę akcję już po raz 9. Akcja odbędzie się 14 lutego w kilkudziesięciu miejscowościach w Polsce. W tym roku z powodu pandemi COVID-19 wspólny taniec będzie można oglądać online. Transmisja rozpocznie się o 13:40 i chociaż uczestniczki nie będą mogły tym razem spotkać się osobiście, to dobra okazja do dołączenia dla osób z mniejszych miejscowości czy zza granicy.

Tylko "tak" oznacza zgodę

Z okazji wydarzenia Nazywam się Miliard/One Billion Rising 14 lutego o 12:00 odbędzie się także debata dotyczącą zmiany definicji gwałtu. W spotkaniu weźmie udział przestawicielka Rzecznika Praw Obywatelskich. Porozmawiają:

  • Anita Kucharska-Dziedzic, posłanka Lewicy i prezeska Lubuskiego Stowarzyszenia na Rzecz Kobiet BABA, odpowiedzialna za projekt poselski dot. zmiany definicji gwałtu
  • Danuta Wawrowska - prawniczka, adwokatka Pomorskiej Izby Adwokackiej w Gdańsku, radna Sejmiku Województwa Pomorskiego, aktywistka, przygotowała uzasadnienie zmiany definicji gwałtu.
  • Aleksandra Szczerba – doktorka habilitowana nauk prawnych, w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich – główna specjalistka w Zespole do spraw Równego Traktowania.
  • Małgorzata Osipczuk - psycholożka, certyfikowana psychoterapeutka systemowa. Pomaga głównie osobom po przemocy, po traumach, po stracie, w kryzysie, uzależnionym i ich bliskim. Prezeska Stowarzyszenia „Intro” we Wrocławiu
  • Małgorzata Tkacz-Janik - współzałożycielka ruchu kobiecego "Nic o Nas bez Nas", działającego oddolnie na rzecz kobiet i przeciwdziałania przemocy, obecnie współorganizuje gliwickie Strajki Kobiet, zajmuje się herstorią.

Debatę poprowadzi Joanna Piotrowska, prezeska Fundacji Feminoteka.

Link do transmisji debaty znajdą Państwo pod tekstem.

Projekt „Tak! dla edukacji seksualnej w całej Polsce” pod Patronatem Honorowym RPO

Data: 2021-02-10

Rzecznik Praw Obywatelskich objął Patronatem Honorowym RPO projekt „Tak! dla edukacji seksualnej w całej Polsce” realizowanego pod nazwą EDUKACJA SEKSUALNA POLSKA przez Fundację Nowoczesnej Edukacji SPUNK. Projekt ten tworzy sieć edukatorek/ów seksualnych z małych i średnich miast Polski, którzy w swoich regionach działać będą na rzecz samorządowych rozwiązań dla edukacji seksualnej i równościowej.

Zostaną one i oni przeszkoleni w zakresie: edukacji seksualnej i antydyskryminacyjnej (w ujęciu m.in. w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka i Standardów edukacji seksualnej WHO), ich miejsca w edukacji formalnej i nieformalnej, prowadzenia społecznego dialogu i rzecznictwa oraz procedur przygotowania i wdrożenia uchwał wprowadzających edukację seksualną i antydyskryminacyjną jako zadanie publiczne. Przeszkolone osoby przeprowadzą pilotażowe zajęcia dla młodzieży w swoich gminach, powiatach, miastach, po uprzednim spotkaniu z przedstawicielami/kami placówek edukacyjnowychowawczych i rodzicami/opiekunami prawnymi.

Częścią projektu będą spotkania z przedstawicielami władz lokalnych, stworzenie projektów uchwał i działanie na rzecz ich wprowadzenia. W ramach projektu odbędą się także: mentoring dla uczestników/uczestniczek szkoleń, mający na celu przekazanie wiedzy i rozwijanie umiejętności w kontekście działalności rzeczniczej na rzecz praw człowieka, spotkanie sieciujące oraz konferencja podsumowująca przeprowadzone działania i ich efekty. W założeniach projekt ten jest odpowiedzią na brak edukacji seksualnej w Polsce i brak utożsamiania jej z prawami człowieka, w tym prawem do wiedzy o swoim zdrowiu i wolności do planowania swojego życia.

Równościowy projekt edukacyjny WYRÓWNANI tarnowskiej młodzieży pod Patronatem Honorowym RPO

Data: 2021-02-05

Rzecznik Praw Obywatelskich objął Patronatem Honorowym RPO równościowy projekt edukacyjny WYRÓWNANI tarnowskiej młodzieży.

Organizatorzy oddolnie działają na rzecz równego traktowania i edukacji antydyskryminacyjnej. Organizują spotkania dla młodzieży z gośćmi i gościniami, na których poruszają ważne dla młodych ludzi wątki np. akceptacji różnorodności, przeciwdziałania mowie nienawiści. W planach mają dalsze działania edukacyjne np. akcje plakatowe. Projekt realizowany jest w ramach olimpiady “Zwolnienie z Teorii” przez młodzież z Tarnowa i okolic.

Projekt "Równość szans w leśnictwie" Stowarzyszenia Kobiet Lasu pod Patronatem Honorowym RPO

Data: 2021-02-02

Rzecznik Praw Obywatelskich objął Patronatem Honorowym RPO projekt RÓWNOŚĆ SZANS W LEŚNICTWIE prowadzony przez Stowarzyszenie Kobiety Lasu.

Inicjatywa ta ma za zadanie wypełnić istniejącą lukę informacyjną, a w końcowym efekcie – doprowadzić do wypracowania rekomendacji dotyczących równego traktowania w leśnictwie.

Stowarzyszenie Kobiety Lasu działa na rzecz równego traktowania w leśnictwie

Skąd pomysł na takie działania? Jak tłumaczą organizatorki: "Leśnictwo było i jest postrzegane jako zawód męski i mimo systematycznego wzrostu odsetka studentek kobiety nadal stanowią w tej dziedzinie mniejszość. Zgodnie z literaturą taka sytuacja może prowadzić do wielu niekorzystnych zjawisk. Działa również deprymująco na kobiety, które pozbawione przykładu poprzedniczek nie wierzą w możliwość własnego rozwoju zawodowego. Opisane powyżej problemy nie są polską specyfiką i występują w leśnictwie na skalę światową. Dlatego też od wielu lat podejmowane są działania mające na celu zbadanie ich zakresu i specyfiki, a także wypracowanie metod wsparcia kobiet w leśnictwie. Jedną z instytucji aktywnie działających na rzecz równouprawnienia jest International Union of Forest Research Organizations (IUFRO)."

Projekt RÓWNOŚĆ SZANS W LEŚNICTWIE został podzielony na cztery obszary działania:

  1. diagnozę i rozpoznanie problemu – badanie stanu równouprawnienia przeprowadzone przez dr hab. Wiesławę Ł. Nowacką, prof. Irenę Kotowską, dr hab. Ewę Lisowską, dr hab. Igę Magdę. Będzie to powtórzenie projektu badawczego realizowanego w latach 2010-2012, poszerzonego o badania skorygowanej luki płacowej. Zwiększony zostanie również zakres – wśród respondentów znajdą się także Parki Narodowe, Krajobrazowe oraz instytucje naukowe;
  2. edukację antydyskryminacyjną prowadzoną na warsztatach oraz w ramach konferencji, wskazującą jakie zachowania i działania mają charakter dyskryminacyjny, jak można im zapobiegać, jakie są standardy w innych krajach i instytucjach;
  3. stworzenie sieci współpracy organizacji o podobnym profilu, obejmującej stowarzyszenia kobiet - leśniczek z Norwegii i Islandii oraz kobiet pracujących w służbach mundurowych; zintensyfikowana zostanie również współpraca z grupą Gender&Forestry w działającej w ramach IUFRO;
  4. wypracowanie rekomendacji i rozwiązań wspierających równouprawnienie, które zostaną opublikowane w postaci podręcznika dobrych praktyk – będzie on podsumowaniem projektu, zawierającym zarówno wnioski z opracowania naukowego jak i sumę doświadczeń partnerek.

W trakcie projektu zorganizowane będą trzy konferencje, cztery edycje warsztatów antydyskryminacyjnych, dwie wizyty studyjne (w Norwegii i Islandii) oraz rewizyta partnerek Projektu w Polsce.

Akcja informacyjna o prawach uczniów Fundacji Godność w Szkole pod Patronatem Honorowym RPO

Data: 2021-01-28

Rzecznik Praw Obywatelskich objął Patronatem Honorowym RPO akcję informacyjną o prawach uczniów Fundacji Godność w Szkole. Projekt ma za zadanie podnosić społeczną świadomość o prawie do wolności sumienia, wyznania, poglądów i ich wyrażania przez dzieci i młodzież oraz nauczycieli. Organizator Fundacja Godność w Szkole "GoSzko" pomaga szkołom, placówkom i ośrodkom edukacyjnym w ochronie i przestrzeganiu praw dziecka i człowieka – ucznia i nauczyciela.

Akcja edukacyjna, którą Fundacja ma zamiar prowadzić głównie w social media, ma za zadanie podnosić społeczną świadomość o prawie do wolności sumienia, wyznania, poglądów i ich wyrażania przez dzieci i młodzież oraz nauczycieli. Organizatorzy chcą zwrócić uwagę na źródła prawa w Konstytucji RP, Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Konwencji o Prawach Dziecka, a także informować o sposobach odwoływania się od decyzji pozbawiających czy ograniczających te prawa w szkołach.

Senackie forum dla edukacji pt. "Przyszłość szkoły. Szkoła przyszłości" z udziałem RPO

Data: 2021-01-27

Forum dla Edukacji „Przyszłość szkoły. Szkoła przyszłości” organizowane jest z inicjatywy senator Joanny Sekuły 27 stycznia 2021 r. w godz. 10:00-15:00 przez Senat oraz Stowarzyszenie dO!PAmina Lab. Partnerami wydarzenia są Rzecznik Praw Obywatelskich Adam Bodnar, Stowarzyszenie Umarłych Statutów oraz Szkoła w chmurze. Ze względu na obostrzenia związane z pandemią COVID-19 Forum będzie transmitowane na żywo za pośrednictwem senackiej strony internetowej oraz senackiej strony na Facebooku.

Dyskusja w ramach spotkania „Przyszłość szkoły. Szkoła przyszłości” ma zainspirować do powszechnej, edukacyjnej zmiany oraz odpowiedzieć na wyzwania przed jakimi stoi szkoła (zwłaszcza w trakcie pandemicznej nauki zdalnej). Zainteresowanie jakością rozwiązań systemowych, prawnych i przede wszystkim praktyką na poziomie placówek jest fragmentaryczne – ma charakter raczej akcyjny, a z pewnością nie systemowy. Ofiarami takiego stanu rzeczy są uczennice i uczniowie, którzy doświadczają braku poszanowania swoich praw i jasnych ścieżek ich egzekucji.

Forum dla Edukacji jest odpowiedzią na rosnące zainteresowanie zmianami zarówno w samej organizacji jak i w przebiegu procesu uczenia się w szkole. Wspólnym celem jest  poprawa jakości kształcenia w polskich szkołach. Ambicją uczestników i organizatorów Forum jest wspierać kadrę zarządzającą, nauczycieli, rodziców i uczniów we współpracy, w zadbaniu o siebie oraz o relacje, aby szkoła stawała się lepszym miejscem, dostosowanym do potrzeb współczesnego świata. Polska szkoła potrzebuje dialogu i potrzebuje mądrych, ewolucyjnych zmian, które nie będą uzależnione od politycznych interesów. Od edukacji i szkoły wszystko się zaczyna a każda złotówka wydana na kształcenie i na rozwój kompetencji uczniów jest inwestycją służącą rozwojowi nas wszystkich i naszego kraju. Merytoryczna warstwa Forum opiera się o najnowsze badania i publikacje oraz wiedzę popartą dowodami. Jednocześnie wszyscy zaproszeni goście są praktykami i uznanymi ekspertami w swoich dziedzinach.

W dyskusji udział wezmą m.in. Anna Szulc (Nowa Szkoła), dr Tomasz Tokarz, Łukasz Korzeniowski (Stowarzyszenie Umarłych Statutów), Alina Czyżewska (Watchdog Polska), Marcin Stiburski (Szkoła Minimalna), Mariusz Truszkowski (Szkoła w Chmurze), Anna Dęboń i Robert Strzała (Stowarzyszenie dOPAmina Lab).

Kontynuacją Forum będą obywatelskie debaty o edukacji

Ze względu na ograniczenia udziału stacjonarnego w Forum oraz mając na względzie, że Forum oznacza przede wszystkim wielośrodowiskowy namysł i debatę, jako kontynuację głównego wydarzenia oraz wyjście naprzeciw zainteresowaniu i potrzebom, organizatorzy przewidują trzy otwarte narady o edukacji (za pośrednictwem platformy ZOOM), które umożliwią zabranie głosu każdej zainteresowanej stronie i staną się przestrzenią promocji wartościowych praktyk oraz upowszechniania nowoczesnych rozwiązań mających na celu odnowę szeroko pojętej szkoły, poprzez inspirowanie do zmiany, by uczyć (się) lepiej i skuteczniej oraz na miarę XXI wieku. Dzięki temu powstanie ogólnopolskie forum współpracy i konkretnego działania na rzecz nowych jakości w edukacji.

Aby wziąć udział w takiej naradzie trzeba się zapisać, narady odbędą się w dniach:

10 lutego 2021r. (w godz. 14.00-16.00)
24 lutego 2021r. (w godz. 10.00-12.00
10 marca 2021r. (w godz. 17.00-19.00)

Szczegółową informację o zapisach znajdą Państwo w linku pod artykułem.

Pięć lat funkcjonowania szkoły z punktu widzenia Rzecznika

Ostatnie pięć lat były trudne dla oświaty: z powodu bolesnej reformy, kryzysu dyskusji o wartościach, pandemii, która zweryfikowała praktyczne funkcjonowanie polskiej szkoły.

Ostatnie pięć lat pokazało jednak również, że w Polsce mamy fantastyczną młodzież. RPO opowiedział o projekcie edukacyjnym „Ferie z RPO”, w którym wzięła udział setka nastolatków z całej Polski. Rzecznik podkreślił, że już dawno nie otrzymał tylu dojrzałych, przemyślanych pytań, że zachwycił go poziom wiedzy i ciekawości świata uczestników. Kolejnym budującym przykładem jest nagroda im. Pawła Włodkowica, którą otrzymał w tym roku zaledwie dziewiętnastoletni Michał Rogalski – twórca statystyk dotyczących koronawirusa w Polsce.

Pandemia pokazała, że pomimo, że szkoła nie była przygotowana do pracy zdalnej, to szybko udało się nadgonić lukę technologiczną, pojawiały się różne rodzaje wsparcia: rzeczowego, edukacyjnego, zawodowego, ze strony uczniów, rodziców, nauczycieli, przedsiębiorców. Niestety ukazała ona również słabe strony polskiej edukacji: wykluczenie technologiczne części uczniów i nauczycieli, obciążenie nauką, samotność. Część uczniów całkowicie „zniknęła z radaru”, pojawi się w ich wykształceniu luka, którą trudno będzie nadrobić.

Za mało mówimy o tym, jak ma się kwestia różnego rodzaju wykluczeń na dostęp do edukacji – zauważył Adam Bodnar. Podał przykład wykluczenia transportowego, które powoduje, że uczniowie z mniejszych miejscowości nie mają jak swobodnie dojeżdżać do szkoły, że zaraz po lekcjach muszą pędzić na ostatni autobus, a mając 16, 17 lat zaczynają pracować i zarabiać na prawo jazdy i pierwszy samochód. Te przysłowiowe własne „cztery kółka” to dla nich jedyna szansa na wolność i możliwość przemieszczania się, a potencjał, który mogliby zainwestować w naukę czy odpoczynek muszą inwestować w podejmowanie pracy.

Rzecznik zwrócił również uwagę, że ważne jest myślenie o szkole, jak o wspólnocie grona pedagogicznego, nauczycieli i przede wszystkim uczniów. Dlatego trzeba popularyzować konsultacje społeczne, zmierzające do reformowania szkoły oddolnie.

Kryzys zdrowia psychicznego młodzieży, strajk nauczycieli, którego przyczyny zostały w dużej mierze nierozwiązane – to kolejne bolączki polskiej szkoły. Na zakończenie RPO zauważył, że zawód nauczyciela wiąże się z misją. Jeśli podejmiemy decyzję o służeniu państwu – to państwo powinno głęboko nas wspierać i zapewnić nam godne warunki pracy – podkreślił Adam Bodnar.

Wystąpienie RPO w Senacie 

Szanowny Panie Marszałku! Szanowna Pani Senator! Drodzy Państwo!

Bardzo serdecznie dziękuję za zaproszenie na dzisiejsze spotkanie. Cieszę się, że jeszcze mogę występować w roli Rzecznika Praw Obywatelskich w oczekiwaniu na rozstrzygnięcie Senatu, które, jak rozumem, nastąpi w dniach 17–19 lutego i dotyczyć będzie wyboru nowego rzecznika. Zgodnie z konstytucją i zgodnie z ustawą o Rzeczniku Praw Obywatelskich do tego czasu wykonuję swoje zadania.

Temat edukacji i oświaty był niezwykle istotny w ciągu upływających pięciu lat. Moim zdaniem, to był w ogóle trudny okres dla oświaty, z trzech powodów. Po pierwsze, w tym okresie zniesiono gimnazja. Została przeprowadzona reforma systemu edukacji, która była bardzo bolesna i nie do końca przemyślana. Była ona też rozciągnięta w czasie i myślę, że spowodowała dużą nerwowość.

Po drugie, to był okres, kiedy jednocześnie obserwowaliśmy kryzys praworządności, ale także kryzys w dyskusji o wartościach, które są właściwe dla liberalnej demokracji, o wartościach europejskich. Tymczasem to, co się działo w szkołach, pewna próba kontroli nad debatą, niekoniecznie sprzyjało rzeczywiście otwartej i efektywnej edukacji.

Po trzecie, pandemia dokonała głębokiego przewartościowania wszystkiego, na czym opiera się nasza współczesność. Jest to kryzys, który cały czas przeżywamy, i który pokazuje zarówno mocne, jak i słabe strony szkoły oraz całego naszego systemu kształcenia.

Niezależnie od tego, ten okres pokazał też, jak wspaniałą mamy młodzież – to jest moje tegoroczne doświadczenie. Podczas ferii zimowych, które zostały zorganizowane dla wszystkich uczniów w całej Polsce w jednym terminie, w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich stworzyliśmy program edukacyjny pod nazwą „Ferie z RPO”. Polegał on na tym, że przez dwa tygodnie codziennie organizowaliśmy spotkania ekspertów biura rzecznika z młodzieżą, która się do tego programu zgłosiła. Na początku planowaliśmy stworzenie jednej grupy, ostatecznie powstały dwie, po pięćdziesiąt osób, a i tak nie starczyło miejsc dla wszystkich chętnych. Każde ze spotkań trwało dwie godziny. Pamiętam spotkanie, w którym osobiście uczestniczyłem – nigdy nie zostałem tak odpytany przez młodzież, jak w czasie tego spotkania. Proszę sobie wyobrazić: dwadzieścia pięć pytań, bardzo konkretnych, precyzyjnych, dotyczących mojej działalności. W takich momentach serce rośnie, że młodzież jest tak wrażliwa i tak potrzebuje otwartej, merytorycznej dyskusji na tematy, które są dla niej ważne.

Chciałbym też wspomnieć o tegorocznym laureacie nagrody im. Pawła Włodkowica – to jest najważniejsza nagroda przyznawana przez urząd Rzecznika Praw Obywatelskich. Przyznawana nie tylko przez samego rzecznika, ale przez całą kapitułę, w skład której wchodzą wszyscy żyjący rzecznicy praw obywatelskich oraz dotychczasowi laureaci. Ostatnim laureatem został dziewiętnastoletni Michał Rogalski, który stworzył kompleksową bazę danych na temat pandemii, i który tak naprawdę zawstydził nas wszystkich. Zawstydził instytuty naukowe, uniwersytety, Głównego Inspektora Sanitarnego, Ministerstwo Zdrowia, media, także i samego Rzecznika Praw Obywatelskich. Bo nikt inny takiej bazy nie stworzył, tylko właśnie dziewiętnastolatek, wykształcony w polskiej szkole. Młody człowiek, który charakteryzuje się niezwykłą dojrzałością i świadomością tego, dlaczego to robi, po co to robi i jak ważna jest współpraca z innymi. Jego osiągnięcie to nie tylko „samotny marsz” i samodzielne zbieranie danych, ale zgromadzenie wokół siebie bardzo dużej grupy wolontariuszy i współpracowników, którzy te dane gromadzą.

Jeżeli spojrzymy też na uczestników demonstracji czy strajków, na  osoby, które organizują różne indywidualne inicjatywy, to okaże się, że polska szkoła daje dobre i ciekawe podstawy do aktywności obywatelskiej.

Natomiast wracając do pandemii, to musimy zauważyć, że pokazała ona zarówno złe, jak i dobre strony szkoły. Dobre strony są takie, że pomimo tego, iż polska szkoła, co do zasady, nie była przygotowana do pracy zdalnej, w wielu wypadkach nauczyciele i uczniowie szybko nauczyli się, jak funkcjonować w tym systemie. Nastąpił swoisty paradoks, że to, co powinno być przedmiotem wieloletniego przygotowania, metodologii, w Polsce dość spontanicznie jednak jakoś się udało. Podkreślam to „jakoś”, bo zdajemy sobie sprawę z tego, że jakość zdalnej edukacji może być różna. Są już na ten temat badania profesora Jacka Pyżalskiego z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, które pokazują, że jednak nie jest aż tak źle jak sądziliśmy na początku.

Z drugiej strony wiemy, że dużo dzieci zostało wykluczonych z dostępu do dobrej edukacji – przyczyny tego są różne, najczęściej sprzętowe, także niska jakość internetu. Jeżeli w jednym miejscu przebywa dwoje, troje czy czworo dzieci, które się uczą, to trudno jest wszystko dobrze skoordynować, chociażby z powodu właśnie braku odpowiedniego sprzętu. Wykluczenie może następować także z powodu braku przygotowania nauczycieli. Myślę, że dopiero po jakimś czasie będziemy w stanie ocenić, na ile nierówności w dostępie do edukacji się pogłębiły.

Wcześniej mieliśmy w polskiej edukacji wielki problem, moim zdaniem niedoceniany, wykluczenia komunikacyjnego. Pan marszałek, jako osoba pochodząca w województwa zachodniopomorskiego, podobnie jak i ja, pewnie dobrze zdaje sobie sprawę z tego, na czym polega dojazd do szkoły z wioski, która jest oddalona na przykład o trzydzieści kilometrów od miasta powiatowego. To jest zupełnie inna rzeczywistość niż w Sosnowcu, Dąbrowie Górniczej czy Rybniku. Moim zdaniem, za mało o tym mówimy, na ile to wpływa na szanse dzieci i młodzieży z punktu widzenia perspektyw życiowych.

Podam przykład, znowu z województwa zachodniopomorskiego, który jest dla mnie wstrząsający. Rok temu po finale Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy pojechałem na spotkanie w Płotach, położonych w pobliżu Gryfic, z których pochodzę. Proszę sobie wyobrazić, że dla tamtejszej młodzieży najważniejsze jest, żeby uzyskać wiek uprawniający do posiadania prawa jazdy i kupić własny samochód, bo to im pozwala zdobyć wolność – oni są wtedy uwolnieni od autobusów, z których korzystanie pochłania im mnóstwo czasu. Z kolei, jeżeli chce się mieć samochód, to trzeba na niego zarobić. To oznacza, że młodzież w wieku licealnym myśli o tym, jak zdobyć pierwszą pracę, a już nie o tym, jak pójść na dobre studia. To zupełnie zmienia perspektywę rozwoju życiowego, zawodowego, szans takiej młodzieży w odróżnieniu od młodzieży licealnej z dużych miast. Wydaje mi się, że za mało mówimy o problemie, jak kwestia właśnie różnego rodzaju wykluczeń ma się do kwestii równego dostępu do edukacji.

Podzielę się z Państwem przemyśleniem, które wynika z okresu pandemii. Był taki moment w okresie pandemii, kiedy trochę więcej udawało się dyskutować o różnych problemach. Na początku września w biurze rzecznika zorganizowaliśmy spotkanie w ramach cyklu debat o edukacji. Pokazało ono, że bardzo ważne jest myślenie o zmianach w szkole w kategoriach demokratycznych, zaangażowania do tych zmian społeczności szkolnej, rodziców i nauczycieli, a nie tylko czekanie na nowe rozporządzenie bądź ustawę. W ramach obowiązującego prawa już wiele rzeczy można poprawić, ale nie zawsze te szanse dostrzegamy, nie zawsze posiadamy umiejętność dyskusji i konsultacji, jak te zmiany w szkole wprowadzać, jak umożliwiać partycypację społeczności szkolonej w reformowaniu szkoły.

Współczesna szkoła odczuwa oczywiście cały szereg problemów, które są wokoło niej. Kryzys zdrowia psychicznego – cieszę się, że dzięki debacie w Senacie i dzięki, nazwę to po imieniu, haniebnemu głosowaniu nad odrzuceniem poprawki senackiej dotyczącej psychiatrii dziecięcej, wreszcie zaczęliśmy zupełnie inaczej o tym rozmawiać. Liczę, że to, co zostało ogłoszone przez premiera Mateusza Morawieckiego, zostanie zrealizowane, ale gdyby nie było wcześniej politycznej dyskusji na ten temat, to pewnie znowu tylko mówiłoby się, że jest kryzys psychiatrii dziecięcej, i nic by się z tym nie robiło. Tymczasem różne badania pokazują, że to jest jeden z największych problemów polskiej szkoły.

Dostępne są badania na ten temat przeprowadzone przez Najwyższą Izbę Kontroli pt. „Dostępność lecznictwa psychiatrycznego dla dzieci i młodzieży”, jest też raport „Rozmawiaj z klasą. Zdrowie psychiczne uczniów i uczennic oczami nauczycieli i nauczycielek” Fundacji Szkoła z Klasą – to raport dosłownie sprzed kilku dni. Wyniki tych badań pokazują, że musimy mówić o poprawie nie tylko edukacji, ale także tego wszystkiego, co jest wokoło, o tym, jak wesprzeć młodzież, szczególnie teraz, w okresie pandemii.

Przy tym chodzi nie tylko o młodzież, chodzi również o nauczycieli, chodzi o wsparcie ich pod każdym względem, bo przecież okres ostatnich kilku lat przyniósł też strajk nauczycieli, który został politycznie rozwiązany, ale jego przyczyny pozostały takie same. To nie jest tak, że nagle warunki pracy nauczycieli, ich miejsce w szkole, miejsce w społeczności, ich potencjał rozwoju zawodowego, wynagrodzeń radykalnie się zmieniły. Wręcz przeciwnie, nauczyciele są coraz bardziej obciążani pracą i zobowiązaniami, a niekoniecznie towarzyszy temu wsparcie ze strony państwa.

Dlatego też, jeżeli mówimy o przyszłości edukacji, to myślę, że wsparcie nauczycieli ze strony państwa powinno być fundamentem jakichkolwiek przyszłych działań politycznych. Fundamentem nie tylko z punktu widzenia przygotowywania dojrzałych, odpowiedzialnych obywateli, ale również szans rozwojowych Polski. Także z punku widzenia tego, co ja nazywam służbą państwu. Każdy, kto decyduje się na misję życiową, żeby być nauczycielem, bierze odpowiedzialność nie tylko za swoje życie, ale także za przyszłe pokolenia, i państwo powinno taką osobę przez całe życie zawodowe wspierać, wzmacniać w dokonanym wyborze, a nie stwarzać takie wrażenie, że państwu na tych osobach nie zależy. Mam wrażenie, że tego bardzo brakuje.

Jeszcze odwołam się do bardzo przykrego dla mnie wywiadu udzielonego przez pana prezydenta Andrzeja Dudę, który powiedział o prokuratorach, że jak im się nie podoba, to mogą zmienić zawód na inny prawniczy. Nie! Bo jeżeli podjęliśmy decyzję o służbie państwu, czy to jako lekarz, czy nauczyciel, czy sędzia, czy prokurator, czy dyplomata, czy urzędnik państwowy, to powinniśmy być przez państwo tak wzmacniani, żeby być wierni temu wyborowi, ponieważ to jest najczęściej wybór nie na pięć lat, tylko na całe życie. Państwo powinno tworzyć taką strukturę, żeby te osoby w ich wyborze wzmacniać, czyli po prostu troszczyć się, żeby praca była dla nich satysfakcjonująca. Jeżeli w ten sposób będziemy myśleli o zawodzie nauczyciela – jako o służbie państwu, to być może łatwiej nam będzie rozwiązywać różne głębokie problemy dotyczące polskiej edukacji.

 

(…)

 

Czy mógłbym jeszcze zabrać głos? Niestety muszę się z państwem pożegnać, ponieważ mam inne obowiązki. Chciałbym bardzo serdecznie podziękować za dotychczasowe wystąpienia. Będę też wdzięczny za udostępnienie późniejszych prezentacji, chętnie się z nimi zapoznam.

Chciałbym się wypowiedzieć na temat kwestii Rzecznika Praw Ucznia. Pragnę mieć etaty na to, żeby się tym porządnie zająć, niestety cała kadencja upłynęła pod znakiem robienia tego, co się da, w ramach budżetu i kadr, którymi dysponuję. Odnoszę wrażenie, że i tak całkiem dużo zrobiliśmy. Oczywiście zadania Rzecznika Praw Ucznia trochę pokrywają się z zadaniami Rzecznika Praw Dziecka, dlatego nie bez przyczyny przyjąłem praktykę, żeby zajmować się przede wszystkim uczniami osiemnaście plus. Ze wszystkich podanych przykładów, niestety również z moich spotkań z uczniami w szkołach wynika, że traktowanie uczniów osiemnaście plus jest czasami wręcz niepoważne z punktu widzenia ich zdolności do czynności prawnych i tego, że są to osoby dorosłe.

Podczas jednego ze spotkań w szkole zacząłem temat, jakie prawa mają uczniowie osiemnaście plus, i miałem wrażenie, że powoduję rewolucję. Mówiłem o tym, że ci uczniowie mają prawo samodzielnie się usprawiedliwiać, nie ma potrzeby angażowania do tego rodziców. Obecny na sali dyrektor poczerwieniał z tego powodu. Uważam, że mówienie właśnie z tej perspektywy jest istotne, ponieważ pozwala na zrozumienie, jakie znaczenie ma konstytucja oraz nasza podmiotowość jako osób dorosłych, bo tutaj szkoła nie ma argumentów. Natomiast to, że ktoś może sam się usprawiedliwiać, nie znaczy, że nie podlega obowiązkom szkolnym. Oczywiście można w stosunku do takiej osoby wyciągać konsekwencje, ale wtedy ona odpowiada już jako dorosła za swoje czynny, swoje zaniechania, swoje zaniedbania.

Bardzo serdecznie państwu dziękuję za prezentacje, za państwa działalność. Te spotkania naprawdę mają sens – nawet jeżeli mamy wrażenie, że być może powtarzamy rzeczy powszechnie znane, to je sobie „odświeżamy”, pokazujemy nowe spojrzenie. Myślę, że to, iż myślenie konstytucyjne przebija się do szkół, jest niezwykle ważne.

Na koniec ostatnia uwaga. Pamiętam, że na początku lat dziewięćdziesiątych – jeżeli mnie pamięć nie myli, realizowała to Fundacja im. Stefana Batorego – była prowadzona taka akcja, że na etapie przygotowywania się do przyjęcia polskiej konstytucji szkoły były zachęcane do pracy nad własnymi statutami. Tak więc wtedy w pewnym sensie myślenie konstytucyjne było aplikowane do szkół, po czym konstytucja została przyjęta i odpuszczono myślenie o tym, żeby statuty były do niej dostosowane. Myślę, że wówczas zabrakło energii obywatelskiej. Tak samo jak zabrakło energii do myślenia o edukacji obywatelskiej, edukacji antydyskryminacyjnej. Zostało to potraktowane na takiej zasadzie, że skoro już się jakoś „poukładaliśmy” jako państwo i skoro instytucje jakoś działają, to już nie ma co tym się zajmować.

Wszystkie przykłady pokazują jednak, że jeżeli się tym nie zajmujemy na poważnie, to później po porostu będzie wstyd, jakie rzeczy dzieją się w polskich szkołach. Sądzę, że myślenie konstytucyjne w kontekście statutów i upodmiotowienia uczniów w szkołach czeka naprawdę wielka przyszłość. Na pewno jest to jeden z ważnych punktów zaczepienia dla reformy polskiej edukacji.

Bardzo serdecznie dziękuję i, jak powiedziałem, muszę się niestety pożegnać.

76. rocznica wyzwolenia obozu Auschwitz

Data: 2021-01-27

Mija kolejna, 76. już rocznica wyzwolenia nazistowskiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau. Stał się on symbolem zła i cierpienia ludzi, symbolem haniebnej historii, miejscem znieważenia ludzkiej godności i podstawowych praw człowieka. 

To także Międzynarodowy Dzień Pamięci Ofiar Holokaustu, ustanowiony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ dla uczczenia ofiar Holokaustu właśnie w rocznicę wyzwolenia obozu Auschwitz. W rezolucji wezwano społeczność międzynarodową do podjęcia wszelkich środków mobilizujących narody, aby podtrzymać pamięć i wiedzę na temat Holokaustu, by ten czas był dla wszystkich ludzi przestrogą przed nienawiścią, rasizmem i uprzedzeniami. 

W kontekście globalnego rosnącego poziomu dezinformacji oraz mowy nienawiści, edukacja i pamięć o Holokauście jest jeszcze pilniejsza. Wraz z rozwojem wiedzy historycznej jest szansą na lepsze przeciwdziałanie nawracającym w różnych kontekstach próbom zaprzeczania i zniekształcania historii. To trudne doświadczenie dobitnie wskazuje, do czego może doprowadzić język nienawiści i wykluczenia. Jest jednocześnie lekcją, jak rozpoznawać rodzące się zagrożenia dla wolności i praw człowieka.

Dzisiaj oddajemy hołd ofiarom tej nieludzkiej zbrodni. Przy tej okazji przypominamy także słowa Mariana Turskiego, jednego z więźniów Auschwitz, członka Rady Społecznej RPO - Nie bądźcie obojętni! To bowiem brak zaagnażowania, brak emapatii i obojętność na los drugiego człowieka stają się często istotnym zagrożeniem dla praw obywatelskich, swoistym przyzwoleniem na zło.

O znaczeniu i przyjęciu tego apelu w dynamicznie zmieniającej się współczesnej rzeczywistości Rzecznik Praw Obywatelskich będzie dziś rozmawiał podczas debaty organizowanej przez Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN. Gośćmi będą także Piotr Forecki - politolog oraz Draginja Nadaždin – dyrektorka Amensty International Polska. Poszukają oni wspólnie odpowiedzi na pytanie, co dla dzisiejszego społeczeństwa znaczy nie być obojętnym i jak korzystać z nauk płynących z historii.

 

To społeczeństwo obywatelskie jest filarem bezpieczeństwa praw jednostki. Spotkanie z udziałem RPO inaugurujące działalność Strajkowego Uniwersytetu Ludowego

Data: 2021-01-26
  • Podczas spotkania  inaugurującego działalność Strajkowego Uniwersytetu Ludowego RPO był głównie pytany o przyszłość urzędu Rzecznika i praw obywatelskich oraz kryzys instytucji państwowych.
  • Wskazywał, że od początku swojej kadencji starał się dbać o to, by wzmacniać w obywatelach poczucie stabilności, by dawać siłę obywatelom właśnie na ten trudny czas, by potrafili sobie radzić działając we wspólnocie.

Adam Bodnar zaznaczył, że mamy obecnie do czynienia ze zjawiskiem dyskryminacyjnego legalizmu. Ostrze władzy jest skierowane przeciwko tym, którym władza jest niechętna, a ci, którzy powinni odpowiadać karnie za swoje działania, mogą liczyć na istotną pobłażliwość. Teraz władza występuje głównie przeciwko aktywistom i aktywistkom. Obserwujemy działania władzy, które mają zniechęcić obywateli do działalności społecznej. Dlatego tym bardziej ważne jest, by okazywać sobie wsparcie i korzystać z profesjonalnej pomocy prawnej. Ta wspólna obrona praw jest dość skuteczna, sądy orzekają, że zatrzymania były nieuzasadnione. I jest to droga, którą należy podążać, choć nikt nie może obiecać, że będzie ona łatwa, a sytuacja polityczna to szybko się zmieni.

Rzecznik przywołał także tekst red. Edwina Bendyka z "Polityki", w którym podkreślił on, że mimo przegranej społecznej kandydatki na RPO społeczeństwo obywatelskie odniosło jednak sukces. Samo kandydowanie oraz zbudowanie poparcia ponad 1000 NGOs pokazało, że społeczeństwo obywatelskie jest w stanie wypowiadać się niezależnie w stosunku do tego, czego oczekuje władza. To bardzo ważne, że możemy liczyć na organizacje pozarządowe i ludzi zrzeszających się w ramach różnych nieformalnych struktur, a działających dla innych.

Tak długo, jak mamy wolność słowa, wolność zgromadzeń, zrzeszania się, jak długo mamy prawo do petycji, jak długo mamy niezależnych sędziów, to mamy przestrzeń do działalności obywatelskich. Oczywiście jeśli nie mamy wsparcia od instytucji państwowych, to jest trudniej, ale szukajmy tej pomocy w strukturach samorządowych, miejskich.

Jak diagnozuje Adam Bodnar, problemem jest jednak to, że nadal wiele osób – mimo wszystko – przyjmuje postawę obojętną. Ta postawa jest dla nas jako państwa zdecydowanie groźniejsza. Władza potrafi bowiem działać na poziomie nieeskalowania sytuacji, uspokajania jej i tym samym dąży do utrzymania swojego wysokiego statusu.

Rzecznik pytany o to, jak osoby angażujące się mogłyby pomóc sobie z narastającymi frustracjami wynikającymi z nieskuteczności podejmowanych działań, protestów podkreślił, że ważne jest odpowiednie określenie celu podejmowanej aktywności. Trzeba odpowiedzieć sobie na pytanie, czy działamy, by zatrzymać pewne procesy, by zwrócić uwagę na problem, czy też chcemy radykalnej zmiany od razu. W przypadku Strajku Kobiet nie jest tak, że cel nie został osiągnięty. Oczywiście to zależy od jego definicji, ale jeśli uznamy, że celem strajków było niedopuszczenie do zmiany prawa aborcyjnego, do opublikowania uzasadnienia rozstrzygnięcia TK z 22 października, to jednak było to skuteczne. Władza poczuła presję kobiet.

W rozwoju społeczeństwa obywatelskiego ważne jest także czerpanie z wiedzy ekspertów. Pandemia oczywiście utrudniła możliwości organizowania spotkań, zrzeszania się, ale przecież otworzyła nam też oczy na możliwości spotkań online. Jest wielu wybitnych ekspertów, z których wiedzy zbyt rzadko korzystamy. Takie osoby jak prof. Wyrzykowski, prof. Kędzia, ich doświadczenie i wiedza jest bezcenne, by określić źródła naruszeń i zdefiniować możliwe pola działania.

Kryzys należy postrzegać jako chwilowe wahania, to dobra nauczka, którą dostajemy, by zbudować wreszcie porządny system demokratyczny. Rzecznik podkreślił, że wierzy w to, że Polacy wyjdą z tego kryzysu pokiereszowani, ale zwycięzcy. Teraz dopiero odrabiamy bowiem lekcję prawdziwego społeczeństwa obywatelskiego, zaangażowania wielu młodych obywateli, którzy wcześniej nie byli obecni w przestrzeni publicznej. Dopiero zaczynamy rozumieć, że wprowadzane zmiany mają realne przełożenie na życie prywatne ludzi, na ich wybory, na ich wolność.

Siłę do walki o lepsze jutro dla Polski daje także to, że społeczność międzynarodowa nas wspiera. Wiele też udało się zrobić, może nie od razu wyeliminować, ale przynajmniej zahamować największe zagrożenia dla praw i wolności jednostek. To jest nasza wspólna odpowiedzialność za kształt państwa, w którym żyjemy, za kształt naszej ojczyzny. I jest to właśnie ten moment, by używać tych doniosłych słów. Jest to także ostatnia chwila, by wspólnie zawalczyć o niezależne media, niezależne sądy i wolność słowa. To gwarancja wyjścia z kryzysu.

Spotkanie poprowadziły dr Małgorzata Tkacz-Janik, wykładowczyni Uniwersytetu Śląskiego, radna Sejmiku Śląskiego IV kadencji, społecznica, niezależna dziennikarka, oraz Wiktoria Grelewicz, studentka WNS UŚ, Dziewucha z Sosnowca, aktywistka, współtwórczyni tamtejszych strajków, wiceprzewodnicząca samorządu studenckiego WNS UŚ.

Spotkanie oficjalnie zainaugurowało Strajkowy Uniwersytet Ludowy, oddolną inicjatywę Grupy Nic o Nas bez Nas, Ruchu kobiecego Gliwice, Pyskowice Nic o nas bez nas. Celem SUL (Strajkowy Uniwersytet Ludowy) jest kolektywne upowszechnianie wiedzy o społeczeństwie, demokracji, prawach kobiet w szczególności.

Nagranie ze spotkania dostępne jest na Facebooku. 

Ogólnopolska Konferencja Naukowa „KOBIETA I PRAWO” pod Patronatem Honorowym RPO

Data: 2021-01-20

Rzecznik Praw Obywatelskich objął Patronatem Honorowym RPO konferencję naukową „KOBIETA I PRAWO” organizowaną przez Instytut Prawa i Ekonomii Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Wydarzenie zaplanowane jest na 8. marca 2021. Konferencja ta będzie miała formę zdalną.

Konferencja ta poświęcona jest problematyce praw kobiet, równouprawnia oraz walki z dyskryminacją, a także perspektywie rozwoju tych zagadnień.

Do 31 marca 2021 trwały konsultacje przygotowanych przez społeczników tez do zmian prawa, które chroniłoby cmentarze przed dewastacją

Data: 2021-01-18, 2021-03-31

Każdy z nas odwiedzając groby bliskich mu osób widział miejsca, na których wyraźnie odcisnął się ząb czasu. Groby ludzi, których potomkowie dawno przenieśli się w inne miejsce na ziemi, groby tych, o których nikt już się nie upomni. Groby wyznawców religii mniejszościowych, groby niewierzących… Są też w Polsce całe cmentarze, o których niewielu pamięta. Miejsca te nie zawsze są też odpowiednio chronione prawem. Ich właścicielami, w zasadzie bez większych przeszkód, mogą stać się osoby prywatne.

Problemem tym zajęła się grupa społeczników, którzy przez wiele miesięcy współpracowali z Biurem Rzecznika Praw obywatelskich. Teraz przedstawiają efekt tych prac. Biuru RPO pozostaje tylko o tym poinformować i zachęcić wszystkich do wzięcia udziału w konsultacjach.

Czego dotyczą konsultacje?

Czy ktoś chciałby kupić ziemię wiedząc, że pod nią są prochy i kości ludzi? Jako miejsce wypoczynku pewnie niewielu. Ci więc powinni móc uzyskać taką informację, nim kupią wymarzoną działkę. Ale jeśli lokalizacja staje się atrakcyjna, może warto postawić tam parking, galerię handlową, plac zabaw? Dziś można kupić stary cmentarz i spychaczem usunąć z niego nagrobki lub szczątki ludzi tam pochowanych.

Przeciwko takiemu właśnie traktowaniu miejsc pochówku powstała Inicjatywa Społeczna (Nie)zapomniane cmentarze. Jej członkowie widząc ogromny problem z niewystarczającą ochroną cmentarzy przygotowali tezy, które mogłyby strać się podstawą do projektu nowej ustawy o cmentarzach i pochówkach.

Czyje zdanie się liczy?

Na społecznym portalu MamZdanie uruchomili konsultacje społeczne, by poznać punkty widzenia różnych grup interesów: samorządów, związków wyznaniowych, przedsiębiorców, zaangażowanych obywateli. To ważne, by powstające prawo odpowiadało potrzebom szerokiej grupy, a jednocześnie zabezpieczało odpowiednio groby tych, którzy nie mogą się już wypowiedzieć. Bo przecież prędzej czy później dosięgnie to każdego.

Istotnym założeniem członków inicjatywy jest także wprowadzenie cmentarzy ekologicznych. W przypadku takich cmentarzy funkcje nagrobków pełnią oznaczenia, które nie ingerują w krajobraz, np. krzewy, drzewa, naturalne kamienie.

Innym pomysłem oddanym do konsultacji jest wprowadzenie do listy możliwych form pochówku praktyki rozsypania prochów na terenie prywatnym i publicznym (samorządowym, państwowym) pod warunkiem uzyskania zgody właściciela i spełnienia określonych wymagań.

Jak wziąć udział w konsultacjach?

Żeby wziąć udział w konsultacjach wystarczy wejść na stronę www.mamzdanie.org.pl i zamieścić komentarz.  Są tam również pytania, które mogą pomóc w sformułowaniu opinii. Autorzy inicjatywy czekają na uwagi do końca marca 2021 r.

Uwaga, w zakładce „Treść Konsultacji” (pod składem grupy społecznej) są dodatkowe informacje i istota pomysłu.

W zakładce „Komentarze” można wpisywać swoje uwagi (po uprzednim założeniu tam konta). Komentarze będą widoczne dla innych.

Po zakończeniu konsultacji organizatorzy podsumują je i odniosą się do zgłoszonych uwag.

Szukajmy naszych słabości żeby je pokonywać - zakończył się cykl spotkań Ferie z RPO

Data: 2021-01-15
  • Zakończył się program edukacyjny Ferie z RPO. Uczestniczyli w nim uczniowie szkół ponadpodstawowych z całej Polski.
  • Wszyscy prowadzący zajęcia zgadzają się, że młodzież uczestnicząca w spotkaniach imponowała znajomością prawa i dojrzałymi przemyśleniami. Uczestnicy „przemaglowali” prawników Biura zadając pytania trudne, nieoczywiste, szczegółowe.
  • RPO Adam Bodnar zauważył, że dawno nie spotkał się z sytuacją, gdy podczas dwugodzinnego spotkania otrzymał kilkadziesiąt rozbudowanych pytań.
  • Ferie zakończyło spotkanie z gośćmi specjalnymi: Maciejem Stuhrem i Katarzyną Błażejewską-Stuhr. Goście opowiadali młodzieży o swoim zaangażowaniu w pomoc migrantom i uchodźcom.

Ostatnie spotkanie w ramach tegorocznej edycji Ferii z RPO poprowadziła Joanna Subko, Naczelniczka Wydziału Praw Migrantów i Mniejszości Narodowych BRPO. Kim są uchodźcy i jakie prawa ich chronią? Czy ten system jest skuteczny? – te pytania były punktem wyjścia do dyskusji. Uczniowie rozmawiali o światowych konfliktach m.in. w Syrii, Afganistanie, Kolumbii, kryzysie w Wenezueli, sytuacji w Jemenie, Sudanie Południowym czy Burundi. Zastanawiali się też, czy kryzys klimatyczny wpływa na ruchy migranckie. Druga część spotkania dotyczyła sytuacji uchodźców w Polsce. Joanna Subko opowiadała o kilku sprawach i interwencjach prowadzonych przez Biuro oraz obowiązującym w Polsce prawie. Gdzie mieszkają uchodźcy, jak utrzymać się w ośrodku otwartym i czy można zamieszkać poza nim? – uczestnicy i uczestniczki dowiedzieli się, jak wspieramy socjalnie uchodźców. Spotkanie zakończyło się dyskusją na temat mowy nienawiści i ksenofobii.

Zderzenie kultur jest jak ślizganie się po lodzie - spotkanie z Maciejem Stuhrem i Katarzyną Błażejewską-Stuhr

Szukam w życiu rzeczy, które pomagają mi przekuwać popularność na realne działanie – rozpoczął specjalne spotkanie kończące Ferie z RPO Maciej Stuhr. Katarzyna Błażejewska-Stuhr wspominała początki swojego zaangażowania na rzecz uchodźców. Najpierw angażowała się jako ekspertka w dziedzinie dietetyki, a potem pomoc rozwinęła się również na inne dziedziny życia. Obecnie goście otworzyli swój dom dla czeczeńskiej rodziny, którą starają się wspierać w zadomowieniu się w Polsce oraz czerpać z doświadczenia wielokulturowości. Gościni opowiadała o różnicach światopoglądowych między jej rodziną, a zaprzyjaźnioną rodziną muzułmańską oraz doświadczeniu szukania wspólnej ścieżki w życiu codziennym. Zastanawiała się, gdzie przebiega granica w postrzeganiu wolności kulturowej, respektowaniu zwyczajów, tradycji, religii, kwestii przyzwyczajeń związanych z postrzeganiem tradycyjnych ról społecznych – to dla mnie codzienne ślizganie się po lodzie – podsumowała Katarzyna Błażejewska-Stuhr. Najważniejsze, żeby się poznawać – dodał jej mąż.

RPO zapytał gości o hejt w ich życiu, szczególnie o sytuację po filmie Pokłosie. Maciej Stuhr zauważył, że na pewno był to punkt zwrotny w jego życiu. To była ważna lekcja, że nie da się sprawić, żeby wszyscy nas lubili i akceptowali. Aktor opowiadał także o swoich przemyśleniach na temat polaryzacji społecznej, zaangażowania odbiorcy, szczerości czy popularności. „Wiele osób oskarża mnie, że nienawidzę Polski. Tymczasem, ja kieruję się zasadą – szukajmy naszych słabości, żeby je pokonywać.” Aktor podkreślił, że aktywność i odpowiedzialność społeczna, a także krytyczne spojrzenie jest przejawem troski, chęci naprawiania problemów, także tych niewygodnych czy niezauważanych. Można szanować i chcieć poznawać inne tradycje, idea współpracy w ramach Unii Europejskiej jest dla aktora niezwykle cenna.

Zakończeniem ożywionej dyskusji młodzieży z gośćmi i RPO był wątek zaangażowania w działania pomocowe, aktywności obywatelskiej. Maciej Stuhr zaapelował o dalsze zaangażowanie na rzecz zwalczania kryzysu klimatycznego, pojawiły się także propozycje jak można pomagać uchodźcom w praktyce.

Wszyscy prowadzący zajęcia zgadzają się, że młodzież uczestnicząca w spotkaniach imponowała znajomością prawa i dojrzałymi przemyśleniami. Uczestnicy „przemaglowali” prawników Biura zadając pytania trudne, nieoczywiste, szczegółowe. RPO Adam Bodnar zauważył, że dawno nie spotkał się z sytuacją, gdy podczas dwugodzinnego spotkania otrzymał kilkadziesiąt rozbudowanych pytań.

Ferie z RPO - relacja z pierwszych spotkań

Data: 2021-01-05

Wraz z nowym rokiem rozpoczął się projekt edukacyjny Rzecznika Praw Obywatelskich „Ferie z RPO”. W codziennych spotkaniach online uczestniczy ponad 100 uczniów ze szkół ponadpodstawowych z całej Polski.

Ferie z Rzecznikiem Praw Obywatelskich to program zajęć online z zakresu ochrony praw człowieka. Prawnicy z Biura Rzecznika Praw Obywatelskich opowiadają każdego dnia o przysługujących obywatelom wolnościach w państwie demokratycznym, o postawach prospołecznych i zaangażowaniu obywatelskim. Lekcje w ramach „Ferii z RPO” to także okazja, aby zobaczyć, jak działa Biuro RPO od środka, zadać pytania dotyczące bieżących spraw życia publicznego. Wierzymy, że ten codzienny dialog z młodzieżą pomaga zarówno uczniom - w uzyskaniu odpowiedzi i wskazówek na pytania oraz wątpliwości natury prawnej czy społecznej, ale także nam – pracownikom Biura Rzecznika Praw Obywatelskich – w lepszym zrozumieniu potrzeb oraz świata młodych obywateli.

Program spotkań feryjnych otworzył RPO dr hab. Adam Bodnar oraz mec. Mirosław Wróblewski, dyrektor Zespołu Prawa Konstytucyjnego, Międzynarodowego i Europejskiego.

O co pytają młodzi?

Po raz kolejny młodzi udowodnili, że wiedzą i widzą więcej niż często wydaje się dorosłym. Pytania udowadniają niekiedy wręcz akademicki poziom wiedzy uczniów. Podczas ostatnich spotkań uczestników interesowały prawa obywatelskie wynikające z Konstytucji, prawo do niezależnego sądu, przestrzeganie w Polsce przepisów prawa międzynarodowego, rozproszona kontrola konstytucyjna czy prawa osób LGBT. Pojawiły się dojrzałe pytania dotyczące wolności zgromadzeń publicznych. Uczniowie chcieli zrozumieć kontrowersje związane ze zmianami prawa podczas pandemii koronawirusa. Wiele pytań dotyczyło sposobu zachowania się w kontakcie z policją i inspekcją sanitarną.

Młodzież chciała także dowiedzieć się, jak w praktyce funkcjonuje urząd RPO, jak rozpatrywane są wpływające sprawy, jakie kompetencje ma Rzecznik i jak dalej mogą  potoczyć się losy tej instytucji, w związku z procedurą wyboru nowego RPO.

Przed nami kolejne spotkania. W najbliższych dniach młodzież będzie mogła dowiedzieć się m.in.:

  • Jak polskie prawo chroni przed dyskryminacją? Jak żyje się w Polsce osobom LGBT?
  • Jakie prawa przysługują młodzieży w sytuacji, gdy rodzic jest zobowiązany do płacenia alimentów? Czy rodzic może stosować kary cielesne? Czy i jak polskie prawo reguluje sytuację między rodzicami a dziećmi?
  • Jak zachować się, gdy aresztuje nas policja? Jakie zasady obowiązują w miejscach zatrzymań? Jakie prawa przysługują osobie zatrzymanej?
  • Jak stosować Konstytucję na co dzień? Czy ten ważny akt prawny ma zastosowanie tylko w nadzwyczajnych sytuacjach, czy powinien być drogowskazem w obywatelskim życiu codziennym?

Do zobaczenia w przyszłym roku!

Data: 2020-12-31

Od początku tej kadencji RPO  w 2015 r. liczba użytkowników serwisu wzrosła czterokrotnie, a wizyty – sześciokrotnie. Mamy nadzieję, że nasza baza wiedzy, odpowiedzi na pytania, publikacje, informacje o argumentach w postępowaniach sądowych, będą się Państwu dalej przydawały.

W mijającym roku ze strony Rzecznika Praw Obywatelskich skorzystało 3 mln gości, zaglądali do nas 5 mln razy. Najwięcej w kwietniu, kiedy zwaliły się na nas covidowe obostrzenia (460 tys. gości, 810 tys. wizyt), ale ruch na stronie jest cały czas duży – widzimy, że korzystacie Państwo z naszych zasobów, i to nie tylko z tego, co przygotowujemy na bieżąco, ale ze wszystkich naszych zasobów , które sięgają początku lat 90: dla nauczycieli, dla uczniów, dla przedsiębiorców, dla prawników, dla lokatorów, dla opiekunów osób z niepełnosprawnością, dla szukających pomocy u lekarza, dla rodzin chorujących na Alzheimera, dla zajmujących się problemem osób w kryzysie psychicznych, dla wszystkich uczących się o Konstytucji.

Nasze zasoby zgromadziliśmy:

  • w 98 kategoriach tematycznych (sprawy ważne dla obywateli: od alimentów po zgromadzenia),
  • w 45 kategoriach prawnych i organizacyjnych (od wystąpień problemowych RPO i jego spraw sądowych po relacje z kongresów i spotkań w Polsce oraz publikacje),
  • oraz w 51 kategoriach konstytucyjnych (50 prawa i wolności i prawo zwracania się do RPO).

W sumie nasza biblioteka liczy 20 tys. tekstów, i 15 tys. dokumentów.

W 2020 roku uzupełniliśmy ją o 886 artykułów na temat wystąpień Rzecznika Praw Obywatelskich do władz, 20 artykułów o skargach nadzwyczajnych do Sądu Najwyższego, 37 opisów kasacji karnych. Opisaliśmy łącznie 443 interwencje podjęte przez RPO na rzecz obywateli. 

Dosiego roku!

Z Konstytucją jest jak z powietrzem: oddychamy nim na co dzień, ale nie zastanawiamy się, jaki jest jego skład. Spotkanie RPO z młodzieżą

Data: 2020-12-17

Rzecznik Praw Obywatelskich  po raz kolejny spotkał się w ramach VIII edycji Tygodnia Konstytucyjnego z młodzieżą.  

17 grudnia przyjął zaproszenie Zespołu Szkół nr 33 dla Dzieci i Młodzieży Przewlekle Chorej w Bydgoszczy do udziału w wideokonferencji, w której uczestniczyli uczniowie, nauczyciele oraz dyrektorka szkoły Izabela Maciejewska.

Adam Bodnar przedstawił pokrótce, co jest w Konstytucji, dlaczego ma ona dla nas znaczenie i dlaczego powinniśmy o niej mówić. Dla wielu Polaków Konstytucja do niedawna kojarzyła się z archaicznym, uroczystym dokumentem, książeczką na półce, która jest ważna ale niespecjalnie wiadomo, co z niej dla nas wynika.

A to właśnie w Konstytucji jest bardzo wiele ważnych postanowień, które chronią nasze prawa. Z Konstytucją jest bowiem jak z powietrzem: na co dzień nim oddychamy, ale nie zastanawiamy się, jaki jest jego skład. Dopóki nie zamieszkamy tam, gdzie jest np. ferma kurza, która truje, to tego powietrza nie dostrzegamy. Z Konstytucją i prawami człowieka, które są w niej zapisane, jest podobnie. Na co dzień jak wszystko dobrze działa, nie dostrzegamy jej w naszym życiu. Dopiero kiedy prawa są naruszane, zwracamy uwagę na Konstytucję.

Konstytucja jest na dobre i złe czasy. A prawa i wolności, które w niej zapisano, stanowią miecz i tarczę dla obywateli. Jest orężem dla obywateli, żeby chroniła ich przed nadużyciami ze strony władzy. A tarczą dlatego, że zawiera cały szereg gwarancji, mówiących czego władza nie może robić obywatelowi. Nie  może stosować przemocy, zabierać wolności słowa, dokonywać eksperymentów medycznych bez zgody. Miecz natomiast symbolizuje możliwości upominania się przez obywateli, np. o prawa do ochrony zdrowia, do edukacji, do czystego środowiska, do zabezpieczenia społecznego.

Uczniowie zwracali uwagę, że również w kodeksie praw ucznia zapisane są zasady. „To jest jeden z dokumentów, który jest promowany przez Rzecznika Praw Dziecka i który stara się wskazywać, że przestrzeganie praw zaczyna się już  od szkoły” – mówił Adam Bodnar.

Padło pytanie, czy Rzecznik chciałby zmienić Konstytucję a jeśli tak to w jakich obszarach ?

- Gdybyśmy doszli do takiego momentu, że dokonujemy zmiany Konstytucji, to ja bym poszedł w kierunku uwspółcześnienia Konstytucji, która ma już 23 lata. Teraz funkcjonujemy w sferze online i komunikacja za pomocą internetu staje się  treścią naszego życia. Warto zauważyć, że są konstytucje w innych państwach, które gwarantują, że prawo dostępu do internetu jest prawem obywatelskim, jest obowiązkiem władz publicznych, żeby każdemu zapewnić pewien minimalny poziom dostępu.

Można sobie wyobrazić również przepisy dotyczące obniżenia wieku wyborczego do lat 16 – obecnie mogą głosować wyłącznie 18-latkowie. Coraz więcej wiadomo również na temat osób z niepełnoprawnościami i konieczności ochrony ich praw.  

W niektórych konstytucjach pojawiają się przepisy, że językiem urzędowym w danym państwie jest nie tylko język danego państwa, ale także język migowy. Czyli ten język zaczyna się uznawać za równorzędny język urzędowy. Byłby to taki gest wobec osób, które posługują się nim, co miałoby dyscyplinujące znaczenie dla organów władzy w zakresie dostępności różnych usług publicznych i korzystania z tłumaczy języka migowego  – wyjaśniał RPO.

Kobiety nie mają głosu. Co by Pan powiedział? - Kobiety absolutnie mają głos, ponieważ mamy w Konstytucji art. 33, który mówi, że kobieta i mężczyzna w Rzeczypospolitej Polskiej mają równe prawa w życiu rodzinnym, politycznym, społecznym i gospodarczym. Jeśli chodzi o prawa wyborcze, to jest równość, natomiast trudniej jest w życiu społecznym. ponieważ kobiety nie są w wystarczający sposób reprezentowane.

Ostatnio Rzecznik wystąpił do Marszałka Senatu, zwracając uwagę, że powołana została Rada Gospodarcza, w której nie ma żadnej kobiety. Zaznaczył także, że należy próbować doprowadzić do sytuacji, kiedy podział odpowiedzialności władzy będzie rozłożony po równo, a nie tak jak jest teraz: czyli że mężczyźni są bardziej niż kobiety promowani na wyższe stanowiska.

Młodzież ma prawo uczestniczyć w debacie publicznej. Pierwsze spotkanie RPO w ramach Tygodnia Konstytucyjnego

Data: 2020-12-16
  • Jestem za radykalną zmianą w konstytucji. Uważam, że prawa wyborcze powinni mieć już 15-16 latkowie – mówił RPO Adam Bodnar podczas spotkania z młodzieżą z Gorzowa Wlkp.
  • Młode pokolenie dojrzewa teraz szybciej, a dzięki mediom społecznościowym uczestniczy aktywnie w debacie publicznej

Było to pierwsze spotkanie w ramach VIII edycji Tygodnia Konstytucyjnego pod honorowym patronatem Rzecznika Praw Obywatelskich.  

Tydzień Konstytucyjny to idea promująca świadome obywatelstwo, która ma zachęcać młodych ludzi do większego zainteresowania się sprawami publicznymi. Eksperci różnych dziedzin prawa, adwokaci, sędziowie, radcowie prawni prowadzą zajęcia z młodzieżą, opowiadając w przystępny i interesujący sposób o praktycznym wymiarze Konstytucji, wskazując na jej bezpośredni wpływ na codzienne życie każdego z nas. 

W akcji bierze aktywnie udział także Adam Bodnar, rzecznik praw obywatelskich. Przyjął zaproszenie I LO im. Tadeusza Kościuszki w Gorzowie Wielkopolskim do udziału w wideokonferencji. Wzięło w niej udział ponad 90 osób, dyrektor szkoły Mariusz Biniewski, który przywitał RPO, moderator spotkania Tomasz Bobin, nauczyciele, ale przede wszystkim uczniowie.

Adam Bodnar przybliżył urząd Rzecznika Praw Obywatelskich, opisał jak działa i jakimi sprawami się zajmuje. Przypomniał, że wszystkie nasze prawa są zapisane w Konstytucji RP, ale mamy także w dokumentach międzynarodowych np. Konwencji o Ochronie Praw Człowieka I Podstawowych Wolności oraz w Karcie Praw Podstawowych UE. Rzecznik zachęcał też do korzystania z publikacji RPO "Nasze Prawa".

Rzecznik zwrócił uwagę na to, że coraz więcej Polaków, którzy nie doczekali się sprawiedliwości w Polsce składa skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, np. jeśli zostaną umorzone lub niewyjaśnione sprawy ataków policji na uczestników manifestacji, albo ze względu na przewlekłość sądu (człowiek czekał na orzeczenie rozwodu 19 lat!).

Gorzów Wielkopolski jest blisko granicy, warto korzystać z praw europejskich dla obywateli np. związanych z przekraczaniem granicy w czasie pandemii.

„Konstytucja i inne zapisy prawa stanowią i miecz i tarczę” – tłumaczył Rzecznik. Stanowią więc zarówno narzędzie obrony np. w przypadku gdy władza przekracza swoje granice w stosunku do obywateli;  jak i ataku -umożliwiając domaganie się za pomocą zgromadzeń, stowarzyszania się, składania petycji, skarg domagania się należnych praw, zabezpieczenia interesów, czy postulowania potrzebnych zmian. Pomagają w tym także instytucje rzecznicze takie jak RPO ale też Rzecznik Praw Dziecka, Rzecznik Finansowy czy Rzecznicy Konsumentów.

Konstytucja zawiera dość ogólne zapisy i pojawiają się problemy z ich interpretacją np. dotyczącą tego co jest, a co nie jest karą cielesną w stosunku do dziecka (np. nie wszyscy uznają „klaps” za naruszenie nietykalności cielesnej). Często dużo zależy od mentalności i podejścia do reguł prawnych.

Rzecznik przypomniał licealistkom i licealistom, że do tego, żeby protestować, organizować się, składać petycje, zakładać stowarzyszenia nie trzeba mieć ukończonych 18 lat. I że on sam już kilka lat temu postulował przyznanie praw wyborczych 16-latkom.

Uczniowie pytali, jaka jest szansa na wprowadzenie tego postulatu w życie w najbliższym czasie. „Główne parte polityczne o tym nie dyskutują, ale ich młodzieżówki już tak. Mieliśmy w Biurze RPO dwa seminaria na ten temat, a w marcu 2020 podczas konferencji na Uniwersytecie SWPS „Młodzi głosują” będę przedstawiał argumenty za tym rozwiązaniem” – mówił Adam Bodnar.

Podczas spotkania padały także pytania o obecną sytuację i komentarze polityków dotyczące aktywności młodzieży w manifestacjach czy jest to porażka systemu edukacji” czy raczej powód do dumy, że nauczyciele dobrze wykonali swoją pracę.?

„Nie chcę oceniać słów polityków, to nie jest rola RPO, który jest niezawisły i niezależny od innych organów państwowych. Ale RPO jest od tego, żeby mówić jakie obywatele mają prawa konstytucyjne i z nich korzystać” – wyjaśniał RPO.

„A wolność organizowania zgromadzeń jest zagwarantowana w Konstytucji” – mówił RPO. Według niego obecność młodzi ludzi na manifestacjach świadczy o ich zaangażowaniu w życie publiczne.

Rzecznik uważa, że powinny zostać zmienione przepisy prawa mówiące o tym, że uczestnikiem zgromadzenia może być tylko osoba dorosła. Powinna być możliwość by organizatorem była także młodzież. Teraz jest tak, że kiedy np.  Młodzieżowy Strajk Klimatyczny organizuje demonstracje to musi prosić o pomoc starszego kolegę lub koleżankę, który podpisze odpowiednie dokumenty.

Młodzież pytała także RPO o opinię dotyczącą ujawniania danych osobowych policjantów (RPO uważa, że należy jasno określić kiedy i jak powinna wyglądać identyfikacja funkcjonariuszy, a sprawy ich nadużyć powinny być wyjaśniane, przypomniał też o propozycji BRPO noszenia body cameras, które pomogłoby przy wyjaśnianiu spraw, w których policja używa przemocy w stosunku do zatrzymanej osoby).

Uczniowie zadawali tyle pytań, że spotkanie (za zgodą i zadowoleniem obu stron) przedłużono.

 

 

 

Koronawirus. Czy zawieszenie biegu terminów administracyjnych, zawiesiło również bieg terminów przedawnień podatkowych? - pytania na infolinię RPO 800-676-676

Data: 2020-12-15

Nie, przepisy covidowe nie zmieniały terminów przedawnień podatkowych.

W tzw. ustawie covidowej został wprowadzony przepis, zgodnie z którym bieg terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego, m. in. przedawnienia nie rozpoczynały się, a rozpoczęte ulegały zawieszeniu w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Przepis ten obowiązywał krótko, gdyż 16 maja 2020 r. został uchylony.

Nie dotyczyło to jednak przepisów podatkowych, które pomimo tego, że wywodzą się m. in. z prawa administracyjnego, stanowią odrębną gałąź prawa, zbudowaną w oparciu o katalog własnych zasad, niezależną od prawa administracyjnego.

Stanowisko w tej sprawie przedstawił także Minister Finansów w piśmie z 1 maja 2020 r. znak: SP5.055.2.2020 w odpowiedzi na wniosek skierowany do niego przez Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców w celu wydania objaśnień prawnych związanych z art. 15zzr ustawy covidowej. 

Minister Finansów wskazał, że prawo podatkowe stanowi odrębną, autonomiczną gałąź prawa wywodzącą się z prawa administracyjnego oraz prawa finansów publicznych. Przyjęcie poglądu o odrębności i autonomii prawa podatkowego prowadzi do wniosku, że przepisy podatkowe, w tym zawarte w ordynacji podatkowej nie powinny być oceniane przez pryzmat regulacji zawartej w art. 15zzr ustawy covidowej, jako że nie należy ich utożsamiać z szeroko rozumianym prawem administracyjnym.

Zapraszamy uczniów szkół średnich na Ferie z RPO!

Data: Od 2020-12-12 do 2020-12-21
  • Konstytucja jest najważniejszym aktem prawnym. Stanowi podstawę działania państwa i integruje społeczeństwo wokół wspólnego systemu wartości. Określa prawa i obowiązki obywateli. Ale czy wiecie, jak przekłada się na codzienne życie? Jest szansa, by tę wiedzę zdobyć!
  • Szukamy uczniów szkół średnich, którzy podczas ferii zimowych chcieliby bliżej poznać polską Konstytucję oraz prawa i wolności, jakie gwarantują nam przepisy.

Ferie z Rzecznikiem Praw Obywatelskich to program zajęć dodatkowych z zakresu praw człowieka. Pracownicy Biura Rzecznika Praw Obywatelskich opowiedzą o problemach, jakie mogą spotkać każdego, w tym młodego obywatela i jak odnosi się do tego prawo. Wskażemy, jak chronią nas przepisy i jak z nich skutecznie korzystać. Poruszymy m.in. kwestie prawa do zgromadzeń, ochrony środowiska, dyskryminacji, mowy nienawiści czy wreszcie prawa dziecka. Zależy nam, by uczestnicy poznali praktyczne aspekty prawa dotyczczące tematów ważnych szczególnie dla młodych obywateli. 

Chcemy także, by uczestnicy zajęć mogli bliżej poznać sprawy, w których Rzecznik Praw Obywatelskich podejmuje interwencje i problemy, z jakimi najczęściej zgłaszają się do nas ludzie.

Wszystkie spotkania będą odbywały się online, za pośrednictwem aplikacji Microsoft Teams, zawsze o tej samej porze, czyli od poniedziałku do piątku w godzinach 9.00-11.00 (6 stycznia pozostaje oczywiście dniem wolnym od zajęć).

Każdy uczestnik otrzyma certyfikat.

Aby zgłosić chęć udziału w zajęciach wystaczy wypełnić i wysłać krótki fomularz załączony poniżej.

Nie zwlekaj ze zgłoszeniem! Mamy tylko 50 miejsc!

Dołożymy wszelkich starań, aby grupa uczestników była jak najbardziej różnorodna. Wierzymy, że dzięki temu będziemy mogli wymienić doświadczenia z osobami z różnych zakątków Polski i spojrzeć na problemy prawne z wielu perspektyw. Dlatego zachęcamy także tych, którzy pochodzą z mniejszych miejscowości i ośrodków oddalonych od Warszawy.

Termin nadsyłania zgłoszeń: 21 grudnia 2020 r.

Czekamy na Ciebie!

Plan awaryjny - jak szukać pomocy, gdy doświadczamy przemocy domowej w pandemii?

Data: 2020-12-11


RPO jest zaniepokojony doniesieniami o nasilającej się w trakcie epidemii koronawirusa fali przemocy domowej. Wystosował list otwarty do osób jej doświadczających oraz ludzi z ich otoczenia. 

Rzecznik Praw Obywatelskich odbiera wiele alarmujących sygnałów dotyczących konsekwencji izolacji i kwarantanny dla poczucia bezpieczeństwa osób zagrożonych przemocą domową. Niepokojące są także doświadczenia innych państw. Potwierdzają one gwałtowny wzrost liczby zgłoszeń przypadków przemocy domowej.

RPO zaapelował: "Razem powinniśmy stawić czoło temu problemowi. Mimo zagrożenia musimy pozostać wrażliwi na krzywdę innych. Jeśli Twój dom nie jest bezpieczny i obawiasz się, że Twoi bliscy mogą zrobić Ci krzywdę – zwróć się po pomoc. Przemoc ze strony partnera lub innej bliskiej osoby jest przestępstwem. Nikt nie ma prawa bić, grozić, upokarzać ani w żaden inny sposób naruszać praw drugiego człowieka. Prawo i instytucje państwowe są po to, aby nas chronić."

Stan epidemii i jego konsekwencje dla naszej wolności osobistej nie mogą powodować, że osoby zagrożone przemocą domową zostaną pozostawione bez niezbędnego wsparcia. W odpowiedzi na ich potrzeby, Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich, działając we współpracy z ekspertkami Fundacji Feminoteka, Centrum Praw Kobiet i Niebieskiej Linii IPZ, opracowało „Plan awaryjny”. Zawiera on informacje o możliwościach uzyskania pomocy w czasie pandemii dla wszystkich, którzy w czterech ścianach doświadczają przemocy.

Serdecznie dziękujęmy Organizacjom społecznym za pomoc w jego opracowaniu oraz wsparcie merytoryczne.

Osobisty plan awaryjny

Jeśli wiesz, że możesz doświadczyć przemocy domowej i obawiasz się, że w czasie epidemii może być trudno uzyskać pomoc, przygotuj osobisty plan awaryjny. 

Jeśli zdarzy się coś złego, będziesz od razu wiedzieć jak zareagować i gdzie pójść.

Twoje bezpieczeństwo to priorytet. 

Nie jesteś winna/y przemocy i są ludzie, którzy chcą Ci pomóc! 

  1. Obserwuj zachowania osoby agresywnej: 

To ważne, żeby wiedzieć, jakie zachowania zapowiadają najgorsze i kiedy sytuacja staje się niebezpieczna dla Ciebie, Twoich najbliższych, dzieci. 

Jeśli awantury, krzyki nasilają się, jeśli coraz częściej słyszysz groźby pod swoim adresem, jeśli doświadczasz przemocy fizycznej np. szarpania, popychania, bicia, czy też zmuszania do seksu – to są sygnały, że przemoc się nasila i narasta. 

  1. Naucz dzieci dbać o bezpieczeństwo: 

Powiedz dzieciom, gdzie mogą szukać pomocy:

  • np. że mogą pukać do zaprzyjaźnionej sąsiada/ki,
  • naucz je numeru alarmowego,
  • porozmawiaj z nimi, że nie są one winne przemocy i kłótni,
  • ustalcie, gdzie znajduje się klucz do domu, jak otworzyć drzwi wejściowe, gdyby coś się stało,
  • upewnij się, że znają adres mieszkania, gdyby musiały wzywać służby. 
  1. Bezpieczne miejsce: 

Zastanów się, gdzie w Twoim domu możesz znaleźć bezpieczne schronienie. 

Ważne, by nie znajdowały się tam żadne niebezpieczne narzędzia.

Unikaj kuchni, garażu, łazienki i innych miejsc, gdzie może być twarda posadzka albo niebezpieczne przedmioty. 

Pod tym linkiem znajdziesz mapę, z oznaczeniami lokalnych organizacji i instytucji, które pomagają osobom doświadczającym przemocy. Jeśli nie znalazłaś na niej placówki w swojej okolicy, zadzwoń do najbliższego Specjalistycznego Ośrodka Wsparcia telefony znajdziesz tutaj lub lokalnego Ośrodka Interwencji Kryzysowej.

Skontaktuj się z nimi, zapytaj jak mogą Ci pomóc.  

  1. Bądź przygotowany/a do ucieczki: 

Spakuj wszystko do podręcznej torby, trzymaj ją pod ręką, tak żeby w każdej chwili móc ją zabrać. Lista rzeczy, o których trzeba pamiętać:

  • Ważne dokumenty np. paszport, dowód osobisty 
  • Leki 
  • Telefon 
  • Pieniądze/ karta płatnicza
  • Ładowarka
  • Numery ważnych telefonów 
  • Klucze do domu 
  • Obdukcje lekarskie (jeśli masz) 
  • Numery kont bankowych (zapisane)
  • Bielizna na zmianę 
  • Szczoteczka do zębów 
  • Środki ochronne potrzebne w czasie epidemii: maseczki ochronne, rękawiczki, małe opakowanie płynu do dezynfekcji (jeśli masz je w domu)
  1. W sytuacji zagrożenia: 

Nie uciekaj od dzieci! One także mogą być zagrożone. 

Jeśli nie masz możliwości ucieczki, schowaj się w rogu pokoju. Skul się, osłaniając rękoma twarz i głowę. 

Postaraj się zawsze mieć przy sobie telefon z naładowaną baterią. 

Wzywaj pomocy: 997, 112. 

W telefonie komórkowym numer alarmowy zaprogramuj tak, żebyś mogła/mógł wybrać go jednym klawiszem. Poza telefonem policji warto mieć także pod ręką numery telefonu pogotowia ratunkowego, bliskiej Ci osoby oraz numer telefonu do schroniska, gdzie możesz uzyskać pomoc i wsparcie.  

Jeśli musisz wzywać pomoc w miejscu publicznym, np. na klatce schodowej, zastanów się, czy zamiast wołania o pomoc nie krzyczeć PALI SIĘ! – co może okazać się skuteczniejsze.

Jeśli z interwencją przyjedzie policja, a się boisz o swoje życie i zdrowie, domagaj się, aby sprawca przemocy został zatrzymany na 48 godzin. Zyskasz w ten sposób czas, żeby znaleźć schronienie, uzyskać pomoc. Pamiętaj, że mimo stanu epidemii służby mają obowiązek niezwłocznie reagować na przypadki przemocy domowej! 

  1. Poznaj swoich sojuszników:

Rozmawiaj z rodziną, sąsiadami i znajomymi o sytuacji w Twoim domu.

Opracuj wspólnie z nimi strategię postępowania na wypadek, gdybyś potrzebował/a ich pomocy. Pomocne może się okazać ustalenie słowa awaryjnego – jeśli go użyjesz, będą wiedzieli, że pilnie potrzebujesz pomocy.  

Spróbuj wypełnić poniższą listę, osób do których możesz zadzwonić po wsparcie: 

  • Przyjaciel/ciółka
  • Osoba z rodziny
  • Dzielnicowy/a
  • Zaufany nauczyciel/ka ze szkoły dziecka
  • Zaprzyjaźniony sąsiad/ka
  • Kolega/koleżanka z pracy, któremu ufasz
  • Organizacja społeczna, która Ci pomoże
  • Lekarz/lekarka, który Cię zna
  • (Jeśli masz) Twój prawnik/prawniczka

Więcej szczegółowych informacji oraz przydatne numery telefonów znajdą Państwo w poradniku poniżej.

Zachęcamy również do zapoznania się z:

  • Poradnikiem Centrum Praw Kobiet "Jak uwolnić się z krzywdzącego związku" KLIK
  • Petycją Centrum Praw Kobiet o kompleksowe włączenie kwestii ochrony przed przemocą domową do rozwiązań prawnych regulujących działania w epidemii KLIK
  • Poradnikiem Funkdacji Feminoteka o sytuacji prawnej osób doświadczających przemocy domowej w czasach koronawirusa  KLIK

VIII edycja Tygodnia Konstytucyjnego pod Honorowym Patronatem Rzecznika Praw Obywatelskich

Data: Od 2020-12-10 do 2020-12-17

Stowarzyszenie im. Prof. Zbigniewa Hołdy zaprasza do udziału w VIII. edycji Tygodnia Konstytucyjnego. To idea promująca świadome obywatelstwo, która ma zachęcać młodych ludzi do większego zainteresowania się sprawami publicznymi. Eksperci różnych dziedzin prawa, adwokaci, sędziowie, radcowie prawni prowadzą zajęcia z młodzieżą, opowiadając w przystępny i interesujący sposób o praktycznym wymiarze Konstytucji, wskazując na jej bezpośredni wpływ na codzienne życie każdego z nas. 

Od 2016 r. odbyło się łącznie 7 edycji, w których blisko 4 000 prawników przeprowadziło zajęcia dla ok. 20 000 uczniów z ponad 2 500 szkół w całej Polsce.

W tym roku Tydzień Konstytucyjny rozpoczyna się w Międzynarodowy Dzień Praw Człowieka, dlatego głównym tematem wokół którego będą prowadzone lekcje są właśnie prawa człowieka. 
Rzecznik Praw Obywatelskich z dumą i radością kolejny raz objął projekt Honorowym Patronatem RPO.

Z uwagi na obostrzenia wynikające z pandemii COVID zajęcia z uczniami będą prowadzone online, za pośrednictwem wybranej platformy. Organizatorzy, oprócz materiałów pomocniczych z poprzednich edycji, przygotowali także krótki poradnik, jak od strony technicznej przeprowadzić zajęcia zdalnie.

Zachęcamy wszystkich do udziału w VIII edycji projektu oraz śledzenia strony Stowarzyszenia im. Hołdy w oczekiwaniu na kolejne lekcje konstytucyjne, a wszystkim prawnikom, którzy zdecydowali się wesprzeć działania edukacyjne polecamy także publikowany przez nas w kwietniu poradnik "Jak bezpiecznie prowadzić lekcje online? Poradnik dla nauczycieli i dyrektorów" oraz podsumowanie VII kadencji RPO "Z urzędu", które m.in. wskazuje w przystępny sposób na zdiagnozowane przez Rzecznika Praw Obywatelskich problemy w ramach poszczególnych artykułów Konstytucji z II rozdziału (Wolności, prawa i obowiązki człowieka i obywatela).

Jednocześnie przypominamy także, że nasze prawa określone są nie tylko w Konstytucji RP, ale także w ratyfikowanych umowach międzynarodowych oraz w prawie Unii Europejskiej, dlatego zachęcamy do sięgnięcia także po "Nasze Prawa" publikację BRPO z 2018 roku łączącą tekst Konstytucji RP, jak również Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz Karty Praw Podstawowych UE. 

 

Międzynarodowy Dzień Praw Człowieka

Data: 2020-12-10

Przed nami ważna data - Międzynarodowy Dzień Praw Człowieka. Dlaczego jest tak ważna? Bo dotyka godności każdego człowieka. Przypomina nam, że bez względu na wszystko nikt i nigdy nie może pozbawić nas godności. To przymiot przyrodzony, zatem należny każdemu człowiekowi, bez względu na to, kim jest i jaki jest, bez względu na to, co zrobił, w jakiej jest sytuacji i jakie wyznaje poglądy.

Międzynarodowy Dzień Praw Człowieka to święto, które obchodzimy od 72 lat, by podkreślić wagę podpisanej 10 grudnia 1948 roku Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka. Niebagatelny wkład w jej powstanie miała Eleanor Roosevelt, która jako przewodnicząca Komisji Praw Człowieka ONZ była siłą napędową w tworzeniu Deklaracji. Mówiła wówczas:

- Gdzie ostatecznie zaczynają się powszechne prawa człowieka? W małych miejscach, blisko domu - tak blisko i tak małych, że nie widać ich na żadnej mapie świata. […] Jeśli te prawa nie mają tam znaczenia, nigdzie nie mają znaczenia. Bez skoordynowanych działań obywatelskich blisko domu, na próżno będziemy szukać postępu w większym świecie.

Te słowa szczególnie mocno wybrzmiewają w kontekście pandemii, z którą dziś mierzy się niemal cały świat. Ten trudny czas pokazał, jak wiele zależy od nas samych, jak wiele udaje się zrobić, gdy rozglądamy się częściej wokół siebie i zadajemy pytanie, co JA mogę zrobić, jak JA mogę pomóc? Siła samopomocy i solidarności jest nie do przecenienia. Polacy wielokrotnie już to udowadniali, szyli maseczki, rozwozili posiłki seniorom, by ci nie musieli narażać się na kontakt z wirusem, odstępowali swoje prywatne mieszkania, by lekarze wracający z dyżurów nie zarażali swoich najbliższych, zbierali sprzęt, by dzieci mogły uczyć się zdalnie. Bez tego zaangażowania, bez tej wrażliwości, byłoby trudniej walczyć z wirusem. Byłoby trudniej mówić o prawach i równości, gdyby nie otwartość ludzi.

Rozszerzając zatem zakres zadań, które każdy z nas może podjąć, by prawa człowieka były lepiej przestrzegane, by to, co dzieje się w naszym najbliższym otoczeniu budowało świat, w którym wszyscy chcielibyśmy żyć, podpowiadamy kilka prosty kroków:

  1. NIE BĄDŹ OBOJĘTNY

Marian Turski, członek Rady Społecznej RPO, były więzień Auschwitz mówił o tym jako o jedenastym przykazaniu. Dla praw człowieka to jednak wydaje się punktem wyjścia, żadna idea nie utrzyma się  bez zaangażowania ludzi, dla których jest ważna. Dlatego tak potrzebne jest, aby zdecydowanie reagować na przemoc, mowę nienawiści, niesprawiedliwość, wykluczenie czy ostracyzm, kiedy tylko zauważamy je w swoim otoczeniu.

  1. OTWÓRZ SIĘ NA ŚWIAT

Wielu osobom nauka kojarzy się z ciężką pracą i siedzeniem nad książkami. Tymczasem rozwijanie światopoglądu i horyzontu jest niezbędne dla zrozumienia otaczających nas przemian oraz zrozumienia potrzeb drugiego człowieka, co z kolei jest kluczem do przestrzegania praw człowieka.

  1. WSPIERAJ NIEZALEŻNE MEDIA

Niezależne media to obywatelskie okno na świat. Media patrzą na ręce władzy, osobom publicznym, ale też oddają głos tym, których zazwyczaj nie słyszymy w debacie publicznej. Wspieraj ciekawe projekty, rzetelnie prowadzone podcasty, dziel się informacjami o ważnych reportażach czy wywiadach – praca niezależnych dziennikarzy jest niezbędna do kontrolowania, czy prawa człowieka są w praktyce przestrzegane.

  1. DZIAŁAJ LOKALNIE

Wbrew temu, że mówi się o XXI wieku jako o czasie rozpadu więzi, lokalne społeczności są wypełnione po brzegi inicjatywami obywatelskimi. Nawet w najmniejszych miejscowościach istnieją różne mniej lub bardziej formalne organizacje i ruchy społeczne, które budują wspólnotę. Zaangażuj się w pracę grupy ludzi, z którymi łączą cię cele lub stwórz swoją inicjatywę – zmiana zaczyna się od małych kroków.

  1. BĄDŹ SOLIDARNY

Zwróć uwagę na potrzeby grup szczególnie narażonych na wykluczenie np. seniorów, osób z niepełnosprawnością, dzieci, osób w kryzysie bezdomności. Są to osoby, których głos nie przebija się do debaty publicznej, a w rezultacie są bardziej narażone na łamanie praw człowieka. Często bariery stawiane przez świat uniemożliwiają im pełne uczestnictwo w życiu społeczności, bariery które niekiedy łatwo znieść, trzeba tylko zwrócić na nie uwagę. A przecież to od różnorodności wspólnoty zależy jej bogactwo.

  1. ZANIM WYRZUCISZ – DAJ DRUGIE ŻYCIE

W polskiej Konstytucji jednym z wyraźnie zaznaczonych praw jest prawo do czystego środowiska. I choć jego ochrona jest obowiązkiem władz, to sami dobrze wiemy, jak wielkie znaczenia mają nasze przyzwyczajenia, codzienne dbanie o lepsze jutro dla całej planety. Produkcja wielu przedmiotów to olbrzymi wysiłek energetyczny dla Ziemi. Zanim więc wyrzucimy kolejny przedmiot, przed zakupem nowego, spróbujmy go naprawić albo oddać komuś, kto uczyni z niego pożyteczną rzecz. Jest wiele grup, które wpiera takie działania. To, co Tobie jest już niepotrzebne, może w drugim obiegu znaleźć nowe życie. Warto wspierać też lokalne Jadłodzielnie, gdy np. rodzina nie dała jednak rady zupie przygotowanej przez Babcię …Może ktoś inny na nią czeka?

  1. DBAJ O JĘZYK, KTÓREGO UŻYWASZ

To normalne, że w naszym słowniku funkcjonuje wiele przyzwyczajeń, niezręczności językowych, schematów myślowych. Często nawet nie zdajemy sobie sprawy, że popularne powiedzenie albo używane obiegowo określenie może być krzywdzące. Jeśli ktoś zwraca Ci uwagę, że dane słowo go rani, nie traktuj tego jako ataku na siebie. Język to narzędzie – a przecież w życiu codziennym narzędzia wymieniamy, naprawiamy, uczymy się posługiwać nowymi. Stosuj pozytywną, wzmacniającą komunikację, a na pewno odczujesz zmianę jakości rozmowy.

  1. NIE BÓJ SIĘ PYTAĆ

Jako obywatel masz prawo dostępu do informacji publicznej. Jeśli zastanawiasz się, czy prawa człowieka na pewno są przestrzegane, czy państwo działa zgodnie z prawem – zawnioskuj o dostęp do informacji publicznej. To bardzo ważne narzędzie kontroli władzy. Jedną z takich akcji, w którą już dziś możesz się zaangażować, jest: „Pomóż Głuchym”. Razem sprawdzamy, jak urzędy gmin zobowiązane do dostępności informacji dla wszystkich obywateli (w tym głuchych, którzy nie znają języka polskiego) wypełniają swoje zadania. Więcej o akcji dowiesz się tutaj: https://www.rpo.gov.pl/pl/content/pomoz-gluchym-akcja-spoleczna

 

I jeszcze raz…. Nie bądź obojętny!

 

 

Akcja społeczna "Pomóż głuchym" z okazji Międzynarodowego Dnia Osób Niepełnosprawnych

Data: 2020-12-03
  • Są głuche obywatelki i głusi obywatele, którzy nie znają języka polskiego lub znają go słabo
  • Dla wielu głuchych językiem „ojczystym” jest polski język migowy, a język polski jest dla nich językiem obcym
  • Wszyscy – głusi i słyszący - mamy takie same prawa do informacji, uczestnictwa w życiu społecznym i korzystania z usług publicznych.

Dlatego głusi potrzebują komunikatów w polskim języku migowym (PJM) lub napisów w języku polskim.

Zapewnia im to obowiązujące nas prawo – Konwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, Konstytucja RP, ustawa o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami.

W Międzynarodowym Dniu Osób z Niepełnosprawnościami uruchamiany akcję „Pomóż głuchym”. Każdy może wziąć w niej udział i pomóc głuchym. Do udział w niej zachęca także osobiście RPO Adam Bodnar – zarówno w języku polskim jak i w PJM.

Zapraszamy osoby słyszące do realizacji prostego zadania. Tym zadaniem jest sprawdzenie, czy nasi głusi współobywatele mają dostęp do podstawowych informacji na stronach internetowych urzędów gmin. Każdy może to sprawdzić, a potem zaznaczyć swoje uwagi w internetowej ankiecie. Ankietę przygotował i informacje zbiera Polski Związek Głuchych Oddział Łódzki, który jest partnerem akcji.

Każda osoba otrzymuje:

  • Wskazówki co można zrobić w kilka minut,
  • Link do ankiety zawierającej bazę gmin, w której należy wpisać uzyskane informacje,
  • Wzór petycji do władz,
  • Elektroniczną wersję raportu „Osoby Głuche w Polsce 2020. Wyzwania i rekomendacje”, w którym można znaleźć  informacje o tym, jak żyje się w Polsce osobom głuchym.

Mamy nadzieję, że akcja zwróci uwagę słyszących na potrzeby głuchych współobywatelek i współobywateli, którzy są wykluczani z wielu sfer życia, w tym z ważnych usług publicznych. A przyczyną tego wykluczenia nie jest zła wola, lecz niewiedza na temat barier, jakich doświadczają głusi w komunikowaniu się ze słyszącymi oraz nieznajomość potrzeb głuchych wśród słyszących.

Zachęcamy wszystkich do zapoznania się z raportem „Osoby Głuche w Polsce 2020. Wyzwania i rekomendacje” przygotowanym przez Komisję Ekspertów ds. Osób Głuchych przy RPO. Można w nim znaleźć informacje, które pozwolą poznać stopień wykluczenia głuchych i rodzaj barier, które słyszący wznoszą przed głuchymi.

Przygotowaliśmy także grafikę promującą akcję „Mówimy różnymi językami”. Zachęcamy do dzielenia się nią nie tylko z okazji Międzynarodowego Dnia Osób z Niepełnosprawnościami. Głusi potrzebują zrozumienia 365 dni w roku. Pomóżmy głuchym!

Polacy nie akceptują tortur. Jako sprawców wskazują najczęściej policjantów. Wyniki badania opinii społecznej na zlecenie RPO

Data: 2020-12-01
  • 70% Polaków nie akceptuje stosowania tortur. To wzrost o 11 punktów procentowych w porównaniu z badaniem z 2018 r.
  • Aż 88% badanych uznało, że w ostatnich 10 latach to policja stosowała lub nadal stosuje tortury
  • Takie są wyniki badania opinii publicznej przeprowadzonego przez Kantar Millward Brown na zlecenie Rzecznika Praw Obywatelskich w ramach kampanii społecznej „Państwo bez tortur”

Od dwóch lat Krajowy Mechanizm Prewencji Tortur wraz z partnerami -  Naczelną Radą Adwokacką, Krajową Izbą Radców Prawnych, Radą Europy, ODIHR OBWE, Stowarzyszeniem Zapobiegania Torturom (Association for the Prevention of Torture) oraz Kantar Millward Brown prowadzi kampanię społeczną „Państwo bez tortur”. Jest ona skierowana głównie do funkcjonariuszy i przedstawicieli instytucji, w których przebywają lub mogą przebywać osoby pozbawione wolności.

Punktem wyjścia do rozpoczęcia kampanii były badania opinii publicznej pt. „Tortury – opinie Polaków”, przeprowadzone przez Kantar Millward Brown na przełomie września i października 2018 r. W listopadzie 2020 r. badania te zostały powtórzone[1]. Wynika  z nich, że w tym czasie Polacy zdecydowanie zmienili swoje nastawienie do kwestii tortur.

Przede wszystkim coraz mniejsze jest przyzwolenie na stosowanie tortur.

  • W porównaniu z poprzednim badaniem wzrósł odsetek Polaków, którzy nie akceptują stosowania tortur bez względu na okoliczności – z 59% do 70%.

Wpływ na to mogą mieć zarówno nagłośniane medialnie sprawy: Igora Stachowiaka czy Tomasza Komendy, ale także ostatnie doniesienia na temat tego, co dzieje się tuż za polską granicą – na Białorusi, jak i relacje z protestów i manifestacji w Polsce, gdzie policja decyduje się na użycie pałek teleskopowych i gazu łzawiącego.

Badani są także coraz bardziej zdecydowani w ocenie tego, jakie zachowania stanowią tortury:

  • 52 % badanych zdecydowanie zgadza się, że ma to miejsce w przypadku nieuzasadnionego użycia siły przez funkcjonariusza państwowego (wzrost o 6 p.p. w porównaniu z badaniem w 2018 r.)

Natomiast o 5 p.p. w porównaniu z poprzednim badaniem odpowiedź „zdecydowanie się zgadzam” wzrosła w przypadku wskazań, że torturami są:

  • Poniżające traktowanie osób pozbawionych wolności przez funkcjonariuszy państwowych – 51% badanych w 2020 r.
  • Użycie przemocy fizycznej przez funkcjonariusza państwowego w ramach kary za popełniony czyn – 53% badanych w 2020 r.
  • Wymuszanie zeznań  przy użyciu przemocy psychicznej – 54% badanych w 2020 r.
  • Wymuszanie zeznań przy użyciu przemocy fizycznej – 59% badanych w 2020 r.

Wciąż niepokojące jest jednak to, że 30% badanych dopuszcza stosowanie tortur. I aż 13% z nich zaakceptowałoby, gdyby takie metody zostały zastosowane wobec ich bliskich i znajomych. Tymczasem zakaz tortur ma charakter absolutny i wynika z przepisów konstytucji, prawa międzynarodowego i europejskiego. Nie można go łamać bez względu na żadne okoliczności, w tym stan nadzwyczajny czy wojnę. Pokazuje to, jak wiele jest jeszcze do zrobienia w kwestii podnoszenia świadomości społecznej w tym zakresie.

Z badań opinii publicznej wynika również, że wiele do nadrobienia w kwestii wizerunkowej ma także polska policja. W 2018 r. aż 87% badanych wskazało, że to właśnie ta formacja już po 1989 r. roku była utożsamiana ze stosowaniem tortur. Dwa lata później, ankietowanych  poproszono o wskazanie tych instytucji, których przedstawiciele w ciągu ostatnich 10 lat stosowali lub nadal stosują tortury. Aż 88% Polaków uznało, że za tego typu czyny odpowiadają funkcjonariusze Policji. Na kolejnych miejscach, z dużo mniejszymi wynikami, znalazły się m.in.: służba więzienna – 42%, zakłady poprawcze – 34%, szpitale psychiatryczne – 33%, młodzieżowe ośrodki wychowawcze – 28%, domy pomocy społecznej – 28%.

W kontekście oceny funkcjonowania policji warto także zwrócić uwagę na inne badanie opinii publicznej przedstawione w ostatnim czasie. Z analizy wyników sondaży IBRiS (przeprowadzonego w 2017 r. dla Rzeczpospolitej i w 2020 r. dla portalu Interia.pl[2]) wynika, że zaufanie do tej formacji spadło w ciągu 3 lat o ponad 20 p.p. Obecnie policję darzy zaufaniem jedynie 44,1% Polaków. „Zdecydowanie ufa” jej 18,1% badanych (spadek o 4,9 p.p.), a „raczej ufa” 26% badanych (spadek o 15,2 p.p.). W 2020 r. ponad 1/3 ankietowanych wskazała, że nie ufa policji.

To pokazuje, jak ważne jest kontynuowanie kampanii społecznej „Państwo bez tortur”. Niezbędne jest stałe doskonalenie zawodowe funkcjonariuszy służb mundurowych i pracowników miejsc detencji w kierunku poszanowania praw człowieka i zapobiegania torturom. Konieczne jest również budowanie kultury sprzeciwu wobec nieuzasadnionej przemocy, która powinna być postrzegana jako niedopuszczalny brak profesjonalizmu, rzutujący na wizerunek całej służby.

Należy podkreślić, że każdy powinien czuć się bezpiecznie w kontaktach z organami ścigania, nawet jeśli jest podejrzany o popełnienie przestępstwa czy wykroczenia. Tym bardziej, że z doświadczenia KMPT wynika, że najczęściej ofiarami tortur i złego traktowania są osoby o niewielkiej świadomości społecznej, zatrzymywane po raz pierwszy, nie mające dostępu do pomocy prawnej, bardzo często niepełnoletni, a nawet osoby starsze czy z niepełnosprawnościami.

Kluczowe jest podnoszenie  świadomości obywateli na temat przysługujących im praw, a także podjęcie dialogu z przedstawicielami władzy, co pozwoli na wypracowanie najskuteczniejszych gwarancji chroniących przed złym traktowaniem ze strony przedstawicieli państwa. Należy podjąć kroki prawne zmierzające do wprowadzenia w Polsce regulacji prawnych stanowiących skuteczne gwarancje ochrony przed torturami.

 

[1] Badanie przeprowadził instytut Kantar na zlecenie Rzecznika Praw Obywatelskich. Badanie zostało zrealizowane w okresie 6-12.11.2020 r. W raporcie wyniki przedstawione są w porównaniu do wyników z badania realizowanego w okresie 28.09-3.10.2018 r. Badanie zrealizowano na próbie N=1010 osób w wieku 18-75 lat.

 

Pracując w prawach człowieka, trzeba nauczyć się słuchać - rozmowa RPO z prawnikami i o prawnikach

Data: 2020-11-23
  • W webinarium zorganizowanym przez kancelarię prawną Rzecznik opowiadał o swojej drodze zawodowej, działaniach pro bono i roli aktywności społecznej prawników.
  • Na przyszłość musimy się zastanowić nad źródłami kryzysu praworządności w Polsce, czas na porządną reformę. Niezbędny jest powszechny program edukacji obywatelskiej. Niezwykle doceniam też działania pro bono – to jedna z najważniejszych zdobyczy transformacji.
  • Jeśli zajmujesz się prawami człowieka, to musisz nauczyć się słuchać: w sposób nie tylko empatyczny, ale też pragmatyczny: co można zrobić, jak można pomóc – zaapelował do młodych prawników Adam Bodnar.

Rzecznik Praw Obywatelskich wziął udział w webinarium dla prawników. Opowiadał o swojej drodze zawodowej, wyzwaniach kadencji, doświadczeniach w pracy pro bono i aktywizmie.

Pamiętam moment, w którym wysyłaliśmy pierwszą opinię przyjaciela sądu w Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka – opowiadał Adam Bodnar -  Na tamten czas było to pionierskie, teraz takich opinii wysyłamy wiele: przygotowujemy je w BRPO, piszą je fundacje. Coś co kiedyś wydawało się rozwiązaniem niestandardowym, dzisiaj pełni ważną rolę w mechanizmie demokracji.

Rzecznik podkreślił rolę aktywnego i kreatywnego zaangażowania w tworzenie rzeczywistości prawnej i społecznej środowiska prawniczego.

Zdaniem RPO, dzięki wielu zaangażowanym prawnikom i prawniczkom, przebieg zmian systemowych, który obserwujemy od 2015 roku nie toczy się tak dynamicznie, jak na Węgrzech. W Polsce do dzisiaj słychać głośny sprzeciw, czego przykładem może być marsz 1000 tóg na początku 2020 roku. Adam Bodnar podkreślił, że wierzy, że dzięki tej energii społecznej i zaangażowaniu prawników lawina zmian oddalających Polskę od demokracji kiedyś się zatrzyma się. Niestety naprawienie tego co się wydarzyło będzie bardzo trudne.

Rzecznik poruszył także temat praworządności w Polsce i podkreślił, że do 2015 roku nie było całościowej reformy sądownictwa. A przecież wiele osób taką potrzebę odczuwało, przed wszystkim obywateli – narastała powoli niechęć do sądów czy prawników. RPO wymienił ważne obszary do zreformowania: naprawić KRS, przywrócił rozdział pomiędzy funkcją ministra sprawiedliwości i prokuratora generalnego, a także nawiązać współpracę z organizacjami międzynarodowymi w budowaniu zaplecza merytorycznego oraz przeprowadzeniu reformy sądownictwa – da to poczucie stabilizacji i potrzebne wsparcie.

Na przyszłość musimy się zastanowić nad źródłami kryzysu praworządności w Polsce. Powszechny program edukacji obywatelskiej jest niezbędny. Konkretne działania to także zaangażowanie prawników pro bono – zdaniem Rzecznika to jedna z najważniejszych zdobyczy transformacji, a społeczna odpowiedzialność prawników to podstawa demokracji. Adam Bodnar nawiązał do sprawy pro bono, w którą byłem zaangażowany, a która dotyczyła braku powołania 9 sędziów w trakcie procedury prezydenta Kaczyńskiego. Ta sprawa pokazywała, że zaangażowanie w obronę praworządności jest fundamentem i niezbędnym standardem. RPO ocenił, że ta sprawa miała duży potencjał, który został zmarnowany, co ciekawe wróciła ona teraz do nas w efekcie działania ETPC.

RPO zwrócił się także z apelem do prawników: jeśli zajmujesz się prawami człowieka, to musisz nauczyć się słuchać: w sposób nie tylko empatyczny, ale też pragmatyczny. Słuchając należy sobie zadawać pytanie „co można zrobić, jak mogę pomóc” – to nie tylko wyraz społecznej dojrzałości i szacunku do drugiego człowieka, ale też sposób na tworzenie kreatywnych i skutecznych rozwiązań prawnych.

Międzynarodowy Dzień Świadomości o Zespole Delecji 22q11

Data: 2020-11-22

22 listopada obchodzimy Międzynarodowy Dzień Świadomości o Zespole Delecji 22q11.

Jest to jedna z chorób rzadkich, która może powodować cały szereg wad i zaburzeń. Najczęściej występującymi są: trudności w nauce i problemy z zachowaniem, wady serca, problemy ze słuchem oraz karmieniem wynikające z malformacji nosa i jamy ustnej. Niezwykłą trudnością diagnostyczną są wysoce zróżnicowane symptomy, oznacza to, że niemal każda osoba z 22q11 dotknięta jest chorobą inaczej. W rzeczywistości, 50% osób dotkniętych 22q11 nigdy nie zostaje zdiagnozowanych.

22 listopada wiele budynków w całej Europie i na świecie jest podświetlanych na czerwono. W Polsce po raz pierwszy. Do akcji dołącza także Rzecznik Praw Obywatelskich. Działanie to ma na celu podniesienie świadomości społecznej na temat mikrodelecji, wady genetycznej, z którą corocznie rodzi się około 380 dzieci.

Jedną z kluczowych kwestii okazują się być badania prenatalne. Dzięki najnowszym technikom diagnostycznym u części dzieci, Zespół Delecji 22q11 udaje się wykryć lekarzom jeszcze przed urodzeniem. Dla rodziców oczekujących narodzin dziecka z 22q11, wczesna diagnoza pozwala przygotować się, przede wszystkim emocjonalnie, na wiążące się z nią wyzwania i trudności oraz uzyskać fachową pomoc od pierwszych chwil życia ich dziecka. Postawienie trafnej diagnozy u starszych dzieci i nastolatków z 22q11 pozwala uzyskać wielospecjalistyczną opiekę medyczną oraz rozpocząć holistyczną terapię. Pozawala to znacznie zwiększyć szansę na zdobycie wykształcenia oraz usamodzielnienie się. U części osób ze względu na niespecyficzne objawy diagnoza zostaje postawiona znacznie później, nawet w wieku dorosłym. Dla tych osób często diagnoza staje się odpowiedzią na pytania dotyczące ich różnorodnych problemów medycznych oraz szkolnych z lat wcześniejszych.

Kilka faktów o Zespole Delecji 22q11

  1. W wyniku mikrodelecji 22 chromosomu występuje brak jednej kopii około 40-50 genów.
  2. Zaburzenie może być dziedziczone od jednego z rodziców – zdarza się to u 5-10% zdiagnozowanych osób.
  3. U około 90-95% przypadków ZD 22q11 powstaje de novo (po raz pierwszy w rodzinie).
  4. Rodzic z ZD 22q11 ma 50% ryzyka na przekazanie mikrodelecji swojemu potomstwu.
  5. Mikrodelecja 22q11 występuje u 1 osoby na 1-2000 żywo urodzonych dzieci.
  6. 2% dzieci urodzonych z wadami serca oraz 6% dzieci urodzonych z zaburzeniami podniebienia ma Zespół Delecji 22q11.

Więcej o akcji oraz samej chorobie dowiesz się na stronie Stowarzyszenia 22Q11 Polska.

Prawa kobiet i przedsiębiorcy: webinarium w udziałem Rzecznika Praw Obywatelskich

Data: 2020-11-18

W środę 18 listopada o godzinie 15 odbędzie się otwarte, bezpłatne webinarium „Prawa kobiet i przedsiębiorcy” z udziałem Rzecznika Praw Obywatelskich Adama Bodnara. Spotkanie organizują Pracodawcy RP. 

Eksperci:

  • Adam Bodnar - Rzecznik Praw Obywatelskich
  • Agnieszka Fal-Dutra Santos - koorynatorka programów społecznych i ekspertka ds. politycznych, Global Network of Women Peacebuilders
  • Agnieszka Kłos-Siddiqui - Prezeska Zarządu Provident Polska S.A., Wiceprezydentka Pracodawców RP

Zagadnienia:

  • Podstawy prawne praw kobiet w prawie międzynarodowym i polskim
  • Czym są prawa kobiet i dlaczego są istotne/wiążące?
  • Zależność między prawami kobiet a biznesem
  • Prawa kobiet jako element zrównoważonego rozwoju
  • Wpływ udziału kobiet na wydajność i zysk przedsiębiorstw

Na spotkanie trzeba się zarejestrować, aby uzyskać link do transmisji. Po rozmowie, jej nagranie będzie powszechnie dostępne na platformie Youtube, na kanale Pracodawcy RP.

Adaptacja do nowych warunków a równość – jak współpracować w trudnych czasach?

Data: 2020-11-06

To jedno z ważniejszych w obliczu pandemii pytań, na które starali się odpowiedzieć włodarze Wałbrzycha zapraszając na spotkanie przedstawicieli organizacji społecznych oraz Rzecznika Praw Obywatelskich.

RPO dzielił się z uczestnikami swoją oceną obecnej sytuacji podkreślając, że władze samorządowe i społeczeństwo obywatelskie zdają trudny egzamin w czasach pandemii. Podawał przykłady oddolnych działań, które pomagają przetrwać trudne czasy, jak choćby akcja „Uwolnić złomka”, dzięki której udało się pozyskać wiele komputerów dla szkół. Podkreślił, że nie wszystkie działania, które sprawdziły się wiosną, będą skuteczne jesienią. Elastyczność, innowacyjność są dziś szczególnie potrzebne.

Uczestnicy spotkania rozmawiali o tym, jak budować relacje, nie dopuszczać do izolacji społecznej, do osamotnienia. - Nie należy mówić „seniorze nie wychodź z domu, ale „seniorze wychodź, ale wychodź mądrze, z głową”  - mówiła przedstawicielka organizacji seniorskiej.

W Wałbrzychu szukają rozwiązań potrzebnych już dziś, ale też przydatnych w dłuższej perspektywie. Być może inne samorządy śladem Wałbrzycha będą chciały rozpocząć społeczny dialog, który pomoże zdiagnozować najbardziej palące problemy społeczności?

Wałbrzych pracuje nad długofalową strategią współpracy władz miasta, instytucji i organizacji społecznych. Najpierw opracują diagnozę – a w niej opiszą wyzwania oraz zasoby. To ludzie są najcenniejsi, ich energia, wiedza, doświadczenie. Dlatego celem ma być uwolnienie ludzkiej i społecznej energii i danie jej szansy do włączenie w dobrze skoordynowane działania. 

Perspektywa społeczników

Lokalni działacze społeczni docenili to, że Wałbrzych ma wiele wspólnych przestrzeni na wolnym powietrzu, co sprzyja integracji w pandemii. Określili Wałbrzych miastem uprzywilejowanym.

Jako główne zadanie wskazali dbanie o tych, którzy są na polu walki (żeby się nie wypalili), także o wolontariuszy oraz budowanie potencjału, poszukiwanie nowych osób, które mogą się włączyć. Społecznicy podkreślali również, że warto dawać przestrzeń dla ujścia emocji – tworzyć okazje do rozmowy, wysłuchania. Potrzeby emocjonalne są ogromne. Potrzebny jest też system emocjonalnego wsparcia dla „pomagaczy” – szefów i pracowników rożnych instytucji i ngo.

Kolejnym dużym wyzwaniem jest pozostawanie dzieci w domu – jak je wesprzeć? Jak wesprzeć matki i ojców, aby mogli pracować?

Przedstawiciele organizacji w Wałbrzychu stale szukają też mieszkań dla bezdomnych, żeby ich nie koszarować w schroniskach.

Pytań jest bardzo wiele… Może punkty pomocowe trzeba „rozdrobnić”? Firmy społeczne są w bardzo trudnej sytuacji – jak je wesprzeć? Jak wspierać sektor kultury? Jak wzmocnić poczucie odpowiedzialności za sąsiada? Jedno jest pewne, łączenie perspektyw daje szansę na lepszą diagnozę, dostrzeżenie wielu nowych obszarów, a współpraca daje nadzieję na choć częściowe zażegnanie największych zagrożeń.

Wiele osób jest samotnych w trudnej sytuacji. Środki finansowe są ważne, ale nie najważniejsze. To jest szansa dla środowiska, aby włączać kolejne osoby do aktywności, do wspólnotowego działania. Budować kapitał zaufania. To daje ludziom poczucie sensu i pomaga w przetrwaniu, daje moc, żeby wytrwać.

Tęczowy Piątek

Data: 2020-10-30

70% respondentów uważa, że w szkołach powinna być prowadzona edukacja antydyskryminacyjna ucząca równego traktowania wszystkich ludzi – wynika z badania Kantar dla BRPO „Świadomość prawna w kontekście równego traktowania z lipca 2020”.

Dzisiaj obchodzimy „Tęczowy Piątek” – akcję edukacyjną, której celem jest promocja tolerancji i zapobieganie aktom przemocy wobec osób nieheteronormatywnych w środowisku szkolnym.

Rzecznik wielokrotnie podkreślał, że przeciwdziałanie akcjom antydyskryminacyjnym godzi w prawa uczniów – obowiązkiem szkół jest edukacja antydyskryminacyjna, a niecałe dwa tygodnie temu w liście przygotowanym na Dzień Edukacji Narodowej powiedział:

„Dzień Edukacji Narodowej obchodzimy w tym roku zaledwie dwa tygodnie po tragicznym wydarzeniu, które zmusza do refleksji nad rolą i skutecznością systemu oświaty w zapewnianiu bezpieczeństwa wszystkim uczniom […]. Samobójstwo 12-letniej Zuzi z Kozienic, która odebrała sobie życie najprawdopodobniej na skutek szykan rówieśników związanych z jej orientacją seksualną, nigdy nie powinno było się wydarzyć. Podobnie jak samobójcze śmierci Dominika, Michała, Kacpra, Wiktora, Milo i innych młodych osób, które doświadczyły i nie wytrzymały homo-, bi- i transfobicznej przemocy – dotykającej ich bezpośrednio, a także obecnej w sieci i przestrzeni publicznej – oraz nie otrzymały w swych trudnych sytuacjach odpowiedniego i niezbędnego wsparcia. […] Bezpieczeństwo i równe traktowanie wszystkich uczniów, niezależnie od ich pochodzenia etnicznego, koloru skóry, płci, wyznania, orientacji seksualnej, niepełnosprawności lub jakiekolwiek innej cechy szczególnej, postrzegam jako wartości nadrzędne, niezależne od różnic światopoglądowych lub jakichkolwiek innych podziałów.”

Mamy nadzieję, że akcja „Tęczowy Piątek” zainspiruje nauczycieli i uczniów do częstszego podejmowania tematu dyskryminacji i tolerancji – nie tylko w szkolnych ławkach.

Udział w strajkach obywatelskich i inne przykłady pokojowego obywatelskiego nieposłuszeństwa - odpowiadamy na pytania obywatelek i obywateli

Data: Od 2020-10-27 do 2020-10-28

Odpowiadamy na pytania o strajk obywatelski, które napływają od obywatelek i obywateli.

Strajk obywatelski

Strajk jest formą nacisku lub protestu społecznego. Może mieć różne formy, popularne rozumienie odnosi się głównie do niewykonywania pracy.

  • STRAJK WŁOSKI – polega na maksymalnym spowolnieniu wykonywanych czynności lub wykonywaniu ich niezwykle drobiazgowo, a przez to czasochłonnie,
  • STRAJK OKUPACYJNY – polegający na przejęciu i zablokowaniu jakiegoś budynku,
  • STRAJK GŁODOWY,
  • CZARNY STRAJK- strajkujący zaprzestają podstawowych prac decydujących o prawidłowym funkcjonowaniu miejsca pracy,
  • STRAJK OSTRZEGAWCZY, gdy ludzie podejmują jedynie krótkie przerwy w pracy.

Nieobecność w pracy

Pracodawca nie może zwolnić Cię za sam udział w strajku, wyrażanie określonych poglądów czy propagowanie idei, nie uprawnia Cię to jednak do nieusprawiedliwionej obecności w pracy.

  • Jeśli chcesz wziąć udział w proteście, manifestacji, akcji społecznej, która wymaga od Ciebie nieobecności w pracy, niepodejmowania działań służbowych POWINIENEŚ ZNALEŹĆ UZASADNIENIE DLA PRAWODAWCY 
  • Nie wolno mylić tego ze strajkiem określonym W RAMACH KODEKSU PRACY. Jeśli strajk nie dotyczy bezpośrednio działań Twojego pracodawcy, sam udział w nim nie jest wystarczającym wytłumaczeniem dla nieobecności.
  • Jeśli jesteś zatrudniony w oparciu o umowę o pracę możesz Rozważyć złożenie wniosku o urlop – np. tzw. "URLOP NA ŻĄDANIE"- masz 4 dni w roku, które możesz tak wykorzystać. PRACODAWCA NIE MOŻE ODMÓWIĆ Ci udzielenia urlopu na żądanie.
  • Niestety są grupy, jak np. nauczyciele, które nie mają prawa do urlopu na żądanie.
  • Jeśli korzystasz z innej formy zatrudnienia, spróbuj DOGADAĆ SIĘ Z PRACODAWCĄ odnośnie swojej nieobecności.
  • Być może zadania, za które odpowiadasz, możesz wykonać w innym terminie.

W żadnym z tych przypadków nie musisz jednak ujawniać powodów „dnia wolnego”.

Nie wszyscy mogą protestować na ulicy

Część osób nie może przerwać wykonywania pracy (z powodu jej charakteru lub ciążącej na nich odpowiedzialności za zdrowie i życie innych osób). Takie grupy to np. pracownicy ochrony zdrowia, służby mundurowe, pracownicy sądów.

Strajkować na ulicy nie mogą często opiekunowie osób z niepełnosprawnościami, osób starszych czy małych dzieci. Są oni na co dzień odpowiedzialni za bezpieczeństwo i życie osób, którymi się opiekują i nie mogą po prostu wyjść z domu na manifestację.

Inne formy protestu

Strajk obywatelski nie jest jedyną formą mobilizacji, jeśli chcesz się zaangażować, ale nie możesz pójść na strajk są inne metody pokojowego obywatelskiego nieposłuszeństwa np.:

  • akcje ulotkowe lub np. powieszenie w swoim oknie plakatu na znak solidarności,
  • noszenie oznak przez protestujących,
  • wsparcie w social media,
  • zwalczanie fake news,
  • identyfikowanie się za pomocą ubioru,
  • oflagowanie budynków,
  • mailowe lub listowne akcje protestacyjne,
  • wsparcie za pomocą wiedzy eksperckiej lub donacji dla NGO działających na rzecz danej sprawy,
  • tworzenie plakatów lub infografik,
  • działania edukacyjne…

Ważne jest, że decyzja o udziale w obywatelskim nieposłuszeństwie należy do każdego z nas. Przed jej podjęciem obywatelskim obowiązkiem jest wzięcie pod uwagę różnych czynników: swojego stanu zdrowia psychicznego i fizycznego, zasobów, charakteru wykonywanej pracy, możliwych konsekwencji... Trzeba pamiętać, że z konsekwencjami protestujące obywatelki i obywatele muszą się liczyć. Na tym polega protest obywatelski.

Dojrzałą postawą jest akceptowanie decyzji o udziale (lub jego braku) innych osób w proteście.

Okazywanie obywatelskiego nieposłuszeństwa wymaga przede wszystkim solidarności i wsparcia, a także zrozumienia decyzji innych osób o stopniu zaangażowania w popieranie postulatów.

***

W załączniku publikujemy ulotki do podbrania, które prezentują podstawowe informacje o możliwościach udziału w strajku obywatelskim.

O Rzeczniku Praw Obywatelskich w Polskim Języku Migowym

Data: 2020-10-15

Informacje o Rzeczniku Praw Obywatelskich w Polskim Języku Migowym

Za przygotowanie filmu w Polskim Języku Migowym dziękujemy Oddziałowi Łódzkiemu Polskiego Związku Głuchych www.pzg.lodz.pl

 

Osoba głucha może połączyć się też z tłumaczem przez internet (on-line).

Żeby to zrobić, trzeba kliknąć w obrazek (ikonkę) poniżej.

Na obrazku dwie dłonie w kolorze niebieskim. Logo wideo tłumacza.

Wówczas nastąpi połączenie wideo z tłumaczem, który przełoży zgłoszenie na język polski i przekaże je pracownikowi Punktu Przyjęć Interesantów RPO.  

Dlaczego umieszczamy tutaj pliki wideo z tłumaczeniem informacji na polski język migowy (PJM)?

Tłumaczenie tekstów na język migowy jest potrzebne, ponieważ dla części osób głuchych język polski jest językiem obcym.

Uczą się go w szkole, ale to nie jest ich pierwszy język. Badania naukowe pokazują, że głusi ucząc się polskiego są w podobnej sytuacji jak obcokrajowcy. Nie zawsze wszystkie treści są dla nich zrozumiałe.

Proszę sobie wyobrazić, że zmieniacie Państwo miejsce zamieszkania i przeprowadzacie się do kraju, którego języka się uczyliście. Początkowo załatwicie proste sprawy, zrobicie zakupy, porozmawiacie o sprawach codziennych. Trudno będzie jednak zorientować się w zawiłościach języka urzędowego czy prawnego, i wtedy chętnie skorzystacie z usług tłumacza. W takiej samej sytuacji są często właśnie osoby głuche.

Dzisiaj obchodzimy Międzynarodowy Dzień Osób Starszych

Data: 2020-10-01
  • Międzynarodowy Dzień Osób Starszych obchodzony jest 1 października już od 30 lat.
  • Hasło tegorocznych obchodów odnosi się do wyjątkowej sytuacji, którą spowodował wirus Covid-19 oraz do jego wpływu na przestrzeganie praw osób starszych.
  • Ostatnie miesiące pokazały także w Polsce, że sytuacja osób starszych w sytuacji stanu wyjątkowego spowodowanego pandemią, wymaga objęcia seniorów szczególną opieką i uważnością.

Międzynarodowy Dzień Osób Starszych obchodzony jest 1 października już od 30 lat. Równocześnie obchodzimy 75 lat działalności ONZ. Z tej okazji przedstawiciele ONZ chcą wezwać Państwa członkowskie do podjęcia działań związanych z Dekadą Zdrowego Starzenia się ogłoszoną na lata 2020-2030.

Sygnałem w tej sprawie był specjalny raport Sekretarza Generalnego ONZ odnoszący się do sytuacji osób starszych w czasie pandemii opublikowany w maju br. Kolejnych należy się spodziewać m.in. podczas konferencji on-line organizowanej 1 października z okazji tego dnia przez globalne organizacje pozarządowe przy współudziale ONZ.

Pandemie: czy mają wpływ na to jak podejmujemy sprawy związane ze starością i starzeniem się?

Hasło tegorocznych obchodów Międzynarodowego Dnia Osób Starszych odnosi się do wyjątkowej sytuacji, którą spowodował wirus Covid-19 oraz do jego wpływu na przestrzeganie praw osób starszych.

Ostatnie miesiące pokazały także w Polsce, że sytuacja osób starszych w sytuacji stanu wyjątkowego spowodowanego pandemią, wymaga podejmowania szczególnych działań w celu zapewnienia realizacji podstawowych praw, takich jak:

  • prawo do godnego życia,
  • prawo do opieki zdrowotnej, w tym poprzez dostęp do opieki długoterminowej i paliatywnej,
  • prawo do włączenia społecznego,
  • prawo do równego traktowania, także na rynku pracy i rynku usług,
  • prawo do autonomii i niezależnego życia.

Realizacji tych praw powinna być zapewniona niezależnie od tego, czy dana osoba mieszka w swoim domu, czy w placówce opiekuńczej.

Rozmawiajmy z seniorami o ich potrzebach

W czasie pandemii mogliśmy dostrzec, że osoby starsze – z jednej strony szczególnie wrażliwe na skutki Covid-19 – równocześnie potrzebują czuć się pełnoprawnymi członkami społeczeństwa. To oznacza konieczność wsłuchania się w głosy samych osób starszych odnośnie ich potrzeb i tego w jaki sposób chcą otrzymywać ewentualne wsparcie. Szczególnie w czasie pandemii usłyszmy:

  • Głosy osób starszych, które w czasie ogólnego zamknięcia nie mogą spotykać się ze swoimi bliskimi i znajomymi.
  • Głosy osób starszych, którzy potrzebują wsparcia w czynnościach życia codziennego a nie mają do kogo zwrócić się o pomoc.
  • Głosy osób starszych, które obawiają się wsparcia przez wolontariuszy, że dowieziony posiłek nie przyjdzie na czas, albo że utracą sami zdolność do dbania o swoje potrzeby.
  • Głosy osób w wieku emerytalnym pracujących w sektorze publicznym, które obawiają się zwolnień.
  • Głosy osób starszych – mieszkańców domów pomocy społecznej – mówiących o tym, że czują się uwięzieni, nie mogąc przez dłuższy czas opuszczać placówki.
  • Głosy osób starszych, które mogą doświadczać różnego rodzaju przemocy.

Jakie działania mogą podjąć rząd i samorzący, aby wesprzeć osoby starsze?

Pandemia uwypukliła potężne wyzwanie dla samorządów lokalnych, aby przygotować i wdrożyć mechanizmy:

  • efektywnego informowania osób starszych o ich prawach oraz o możliwych formach wsparcia,
  • oraz mechanizmy konsultowania się z samymi osobami starszymi na temat ich potrzeb,
  • udzielania wsparcia adekwatnego do potrzeb osób starszych,
  • organizowania planów radzenia sobie z pandemią z uwzględnieniem potrzeb osób starszych,

Niewątpliwie jako społeczeństwo wiele się uczymy i wdrażamy zmiany w tym zakresie, nadal jednak potrzebujemy uważnie sprawdzać, czy w podejmowanych publicznych działaniach osoby starsze są traktowane w sposób partnerski.

Na poziomie rządowym konieczne jest wzmacnianie systemowych ram, które ułatwią samorządom podejmowanie działań adekwatnych do potrzeb osób starszych, w tym poprzez działanie na rzecz przyjęcia Konwencji o prawach osób starszych, która przyczyniłaby się do zmiany traktowania osób starszych jako grupy osób wykluczonych na rzecz ujęcia działań na rzecz seniorów w ramach praw człowieka, a także wyeliminowania paternalistycznego traktowania osób starszych na rzecz partnerskiego uzgadniania rodzajów ewentualnego wsparcia.

Konieczne są także zmiany w podejściu do polityki senioralnej poprzez wprowadzenie stałego wsparcia finansowego gmin w realizacji ustawowych zadań, np. w formie subwencji senioralnej, realizowanej w podobnej formule do subwencji oświatowej.

Wszystkie te działania powinny stanowić spójne przygotowanie do przyśpieszenia starzenia się społeczeństwa w Polsce i zmian odnośnie potrzeb osób starszych w różnym wieku. W 2025 r. w wiek 80+ zaczną wchodzić osoby urodzone w wyżu powojennym. To oznacza konieczność zintensyfikowania wysiłku na rzecz przygotowania odpowiedniej infrastruktury, procedur i nastawienia społecznego do tej istotnej zmiany.

Jak przetrwać w szkole w czasie pandemii? Społeczny poradnik dla uczniów i uczennic

Data: 2020-08-31
  • Fundacja Przestrzeń dla Edukacji przygotowała swój poradnik
  • Działania oddolne są ważne – przy okazji przypominamy działania, jakie w sprawie edukacji podejmował RPO (zobacz informacje pod informatorem)
  • W piątek wieczorem spotykamy się w Żółwinie pod Warszawą, by w gronie rodziców i nauczycieli rozmawiać o wyzwaniach dla szkóly. W serwisie RPO znajdą się potem: relacja i rekomendacje.

PORADNIK DLA UCZNIÓW I UCZENNIC

  • Boisz się? Czegoś nie wiesz lub nie rozumiesz? My, dorośli, także uczymy się, jak sobie radzić z pandemią.
  • Jeśli coś Cię niepokoi, porozmawiaj z nauczycielami, którym ufasz - na pewno takich masz. Jeśli nie będą wiedzieć, co Cię dręczy, nie będą mogli pomóc. Zacznij działać w szkolnym samorządzie - to czas na Waszą aktywność w szkole.
  • Znasz dokumenty szkolne? Przeczytaj statut i procedury na czas pandemii. Łatwiej zrozumiesz, co się teraz dzieje wokół Ciebie
  • Czy wiesz, że w Twojej szkole działa rada rodziców? Możecie podpowiedzieć rodzicom, czego teraz w szkole potrzebujecie.
  • Sytuacja pandemii odbiega od szkolnej normy. Stres zmienia zachowania. Staraj się zachować życzliwość dla innych.
  • Nie rozumiesz nowych zakazów? Pytaj, proś o wytłumaczenie. Większość ograniczeń wynika z obowiązujących przepisów i odgórnych zaleceń. Pamiętaj, że m,y dorośli liczymy na Ciebie - że będziesz dbać o siebie, swoje zdrowie (szalik!!!). Nosząc maseczkę chronisz innych - uczniów i osoby z tzw. grupy ryzyka, starszych i chorych.
  • Dbaj o kolegów i koleżanki. Wszystkim od pół roku brakowało towarzystwa. Wzajemne relacje to jedna z ważniejszych rzeczy, których doświadczasz w szkole.
  • Jeśli czujesz się źle, nie lekceważ tego. Powiedz o tym rodzicom lub nauczycielce.

RPO z wizytą w Warcie

Data: 2020-08-22

W sobotę 22 sierpnia RPO Adam Bodnar, na zaproszenie „Stowarzyszenia im. Ireneusza Ślipko na rzecz dialogu Polsko-Żydowskiego”, odwiedził Wartę.

Po spotkaniu z członkami Stowarzyszenia w odnowionej Bibliotece Publicznej, Adam Bodnar odwiedził Szkołę Podstawową imienia kapitana pilota Stanisława Skarżyńskiego, gdzie spotkał się z nauczycielami, przewodniczącym Rady Gminy a także z młodzieżą.

Uczniowie szkoły w poprzednim roku przystąpili do programu „Szkoła Dialogu” w ramach którego zrealizowali projekt Śladami Żydów w Warcie. Młodzież wspomaga działania dorosłych w pracach renowacyjnych na dwu hektarowym  cmentarzu żydowskim. W ten sposób członkowie realizują działalność rozpoczętą przez patrona Stowarzyszenia, Ireneusza Ślipko, który jako pierwszy przez wiele lat - bez jakichkolwiek  dotacji - ratował opuszczony cmentarz.

Prof. Ewa Łętowska odpowiada Robertowi Gwiazdowskiemu w sprawie kredytów frankowych

Data: 2020-08-03

W DGP z 31.7-2.8. p. Robert Gwiazdowski  przedstawiając swój tekst  dotyczący rozliczeń kredytów frankowych zatytułowany  „Co się komu należy” sugeruje, że idzie tu o polemikę z moimi tekstami  dotyczącymi tych kwestii (DGP nr 145/2020 i większy tekst analityczny  opracowany dla Forum Konsumenckiego  przy r.p.o. „Kwalifikacje prawne w sprawach o sanację kredytów frankowych - da mihi factum dabo tibi ius”).

Na wstępie: daruję sobie uwagi o tępocie ekonomicznej prawników w ogólności i supozycję, jakoby to niechęć do matematyki skłoniła mnie akurat do studiów prawniczych. To taniocha (nieprawdaż?) na którą po prostu szkoda czasu. Problem leży gdzie indziej. Tekst p. Gwiazdowskiego nie jest polemiką z moimi tekstami. Jest wyrazem żalu, że ekonomiczny background moich analiz jest inny, niż jego. Bo wbrew temu co przypuszcza i napisał, za moimi poglądami kryje się założenie ekonomiczne. Tyle, że lekcje ekonomii za mnie odrobił, i to wiele razy, TSUE: wydając dziesiątki orzeczeń, szczegółowo zresztą w moich tekstach przywoływanych - pisze w odpowiedzi Robertowi Gwiazdowskiemu prof. Ewa Łętowska, honorowa przewodnicząca Forum Konsumenckiego przy RPO

Cały tekst w załączeniu

Rozliczenie unieważnionej abuzywnej umowy kredytu - polemika prof. Ewy Łętowskiej z prof. Jerzym Pisulińskim

Data: 2020-08-03

Na łamach Dodatku do DGP, Poradnik frankowicza, z 19 maja 2020 r. Jerzy Pisuliński, odrzuca wprawdzie lansowaną w kołach bankowych tezę o konieczności zapłaty odsetek przez kredytobiorcę-solvensa, lecz wskazuje inne źródło jego dodatkowego obowiązku zapłaty. Odrzucenie przez prof. Pisulińskiego konstrukcji odsetek (trafne) jest u niego konsekwencją uznania nienależnego świadczenia jako podstawy rozliczenia nieważnej umowy.

Przedstawiony pogląd skłania do polemiki z dwóch przyczyn. Po pierwsze, z uwagi na przyjętą przez Autora konstrukcję prawną dotycząca treści zobowiązania banku. Po drugie: z uwagi na fakt, że - odniesiony do kredytów konsumenckich, objętych prawem UE - naraża się na zarzut sprzeczności z prawem UE (z czego zresztą prof. Pisuliński zdaje sobie sprawę) – pisze prof. Ewa Łętowska, honorowa przewodnicząca Forum Konsumenckiego przy RPO.

Tekst w załączeniu

Debata "Młodzież LGBT+ Jak stanąć po Waszej stronie?" 26. Pol'and'Rock Festival

Data: 2020-07-31
  • Opresja i dyskryminacja jest zawsze zła, ale uwalania też pozytywną energię i chęć działania. Mowa nienawiści obudziła osoby, które chcą działać.
  • Z Wami drogie młode osoby LGBT jest wszystko ok. To nie w Was jest problem, problem jest w braku edukacji. W edukacji widzę światło w tunelu. Ważne jest, żebyście Wy, jako młode osoby, nie były cicho. Musicie walczyć, bo budujecie swój świat, w którym będziecie żyć.
  • Nauczcie się na moich, a nie własnych błędach i proście o pomoc. Przesłanie do cichych sojuszników – bądźcie głośni.
  • Takie przesłanie wystosowały do młodzieży LGBT+ gościnie debaty. Rozmawiały także o tym, jak okazać solidarność, jak pomagać i tworzyć otwarte oraz wspierające otoczenie dla osób LGBT+.

Szkoła musi być bezpieczną przestrzenią dla wszystkich uczniów – niezależnie od ich orientacji seksualnej lub tożsamości płciowej. To pozornie oczywiste stwierdzenie nie znajduje ostatnio odzwierciedlenia w rzeczywistości polskiego systemu oświaty. Młode osoby LGBT+, zamiast wsparcia i akceptacji, spotykają się w środowisku szkolnym z wykluczeniem, dyskryminacją, a nawet przemocą. Czasami nie mają gdzie szukać pomocy, czasami nie wiedzą jak jej szukać, a czasem nie znajdują jej tam, gdzie powinna być im zagwarantowana.

Z raportu „Długa droga do równości osób LGBT” opublikowanego w maju 2020 r. na podstawie najnowszych badań Agencji Praw Podstawowych UE wynika, że osoby młode doświadczają dyskryminacji i motywowanej uprzedzeniami przemocy częściej niż osoby dorosłe, a jedynie 6% nastolatków LGBT+ z Polski stwierdziło, że jest zupełnie otwarta w środowisku szkolnym na temat swojej orientacji seksualnej i tożsamości płciowej. Przerażają też statystyki na temat zdrowia psychicznego młodzieży LGBT: około 70 % osób deklaruje, że miewa myśli samobójcze, ponad połowa ma objawy depresji.

Eliminacja tych niebezpiecznych zjawisk jest zadaniem nas wszystkich – tylko jak to zrobić? Jak stanąć po stronie młodzieży LGBT+?

Na te (i inne) pytania w czasie debaty spróbowały odpowiedzieć:

  • Marzanna Pogorzelska – przez wiele lat nauczycielka języka angielskiego i opiekunka Szkolnej Grupy Amnesty International w I LO w Kędzierzynie-Koźlu. Obecnie jako wykładowczyni, związana z anglistyką w Instytucie Językoznawstwa Uniwersytetu Opolskiego, w którym pełni także funkcję Pełnomocniczki ds. równego traktowania.  Realizatorka licznych projektów dotyczących przeciwdziałania dyskryminacji, w tym homofobii, adresowanych zarówno do środowiska szkolnego i akademickiego. Autorka publikacji z zakresu edukacji antydyskryminacyjnej. Polska laureatka Nagrody im. I. Sendlerowej „Za naprawianie świata” w 2010 roku, Europejskiej Nagrody Tolerancji oraz nagrody „Hiacynt” (2008).
  • Ewelina Słowińska - ze Stowarzyszenia „My, Rodzice”, aktywistka na rzecz dzieci wykluczanych, koordynatorka grupy rodziców w Fundacji Trans-Fuzja. Współpracuje z nauczycielami oraz poradniami w zakresie wspierania nauczycieli transpłciowych uczniów i uczennic. Prywatnie mama transpłciowego nastolatka.
  • Alicja Sienkiewicz – tegoroczna maturzystka, 19-latka, aktywistka od ponad dwóch lat, co zaczęło się od współorganizowania pierwszego Marszu Równości w Lublinie. Aktualnie jest członkinią zarządu stowarzyszenia Marsz Równości w Lublinie i aktywnie działa na rzecz praw osób nieheteronormatywnych i kobiet. 

Dyskusję moderowała Ola Kaczorek, osoba współprzewodnicząca w Stowarzyszeniu Miłość Nie Wyklucza.

W czasie pierwszej części spotkania każda z panelistek naświetliła problemy, z którymi z ich perspektywy boryka się młodzież LGBT+ w Polsce, zwłaszcza w środowisku szkolnym.

Alicja Sienkiewicz, która już w wieku 17 lat, jako licealistka, zaangażowała się w organizację Marszy Równości w Lublinie, opowiedziała o tym jak nauczyciele i rówieśnicy zareagowali na jej aktywizm. Podkreśliła, że dyrekcja szkoły i większość kadry pedagogicznej wiedziała o jej pozaszkolnych działaniach i starała się ją wspierać, chociaż pojawiało się też wiele negatywnych komentarzy. Mimo, że jedna z nauczycielek okazała Alicji wiele wsparcia, przyznała, że po czasie widzi jak bardzo brakowało jej profesjonalnej pomocy psychologicznej. Groźby i inne formy hejtu bardzo wpłynęły na jej psychikę, ale udawała sama przed sobą, że poradzi sobie sama i nie poprosiła o pomoc.

Ewelina Słowińska opowiedziała o tym z jakimi problemami musi mierzyć się w szkole jej nastoletni, transpłciowy syn. Podkreśliła, że mieli jako rodzina dużo szczęścia do szkoły, której dyrektorka zaraz po jego coming-oucie zorganizowała radę pedagogiczną, w czasie której psycholog szkolny wytłumaczył wszystkim nauczycielom jak ważne jest, żeby traktować Alka zgodnie z jego płcią odczuwaną. Mimo to wciąż brakowało w szkole osoby – np. tzw. latarnika – wyznaczonej specjalnie do wsparcia uczniów LGBT, do której mogliby się zwrócić z każdym problemem. Panelistka zauważyła, że szkoły muszą wypracować odpowiednie mechanizmy działania w takich sytuacjach, żeby pomóc dziecku i dostrzec w nim człowieka. Gdzie ma znaleźć się miejsce na edukację o akceptacji i szacunku dla drugiego człowieka jeśli nie w szkole?

Marzanna Pogorzelska opowiedziała o książce „Przecież jesteśmy”, którą napisali wspólnie z Pawłem Rudnickim, na podstawie wywiadów z uczniami i uczennicami LGBT+.

Opowiedziała, że w wywiadach z lesbijkami i gejami o ich doświadczeniach szkolnych wybrzmiewały bardzo różne nuty – złość, wciekłość, przerażenie, rezygnacja, smutek – nawet po kilku latach od zakończenia edukacji dominowały negatywne emocje. Wszystkich rozmówców homofobia w jakiś sposób dotknęła, nawet jeśli była to tylko agresja słowna, którą bagatelizowali, ciesząc się z tego, że nie spotkała ich przemoc fizyczna. W innych historiach oczywiście przemoc fizyczna też się pojawiała, czasami nawet na oczach nauczycieli. Autorka podkreśliła też, że problemem pojawiającym się w wielu wspomnieniach, którym należałoby się zająć systemowo, to lekcje religii, na których narracja o orientacjach seksualnych i tożsamościach płciowych jest daleka od wiedzy naukowej. Podkreśliła też, że na doświadczenia młodzieży LGBT+ wpływa wiele elementów, w tym typ szkoły w której się uczą i wielkość miasta, w którym żyją. W mniejszych społecznościach zdecydowanie trudniej jest poczuć, że nie jest się samym lub samą.

W drugiej części spotkania każda z panelistek odpowiedziała na pytanie „co powinno się zmienić żeby było lepiej”. Wnioski, które płyną z wypowiedzi to przede wszystkim potrzeba odpowiedniego szkolenia kadry pedagogicznej, wyczulania na potrzeby społeczności, ale też wyznaczenia osoby (nauczyciela, pedagoga lub psychologa szkolnego) wspierającej młodzież LGBT+, odpowiednio do tej roli przygotowanej i dobrze znającej temat.

W kontekście uczniów i uczennic transpłciowych, potrzeby są bardzo konkretne. Po pierwsze – możliwość posługiwania się w szkole imieniem preferowanym, w tym np. na sprawdzianach, na legitymacji szkolnej. Druga, pozornie banalna, a gwarantująca poszanowanie godności kwestia to możliwość korzystania z koedukacyjnej toalety lub z tej przeznaczonej dla płci zgodnej z odczuwaną. Zdarza się bowiem, że transpłciowe dzieci nie piją nic w szkole przez wiele godzin, żeby unikać korzystania z toalety. To proste, ludzkie sprawy, ale ich realizacja byłaby już wielkim krokiem na rzecz poprawy sytuacji transpłciowych nastolatków.

Marzanna Pogorzelska podsumowała, że propozycje jej przedmówczyń powinny być drogowskazami działania dla szkół. Zauważyła, że od nauczycieli zależy nieprawdopodobnie dużo, bo w 4 ścianach klasy nauczyciel może dokonać cudu. Zwróciła uwagę, że wychowywanie uczniów w duchu tolerancji i szacunku dla godności drugiej osoby to obowiązki szkoły wynikające z prawa oświatowego. Dlatego podkreśliła ogromną rolę dwóch grup: organizacji pozarządowych, prowadzących szkolenia dla nauczycieli oraz osób, które kształcą przyszłych nauczycieli.

Zapytane na koniec o jedno zdanie przesłania dla młodzieży LGBT+ w tych trudnych czasach odpowiedziały:

- Marzanna Pogorzelska: Opresja i dyskryminacja jest zawsze zła, ale uwalania też pozytywną energię i chęć działania. Mowa nienawiści obudziła osoby, które chcą działać.

- Ewelina Słowińska:  Z Wami drogie młode osoby LGBT jest wszystko ok. To nie w Was jest problem, problem jest w braku edukacji. W edukacji widzę światło w tunelu. Ważne jest, żebyście Wy, jako młode osoby, nie były cicho. Musicie walczyć, bo budujecie swój świat, w którym będziecie żyć.

- Alicja Sienkiewicz: Nauczcie się na moich, a nie własnych błędach i proście o pomoc. Przesłanie do cichych sojuszników – bądźcie głośni.

"Po obu stronach trzeba próbować przezwyciężyć pogardę" - Marian Turski w wirtualnym namiocie RPO

Data: 2020-07-31
  • Jako społeczeństwo musimy współżyć ze sobą, jeśli nie ma być wojny domowej
  • A i nawet po takiej wojnie ludzie muszą usiąść ze sobą do rozmowy: jeśli nie oni, to ich dzieci  
  • Po obu stronach trzeba przede wszystkim próbować przezwyciężyć pogardę - mówił Marian Turski

Był on ostatnim gościem wirtualnego namiotu RPO na Pol’and’Rock Festival 31 lipca 2020 r.

Marian Turski urodził się 26 czerwca 1926 r. w Druskiennikach (obecnie Litwa). W czasie II wojny światowej był więźniem niemieckich obozów koncentracyjnych Auschwitz i Buchenwald. Z zawodu jest historykiem i dziennikarzem. Przewodniczący Rady Muzeum Historii Żydów Polskich i redaktor tygodnika „Polityka”. Członek Rady Społecznej przy RPO.

Prowadzący rozmowę red. Marek Zając pytał swego rozmówcę o jego dwa głośne wystąpienia: podczas obchodów 75. rocznicy wyzwolenia obozu Auschwitz oraz o niedawny list do Marka Zuckerberga ws. kasowania przez Facebook wpisów zaprzeczających Holokaustowi.

Jestem za wolnością wypowiedzi i marzyłbym, żeby wypowiedzi były tylko kontrowane inną wypowiedzią. Ale jest jedna dziedzina, która jest szalenie niebezpieczną bronią.

Amerykanie myśleli,  że posiadanie broni jest gwarancją ich swobód obywatelskich. Jest jednak granica, w której to prawo do samoobrony może być niebezpieczne i nie muszę tłumaczyć w jakich sytuacjach. Prawo do samoobrony obraca się zatem przeciw ludziom.

I tak jest też ze słowem, które może wprowadzać ludzi w stan amoku. Trzeba zatem wiedzieć, gdzie jest ta cienka granica między prawem do wypowiedzi i że powinno być zabronione prawo do języka, który może zabijać.

Jest to mechanizm, który wkrada się do umysłów i serc ludzkich. Ci, którzy w czasie wojny zabijali, to byli normalni ludzie. Słuchali Schuberta,  dawali na tacy w kościele, głaskali swoje dzieci, pieścili kota. I nagle coś się dzieje, że ci normalni ludzie stawali się uczestnikami wielkich zbrodni ludobójstwa.

Jeżeli więc zaprzecza się mechanizmowi, który doprowadził do Zagłady, to jest to śmiertelne niebezpieczeństwo dla demokracji.  

Wydaje mi się, że wolność może - a nawet i powinna - mieć ograniczenia:  wtedy, kiedy zagraża bezpieczeństwu i wolności drugiego człowieka.

Czy jeśli tu do nas np. ktoś przyjdzie z koronawirusem. Czy jest to tylko jego sprawa? Nie, on jest groźny i dla mnie, i dla ciebie. Podobnie jest ze szczepionkami. Gdyby ktoś żył sam na pustkowiu, to może robić, co chce, Ale jeśli jest w ludzkiej wspólnocie, w jakimś sensie jest za nią odpowiedzialny. Te granice są trudne do ustalenia.

W Auschwitz byłem traktowany nie jak istota ludzka, ale jak insekt, coś, co jest groźne dla życia. Dlaczego zaprzeczanie temu, co prowadzi do takiego myślenia jest tak groźne. Oczywiście ktoś może nadużywać tego prawa.

- Ale czy jedyną skuteczną bronią nie powinna być polemika i przekonywanie? – pytał Marek Zając, podkreślając że przyjmuje rolę „adwokata diabła”.

Nie mam odpowiedzi całkowitej. Ale właśnie dlatego, że dziś środki komunikacji ogarniają miliony ludzi, wydaje mi się, że dochodzimy powoli do wspólnych wniosków - jeśli uznajemy, że wiedza rozwija naszą cywilizację.

- Ale czy sam fakt pojawiania się w przestrzeni publicznej jakiegoś argumentu nie przekonuje innych że to coś, o czymś można dyskutować. A nie można przecież dyskutować o tym, czy dany naród należy wymordować albo czy jakąś religię zdelegalizować? – dociekał Marek Zając.

Jeśli rasista chce, żeby go traktować jako normalnego rozmówcę, to dziś sobie już na to nie pozwolimy. Choć jestem już ostrożny, jeśli chodzi o obalanie pomników. Bo musiałbym obalać posąg Peryklesa, skoro demokracja ateńska była ustrojem niewolniczym. Nie wolno być fanatykiem – także fanatykiem tolerancji.

W katedrze w Sandomierzu jest obraz przedstawiający wytaczanie przez Żydów krwi chrześcijańskich dzieci. Bardzo wielu katolików domagało się, aby ten obraz zdjąć, bo w jakimś sensie propaguje zło. Byłem jednym z tych, którzy byli temu przeciwni.  Chciałem zaś - co się w końcu stało - żeby ten obraz miał komentarz: że jest to obraz nieprawdziwy, ale odpowiada pewnym wyobrażeniom sprzed kilkuset lat. A ludzie do niego przywykli, więc nie chcę naruszać ich wrażliwości.

- Człowiek mieści w sobie i blaski, i cienie. Przeraża Cię ten zero-jedynkowy fanatyzm, czarny czy czerwony? – padło kolejne pytanie Marka Zająca.

Raczej mnie zadziwia. Próbuje przyłożyć rękę do tego, by ludzie umieli widzieć i to co dobre, i to co złe.

- W swej mowie na rocznicy wyzwolenia obozu Auschwitz  mówiłeś, że nie spadł on z nieba…. Czy empatia i edukacja są dla Ciebie ważne?

Ale edukacja szeroko pojęta. Krąży schemat, że to książka, film, wykład. Ale edukacja zwłaszcza w tej dziedzinie, o której mówimy, to również rozwinięcie wrażliwości, emocjonalnego dojrzewania człowieka. To nie daje wiedzy, ale chodzi np. o to, aby ludzie wychodzący z muzeum Pollin odczuli pustkę po zniknięciu 1/10 ludności Polski. By dowiedzieli się, jak to się stało, że 1/3 poetów polskich było pochodzenia żydowskiego, a zarazem mistrzami języka polskiego.

- Czy w Polsce zostałeś i w 1945 r., i po 1968 r., bo poczułeś empatię? – indagował Marek Zając.

Na pewno byłoby to prawdą po 1968 r., kiedy większość moich przyjaciół wyjechała z Polski. Wystarczało mi to, że jest nieduża grupa ludzi, którzy czują tak jak ja. A w 1945 r. był to inny przypadek – wtedy ja po prostu zbliżyłem się w getcie do grupy, która była najaktywniejsza, a to była lewica marząca o Polsce Ludowej. I dlatego zostałem.

Nie będę ukrywał, że tkwi we mnie cierń, iż musiałem wtedy zmienić nazwisko. Zaraz po wojnie „żołnierze wyklęci” wychwytywali Żydów w pociągach i mordowali ich. Niestety, tak to było. Powiedziano mi, że dla bezpieczeństwa powinienem zmienić nazwisko.  

- Gdzie jest granica kompromisu?

Nie ma jednej granicy, to zależy od okoliczności. Dla mnie granicą jest, żeby nie zdradzić przyjaciół. Jeśli są ludzie, którzy donosili na przyjaciół, to ja bym im jednak ręki nie podał.

- Wolność. Równość. Braterstwo. Która z tych wartości jest największa?

Są to wartości nierozerwalnie ze sobą związane. Cóż mi po wolności, skoro inni od niej cierpią? Co mi po solidarności,  jeśli to tylko solidarność więźniów? To musi być łączne. To jest jednością.

- Żyjemy w kraju dramatycznie podzielonym. Czy zdołamy „pojednać  różnorodność”, jak mówi papież Franciszek?

Pojednanie różnorodności pojawia się we wszystkich społecznościach w momentach zagrożenia, chwilach ostatecznych - czasem na krótko. Ale jest możliwa próba kohabitacji. Oznacza to pogodzenie się z tym, że usiądę do stołu z kimś, kto wczoraj okazał się niezupełnie przyzwoity. Musimy współżyć, jeśli nie ma być wojny domowej. A i po takiej wojnie ludzie muszą usiąść ze sobą: jeśli nie oni, to ich dzieci. Społeczeństwo nie może inaczej żyć. A po obu stronach trzeba próbować przezwyciężyć pogardę  - zakończył Marian Turski.  

 

Problemy systemowe w ochronie zdrowia - debata w Namiocie Praw Człowieka

Data: 2020-07-31
  • Pandemia ujawniła problemy ochrony zdrowia, o których od dawna mówią specjaliści: mamy za mało pieniędzy na zdrowie i za mało medyków.
  • Do tego instytucje państwa nie działają sprawnie: nie przygotowało procedur na czas zagrożenia, a przepisy tworzy niejasne.
  • Jeśli więc obawiamy się kolejnej fali zachorowań jesienią, to jest to zachowanie racjonalne.

Takie były wnioski z debaty festiwalowej o zdrowiu. Moderowała ją zastępczyni RPO Hanna Machińska, a wzięli w niej udział:

  • prof. Dorota Karkowska, prawniczka, specjalistka od prawa medycznego i praw pacjentów;
  • prof. Lidia Brydak, Krajowy Ośrodek ds. Grypy w Narodowym Instytucie Zdrowia Publicznego PZH
  • Tomasz Imiela, lekarz, rezydent, Okręgowa Izba Lekarska w Warszawie
  • Małgorzata Żmudka, specjalistka w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich. 

Dr Imiela zwrócił uwagę na najsłabsze ogniwa systemu ochrony zdrowia: podstawową opiekę zdrowotną (POZ), szpitalne izby przyjęć i oddziały ratunkowe. O ile POZ-ty poradziły sobie w końcu i z lekarzami pierwszego kontaktu zaczęliśmy się kontaktować na odległość (choć brak osobistego kontaktu z lekarzem będzie miało złe skutki), to z izbami przyjęć nadal jest problem. Procedury oceny stanu zdrowia zgłaszających się, konieczność stosowania środków ochrony osobistej przez medyków, po prostu opóźniają pomoc, po jaką ludzie się zgłaszają.

Te wszystkie procedury nie są optymalne, szpitale, lekarze, pielęgniarze, sanitariuszy, sami sobie radzą. Dla POZ i izb przyjęć zabrakło sensownych procedur działania i wytycznych.

Ochrona zdrowia cierpi na brak personelu – to najwyraźniej zobaczyliśmy w DPSach. Opieka nad osobami przewlekle chorymi jest priorytetowa i w to trzeba zainwestować (niestety, nasze państwo przegapiło problem, bo mieszkańców DPS uważa za pensjonariuszy a nie pacjentów).

Prof. Karkowska pokazała, jak brak dobrych wytycznych i niejasne prawo godzi w prawa pacjentów: - Na początku wszyscy się baliśmy – więc ludzie pozamykali się w domach. Przekaz decydentów był niejasny (nosić czy nie nosić maseczki?), co skończyło się tym, że po chwili paniki dziś ludzie tłumnie wylegli na plaże a w sklepach nie zakładają maseczek. Państwo było niekonsekwentne.

Przepisy i dyspozycje dotyczące czasu pracy i wynagradzania za pracę w DPS były tak niejasne, że w wymagały interpretacji tworzonych na szczeblu wojewódzkim. Więc system nie zadziałał.

Część pacjentów w ogóle została pozbawiona prawa do świadczeń. Z dnia na dzień zamknęły się przychodnie. Lekarze nie mieli zabezpieczeń, ludzie bali się kontaktów z medykami – bo brakowało jasnego i precyzyjnego przekazu, jak się zachować. Pacjenci zostali pozbawieni rehabilitacji i fizjoterapii. A przed pandemią dostęp do nich były i tak trudnych – te problemy dadzą o sobie znać, bo zdrowie ludzi się pogorszy.

Już przed pandemią rósł problem zakażeń szpitalnych – teraz sytuacja staje się wręcz przerażająca. Dziś pacjent nie ma pewności, czy lekarz podczas kontakt u z poprzednim pacjentem, być może chorym na COVID19, był odpowiednio chroniony. Jednocześnie są szpitale, które zgadzają się na wizyty członków rodzin pod warunkiem przedstawienia aktualnego wyniku testu na COVID19. Testy, którego ważność błyskawicznie się przeterminowuje, a koszty mogą wynieść nawet 50 zł!

Prof. Brydak ostrzegała, że sytuacja może się pogorszyć w sezonie grypowym: - Grypa była i jest zagrożeniem, niestety w Polsce lekceważonym. A grypa – tłumaczyła - uszkadza nabłonek ułatwiając atak innym drobnoustrojom. Nie umiera się na grypę, ale na powikłania pogrypowe. Tymczasem jeśli chodzi o szczepienia na grypę, Polska jest na przedostatniej pozycji w Europie. To skandaliczny wynik.

- Nie wiem, gdzie popełniliśmy błąd, że te proste fakty nie trafiają do ludzi – powiedziała prof. Brydak.

Małgorzata Żmudka z Biura RPO potwierdzała, że wszystkie problemy wyliczane przez panelistów znajdują potwierdzenie w skargach do RPO. Jest ich naprawdę bardzo dużo. - Problemy systemowe opisaliśmy w aż 160 wystąpieniach do władz. 60 została w ogóle bez odpowiedzi, a w pozostałych przypadkach  - odpowiedzi są zdawkowe – mówiła Żmudka. Wynika z tego, że państwo nie przetwarza informacji, które dostaje, i słabo wyciąga wnioski.

Przykłady?

  • Kiedy pojawiły się problemy w DPSach, do pomocy ruszyli wolontariusze. Ale nie mieli dostępu do środków osobistego zabezpieczenia i testów.
  • Państwo przegapiło, że lekarze pracuj a w wielu miejscach. Najpierw była to droga roznoszenia zarazy, a teraz nie dostają ekwiwalentu za utratę praktyk. Przecież to jest droga do pozbywania się młodych lekarzy z Polski. Problem z pieniędzmi rzutuje na wszystko

Hanna Machińska dodała: zawiodło wiele instytucji. Nie można było dodzwonić się do sanepidu, nie było jak doprosić się testu, który pozwoli na zdjęcie kwarantanny? Przepisy były interpretowane tak dowolnie, że współmałżonek osoby w kwarantannie mógł być wysyłany do pracy i w ten sposób roznosić wirusa.

Prof. Karkowska dodała do problemów instytucjonalnych brak umiejętności prowadzenia dialogu. Ministerstwo Zdrowia nie reaguje na sygnały od organizacji pacjenckich, rodziny odcięte od opieki nad chorymi w szpitalach nie mają jak zgłaszać tych problemów

- Prawa pacjenta przestały być respektowane - podsumowała.

Hanna Machińska dodała: Choć w czasie trwania epidemii nabyliśmy pewnej wiedzy i wypracowaliśmy procedury, to sytuacja jest zła. Działania instytucji państwa są za słabe a z drugiej strony w sposób nieproporcjonalnie narażają prawa pacjentów.

"Nie możemy się przyzwyczajać" - debata o praworządności w wirtualnym namiocie RPO na Pol'and'Rock Festival 

Data: 2020-07-31
  • Jeśli nie ma praworządności na zewnątrz, jeśli nie przestrzega jej władza, to musi być ona w nas – w obywatelach, ludziach dobrej woli, którzy występują  nie tylko w interesie własnym, ale i innych 
  • Tak mówiła prawniczka prof. Anna Rakowska-Trela w pierwszej debacie w wirtualnym namiocie RPO na Pol’and’Rock Festival

Jak co roku od lat Rzecznik Praw Obywatelskich wziął udział w Akademii Sztuk Przepięknych Pol’and’Rock Festival. W tym roku pandemia pokrzyżowała nam szyki i Namiot Praw Człowieka przenieśliśmy do sieci. 

Spotkanie rozpoczęła dyskuja Adama Bodnara o praworządności z prof. Anną Rakowską-Trelę, dr hab. nauk prawnych, specjalizującą się w prawie konstytucyjnym, adwokatką i nauczycielką  akademicką Uniwersytetu Łódzkiego. 

RPO wysunął hipotezę, że czas w którym żyjemy, jest szczególnie trudny dla konstytucjonalistów. Przyzwyczajeni do poruszania się w świecie norm i reguł prawnych, są zmuszeni do komentowania sytuacji, w których najważniejsze akty prawne – w szczególności Konstytucja są lekceważone, a nawet łamane. RPO spytał, jak gościni odnajduje się w rzeczywistości prawnej, w której wszystko staje się coraz bardziej płynne. Jak się czuje jako naukowczyni i osoba, która chciałaby mieć wpływ na bieżącą rzeczywistość prawną.  

Anna Rakowska-Trela przyznała, że jest to niezwykle trudny czas, dla wielu przedstawicieli zawodów prawniczych: sędziów, adwokatów, radców i prokuratorów. Sytuacja rodzi liczne wyzwania dla konstytucjonalistów – ignorowanie przepisów, procedur, naruszanie zasad i standardów trwa już dłuższy czas, a erozja całego systemu prawnego pogłębia się. 

Profesor przypomniała kryzys wokół TK, który wybuch pod koniec 2015 roku, a o którym dziś niewiele osób już pamięta. Jak wskazała,   w czasie pandemii znaleźliśmy się w szczególnym momencie – wszystkie naruszenia z poprzednich lat dały znać o sobie z całą intensywnością. 

Adam Bodnar zapytał, jak profesor Rakowska-Trela czuje się w sytuacji ciągłego łamania Konstytucji, prób obejścia czy nagięcia jej przepisów, a także wyborów osób, które ponad ideały stawiają bieżące korzyści polityczne. 

Gościni odpowiedziała, że w jej przypadku Konstytucja towarzyszy jej od zawsze: nie tylko jako przedmiot badań naukowych czy wyznacznik działań zawodowych, ale też była żywo obecna w jej życiu prywatnym. Dlatego to, co się działo w ostatnim czasie, szczególnie sytuacja związana z wyborami, przyczyniła się do tego, że niejednokrotnie ciężko jej było zasnąć w nocy.

Sytuacja jest bardzo poważna i niepokojąca. Profesor zastanawiała, jak ma w tej nowej, trudnej sytuacji prowadzić zajęcia ze studentami – odpowiedzi, które kiedyś wydawały się oczywiste, teraz co najmniej budzą kontrowersje. 

Prof. Anna Rakowska-Trela powiedziała też, że zasady nie są dane raz na zawsze. W najmniej spodziewanym momencie mogą pojawić się osoby, które będą chciały ograniczyć nasze prawa i wolności. Dlatego tak istotne jest doświadczenie i nauka. To może być dobra strona całej sytuacji, w której się znaleźliśmy – skupienie się na nauce.  

Rzeczywistość dostarcza wielu przykładów na zajęcia ze studentami: jeśli chodzi o stany nadzwyczajne, ci którzy zajmują się prawem konstytucyjnym nie mieli okazji doświadczyć rzeczywistej debaty na ten temat. Na pewno to co działo się wiosną, pokazało nam kierunek, w którym nie powinniśmy iść: zamęt, chaos i lekceważenie procedur bez ponoszenia konsekwencji. Poczuliśmy na własnej skórze, jak ważne są przepisy konstytucji. 

Rzecznik zwrócił uwagę, że problemy z łamaniem norm ustrojowych i konstytucyjnych nie są zrozumiane dla wielu osób, pozornie może się wydawać, że wszystko funkcjonuje, więc problemu nie ma. Przykładem są wybory: przecież ostatecznie udało się je przeprowadzić, frekwencja była rekordowa. 

Gościni zwróciła uwagę, że to prawda, ale zawsze stara się pokazać, że to że znajdujemy się w sytuacji uprzywilejowanej, nie przekłada się na to, że prawa wszystkich osób były respektowane: mnóstwo osób np. z zagranicy, czy w kwarantannie nie mogło zagłosować.

 Rzecznik pytał też o ocenę procesu stanowienia prawa, nadużyciach; o to, jaki ideał będzie przedstawiała studentom, zdając sobie sprawę, że część  z nich wyląduje w końcu jako legislatorzy lub opiniodawcy.

 - Powiem pewnie to samo, tylko będę miała więcej przykładów, jak „obstrukcja” Senatu – brzmiała odpowiedź. Korzystanie z terminu konstytucyjnego to przecież obowiązek Marszałka, a prawo do prac nad ustawami mają wszyscy parlamentarzyści. 

 - Co dalej z praworządnością? – spytał na koniec Adam Bodnar.  Gościni podkreśliła, że nie możemy się godzić i musimy o niej pamietać. To co dzieje się w TK czy SN staje się „oczywistoscią”, a to szczególnie groźne. Jeśli nie ma praworządności na zewnątrz, jeśli nie przestrzega jej władza, to musi być ona w nas – w obywatelach. Ludziach dobrej woli, którzy stają nie tylko w interesie swoim, ale i innych.  

Wspominając o „grzechach legislacji” popełnionych na początku epidemii  COVID 19, gościni RPO wskazała na kolejne przykazanie: „Nie możemy się przyzwyczajać”. Łamanie standardów nie jest normalne, nie możemy się na to godzić. Musimy to wskazywać, przekonywać i uczyć studentów. Bo w momencie naprawy będzie to niezwykle istotne. 

Namiot online Rzecznika Praw Obywatelskich na 26. Pol'and'Rock Festival

Data: 2020-07-31

Procesy w serialach Netfliksa, #Wolne Sądy, rozmowa z Marianem Turskim – zapraszamy do WIRTUALNEGO namiotu RPO na Pol’and’Rock Festival 31.07.2020

Od 2009 roku Rzecznik Praw Obywatelskich uruchamiał swój namiot praw człowieka najpierw na Przystanku Woodstock, a od dwóch lat na PolandRock Festival. Nie mogło nas zabraknąć także w tym trudnym dla festiwalu czasie – w przestrzeni wirtualnej. W tym roku działamy online!

Dołączamy do „największej domówki świata” i 31 lipca od godziny 9.45 po raz kolejny rusza Namiot Praw Człowieka Rzecznika Praw Obywatelskich!

Będziemy z Wami przez cały dzień: od rana do wieczora. Motywem przewodnim naszej aktywności będą braki systemowe w Polsce, jakie uwidoczniła pandemia.

Zapraszamy na debaty na temat naszej wolności w warunkach pandemii, o sytuacji cudzoziemców w Polsce, ochronie naszego zdrowia czy też wyzwań, jakie pandemia postawiła przed edukacją, przeniesioną nagle do internetu. Zapraszamy także do posłuchania rozmów z niezwykłymi ludźmi o godności i szacunku do drugiego człowieka. Nie zabraknie retrospekcji z działań Wolnych sądów, ciekawych rozważań sędziego Jarosława Gwizdaka na temat procesów sądowych w serialach na Netflixie i HBO, rysunków sędziego Arkadiusza Krupy „Ślepym okiem Temidy”, filmowego spojrzenia na prawa człowieka czy też krótkiego, lecz bardzo intensywnego kursu o języku migowym Spółdzielni socjalnej FADO.

Namiot RPO został zaprojektowany równolegle w dwóch osobnych przestrzeniach wirtualnych:
- Namiot główny – debaty, rozmowy, mini warsztaty, spotkania
- Namiot poradniczy/kawiarenka – dyżury pracowników BRPO (można porozmawiać o problemach, zasięgnąć informacji prawnej, złożyć wniosek do RPO) i kawiarenka, w której można porozmawiać indywidualnie z głównymi gośćmi naszych debat za pośrednictwem komunikatora online.

Dokładny program wydarzenia znajdą Państwo pod tekstem.

Do usłyszenia i zobaczenia 31 lipca!

Webinarium Kwadrans z Europą z udziałem RPO

Data: 2020-07-29

Zapraszamy na webinarium Kwadrans z Europą z udziałem RPO Adama Bodnara, które poprowadzi Anna Radwan - założycielka Instytutu In.Europa.

Spotkanie odbędzie się w środę, 29.07.2020 godz. 12:00 i będzie poświęcone prawom człowieka i obywatela, stanom nadzwyczajnym, ograniczeniom praw obywatelskich w czasie zarazy. Poruszone zostaną także kwestie przepisów, wartości oraz politycznych i prawnych reakcji w ramach UE.

Spotkanie można oglądać online na Facebooku Instytutu In.Europa.

Pandemiczna erozja demokracji?

Unia Europejska jest mocno zróżnicowana pod względem wpływu kilkumiesięcznej zarazy na stan demokracji oraz praw obywatelskich. Pandemia wzmogła problemy tam, gdzie już było niedobrze. Ale gdzieniegdzie wzmocniła też trendy pozytywne. Viktor Orban wykorzystał czas zarazy dla dalszego wzmocnienia swej „nieliberalnej demokracji”, a pandemiczne zamieszanie wokół wyborów prezydenckich w Polsce jeszcze bardziej osłabiło system hamulców praworządnościowych. Ale z drugiej strony epidemia w niektórych krajach UE obnaża niemoc populistów i nie skłania Europejczyków do łatwej rezygnacji ze swobód.

Kwadrans z Europą – to spotkania on-line i analizy poświęcone bieżącym tematom europejskim, a szczególnie temu jak Unia Europejska radzi sobie z kryzysem pandemii koronowirusa. 

Edycja poświęcona prawom człowieka realizowana jest przez Instytut In.Europa we współpracy z Ambasadą Królestwa Niderlandów.

Anna Radwan

Założycielka Instytutu In.Europa. Socjolożka, absolwentka Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych UW oraz podyplomowych studiów europejskich w Centrum Europejskim Uniwersytetu Warszawskiego. Zawodowo tematyką europejską zajmuje się od 16 lat. Zaczynała jako wolontariuszka od zaangażowania w kampanię przed referendum na rzecz przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Następnie pracowała w Polskiej Fundacji im. Roberta Schumana u boku jej ówczesnej szefowej, a obecnie europosłanki, Róży Thun. W latach 2006-2015 była szefową Fundacji Schumana (obecnie zasiada w Zarządzie tej organizacji). W 2016 roku była dyrektorką Instytutu Bronisława Komorowskiego. Autorka monografii „Schuman i jego Europa” (wyd. 2015). Jest mężatką i mamą trojga dzieci.

#porozmawiajMY: webinarium z Kamilem Wyszkowskim

Data: 2020-07-28

Serdecznie zapraszamy na kolejne spotkanie z cyklu #PorozmawiajMy.

Gościem RPO Adama Bodnara będzie Kamil Wyszkowski - Dyrektor Generalny Inicjatywy Sekretarza Generalnego ONZ Global Compact w Polsce, ekspert w zakresie polityk ONZ i UE, w szczególności w zakresie działań na styku biznesu i administracji oraz włączania sektora prywatnego do wdrażania celów, polityk i standardów ONZ.

Tematem rozmowy będą prawa człowieka i zmiany klimatyczne.

Transmisję z rozmowy można oglądać na kanale Rzecznika Praw Obywatelskich w serwisie YouTube oraz na Facebooku RPO Adama Bodnara o godzinie 18:00.

Zalecenia EQUINET dotyczące sprawiedliwej i równej Europy: odbudowywanie naszych społeczeństw po epidemii Covid-19

Data: 2020-07-08
  • Equinet - Europejska sieć organów ds. równości, przygotowała pakiet rekomendacji dotyczących odbudowy społecznej po epidemii Covid-19.
  • Wszystkie instytucje publiczne i politycy powinni wyraźnie informować, że nigdy nie wolno wykorzystywać kryzysu do zawieszania prawa do równości i wolności od dyskryminacji - przypomina organizacja.
  • Państwa powinny objąć szczególną ochroną grupy narażone na nierówne traktowanie i dyskryminację, zagrożone wykluczeniem i marginalizowane, a także dbać o wzmacnianie kompetencji krajowych organów ds. równego traktowania

EQUINET- Europejska sieć organów ds. równości, organizacja członkowska skupiająca 49 organów ds. równości w całej Europie, przygotowała pakiet rekomendacji dotyczących odbudowy społecznej po epidemii Covid-19.

Organizacja zauważa, że kryzys zdrowia publicznego wywołany przez epidemię oraz środki podjęte przez rządy w celu jego zwalczania nie są dla mieszkańców Europy neutralne; mają one mniejszy lub większy wpływ na nasze życie, wywołując nieproporcjonalnie negatywne skutki wśród niektórych grup, często już znajdujących się w niekorzystnej sytuacji społeczno-ekonomicznej i zagrożonych dyskryminacją. Tymczasem katastrofalne skutki pogorszenia koniunktury gospodarczej w 2008 roku, wraz z gwałtownym wzrostem nierówności, ubóstwa, populizmu, dyskryminacji i mowy nienawiści, powodują konieczność lepszego reagowania na takie kryzysy i podkreślają znaczenie budowania sprawiedliwej i równej Europy po kryzysie.

EQUINET przygotował więc pakiet wytycznych kierowanych do państw europejskich. Równe traktowanie i niedyskryminacja są wspólnymi minimalnymi standardami i muszą być przestrzegane w każdych okolicznościach, w tym w czasie kryzysu. Każde odstępstwo od tych minimalnych standardów może zostać zaakceptowane jedynie wtedy, gdy zostanie udowodnione, że jest ono  niezbędne i proporcjonalne, wąsko interpretowane zarówno w czasie, jak i w jego zakresie, a także nie narusza innych podstawowych praw. Wszystkie instytucje publiczne i politycy powinni wyraźnie informować, że nigdy nie wolno wykorzystywać kryzysu do zawieszania prawa do równości i wolności od dyskryminacji. W swoich słowach i czynach powinni kierować się troską o równość i ochronę wszystkich jednostek, nie dyskryminując nikogo. Reakcja na kryzys musi być szybka, aby zapewnić ochronę najsłabszych grup społecznych i zagwarantować wszystkim równy dostęp do podstawowych usług publicznych. EQUINET podkreślił również, że instytucje publiczne i media muszą unikać wszelkiej dyskryminacji i mowy nienawiści wobec jakichkolwiek grup w kontekście kryzysu. Obejmuje to unikanie pośredniej dyskryminacji poprzez ogólne, pozornie neutralne środki mające nieproporcjonalnie negatywne skutki wśród niektórych grup, szczególnie grup narażonych na ubóstwo, wykluczenie, brak dostępu do ochrony zdrowotnej czy edukacji na co dzień..

Wzmocnijmy w Europie krajowe organy ds. równego traktowania

Wszystkie kraje powinny wzmocnić krajowe organy ds. równości i umożliwić im realizację swojego potencjału monitorowania i egzekwowania prawodawstwa dotyczącego równości, promowania równości w społeczeństwie i tworzenia polityki, współpracy z podmiotami odpowiedzialnymi w celu wspierania dobrych praktyk, a także gromadzenia i analizowania danych oraz dowodów w celu zapewnienia wiedzy specjalistycznej. Powinno się to wiązać się z rozszerzeniem mandatu organów ds. równości, który powinien obejmować wszystkie przyczyny i obszary dyskryminacji, a także z zapewnieniem tym podmiotom niezależności, dostępności oraz wystarczającego poziomu zasobów. Zalecenie Komisji Europejskiej w sprawie norm dotyczących organów ds. równości oraz zalecenie nr 2 ECRI (Europejskiej Komisji przeciwko Rasizmowi i Nietolerancji) dotyczące ogólnej polityki w zakresie organów ds. równości w celu zwalczania rasizmu i nietolerancji na szczeblu krajowym powinny być postrzegane jako normy minimalne i w pełni wdrożone przez wszystkie państwa - apeluje EQUINET.

Pełen pakiet zaleceń znajduje się w opracowaniu pod tekstem.

Konkurs na polski odpowiednik słowa „elderspeak” – rozstrzygnięcie

Data: 2020-07-02

Jury konkursu na polski odpowiednik angielskiego słowa „elderspeak” w składzie: Danuta Parlak, prof. Barbara Rysz-Kowalczyk, Ewa Kulisz, Barbara Imiołczyk, Ewa Tułodziecka-Czapska, podjęło decyzję o rozstrzygnięciu konkursu. Wygrały dwa określenia:

  • Dziadurzenie – do stosowania w mowie potocznej
  • Gerontomowa – do stosowania w języku naukowym, publicystycznym.

Laureatami konkursu zostają tym samym:

Weronika Sztorc za określenie „dziadurzenie”,

Kamil Dziwisz i Michał Nowak za słowo „gerontomowa”.

Serdecznie gratulujemy!

Dlaczego jury wybrało „dziadurzenie” i „gerontomowę”?

Zdaniem oceniających słowo „dziadurzenie” najlepiej ze wszystkich zgłoszonych propozycji oddaje charakter „elderspeaking”. Dodatkowo niesie ze sobą ładunek negatywnych emocji, co odpowiada samopoczuciu osób starszych, kiedy ktoś mówi do nich jak do dzieci. Jest łatwe do wymówienia i wydawania krótkich komunikatów (Nie dziadurz!)

Natomiast słowo „gerontomowa”, zdaniem jury, może być używane w języku naukowym ze względu na neutralny charakter, a jednocześnie trafne oddanie kogo i czego dotyczy.

Dlaczego jury wybrało dwa słowa? Język polski ma odmiany: innego słownictwa używa się w codziennej mowie, w kampaniach społecznych, języku gazetowym, a innego w publikacjach naukowych.

Co to jest elderspeak?

To protekcjonalny sposób mówienia wykorzystywany przez młodsze pokolenie w relacjach z osobami starszymi. Przypomina język jakim zwracamy się do najmłodszych dzieci:

  • nadużywa zdrobnień („zjemy śniadanko”),
  • wykorzystuje zwroty poufałe (np. „babciu”, „dziadku” w kontaktach z obcymi),
  • używa zwrotów „my” zamiast „ja” i „ty” („zrobimy” zamiast „zrobię/zrobisz”),
  • pojawia się więcej powtórzeń, pytań, rozkazów,
  • przeważają proste zdania, ograniczone słownictwo,
  • tempo mówienia jest wolniejsze, ton wyższy,
  • rozmówca przerywa wypowiedzi osoby starszej i sam uzupełnia, stawia pytania sugerujące odpowiedź (Jesteśmy zmęczeni, prawda?), przesadnie chwali, zachęca zamiast pomagać.

Mimo że niektórzy starsi odbiorcy akceptują ten sposób mówienia, generalnie uważa się go za nieodpowiedni, dyskryminujący osoby starsze, a nawet naruszający ich poczucie godności. Stosowanie tego sposobu komunikowania może powodować wycofanie się osób starszych z życia społecznego.

Pogłębianie dysproporcji społecznych - nierówne finanse edukacji

Data: 2020-06-25

Webinarium "Nierówność w finansowaniu oświaty - Pogłębianie dysproporcji społecznych".

Spotkanie online odbędzie się w czwartek, 25 czerwca 2020, o godzinie 19:00. Transmisję można oglądać na fanpage EDU-klaster na Facebooku.

Nierówne finanse edukacji: temat niezwykle istotny, w efekcie pogłębianie dysproporcji społecznych i brak alternatywy rozwojowej dla dzieci "wypchniętych" poza system przez nierówności w finansowaniu oświaty.

Niestety od dłuższego czasu edukacja niesamorządowa i niepubliczna jest marginalizowana. Ostatnie zmiany w systemie oświaty spowodowały jeszcze większe problemy finansowe. Na ten temat porozmawiają:

  • dr hab. Adam Bodnar, Rzecznik Praw Obywatelskich,
  • Paula Włodarczyk, psycholożka, pedagożka, współtworzy profilaktyczne narzędzia edukacyjne skierowane do dzieci i młodzieży. Prowadzi warsztaty i szkolenia dla dzieci, młodzieży oraz profesjonalistów w zakresie profilaktyki, pomocy psychologicznej, interwencji kryzysowej oraz komunikacji. Od ponad 7 lat związana z Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę. Koordynatorka Programu Pomocy Telefonicznej w Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę.
  • dr Piotr Dragan, Od 2006 roku Wójt Gminy Wisznice. Od 2011 roku Wiceprzewodniczący Zarządu Związku Gmin Lubelszczyzny. W 1996 r. ukończył studia na Wydziale Chemii Uniwersytetu Marii Curie Skłodowskiej w Lublinie w zakresie ochrony środowiska oraz w 2019 r. studia doktoranckie w Instytucie Inżynierii Środowiska Politechniki Lubelskiej w zakresie energii odnawialnej.
  • Marek Żylewski, praktykujący chemik, zajmujący się spektroskopią NMR. Przez wiele lat byłem nauczycielem akademickim i obserwowałem zmieniające się z czasem podejście do edukacji i efekty tegoż, zarówno w odniesieniu do kolejnych roczników studentów, jak i prowadzących. Dodatkowo obdarzony pewnym poziomem „społecznego ADHD”, co razem zaowocowało pełnioną od ponad 8 lat funkcją prezesa Stowarzyszenia – Szkoła przy Malborskiej, które jest organem prowadzącym Szkołę Podstawową im bł. C. Borzęckiej w Krakowie i poczuciem wielkiej odpowiedzialności za ten mały, ale jakże bliski sercu kawałek edukacyjnego tortu i wielkiej radości, że dane mi było spotkać na swej drodze wielu wspaniałych ludzi i współtworzyć wraz z nimi to zaczarowane miejsce.
  • Patrycja Leciej-Andrzejczak, etyczka, prawniczka, autorka kursów motywowania dzieci w Stacji Rodzic (wydawnictwo OPERON), współautorka projektu Przedszkole Dobrej Komunikacji – mediacje rówieśnicze w przedszkolu, autorka projektu unijnego Kreatywny Przedszkolak. Prowadzi niepubliczne przedszkole oraz żłobek, jest doradczynią prawną i PR dyrektorów placówek niepublicznych („Przedszkole w Kryzysie”). Autorski Projekt Dobrej Komunikacji wprowadzający do edukacji alternatywne metody rozwiązywania sporów - mediacje rówieśnicze wprowadzane już na etapie wieku przedszkolnego oraz edukację prawną w zakresie praw i obowiązków dziecka i dorosłych.
    Ekspertka w Radio Gdańsk - audycja radiowa na temat obowiązków i praw nastolatków.
  • Wojtek Gawlik- poprowadzi spotkanie.

Barwy dyskryminacji. Jak zmieniać świat wokół siebie?

Data: 2020-06-21

“Barwy dyskryminacji. Jak zmieniać świat wokół siebie?”

Zapraszamy na spotkanie online, które odbędzie się w niedzielę 19 czerwca o godzinie 19:00. Transmisję live można oglądać na Fanpage EDU-klaster na Facebooku.
W spotkaniu wezmą udział: Eliza Gaust, Łukasz Szeliga, Anna Wilczyńska, Barbara Imiołczyk, Aleksandra Dengo i Wojtek Gawlik.

Podczas rozmowy podjęte zostaną następujące tematy:

- W jaki sposób i dlaczego wykluczamy?
- Czym jest cicha przemoc i jak ją rozpoznać?
- Jaki jest związek kultury z dyskryminacją?
- Co robić́ na polu edukacji, żeby przeciwdziałać́ przemocy, wykluczeniu i dyskryminacji?

Chcemy aby rozmowa miała charakter konstruktywny, dlatego wsparcie Słuchaczy poprzez aktywny udział w rozmowie jest niezbędne. Poszukujemy rozwiązań́, pragniemy wyjść́ poza stawianie diagnoz.

W rozmowie wezmą udział:

  • Barbara Imiołczyk - Dyrektorka Centrum Projektów Społecznych Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich. Społeczniczka, z doświadczeniem działalności samorządowej. Od 2011 roku pracuje w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich jako koordynator ds. komisji ekspertów i rad społecznych przy RPO. Od 2014 do 2015 r. - dyrektor Zespołu ds. Równego Traktowania i Ochrony Praw Osób z Niepełnosprawnościami.
  • Eliza Gaust - pracuje w Centrum Dialogu Im. Marka Edelmana jako koordynatorka projektów. Działa w obszarze działań antydyskryminacyjnych - w stowarzyszeniu O!Środek działań równościowych. Stworzyła internetową platformę antydyskryminacyjną "opowiedzsie" , inspirowaną Żywą Biblioteką, którą w Łodzi koordynuje od 2013 r. Działa także w młodej żydowskiej organizacji HaKoach.
  • Łukasz Szeliga - edukator, nauczyciel i tutor dzieci oraz młodzieży z doświadczeniem migracji. Do tej pory współpracował z przedstawicielami ponad 60 państw. Łączy wykształcenie i doświadczenie z dwóch obszarów: edukacji i komunikacji. Wierzy, że edukacja jest fundamentem społeczeństwa rozwoju - społeczeństwa, które potrafi się ze sobą komunikować.
  • Anna Wilczyńska - jest arabistką i dziennikarką. Zajmuje się edukacją na temat islamu, kultury arabskiej i wielokulturowości oraz działaniami integracyjnymi na rzecz cudzoziemców w Polsce. Prowadzi bloga „Islamista”.
  • Aleksandra Dengo - z powołania pedagożka i animatorka kultury. Rozpoczyna przygodę z aktywizmem, od niedawna członkini Instytut Równości, współautorka filmu #dontcallmemurzyn.
  • Wojtek Gawlik - inspirator edukacyjny lubiący słuchać ludzi z EDU-klaster.

Światowy Dzień Uchodźcy

Data: 2020-06-20

Zgromadzenie Ogólne ONZ, ustanowiło 20 czerwca Światowym Dniem Uchodźcy. W tym roku refleksji nad sytuacją uchodźców towarzyszą szczególne okoliczności: świat walczy z pandemią koronawirusa, temat ten całkowicie zdominował „pierwsze strony gazet”.

Tymczasem raport Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do spraw Uchodźców nie pozostawia złudzeń: w porównaniu z rokiem 2018 liczba osób zmuszonych do opuszczenia domu znów wzrosła i obecnie sięga prawie 80 milionów. Co gorsza, w ciągu ostatniej dekady liczba przymusowo przemieszczonych osób zwiększyła się prawie dwukrotnie – z 41 milionów do 79,5 miliona w 2019 roku.

Uchodźcy szukający bezpiecznego i godnego miejsca do życia uciekają nie tylko przed wojną. Ochrony międzynarodowej szukają także osoby prześladowane z powodu wyznawanej religii, narodowości, pochodzenia etnicznego, czy orientacji seksualnej. Wśród uchodźców i uchodźczyń są osoby, które w kraju pochodzenia doznają przemocy w rodzinie lub przemocy we względu na płeć. Są osoby, które doświadczyły tortur - wśród nich dzieci.

Pandemia zamknęła przed nimi granice. Z informacji przekazanych RPO przez Straż Graniczną wynika, że w okresie 16.03-20.05 przyjętych zostało 15 wniosków o nadanie statusu uchodźcy od osób, które taki wniosek złożyły po raz pierwszy. Na przejściu granicznym w Terespolu przyjęto tylko jeden taki wniosek.

W maju RPO oraz Komisja Ekspertów ds. Migrantów wydali wspólne oświadczenie, które nie traci na aktualności. Doświadczenie kryzysu pandemii, który szczególnie dotknął grupy dotychczas marginalizowane, może stanowić impuls do tego, aby zrewidować przepisy i regulacje określające sytuację pobytową i prawną migrantów i migrantek, uchodźców i uchodźczyń w Polsce.

Najwyższa pora, aby zmieniając prawo, ale też stosunek Polaków do migrantów, zapewnić cudzoziemcom poczucie przynależności do wspólnoty. Ważne są nie tylko działania na poziomie centralnym, ale także na poziomie lokalnym – by samorządy dostrzegły mieszkających na ich terenie cudzoziemców i wyszły w zdecydowanie większym stopniu naprzeciw ich potrzebom. Działania państwa muszą być także perspektywiczne, zgodne z Konstytucją oraz prawem międzynarodowym. Otwarcie granic po epidemii powinno wiązać się z faktycznym ich otwarciem dla osób, które szukają w Polsce schronienia.

Solidarność i współodpowiedzialność – wartości, którymi kierować się powinna polityka państwa polskiego, tak wobec migrantów, jak i naszych europejskich partnerów, z którymi mamy współtworzyć spójną politykę migracyjną.

Światowy Dzień Świadomości Znęcania się nad Osobami Starszymi

Data: 2020-06-15

Światowy Dzień Świadomości Znęcania się nad Osobami Starszymi: zadbajmy o upowszechnienie praktycznych informacji związanych z przemocą wobec osób starszych i możliwościami uzyskania pomocy.

Rzecznik Praw Obywatelskich zlecił tłumaczenie na język polski ulotki przygotowanej dla zaznaczenia tego dnia przez międzynarodową organizację wspierającą osoby starsze – HelpAge International. Ulotka zawiera informację dla osób starszych o sytuacjach, które mają charakter przemocy. Materiał ten ma ułatwić ich rozpoznanie, wskazuje także na sposoby uzyskania pomocy - w tym także numer telefonu zaufania dla osób starszych, prowadzony przez Stowarzyszenie mali bracia Ubogich:

NUMER TELEFONU ZAUFANIA DLA OSÓB STARSZYCH
22 635 09 54

STRONA INTERNETOWA STOWARZYSZENIA

https://www.malibracia.org.pl/

Rzecznik zachęca również samorządy lokalne do upowszechniania ulotki z uwzględnieniem lokalnych numerów pomocowych (plik można edytować po ściągnięciu na komputer). Osoby starsze, zwłaszcza w czasie pandemii, mogą być narażone na izolację i nadużycia, a w skrajnej sytuacji na przemoc oraz zaniedbanie. Zadaniem organów publicznych jest efektywne docieranie z informacją do mieszkańców, traktując ich podmiotowo i zwracając się także bezpośrednio do osób starszych. W tym duchu została utworzona ta ulotka.

Przykłady przemocy przedstawione na ulotce wskazują, że przemocy doświadczają osoby starsze na całym świecie. Dlatego też jest to problem o charakterze globalnym, wymagającym wspólnej odpowiedzi na poziomie światowym. Tą odpowiedzią może być nowa konwencja o prawach osób starszych. Rzecznik od lat apeluje do polskiego rządu o solidarne poparcie dla idei opracowania i przyjęcia wiążącego dokumentu prawa międzynarodowego, który między innymi wprowadzałby obowiązek aktywnego przeciwdziałania przemocy wobec osób starszych.

Rekrutacja na praktyki wakacyjne studentów prawa w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich

Data: Od 2020-06-03 do 2020-06-17
  • Rzecznik Praw Obywatelskich zaprasza studentów prawa III, IV, V roku studiów na 3-tygodniowe bezpłatne praktyki wakacyjne w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich.
  • W związku ze zmianą trybu pracy Biura, wynikającą z obowiązującego stanu epidemii COVID-19 zarówno proces rekrutacji jak i same praktyki zostaną przeprowadzone w formie zdalnej.
  • Młodzi adepci prawa z uniwersytetów w całej Polsce mają szansę wziąć udział w profesjonalnym programie miesięcznych praktyk w BRPO i przekonać się z jakimi problemami najczęściej borykają się polscy obywatele oraz jak wygląda stosowanie prawa w praktyce.
  • Praktyki zostaną zorganizowane w lipcu i sierpniu w dwóch turnusach. W każdym z nich udział weźmie około 15 praktykantów. Termin nadsyłania zgłoszeń: 17 czerwca 2020 r. 

W ramach tegorocznych praktyk przewidujemy dla praktykantów następujące aktywności:

  1. Udział w warsztatach prowadzonych przez Rzecznika Praw Obywatelskich dr. hab. Adama Bodnara
  2. Codzienne 1,5 godzinne spotkania online z ekspertami Biura. Dyrektorzy poszczególnych jednostek oraz wskazani przez nich pracownicy poprowadzą krótkie wykłady i warsztaty, opowiedzą też o prowadzonych aktualnie sprawach.
  3. Współpracę z wybranym zespołem skargowym (Zespół Prawa Konstytucyjnego, Międzynarodowego i Europejskiego, Zespół Prawa Karnego, Zespół Prawa Cywilnego, Zespół Prawa Administracyjnego i Gospodarczego, Zespół Prawa Pracy i Zabezpieczenia Społecznego, Zespół do spraw Wykonywania Kar, Zespół do spraw Równego Traktowania).
  4. Spotkania online z wybitnymi prawnikami i ekspertami w dziedzinie prawa. W poprzednich latach studenci mieli możliwość spotkania się m.in. z prof. Ewą Łętowską i prof. Mirosławem Wyrzykowskim.
  5. Warsztaty prowadzone w formie webinariów przygotowywane przez przedstawicieli organizacji pozarządowych takich jak Helsińska Fundacja Praw Człowieka, Panoptykon czy Sieć Obywatelska WatchDog Polska oraz inne podmioty istotne z punktu widzenia przestrzegania praw człowieka.
  6. Udział w konferencjach i spotkaniach organizowanych w Biurze RPO w formie online.
  7. W miarę możliwości studenci będą mogli też uczestniczyć w wybranych rozprawach  sądowych. 

Ostateczny kształt programu zawsze zależy od uczestników. Dzięki temu, że każda grupa jest inna, szukamy wspólnych inicjatyw, które będą zgodne z zainteresowaniami praktykantów. Chcemy, aby studenci pomimo zdalnej formy praktyk mogli jak najpełniej uczestniczyć w życiu Biura RPO i zyskać bezcenne doświadczenie.

Wymagane dokumenty:

  1. CV
  2. list motywacyjny
  3. formularz zgłoszeniowy
  4. oświadczenie o braku konfliktu interesów
  5. skierowanie z Uczelni wystawione na podstawie porozumienia zawartego między BRPO a Uczelnią 

Metody selekcji:

  • I etap: weryfikacja aplikacji
  • II etap: próbka pracy /kazus/
    Kazusy zostaną przesłane do osób zakwalifikowanych do II etapu drogą mailową dnia 22.06.2020.
  • III etap: rozmowa kwalifikacyjna
    Do III etapu procesu rekrutacji tj. na rozmowę kwalifikacyjną zostaną zaproszeni kandydaci, którzy w najwyższym stopniu spełnią wymagania I i II etapu rekrutacji.

Termin i miejsce składania dokumentów: 

Wymagane dokumenty prosimy przesyłać do 17 czerwca 2020 r. na adres: Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich Al. Solidarności 77, 00-090 Warszawa z dopiskiem „Nabór na praktyki wakacyjne 2020 r.” 

Szczegółowe zasady organizacji i przebiegu praktyk w BRPO oraz dokumenty do uzupełnienia znajdują się w Biuletynie Informacji Publicznej RPO , pod numerem telefonu 22 551 77 45 lub pod adresem: praktyki@brpo.gov.pl

Cykl debat online. O sile i problemach lokalnych wspólnot.

Data: 2020-05-28

Fundacja Batorego i Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich zapraszają na ostatnią rozmowę on-line z cyklu: „Próba. Polska w czasie epidemii”. Patronem medialnym jest tygodnik „Polityka”.

28 maja o 19:00 naszym gościem będzie Szymon Osowski, prawnik, prezes Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska, z którym w 30. rocznicę samorządu terytorialnego porozmawiamy o sile i problemach lokalnych wspólnot:

  • o  odpowiedzialności polityków,
  • o zaangażowaniu mieszkańców,
  • o przejrzystości w życiu publicznym,
  • o tym, co się udało, a co trzeba poprawić,
  • i gdzie szukać możliwości rozwoju w trudnych czasach

Rozmowę prowadzi Edwin Bendyk, członek Zarządu Fundacji Batorego, publicysta „Polityki”.

ransmisja na żywo będzie tłumaczona na język migowy i dostępna na kanale Rzecznik Praw Obywatelskichi jego spotkania regionalne na Facebooku oraz na kanale Fundacji Batorego.

Harmonogram:

  • 16 kwietnia, godz. 19.00 - dr hab. Adam Bodnar, Rzecznik Praw Obywatelskich: „Czego kryzys może nauczyć obywateli?” - retransmisja
  • 23 kwietnia, godz. 19.00 - prof. Bogdan de Barbaro: „Jak zachować dobrą kondycję psychiczną podczas epidemii” - retransmisja
  • 30 kwietnia, godz. 19.00 - Joanna Mytkowska o perspektywach kultury - retransmisja 
  • 7 maja, godz. 19.00 - prof. Krystyna Skarżyńska: o wartościach i postawach społecznych - retransmisja
  • 14 maja - z prof. Andrzejem Rychardem o stanie demokracji i wyborach - retransmisja
  • 21 maja - z prof. Ewą Łętowską - retransmisja
  • 28 maja - z Szymonem Osowskim o problemach na poziomie samorządów - link do wydarzenia

Cykl “Próba. Polska w czasie epidemii” jest odpowiedzą na sytuację, w jakiej znaleźliśmy się. Pandemia zaskoczyła cały świat, mimo że nie brakowało ostrzeżeń przed nadchodzącym zagrożeniem. Kryzys przez nią wywołany jest także wielkim testem naszej demokracji i jakości władz państwowych, samorządu terytorialnego, społeczeństwa i solidarności obywatelskiej. Z ekspertkami i ekspertami rozmawiamy zatem o tym, jak bliskie im sfery życia zareagowały na kryzys, jakie widzą zagrożenia i gdzie upatrują nadziei.

Światowy Dzień Różnorodności Kulturowej

Data: 2020-05-21

Dzisiaj obchodzimy Światowy Dzień Różnorodności Kulturowej.

W Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich mocno wierzymy, że różnorodność jest jednym ze źródeł piękna i sztuki, dlatego dzisiaj prezentujemy Państwu kilka inicjatyw i projektów: tworzonych przez ludzi w różnym wieku, z różnym doświadczeniem życiowym, z Polski i zagranicy, z niepełnosprawnościami, z małych i dużych miast…

Łączy je zaangażowanie twórców i twórczyń, artystów i artystek, wirtuozów i samouków: w sztukę i kulturę.

Mamy nadzieję, że ten wpis stanowić będzie miły przerywnik pomiędzy trudnymi tematami. Zachęcamy również do wspierania twórców i twórczyń, których sytuacja skomplikowała się w związku z epidemią koronawirusa.

Kuchnia Konfliktu

Mówimy, że przez żołądek do serca, a gotowanie to też sztuka.

Kuchnia Konfliktu to miejsce spotkania kultur i dialogu społecznego, które daje uchodźcom i uchodźczyniom to czego najbardziej im potrzeba czyli: bezpieczne zatrudnienie na godnych i legalnych warunkach, okazję do podzielenia się swoją kulturą i kuchnią oraz poczucie stabilności w nowej rzeczywistości.

Założeniem Kuchni jest łączenie gastronomii z działalnością społeczną i przełamywanie negatywnych i krzywdzących stereotypów.

Obecnie w pandemicznej rzeczywistości Kuchnia Konfliktu przygotowuje m.in. przetwory: łączy przepisy i smaki wielu kultur oraz regionów świata.

Integracja - zajrzyj, jak to się robi „od Kuchni”.

Spektakl Piotruś Punk

Spektakl Piotruś Punk to niezwykła przygoda, która połączyła trzy grupy uczestników: dzieci ze świetlicy socjoterapeutycznej Stowarzyszenia Serduszko dla Dzieci, dorosłych mieszkańców Ośrodka Tylko prowadzonego przez Caritas Archidiecezji Warszawskiej oraz młodzieży zagrożonej i doświadczającej bezdomności z Fundacji po DRUGIE. Przez kilka miesięcy udało się im stworzyć spektakl, który oparty był na historii Piotrusia Pana. Opowiadał o potrzebie posiadania domu, poczuciu bezpieczeństwa i niezbędnym, by dorastać, doświadczeniu dzieciństwa.

Fundacja po DRUGIE pracuje z młodzieżą, która znajduje się w trudnej sytuacji życiowej. Zdecydowana większość podopiecznych Fundacji to osoby opuszczające różnego typu instytucje: domy dziecka, młodzieżowe ośrodki wychowawcze, zakłady poprawcze, również zakłady karne i areszty śledcze. Fundacja pomaga w zakwaterowaniu i stawia na usamodzielnienie oraz aktywizację społeczną i zawodową młodych ludzi. 

Grupa na Górze

W skład grupy Na Górze wchodzą m.in. osoby, które przez wyrozumiałe społeczeństwo są uznawane za niepełnosprawne. Obok nich, równorzędnie występują muzycy traktowani przez powierzchowne społeczeństwo jako pełnosprawni. Dzięki wspólnej działalności scenicznej postawili pod znakiem zapytania wszelkie tego typu etykietki, dystansując się od nich. Twierdzą więc, że są ekipą półsprawną.

Co gra Na Górze? Niektórzy określają to jako free rock, inni jako punk and roll, a jeszcze inni jako neo punk. Natomiast samemu zespołowi najbardziej podoba się bezpretensjonalność określeń Jarka Szubrychta (Polityka, Gazeta Magnetofonowa) - ogniskowy punk i Jacka Świądera (Gazeta Wyborcza) - piosenkowy punk.

Najmocniejszą stroną Na Górze są koncerty, na których ujawnia się ekspresja, żywiołowość jego członków. Z ważniejszych występów warto wymienić koncert w Pradze na festiwalu poświęconym respektowaniu praw człowieka na świecie (dochód przeznaczony na pomoc dzieciom w Czeczenii oraz uchodźcom z różnych państw), a także koncert na Marszu Równości w Poznaniu (demonstracji przeciwko dyskryminacji ze względu na rasę, wyznanie, płeć, ubóstwo, niepełnosprawność, organizowanej przez Skłot Rozbrat). W 2016 grupa Na Górze otrzymała na okres roku Złotego Gołębia. Jest to przechodnia statuetka Organizacji Narodów Zjednoczonych, stworzona w 60. rocznicę podpisania Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka i Obywatela. Otrzymują ją osoby, organizacje, grupy które poprzez swoją działalność zwracają publiczną uwagę na podstawowe prawa godności i szacunku dla każdego człowieka.

Krakofonia Chór LGBT

Krakofonia o sobie: jesteśmy chórem amatorskim, zrzeszającym osoby identyfikujące się̨ jako LGBTQ+ oraz przyjaciół. Jest to pierwszy tego rodzaju chór w Krakowie, a drugi w Polsce.

Tworzymy przestrzeń przyjazną każdemu, dlatego wśród nas są nie tylko osoby LGBTQ+, ale także ludzie szukający zrozumienia, empatii i dobra w dzisiejszym świecie. Jesteśmy podzieleni na 4 głosy: sopran, alt, tenor, bas. W naszym repertuarze posiadamy utwory z czasów renesansu po współczesną muzykę rozrywkową. Koncertujemy sami oraz z innymi chórami w Polsce i zagranicą.

Wierzymy, że każdy potrafi śpiewać i że każdemu z nas należy się szacunek, równość i zrozumienie.

Podczas pandemii próby odbywamy internetowo, ale na co dzień spotykamy się dwa razy w tygodniu i solidnie przygotowujemy repertuar.

Międzynarodowa Letnia Szkoła Muzyki Tradycyjnej

Niezwykłe spotkanie kultur: praktyczne i teoretyczne zajęcia poświęcone zagadnieniom związanym ze śpiewem tradycyjnym.

Międzynarodowa Letnia Szkoła Muzyki Tradycyjnej jest organizowana przez Fundację "Muzyka Kresów" od 1998 r. Praktyczne i teoretyczne zajęcia podczas Letniej Szkoły poświęcone są zagadnieniom związanym ze śpiewem tradycyjnym. W programie są również warsztaty instrumentalne, taneczne oraz wykłady i projekcje filmowe. Wykładowcami Letniej Szkoły są co roku, teoretycy i praktycy z Europy Środkowo-Wschodniej.

W programie zajęć Międzynarodowej Letniej Szkoły Muzyki Tradycyjnej znajduje się codziennie około pięciu godzin pracy nad samym śpiewem. Podczas tegorocznej, dwudziestej drugiej już edycji Szkoły zostaną utworzone grupy zajmujące się śpiewem polskim, białoruskim, litewskim, serbskim i ukraińskim.

W trakcie Letniej Szkoły prowadzone są zajęcia poświęcone tradycyjnej muzyce instrumentalnej oraz warsztaty taneczne. Umiejętności zdobyte podczas zajęć można wypróbować na wieczornych potańcówkach.
Zajęcia Letniej Szkoły adresowane są zarówno dla początkujących, jak i dla osób, które chcą kontynuować i pogłębiać zdobyte wcześniej doświadczenia, a także dla dzieci.

To piękne spotkanie różnych kultur z długoletnią tradycją.

Teatr Bomba Bomba

" Nigdy nie myślałem, że mnie coś takiego spotka, że będę w teatrze i będę siebie dawał ludziom"

Roman Słonina - aktor

Teatr Bomba Bomba powstał w Gryfinie, w ramach warsztatów arteterapeutycznych, w 2014 roku. Ze spontanicznych improwizacji powstały spektakle, a wraz z nimi zrodziło się poczucie bycia  grupą teatralną. Aktorami są osoby, które mają orzeczenie o niepełnosprawności. Od 2017 roku teatr działa w Gryfińskim Domu Kultury. 

Teatr Bomba Bomba ma na swoim koncie kilka premier: Spektakle: „ Tajemnicza walizka”, „ Wioska cudów”, „ Z życia wzięte”, bajkę afrykańską,  „Opowieści ptaka Dunga Malunga” i polsko niemiecki spektakl „ Mögen wir uns  – Można się lubić”.

W 2016 roku grupa otrzymała „Złotego Gołębia” - przechodnią statuetkę Organizacji Narodów Zjednoczonych, a w roku 2017 „Bociana” – nagrodę starosty gryfińskiego w dziedzinie kultury. Teatr występował w miastach Polski, Niemiec i Anglii. W czerwcu 2019 roku Teatr Bomba Bomba wystąpił na pierwszej edycji „Enrich Festival” w Watford/ Anglia.

Teatr 21

Teatr 21 zrodził się w 2005 r. z warsztatów w Zespole Społecznych Szkół Specjalnych „Dać Szansę” w Warszawie. Aktorami są przede wszystkim uczniowie oraz absolwenci szkoły – osoby z zespołem Downa i autyzmem. Ich dawna zabawa w teatr zmieniła się w pracę, za którą otrzymują wynagrodzenie.

Spektakle Teatru 21 można było oglądać w warszawskich teatrach (Dramatyczny, Studio, Powszechny, Nowy, Baj, Soho), Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN oraz Instytucie Teatralnym im. Zbigniewa Raszewskiego, który jest głównym miejscem aktywności zespołu. Grupa występowała również na festiwalach w kraju (Wrocław, Poznań, Węgajty, Gdańsk, Kalisz, Łódź, Kielce, Białystok, Pszczyna, Lublin) i za granicą (Praga, Neratov, Berlin, Helsinki, Freiburg). Z Teatrem 21 współpracują artyści, edukatorzy i badacze działający na co dzień w instytucjach kultury w całej Polsce. Grupę prowadzi Justyna Sobczyk.

Obecnie Teatr 21 pracuje nad stworzeniem niezwykłej przestrzeni Centrum Sztuki Włączającej – pierwszej społecznej instytucji kultury w Warszawie dedykowaną twórczości osób z niepełnosprawnościami.

Etnoliga

Od 2010 r. Fundacja dla Wolności organizuje w Warszawie bezpłatną amatorską ligę piłki nożnej dla kilkuset osób o różnym pochodzeniu etnicznym, statusie społecznym, wieku i płci. W cotygodniowych rozgrywkach uczestniczą Polacy i migranci ze wszystkich kontynentów. Drużyny są wielokulturowe, w każdej grają wspólnie kobiety i mężczyźni. Meczom towarzyszą konkursy, poczęstunki i prezentacje przygotowane przez drużyny. W każdej edycji odbywa się ok. 80-100 meczy oraz szereg wydarzeń o charakterze kulturalnym przygotowanych przez uczestników. Organizatorzy spodziewają się ok. 500 uczestników – dorosłych warszawiaków z ok. 80 krajów, w tym co najmniej kilkunastu uchodźców.

Etnoliga to jedyny tego rodzaju projekt społeczny w Polsce i jeden z niewielu o takiej skali w Europie. W 2017 roku Etnoliga znalazła się na krótkiej liście nominowanych do prestiżowej nagrody Beyond Sport Global Awards.

W kwietniu 2019 w Etnolidze zagrała drużyna BRPO. 28 kwietnia na Orliku przy ul. Przy Bażantarni 3 w Warszawie zagraliśmy mecz piłkarski między naszą drużyną (z Adamem Bodnarem jako kapitanem) a reprezentacją Etnoligi. Przegraliśmy, ale tylko 4:3 po bardzo zaciętej i dynamicznej walce, mimo chłodnej aury. Po meczu czekał na piłkarzy poczęstunek przygotowany przez członków Etnoligii z różnych krajów.

Międzynarodowy Dzień Przeciw Homofobii, Transfobii i Bifobii

Data: 2020-05-17

17 maja corocznie obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Przeciw Homofobii, Transfobii i Bifobii. W tym dniu szczególnie wsłuchujemy się w głos osób LGBT+, które nadal narażone są na nierówne traktowanie, uprzedzenia oraz motywowaną nimi agresję i przemoc ze względu na to kim są.

W Polsce stoimy przed ogromnym wyzwaniem, ponieważ wciąż brakuje wielu regulacji zapewniających odpowiednią ochronę prawną.

Rzecznik Praw Obywatelskich jako niezależny organ ds. równego traktowania dokłada wszelkich starań, aby zakaz dyskryminacji ze względu na orientację seksualną i tożsamość płciową był przestrzegany zarówno w prawie, jak i w praktyce. Podsumowaniem tych działań jest wydany raport pt. „Sytuacja prawna osób nieheteronormatywnych i transpłciowych w Polsce” (patrz załącznik).

Tegoroczne hasło Międzynarodowego Dnia Przeciw Homofobii, Transfobii i Bifobii – Przełamując ciszę – wyraźnie wskazuje na potrzebę przerwania milczenia, podjęcia tematu i uznania potrzeby szerokiego dialogu. To konieczne wsparcie dla osób, które ze względu na swoją orientację seksualną lub tożsamość płciową muszą iść przez życie w poczuciu niepewności, niekiedy nawet wstydu. Dla organów władzy publicznej zaś to wyraźny sygnał do podjęcia działań, które zmienią obecną sytuację prawną i społeczną.

W ocenie RPO krajowy system ochrony prawnej osób LGBT jest nieefektywny i dalece odbiega od międzynarodowych standardów. Potwierdza to także najnowszy raport Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej, który opiera się o badanie przeprowadzone wśród 140 tysięcy osób LGBTI z Unii Europejskiej oraz Wielkiej Brytanii, Serbii i Macedonii Północnej. Wynika z nich między innymi, że 40 % badanych doświadczyło w ciągu ostatnich 5 lat molestowania lub przemocy – w 1 na 10 przypadków była to agresja fizyczna lub seksualna. 20 % wszystkich respondentów/ek wskazało, że czują się dyskryminowani/ne w miejscu pracy, a ponad 30 % doświadczyło nierównego traktowania w miejscach publicznych, w których spędzają czas wolny. Podsumowanie sytuacji w Polsce, zwłaszcza na tle innych państw biorących udział w badaniu, pozwala stwierdzić, że strach zdecydowanie dominuje nad poczuciem bezpieczeństwa i wolności. 66 % respondentów wskazało przy tym, że przemoc i dyskryminacja wobec osób LGBTI wzrosły w Polsce na przestrzeni ostatnich 5 lat, a jako główną przyczynę takiego stanu rzeczy wskazano negatywny stosunek i dyskurs polityków i rządzących. 96 % odpowiedziało, że uprzedzenia wobec osób LGBTI nie są zwalczane przez organy władzy publicznej.

Złą sytuację w Polsce w zakresie praw i wolności osób LGBTI potwierdza także ranking ILGA Europe mierzący poziom równouprawnienia osób LGBTI w Europie, według którego Polska spadła na ostatnie miejsce wśród krajów Unii Europejskiej. Dla porównania zwycięzcą rankingu po raz kolejny została katolicka Malta.

W ostatnim czasie widać niemal jak w soczewce, że brakuje przepisów chroniących przed homo-bi-i-transfobiczną mową nienawiści, przed przestępstwami motywowanymi uprzedzeniami wobec orientacji seksualnej lub tożsamości płciowej oraz przed dyskryminacją ze względu na te cechy we wszystkich obszarach życia politycznego, społecznego i gospodarczego. W sytuacji, w której niebezpieczne napięcia społeczne stanowią realne zagrożenie dla godności i praw mniejszości, litera prawa oraz praktyka jego stosowania przez organy administracji i niezależne sądy powinny zapewnić ochronę przed negatywnymi konsekwencjami tych zjawisk.

Oceniając stan wdrożenia międzynarodowego standardu praw człowieka w krajowych przepisach, stosowania go praktyce oraz w orzecznictwie polskich sądów, Rzecznik sformułował szereg rekomendacji dla organów władzy publicznej. Z okazji Międzynarodowego Dnia Przeciw Homofobii, Transfobii i Bifobii przekazał je wraz z książkową wersją raportu do Ministrów i innych urzędów zwracając uwagę na kluczowe rekomendacje zmian prawnych.

Zwrócił uwagę m.in. na próby „leczenia” z orientacji seksualnej w ramach tzw. „praktyk konwersyjnych”. Pomimo jednoznacznych regulacji międzynarodowych, które potwierdzają, że homoseksualizm nie jest chorobą, a praktyki dążące do jego leczenia powinny być zakazane, wciąż w Polsce prawo je dopuszcza. Problem ten zauważył również Komitet ONZ ds. Praw Osób z Niepełnosprawnościami, który w wydanych we wrześniu 2018 r. rekomendacjach dla Polski wprost zalecił władzom ustanowienie zakazu stosowania wszelkich praktyk konwersyjnych opartych na założeniu, że homoseksualność można wyleczyć.

Rzecznik Praw Obywatelskich zarekomendował również uregulowanie sytuacji prawnej osób interpłciowych w Polsce, w tym wprowadzenie zakazu przeprowadzania operacji „normalizujących” płeć bez świadomej zgody, gdy taka interwencja nie jest konieczna ze względu na zagrożenie dla życia i zdrowia.

W piśmie do MSWiA RPO pokreślił natomiast postulat wyjaśnienia sytuacji prawnej małoletnich obywateli RP, których rodzice są tej samej płci. Obecnie jedyną drogą uzyskania dla dziecka numeru PESEL i polskich dokumentów tożsamości, niezbędnych w kontekście ochrony praw i dobra dziecka, pozostaje wydanie ich na podstawie zagranicznego aktu urodzenia. NSA stwierdził natomiast w grudniu 2019 roku, że transkrypcja zagranicznego aktu urodzenia, w którym jako rodzice wpisane są osoby tej samej płci jest niedopuszczalna ze względu na konieczność ochrony podstawowych zasad polskiego porządku prawnego. W konsekwencji, możliwość skutecznego wnioskowania o transkrypcję takich aktów urodzenia wydaje się być obecnie niedostępna, co powoduje że dzieci z takich związków pozostają bez ochrony prawnej, należnej obywatelom.

Ponad to w wystąpieniach skierowanych do władz RPO przedstawił także rekomendacje dotyczące konieczności zwiększenia ochrony prawnej przed homo-bi-i-transfobią, instytucjonalizacji związków osób tej samej płci, zapewnienia bezpieczeństwa i ochrony praw uczniów LGBT (m.in. poprzez prewencyjną edukację antydyskryminacyjną), przeciwdziałanie dyskryminacji i poniżającemu traktowaniu w obszarze opieki zdrowotnej oraz umożliwienie swobodnej organizacji marszów równości i bezpiecznego w nich uczestnictwa.

Cykl debat online. O stanie demokracji i wyborach

Data: 2020-05-14

Fundacja Batorego i Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich zapraszają na kolejną rozmowę z cyklu on-line pod patronatem tygodnika „Polityka”: „Próba. Polska w czasie epidemii”.

14 maja o 19:00 naszym gościem będzie prof. Andrzej Rychard, dyrektor Instytutu Filozofii i Socjologii PAN, członek Rady Fundacji Batorego, z którym porozmawiamy o stanie demokracji i wyborach:

  • jakie są moralne i polityczne ramy demokracji;
  • dlaczego demokracja to nie tylko wybory;
  • o zagrożeniach dla demokracji;
  • co zrobić, żeby wybory prezydenckie 2020 były demokratyczne i bezpieczne.

Rozmowę prowadzi Edwin Bendyk, członek Zarządu Fundacji Batorego, publicysta „Polityki”

Transmisja na żywo będzie tłumaczona na język migowy i dostępna na kanale Rzecznik Praw Obywatelskichi jego spotkania regionalne na Facebooku oraz na kanale Fundacji Batorego.

Harmonogram:

  • 16 kwietnia, godz. 19.00 - dr hab. Adam Bodnar, Rzecznik Praw Obywatelskich: „Czego kryzys może nauczyć obywateli?” - retransmisja
  • 23 kwietnia, godz. 19.00 - prof. Bogdan de Barbaro: „Jak zachować dobrą kondycję psychiczną podczas epidemii” - retransmisja
  • 30 kwietnia, godz. 19.00 - Joanna Mytkowska o perspektywach kultury - retransmisja 
  • 7 maja, godz. 19.00 - prof. Krystyna Skarżyńska: o wartościach i postawach społecznych
  • 14 maja - z prof. Andrzejem Rychardem o stanie demokracji i wyborach - link do wydarzenia
  • 21 maja - z prof. Ewą Łętowską
  • 28 maja - z Szymonem Osowskim o problemach na poziomie samorządów
  • 2 czerwca - o roli mediów

Cykl “Próba. Polska w czasie epidemii” jest odpowiedzą na sytuację, w jakiej znaleźliśmy się. Pandemia zaskoczyła cały świat, mimo że nie brakowało ostrzeżeń przed nadchodzącym zagrożeniem. Kryzys przez nią wywołany jest także wielkim testem naszej demokracji i jakości władz państwowych, samorządu terytorialnego, społeczeństwa i solidarności obywatelskiej. Z ekspertkami i ekspertami rozmawiamy zatem o tym, jak bliskie im sfery życia zareagowały na kryzys, jakie widzą zagrożenia i gdzie upatrują nadziei.

#NieDamySię GraPaczka #RPO przedstawia

Data: 2020-05-12

W tym ponurym czasie rozkwita jednak alternatywny świat: zainteresowania drugim człowiekiem i jego losem, dobra, serdeczności i sprawczości. Nie przegapmy tego. Nie zapomnijmy podziękować. RPO już dziękuje

Organizator

Szlachetna Paczka

Działania

Mogłoby się wydawać, że w XXI w. komputer, laptop, tablet czy interent są tak powszechne, że wszyscy mają do nich dostęp.

Jednak czas epidemii pokazał, że rzeczywistość jest zupełnie inna i nie wszyscy tak łatwo mogą przenieść się do świata on-line. Bardzo wiele rodzin w Polce nie ma dostępu do internetu, brakuje sprzętu komputerowego. A jeśli już jest w domu komputer, to korzystają z niego zarówno dzieci, jak i opiekunowie. Oznacza to, że spora część z nich jest zagrożona wykluczeniem cyfrowym, a co za tym idzie również wykluczeniem społecznym. Badania pokazują, że problem wykluczenia cyfrowego dotyczy nawet 70000 dzieci.

Pamiętać należy, że w obecnych czasach dostęp do internetu to nie tylko gry i zabawy, to także szeroki dostęp do informacji, nauki czy kultury. Brak internetu to również ograniczenie kontaktów z rówieśnikami. W czasie kwarantanny ograniczona została możliwość utrzymania kontaktów z rówieśnikami, a brak internetu jeszcze bardziej potęguje tą sytuację.

Dlatego też Szlachetna Paczka wraz z partnerami wyszła z nowa inicjatywą GRA PACZKA, która ma na celu wesprzeć rodziny, które nie mogą zapewnić swoim dzieciom dostępu do komputera i internetu.

W projekt zaangażowali się polscy streamerzy, którzy w dniach 14-17 maja br. będą transmitować swoje gry, organizując równocześnie konkursy z nagrodami. W trakcie charytatywnego streamu zorganizowana będzie też zbiórka na zakup sprzętu komputerowego dla potrzebujących dzieci.

Więcej informacji

https://grapaczka.pl/

Webinarium: Jak skutecznie konsultować społecznie? Planowanie przestrzenne w nowych realiach

Data: 2020-05-12

Konsultacje społeczne i realny udział obywateli w decydowaniu o kształcie ich najbliższego otoczenia jest jednym z kluczowych elementów procesu demokratycznego. W Polsce długo walczyliśmy o dostęp mieszkanek i mieszkańców do planowania przestrzennego. Ostatnie lata pokazały, że ich wpływ na przestrzeń publiczną wsi i miast jest możliwy. Jak w obecnej sytuacji radzą sobie z tym samorządy?

Wraz z akcją Masz Głos Fundacji im. Stefana Batorego serdecznie zapraszamy na webinarium "Jak skutecznie konsultować społecznie? Planowanie przestrzenne w nowych realiach", kótre odbędzie się 12 maja o godzinie 19:00.

Podczas webinarium opowiemy o najważniejszych trudnościach związanych ze społecznym planowaniem przestrzeni publicznej i o tym jak radzą sobie z tym gminy. Opowiemy:

  • czym są konsultacje społeczne i dlaczego tak ważne jest włączanie mieszkanek i mieszkańców w procesy decyzyjne;
  • jak dyskutować o przestrzeni ze społecznością lokalną, zwłaszcza gdy nie może z niej korzystać w swobodny i znany dotąd sposób;
  • o narzędziach IT, pomocnych w obecnych warunkach i sprawdzonych metodach konsultacyjnych;
  • jak mogą wyglądać konsultacje społeczne za miesiąc, rok, dwa;

Jak wziąć udział:

Aby wziąć udział w webinarium, trzeba zarejestrować się pod linkiem: bit.ly/webinarium_12maja

Następnie we wtorek 12 maja o 19:00 dołączyć do webinarium, klikając na link otrzymany w e-mailu potwierdzającym rejestrację. Udział w webinarium jest bezpłatny.

Webinarium prowadzą:

  • Joanna Suchomska – socjolożka związana z UMK, współpracowniczka Fundacji Pracownia Zrównoważonego Rozwoju w Toruniu. Moderatorka warsztatów, facylitatorka procesów społecznych, badaczka społeczna. Współautorka m.in. gminnych programów rewitalizacji, diagnoz społecznych obszarów zdegradowanych i rewitalizacji. Autorka publikacji o partycypacji w planowaniu przestrzennym Przepis na plan. Narzędziownik (2018).
  • Łukasz Broniszewski– działacz społeczny, filozof i marketingowiec. Prezes Fundacji Stabilo, członekKomitetu Monitorującego PO PC i Krajowego Komitetu Ekonomii Społecznej. Koordynator badań społecznych i projektów, ekspert ds. konsultacji społecznych i szkoleń, trener. Współautor publikacji Planowanie przestrzenne dla każdego.Aktualnie współpracuje z Biurem Rzecznika Praw Obywatelskich przy projekcie dotyczącym kryzysów psychicznych u aktywistów i aktywistek.

 

#NieDamySię Med-Stres SOS – Program Online Na Pomoc Służbie Zdrowia #RPO przedstawia

Data: 2020-05-11

Organizator:

StresLab: Centrum Badań nad Stresem, Uniwersytet SWPS w Warszawie

Dla kogo:

Med-Stres SOS to bezpłatny program psychologiczny skierowany do wszystkich przedstawicieli zawodów medycznych, aktywnych zawodowo w czasie pandemii wirusa SARS-CoV-2.

Działania:

Celem Med-Stres SOS jest wsparcie pracowników służby zdrowia w radzeniu sobie ze stresem w pracy. Program dostępny jest bezpłatnie oraz w całości dostępny online (medstres.sos.pl), dzięki czemu można z niego korzystać w każdym miejscu, o każdej porze. Wystarczy smartfon, tablet lub komputer i połączenie z Internetem. Program zwiera ćwiczenia wzmacniające zasoby psychologiczne, umożliwiające redukcję napięcia, a także pomiar samopoczucia. Interwencja psychologiczna obejmuje 8 krótkich modułów, które można wykonywać w dowolnej kolejności i później do nich powrócić. Ćwiczenia trwają od 2 do 30 minut i obejmują m.in. zajęcia relaksacyjne, mindfulness czy pomiar samopoczucia. Wszystkie ćwiczenia w Med-Stres SOS powstały w oparciu o dowody naukowe, a skuteczność jego pierwotnej formy została sprawdzona w badaniu eksperymentalnym. Program powstał we współpracy polsko-szwedzkiej na Uniwersytecie SWPS, Uniwersytecie Sztokholmskim i Uniwersytecie w Linkoping.

Więcej informacji:

www.medstres.sos.pl

Cykl debat online. O wartościach i postawach społecznych

Data: 2020-05-07

Fundacja Batorego i Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich zapraszają na kolejną rozmowę z cyklu on-line pod patronatem tygodnika „Polityka”: „Próba. Polska w czasie epidemii”.

7 maja o 19:00 naszym gościem będzie prof. Krystyna Skarżyńska, psycholożka związana z Instytutem Psychologii SWPS Uniwersytetu Humanistycznospołecznego, z którą porozmawiamy o wartościach i postawach społecznych:

  • które wartości straciły na znaczeniu, które zyskały;
  • za czym chętniej się opowiadamy: autokracją czy wolnością i dlaczego;
  • czy życie w zamknięciu może być szkołą demokracji;
  • jak ma się sytuacja zmiany do stałych potrzeb.

Rozmowę prowadzi Edwin Bendyk, członek Zarządu Fundacji Batorego, publicysta „Polityki”

Transmisja na żywo będzie tłumaczona na język migowy i dostępna na naszym kanale na Facebooku oraz na kanale Fundacji Batorego.

Harmonogram:

  • 16 kwietnia, godz. 19.00 - dr hab. Adam Bodnar, Rzecznik Praw Obywatelskich: „Czego kryzys może nauczyć obywateli?” - retransmisja
  • 23 kwietnia, godz. 19.00 - prof. Bogdan de Barbaro: „Jak zachować dobrą kondycję psychiczną podczas epidemii” - retransmisja
  • 30 kwietnia, godz. 19.00 - Joanna Mytkowska o perspektywach kultury - retransmisja 
  • 7 maja, godz. 19.00 - prof. Krystyna Skarżyńska: o wartościach i postawach społecznych - link do wydarzenia
  • 14 maja - z prof. Andrzejem Rychardem o stanie demokracji i wyborach
  • 21 maja - z Szymonem Osowskim o problemach na poziomie samorządów
  • 28 maja - o roli mediów

Cykl “Próba. Polska w czasie epidemii” jest odpowiedzą na sytuację, w jakiej znaleźliśmy się. Pandemia zaskoczyła cały świat, mimo że nie brakowało ostrzeżeń przed nadchodzącym zagrożeniem. Kryzys przez nią wywołany jest także wielkim testem naszej demokracji i jakości władz państwowych, samorządu terytorialnego, społeczeństwa i solidarności obywatelskiej. Z ekspertkami i ekspertami rozmawiamy zatem o tym, jak bliskie im sfery życia zareagowały na kryzys, jakie widzą zagrożenia i gdzie upatrują nadziei.

#NieDamySię Akcja młodzieży Polskiego Czerwonego Krzyża #RPO przedstawia 

Data: 2020-05-06

W tym ponurym czasie rozkwita jednak alternatywny świat zainteresowania drugim człowiekiem i jego losem, dobra, serdeczności i sprawczości. Nie przegapmy tego. Nie zapomnijmy podziękować. RPO już dziękuje. 

Organizator 

Polski Czerwony Krzyż  

Działania 

Młodzież Polskiego Czerwonego Krzyża rozpoczęła realizację projektu „TelePCK-SeniorON”. Akcja polega na nawiązaniu kontaktu młodego wolontariusza z seniorem. Organizatorzy poprzez przyjacielską rozmowę chcą wesprzeć osoby starsze w trudnym dla wszystkich czasie. Często sama rozmowa jest pomocą i nieocenionym wsparciem dla osoby, która przebywa w izolacji, nie ma z kim podzielić swoich trosk. Wolontariuszami projektu są działacze Młodzieży Polskiego Czerwonego Krzyża, którzy na co dzień zajmują się promocją zdrowia, szkoleniami pierwszej pomocy, promocją Międzynarodowego Prawa Humanitarnego, propagowaniem wolontariatu oraz akcjami charytatywnymi w swoich środowiskach lokalnych. Są to osoby przeszkolone do przekazywania wiedzy osobom w różnych grupach wiekowych. Na potrzeby projektu zostały również przeszkolone w zakresie prowadzenia przyjacielskich rozmów telefonicznych. 

Rozmowy oferowane w ramach akcji mają trwać około pół godziny, by stworzyć możliwość swobodnej wymiany myśli oraz poznania potrzeb Seniora. Jeśli w trakcie rozmowy okaże się, że potrzebuje on pomocy w zrobieniu zakupów, wolontariusze będą także mieli możliwość wsparcia rozmówców w tym zakresie. 

Nad całością projektu czuwa stały koordynator, który pomaga połączyć wolontariusza z Seniorem. Aby skorzystać z takiej formy wsparcia wystarczy zgłosić mu chęć rozmowy i ustalić dogodny termin.  

Zachęcamy wszystkich chętnych do udziału w projekcie. Nadal także można zostać wolontariuszem.

Numer do koordynatora: 575-629-930. Numer ten będzie aktywny przez 7 dni w tygodniu w godzinach 9:00-18:00. 

Więcej na temat akcji: http://www.wejherowo.pl/artykuly/akcja-mlodziezy-polskiego-czerwonego-krzyza-a7232.html 

#NieDamySię Wsparcie medyków. Akcja "Chrońmy lekarzy, tylko wtedy oni ochronią nas"

Data: 2020-05-04

W tym ponurym czasie rozkwita jednak alternatywny świat: zainteresowania drugim człowiekiem i jego losem, dobra, serdeczności i sprawczości. Nie przegapmy tego. Nie zapomnijmy podziękować. RPO już dziękuje

Organizator:

Śląskie Perły z Rybnika

Działania:

Wachlarz tematów podejmowanych do tej pory przez stowarzyszenie "Śląskie Perły" jest niezwykle szeroki. Aktywiści prowadzili między innymi działania edukacyjne, oświatowe i wychowawcze na rzecz dzieci i młodzieży, zabiegali o równe prawa kobiet i mężczyzn, równe szanse dla osób z niepełnosprawnościami, działali na rzecz rodziny, macierzyństwa, rodzicielstwa. Ważnym tematem była dla niech także ochrona środowiska i zdrowia mieszkańców Rybnika. Prowadzili akcje uświadamiające zagrożenia związane ze smogiem i innymi zanieczyszczeniami powietrza.

Obecnie wspierają personel medyczny Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego nr 3 w Rybniku. Śląskie Perły zorganizowały zbiórkę pieniędzy i darów rzeczowych pod hasłem "Chrońmy lekarzy, tylko wtedy oni ochronią nas". Dzięki ich działaniom udało się już pozyskać najpotrzebniejsze wyposażenie dla personelu medycznego: kilka aparatów do mierzenia ciśnienia, termometr bezdotykowy, środki do dezynfekcji, mydła, rękawiczki, fartuchy ochronne, atestowane maseczki oraz maseczki chirurgiczne. Zebrana kwota pozwoliła także na zakup analizatora laboratoryjnego.

To wszystko, jak twierdzą Śląskie Perły, udało się dzięki pomocy ludzi dobrej woli, nieobojętnych i chcących działać, choć często nie wiedzących jak można pomóc.

Link do strony: http://slaskieperly.pl/

 

Cykl debat online - Perspektywy kultury

Data: 2020-04-30

Pandemia zaskoczyła cały świat, mimo że nie brakowało ostrzeżeń przed nadchodzącym zagrożeniem. Punktem przełomowym dla Polski okazał się  4. marca, kiedy w Zielonej Górze zdiagnozowano pacjenta zero. Niedługo później został ogłoszony stan zagrożenia epidemicznego i z dnia na dzień zmieniły się radykalnie wszystkie realia życia społecznego. Gorączkowo zaczęliśmy dostosowywać do nowych reguł życie rodzinne, prywatne, pracę, gospodarkę, funkcjonowanie instytucji. Kryzys wywołany przez pandemię COVID-19 stał się także wielkim testem naszej demokracji i jakości władz państwowych, samorządu terytorialnego, społeczeństwa i solidarności obywatelskiej.

Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich i Fundacja Batorego zapraszają na trzecią rozmowę z cyklu on-line pod patronatem tygodnika „Polityka”: „Próba. Polska w czasie epidemii”.

30 kwietnia o 19:00 z Joanną Mytkowską, dyrektorką Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, porozmawiamy o perspektywach kultury, a także:

  • o sytuacji finansowej środowiska artystycznego, instytucji kultury;
  • kierunkach działań artystycznych;
  • co z wolnością artystyczną w czasie ograniczeń;
  • kulturze w wersji zdalnej;
  • i co kultura może dać pokoleniu epidemii.

Transmisja na żywo będzie dostępna na naszym kanale na Facebooku oraz kanale Fundacji Batorego.

Harmonogram:

  • 16 kwietnia, godz. 19.00 - dr hab. Adam Bodnar, Rzecznik Praw Obywatelskich: „Czego kryzys może nauczyć obywateli?” - retransmisja
  • 23 kwietnia, godz. 19.00 - prof. Bogdan de Barbaro: „Jak zachować dobrą kondycję psychiczną podczas epidemii” - retransmisja
  • 30 kwietnia, godz. 19.00 - Joanna Mytkowska o perspektywach kultury 
  • 7 maja, o społeczeństwie
  • 14 maja, o stanie demokracji i wyborach
  • 21 maja, o problemach na poziomie samorządów
  • 28 maja, o społeczeństwie

Rozmowy prowadzi Edwin Bendyk, członek Zarządu Fundacji Batorego, publicysta „Polityki”.

#NieDamySię #uwolnijzłomka #RPO przedstawia

Data: 2020-04-29

W tym ponurym czasie rozkwita jednak alternatywny świat: zainteresowania drugim człowiekiem i jego losem, dobra, serdeczności i sprawczości. Nie przegapmy tego. Nie zapomnijmy podziękować. RPO już dziękuje

Organizator

grupa na FB #uwolnijzłomka

Działania

Szkoły nadal zamknięte, jednak nauka odbywa się zdalnie. A jak zdalnie to potrzebne są komputery, bo nie każde dziecko ma w domu odpowiedni sprzęt.

Z inicjatywą wyszła grupa aktywistów i aktywistek, programistów i programistek, informatyków i informatyczek, pracowników i pracownic fundacji, organizacji pozarządowych oraz szkół. Działają razem wykorzystując swoją wiedzę, doświadczenie oraz kontakty, aby pomóc dzieciom i nie tylko w okresie kwarantanny. Tak też powstała akcja uwalniania starych komputerów z szafy - #Uwolnijzłomka

Na portalu społecznościowym założyli grupę, gdzie każdy, kto chce pomóc, może dołączyć. Pomagają nie tylko dzieciom. Wsparcia potrzebują też nauczyciele prowadzący obecnie lekcje on-line oraz samotni rodzice, którym trudno jest pracować zdalnie i dzielić się sprzętem z dziećmi.  

Zapotrzebowanie jest bardzo duże. Można oczywiście przekazywać także sprawne, a niepotrzebne już laptopy, tablety czy smartfony. Każdy sprzet jest mile widziany.

Wiecej info: https://www.facebook.com/groups/uwolnijzlomka/

#ZglosTo – wystartowała kampania społeczna RPO i FDDS przeciwko szkodliwym treściom w internecie

Data: 2020-04-28
  • Celem kampanii jest zwalczanie szkodliwych treści w internecie. Wspieramy tych, którzy chcą na nie reagować, podpowiadając, gdzie i jak można skutecznie zgłaszać niepokojące materiały.
  • W ramach inicjatywy uruchomiona została platforma internetowa www.zglos.to, która pomoże wybrać najlepszy sposób reakcji na szkodliwe treści w sieci – niezależnie od tego, czy łamią one prawo czy nie.
  • Mowa nienawiści, hejt, cyberprzemoc, nielegalna pornografia, patotreści - według badań nawet 85% Polaków ma z nimi styczność, jednak większość nigdzie ich nie zgłasza. Tymczasem wszystko to ma niebywały wpływ przede wszystkim na dzieci, internetowych tubylców.

Rosnący fenomen szkodliwych treści 

Szkodliwe treści to materiały, które mogą wywoływać negatywne emocje u odbiorcy lub które promują niebezpieczne zachowania. Nie zawsze łamią polskie prawo, dlatego nie w każdym przypadku działania mogą być podjęte przez policję lub prokuraturę. Szkodliwe treści obejmują szeroki zakres zachowań: od mowy nienawiści przez hejt, materiały ukazujące przemoc, promujące narkotyki, pijaństwo, samookaleczenia, samobójstwa po nielegalną pornografię.

Rzecznik Praw Obywatelskich od początku kadencji podejmuje działania, które mają na celu zwalczanie mowy nienawiści w przestrzeni publicznej. Jeszcze w 2015 roku, kiedy fala hejtu zalała Olgę Tokarczuk po wydaniu Ksiąg Jakubowych i wypowiedziach odnoszących się do niejednobarwnej historii Polski, RPO zorganizował spotkanie, które zainaugurowało prace Okrągłego Stołu do sprawy walki z mową nienawiści. Później w 2018 roku wraz z pojawieniem się zjawiska patotreści, działania objęły także ten obszar. Prowadzona obecnie kampania jest niejako zwieńczeniem wszystkich dotychczasowych inicjatyw w zakresie szkodliwych treści w internecie. Dodatkowo dzisiejsza sytuacja, gdy z powodu epidemii relacje społeczne w znacznej mierze przeniosły się do sieci, w sposób szczególny pokazuje, jak ważne jest byśmy wszyscy czuli się bezpiecznie w internecie.

Według badań[1] przeprowadzonych na zlecenie BRPO i FDDS nawet 85% Polaków ma styczność ze szkodliwymi treściami. 76% dorosłych badanych spotkało się w ciągu ostatniego roku z mową nienawiści i hejtem w sieci, 71% z treściami wulgarnymi i przemocowymi, 52% miało kontakt z cyberprzemocą (groźby, strasznie i szantażowanie), a 40% z nielegalną pornografią.

- Uświadomienie sobie, że problem istnieje to nie wszystko – ważne jest podejmowanie realnych działań, ukierunkowanych na jego rozwiązanie. Szkodliwe treści należy zgłaszać, ponieważ może to sprawić, że nie dotrą one do dzieci lub dotrą do nich w mniejszym stopniu. Stąd pomysł na powstanie platformy zglos.to – mówi Adam Bodnar, rzecznik praw obywatelskich. Dopiero dzięki zgłoszeniu niepokojącej treści odpowiedniemu podmiotowi prawdziwie pokazujemy swoją reakcję – sam gest kciuka skierowanego w dół tak nie zadziała – dodaje.

Możesz mieć wpływ i zgłaszać szkodliwe treści – #ZglosTo!

Aż 54% osób, które natrafiają w internecie na treści przemocowe, które łamią prawo zadeklarowało, że nigdzie ich nie zgłasza, w tym 30% ankietowanych stwierdziło, że ich brak reakcji wynika z niewiedzy, gdzie i jak zgłaszać takie treści.

Dlatego, aby wesprzeć ludzi w zgłaszaniu szkodliwych treści, Rzecznik Praw Obywatelskich i Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę przy wsparciu partnerów uruchomili platformę zglos.to, zainaugurowaną podczas konferencji prasowej, w której obok organizatorów wzięli udział przedstawiciele Facebook Polska oraz Google.

Na stronie zaprezentowanej przez koordynatorkę projektu Zuzannę Rudzińską-Bluszcz w kilku prostych krokach można dowiedzieć się, gdzie i w jaki sposób skutecznie zgłosić szkodliwe, przemocowe treści napotkane w sieci. Jak to działa? Po odpowiedzi na cztery pytania zamknięte, system proponuje najlepszy sposób reakcji - od prawie gotowych formularzy zawiadomienia prokuratury, poprzez linki do zgłoszenia zdarzenia platformie, na której doszło do naruszenia, po porady – w przypadku nieletnich - dotyczące rozmowy z dorosłym, któremu się ufa.

Wpływ internetu na zachowania dzieci i młodzieży jest dominujący. Z łatwością przenoszą oni zachowania z sieci do życia w realu. Dlatego musimy nauczyć siebie i dzieci, jak być współobywatelem także w internecie, jak z szacunkiem traktować innych, słabszych niezależnie czy jest to przestrzeń wirtualna czy rzeczywista.

W sieci można natknąć się na namawianie do działań, które szkodzą zdrowiu lub życiu dziecka. Zagrożeń jest wiele, ale dzięki zwiększonej liczbie zgłoszeń możemy chronić nieletnich przed przemocą. Platforma zglos.to jest ukłonem w stronę osób, które chcą reagować na szkodliwe treści, ale nie wiedzą, w jaki sposób powinny to zrobić, a także dla tych, którzy do tej pory uważali to za bezcelowe. Rzecznik Praw Obywatelskich wraz z Fundacją Dajemy Dzieciom Siłę przypominają o tym, jak ważne jest zwracanie uwagi na mowę nienawiści i hejt oraz ochrona nieletnich przed przemocą.

- Chcemy, aby ludzie czuli się swobodnie dzieląc się i łącząc na Facebooku, a wiemy, że będzie tak tylko gdy będą czuli się bezpiecznie. Dlatego stawiamy bezpieczeństwo na pierwszym miejscu już na etapie projektowania naszych produktów oraz następnie tego, w jaki sposób nimi zarządzamy. Przy udziale naszej społeczności i ekspertów z całego świata stworzyliśmy Standardy społeczności, które określają, co jest, a co nie jest dozwolone w serwisie. Nad bezpieczeństwem naszych platform czuwa ponad 35 tysięcy ludzi. – powiedział podczas spotkania Jakub Turowski, szef zespołu ds. polityki publicznej na Polskę i kraje bałtyckie w Facebook.

- Z drugiej strony wiemy, że równie ważna jest świadomość osób, które z nich korzystają. Chcemy, aby ludzie mieli tę świadomość i zgłaszali treści, które nie powinny pojawiać się w przestrzeni publicznej, jaką jest internet. Właśnie dlatego postanowiliśmy wesprzeć kampanię Zgłoś.to - dodaje.

Kluczowa relacja rodzic – dziecko

Statystyki dotyczące konsumpcji szkodliwych treści przez młodych ludzi dają do myślenia – z zeszłorocznych badań FDDS i BRPO na temat problemu patologicznych treści w sieci prowadzonych wśród dzieci w wieku 13-15 lat wynika, że 85% z nich zna to zjawisko,  37% przyznaje, że ogląda patotreści w internecie, 43% ma z nimi kontakt co najmniej raz w tygodniu.

- Nie chcemy i nie możemy cenzurować internetu. Ale nie jesteśmy bezradni i powinniśmy reagować na to, co uważamy za niewłaściwe - mówiła Zuzanna Rudzińska-Bluszcz, koordynatorka Okrągłego Stołu do walki z patotreściami w internecie - każdy z nas może sprawić, że internet będzie miejscem bardziej przyjaznym dla wszystkich użytkowników, niezależnie od wieku, płci, pochodzenia, niepełnosprawności. Widząc hejt, wulgaryzmy, przemoc najczęściej w powątpiewaniu kręcimy głową i zamykamy okno w przeglądarce. To za mało. Internet jest miejscem publicznym - tak jak przystanek czy park. Zglos.to wskazuje na sposoby reakcji, które są dostępne dla wszystkich. Nie bądźmy obojętni.

Zwracają uwagę także wyniki ostatniego badania twórców kampanii Zgłoś.to, w części poświęconej postrzeganiu roli różnych ekosystemów wychowawczych w życiu młodych. Aż 35% dorosłych ankietowanych wskazało, że to internet ma dziś aktualnie największy wpływ na wychowanie dzieci młodzieży. To samo o rodzicach powiedziało 46%, zaś o szkole zaledwie 7%. 

- Znany od lat model wychowawczy, w którym dominowała szkoła i rodzice zmienił się. Trzecim „nauczycielem” kształtującym sposób myślenia, postawy i zachowania dzieci i młodzieży został internet. W przypadku kontaktu dzieci z nieodpowiednimi nadawcami i treściami w sieci staje się to poważnym zagrożeniem  – mówił Łukasz Wojtasik, ekspert ds. bezpieczeństwa dzieci w sieci w Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę.

- Odpowiedzią na problem jest świadome, uważne rodzicielstwo, polegające na wspieraniu dziecka  w korzystaniu z internetu, ciekawości jego doświadczeń online, ustalaniu zasad bezpieczeństwa, wskazywaniu pozytywnych zastosowań sieci, komentowaniu treści. Dziecko musi być pewne, że może liczyć na wsparcie rodziców w sytuacji dezorientacji czy niepokoju w kontakcie z internetowymi treściami – dodał.

Statystyki[2] dotyczące kwestii wsparcia ze strony dorosłych w tej kwestii potwierdzają - ponad 40% badanych nastolatków nigdy lub prawie nigdy nie otrzymało od rodziców porady, jak bezpiecznie korzystać z internetu. Ponad 60% nigdy lub prawie nigdy nie otrzymało pomocy od swojego nauczyciela po napotkaniu niepokojącej treści w internecie. ​

Warto pamiętać i podkreślać w rozmowie z dziećmi, że internet nie jest miejscem, w którym wolno więcej. Jest miejscem publicznym, dlatego nieobyczajny wybryk czy nieprzyzwoity rysunek są w nim tak samo zabronione, jak w przestrzeni publicznej. Nie zważając na trudności, należy reagować na rozpowszechnianie szkodliwych treści, jeśli spełniają one znamiona przestępstw, są wykroczeniami lub naruszają dobra osobiste. Od teraz mamy wszyscy taką możliwość dzięki platformie zglos.to.

 

[1] Panel badawczy Ariadna, ogólnopolska próba użytkowników internetu licząca N=1060 osób w wieku 18+, kwiecień 2020

[2] Badanie EU Kids Online 2018

Odc. 23 - Kara 30 000 czy mandat 500? Od czego to zależy? Co różni karę administracyjną z Sanepidu od mandatu policji? Tak naprawdę…opinia policjanta

Data: 2020-04-27

Prawo w czasach koronawirusa stało się mniej przejrzyste, a dolegliwość kar - większa. Do tej pory większość z nas uważała za dolegliwą karę 200 zł za złe parkowanie albo rozmowę przez telefon w czasie jazdy. Skłonni do rumakowania wiedzieli, ile może wynieść kara za przekraczanie ograniczeń prędkości w czasie jazdy samochodem. Ale 30 tys. kary za jazdę na rowerze?

Tak, takie kary są możliwe, ponieważ specustawy o walce z koronawirusem pozwoliły na karanie za łamanie przepisów także w trybie administracyjnym.

W SKRÓCIE

Kara administracyjna jest na ogół surowsza i przede wszystkim natychmiast egzekwowana

Jeśli więc ukarze nas inspektor sanitarny (Sanepid), to następuje to w trybie administracyjnym, a nałożona kara ściągana jest z konta w ciągu 7 dni od dnia wydania decyzji. Może to być nawet 30 tys. zł.

Obywatel m a prawo odwoływać się od tej decyzji, ale to na pewno zajmie dużo czasu. A pieniędzy na koncie nie ma.

Mandatu od policjanta (do 500 zł) można nie przyjąć – wtedy sprawą zajmie się sąd i do prawomocnego wyroku pieniędzy ściągnąć nie można.

Kiedy działanie zostanie uznane za wykroczenie, to kara może podlegać weryfikacji sądu przed jej wyegzekwowaniem. To znaczy, że możemy się zgodzić się na mandat i na tym sprawę zakończyć, ale jeśli mandatu nie przyjmiemy – to sprawa trafi do sądu. Dopiero sąd podejmie decyzję – w wyroku, możliwa będzie apelacja (o ile się na nią zdecydujemy). Po uprawomocnieniu wyrok będzie ostateczny, a kara wyegzekwowana z naszego konta.

Jeśli nie podporządkujemy się zakazom, nakazom i ograniczeniom (art. 54 kodeksu wykroczeń ) i gdy mandat nie wystarczy (, może być orzeczona tylko grzywna (ewentualnie nagana)

Tę jednak wymierza sąd w postepowaniu dwuinstancyjnym.

Kara czy mandat? Jak poznać, co nas czeka?

Przede wszystkim o tym, czy sprawa trafi do Sanepidu, decyduje na ogół policja. Inspektorzy sanitarni nie patrolują ulic. To na podstawie m.in wniosku policji inspektor sanitarny wydaje decyzję administracyjną. Policjant może też wymierzyć nam mandat albo skierować sprawę do sądu.

Pytanie więc brzmi naprawdę: kiedy policjant MOŻE wysłać wniosek do Sanepidu?

Tryb administracyjny (drakońskie i natychmiast egzekwowane kary) wymierzane są na podstawie specustaw o zwalczaniu koronawirusa.

Dotyczą przede wszystkim:

  • zasad kwarantanny
  • naruszenia obowiązku hospitalizacji lub izolacji – ALE w związku z COVID-19
  • ale także przemieszczania się wbrew zakazom wydanym na podstawie specustawy koronawirusowej

Te zakazy wydawał najpierw Minister Zdrowia, a teraz wydaje je Rada Ministrów i co kilka dni są one zmieniane i uzupełniane. Odpowiadamy za złamanie zakazów, które obowiązywały w dniu zdarzenia – więc zdjęcie jakiegoś zakazu następnego dnia nie zwalnia nas z odpowiedzialności.

PRZYKŁADY KAR Z SANEPIDU

RPO dostał skargę od osoby ukaranej 5-tys. karą administracyjną za to, że złamała kwarantannę. Dowodem dla Sanepidu była informacja z policji, że osoba ta nie odebrała o godz. 22 telefonu od policjanta. Zainteresowany mówi, że był w domu, tyle że wyciszył telefon i poszedł spać. Teraz kara zostanie mu ściągnięta z konta– jedyne, co może zrobić, to odwołać się.

  • Jest na to generalnie 14 dni. Co prawda specustawa koronawirusowa zatrzymała bieg terminów, ale w tym wypadku zwlekanie nie ma sensu. Im wcześniej złoży się odwołanie, tym wcześniej będzie się nim mógł zająć organ II instancji.
  • Odwołanie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Jeśli decyzję wydał państwowy powiatowy inspektor sanitarny, drugą instancją jest państwowy wojewódzki inspektor sanitarny. Jeżeli decyzję wydał w I instancji wojewódzki inspektor, to organem II instancji jest Główny Inspektor Sanitarny.

Odwołanie jest tym bardziej istotne, że przynajmniej teoretycznie służy stronie (zgodnie z art. 135 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego) wniosek o wstrzymanie natychmiastowego wykonania decyzji – przy zaskarżaniu natychmiastowej wykonalności strona może przedstawić szeroki wachlarz argumentów, nawet swoją sytuację rodzinną i majątkową jako uzasadnienie dla wstrzymania egzekucji.

  • Jeśli ktoś termin 14 dni przegapił, to – korzystając z zawieszenia biegu terminów – powinien jednak rozważyć złożenie odwołania. Bez tego nic nie da się naprawić.

W odwołaniu warto „podnieść zarzuty”, jak się to mówi w języku prawniczym, czyli zgłosić konkretne uwagi wobec sposobu postępowania organu I instancji i treści decyzji.

Te uwagi mogą dotyczyć np. tego, czy można było brać udział w postępowaniu, czy można się było wypowiedzieć się co do zgromadzonych dowodów, czy odstąpienie od udziału czynnego strony w postępowaniu miało sens i uzasadnienie ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 10 § 1 i 2 KPA). W końcu można też merytorycznie odnieść się do treści dowodów przedstawionych w uzasadnieniu decyzji i próbować je zakwestionować.

Teoretycznie odwołanie wnoszone przez stronę niekorzystającą z profesjonalnego pełnomocnika nie musi zawierać uzasadnienia poza stwierdzeniem, że nie jest zadowolona z treści decyzji, jednakże praktyka administracyjna wskazuje, że zawsze warto uszczegółowić odwołanie, aby ułatwić dostrzeżenie organowi II instancji uchybień.

Z zarzutów niezwiązanych konkretnie ze sprawą można rozważyć jeszcze „kwestie materialnoprawne” tj. argumenty dotyczące podstawy prawnej wydanej decyzji. Wielu prawników bowiem zgłasza poważne zastrzeżenia co do zgodności z Konstytucją samego ustanowienia prawa do nakładania drastycznie wysokich kar wymierzanych w postępowaniu administracyjnym bez wezwania osobistego, skoro nie został ogłoszony stan nadzwyczajny.

Trzeba niestety liczyć się z prawdopodobieństwem utrzymania decyzji w mocy przez organ odwoławczy, a nawet z przeprowadzeniem skutecznej egzekucji kary pieniężnej. W takim przypadku pozostaje jeszcze prawo do sądu. Termin na złożenie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego od decyzji ostatecznej organu II instancji wynosi 30 dni, lecz jak było już wspomniane w stanie epidemii termin nie biegnie –warto go jednak przestrzegać a nawet złożyć skargę najwcześniej jak się da.

KIEDY MOŻLIWY JEST MANDAT?

Policja w „zwykłym” trybie może stosować kodeks wykroczeń, w którym mogą być nakładane mandaty karne.

Mandaty – jak wynika z praktyki RPO – najczęściej pojawiały się w przypadku złamania zakazu poruszania się wydanego przez Radę Ministrów w rozporządzeniu z 31 marca 2020 r.

Rozporządzenia (częściowo już zmienione) nie było bardzo precyzyjne. Zakazało przemieszczenia się w ogóle, ale wskazało pięć wyjątków: zaspokajanie potrzeb życiowych, pracę, pomoc wolontaryjną, praktyki religijne i zadania wynikające z Prawa łowieckiego.

RPO dostawał skargi, że ludzie byli zatrzymywani za to, że mieli w torbie niewłaściwe zakupy (niezaspokające potrzeb życiowych – np. wino), że spacerowali z psem rzucając mu patyk (a zdaniem policjanta należało się ograniczyć do spaceru), że spacerowali z dzieckiem z niepełnosprawnością, dla którego wyjście jest teraz jedyną formą terapii (policjant nie uznawał tego za zaspokajanie potrzeb życiowych), że jechali na rowerze – a nie powiedzieli, że wiozą zakupy dla babci.

W zależności od tego, jak poszła rozmowa o butelce w torbie albo o patyku psa, sprawa mogła trafić do Sanepidu albo skończyć się propozycją mandatu

  • Jeśli pada słowo „mandat”, zwłaszcza w tak niejasnych okolicznościach, trzeba pamiętać, że można go nie przyjąć.
  • Wtedy należy liczyć się z tym, że zostanie skierowany wniosek o ukaranie do sądu. A sąd rozstrzygnie, czy doszło do popełnienia wykroczenia. Do tego czasu jednak kara nie zostanie pobrana.

Mandat po przyjęciu go staje się prawomocny.

Jeśli jednak uważamy, że zostaliśmy ukarani za coś, co nie jest wykroczeniem, możemy się odwołać do sądu

Prawomocny mandat karny podlega bowiem niezwłocznie uchyleniu, jeżeli grzywnę nałożono za czyn niebędący czynem zabronionym jako wykroczenie. Robi to sąd rejonowy, który działa w miejscu, gdzie został nałożony mandat – o ile dostał wniosek o uchylenie mandatu.

W myśl art. 101 kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia,  prawomocny mandat karny podlega uchyleniu co do zasady w następujących sytuacjach:

  • jeżeli mandatem ukarano osobę, która popełniła czyn zabroniony przed ukończeniem 17 lat,
  • jeżeli ukarano nas mandatem za czyn niebędący czynem zabronionym jako wykroczenie (np. Policja ukarała nas za to , że głośno się śmieliśmy na ulicy , takie zachowanie nie jest wykroczeniem)
  • gdy ustawa stanowi, że sprawca nie popełnia wykroczenia z przyczyn, o których mowa w art. 15-17 ustawy Kodeksu wykroczeń.

Uwaga, trzeba to zrobić nie później niż w terminie 7 dni od uprawomocnienia się mandatu (czyli od dnia przyjęcia mandatu). Wniosek może złożyć sam ukarany, jego przedstawiciel ustawowy (adwokat, radca prawny) lub opiekun prawny (np. rodzic).

O uchyleniu mandatu sąd orzeka postanowieniem (art. 32 §2 k.p.w. zdanie drugie): może uchylić mandat albo odmówić uchylenia mandatu, bądź oddalić wniosek ukaranego o jego uchylenie. Cokolwiek postanowi, nie jest to już zaskarżalne (zgodnie z art. 103 § 3 k.p.w. zażalenie w postępowaniu w sprawach o wykroczenia służy tylko w wypadkach wskazanych w ustawie, a w art. 101 k.p.w. go nie przewidziano.

UWAGA

Rzecznik Praw Obywatelskich argumentował, że rozporządzenie rządu o zakazie poruszania się z pięcioma wyjątkami zostało wydane bez odpowiednich podstaw w ustawie. To stanowisko nie oznacza jednak, że  nie dostaniemy kary/mandatu. Można się jednaj na nie powołać w sądzie – jeśli pójdziemy ze swoją sprawą do sądu. Stanowisko RPO nie gwarantuje oczywiście wygranej https://www.rpo.gov.pl/pl/content/koronawirus-rozporzadzenie-rzadu-z-31-marca-krytyczna-ocena-rpo A0.

Kredyty "frankowe". O korzyściach prawniczego kształcenia ekonomistów - polemika dr Anety Wiewiórowskiej-Domagalskiej z Klubem Jagiellońskim

Data: 2020-04-27

27 sierpnia 2019 roku Instytut Jagielloński opublikował tekst „Ekonomiczne konsekwencje wykładni TSUE ws. kredytów indeksowanych do franka szwajcarskiego zgodnej z opinią rzecznika generalnego”, zawierający komentarze ekonomistów do opinii rzecznika generalnego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-260/18 Dziubak. Motyw powtarzający się w wypowiedziach przedstawicieli świata finansów to braki prezentowane przez prawników, jeśli chodzi o wykształcenie ekonomiczne i rozumienie procesów ekonomicznych. Moja wypowiedź ma na celu sprostowanie twierdzeń prezentowanych w publikacji Instytutu Jagiellońskiego z punktu widzenia prawa europejskiego. Lektura komentarzy ekonomistów jasno bowiem wskazuje, że o ile (czego nie neguję) ekonomia wzbogaciłaby curriculum edukacji prawniczej, to dla polskich ekonomistów i bankierów lekcje prawa europejskiego są absolutnie konieczne - pisze dr Aneta Wiewiórowska-Domagalska, European Legal Studies Institute, Uniwersytet Osnabrucki, współprzewodnicząca Forum Konsumenckiego przy RPO

Pełen tekst polemiki i tekst Klubu Jagiellonskiego publikujemy poniżej w załącznikach

Co ujawnia dyskurs o kredytach frankowych, czyli o świadomym i nieświadomym uwikłaniu prawników – prof. Ewa Łętowska dla Europejskiego Przeglądu Sądowego

Data: 2020-04-27

Zjawisko kredytów frankowych, z uwagi na swą skalę i zjawisko, ujawniło istnienie silnego lobbingu kół bankowych (profesjonalny kredytodawca) dokonywanego poprzez aktywny udział w walce o  wylansowanie przychylnej interpretacji prawa. Lobbing ten bywa prowadzony w brutalny i nieprzejrzysty sposób - pisze prof. Ewa Łętowska, pierwsza rzeczniczka praw obywatelskich, członkini Polskiej Akademii Nauk, sędzia Trybunału Konstytucyjnego w stanie spoczynku i honorowa przewodnicząca Forum Konsumentów przy RPO. - W tej „wojnie na interpretacje” biorą aktywny udział prawnicy.

Jest to przejaw jurysprudencji interesów i roli, jaką w nim odgrywa interpretacja i oceny formułowane przez prawników, pełniących w obrocie rozmaite funkcje. Adwokaci (radcowie) reprezentujący banki dążą do uzyskania wpływu na mainstream interpretacji dokonywanej przez sądy.

Ta działalność spowodowała utrzymanie polskich sądów w paradygmacie umowy, gdzie obie strony (profesjonalistę i konsumenta) cechować ma tylko formalna równość. W konsekwencji sądy nie potrafiły korzystać z orzecznictwa TSUE, przyjaznego ochronie konsumentów.

Autorka krytykuje zjawisko uwikłania prawników (sędziów, naukowców-prawoznawców) w czasem nieuświadamiany konflikt ról i postaw. Sprzyja temu sytuacja, gdy prawoznawcy bywają sędziami lub adwokatami i gdy ich wypowiedzi naukowe są niedostatecznie wyraźnie odróżniane od wypowiedzi jako sędziów lub adwokatów.

Pełen tekst artykułu udostępniamy w załączniku za zgodą Autorki i Wydawnictwa.

Cykl debat online - Jak zachować dobrą kondycję psychiczną podczas pandemii

Data: 2020-04-23

Fundacja Batorego i Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich zapraszają na drugą rozmowę z cyklu on-line pod patronatem tygodnika „Polityka”: „Próba. Polska w czasie epidemii”. 23 kwietnia o 19:00 z prof. Bogdanem de Barbaro, psychiatrą i psychoterapeutą porozmawiamy o tym, jak zachować dobrą kondycję psychiczną podczas epidemii, a także:

  • o percepcji izolacji, nakazów, ograniczeń przez różne grupy społeczne;
  • o kondycji osób szczególnie zaangażowanych w pomoc, m.in.: pracowników służby zdrowia, pracowników DPS oraz psychoterapeutów;
  • o obniżonym nastroju; kiedy jest normalną reakcją w obecnej sytuacji, a od którego momentu należy udać się do specjalisty i jak to teraz zrobić;
  • o tym, jakiej wiedzy o nas samych, o społeczeństwie dostarcza pandemia.

Transmisja z poszczególnych spotkań na żywo będzie dostępna na naszym kanale na Facebooku oraz kanale Fundacji Batorego.

Harmonogram:

  • 16 kwietnia, godz. 19.00 - dr hab. Adam Bodnar, Rzecznik Praw Obywatelskich: „Czego kryzys może nauczyć obywateli?” - retransmisja
  • 23 kwietnia, godz. 19.00 - prof. Bogdan de Barbaro: „Jak zachować dobrą kondycję psychiczną podczas epidemii” - link do wydarzenia 
  • 30 kwietnia, o stanie demokracji i wyborach
  • 7 maja, o problemach na poziomie samorządów
  • 14 maja, o sytuacji w kulturze
  • 21 maja, o roli mediów w obecnej sytuacji
  • 28 maja, o społeczeństwie

Rozmowy prowadzi Edwin Bendyk, członek Zarządu Fundacji Batorego, publicysta „Polityki”

O rodzinie i rolach rodziców w obecnej sytuacji - webinar

Data: 2020-04-22

Bardzo serdecznie zapraszamy do udziału w webinarium „O rodzinie i rolach rodziców w obecnej sytuacji”, które odbędzie się, w najbliższą środę, 22 kwietnia (środa) o godz. 19.00

Webinarium zostało przygotowane wspólnie przez Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich i akcję Masz Głos (Fundacja Batorego). 

Poprowadzi je pani Magdalena Śniegulska -dr psychologii w Szkole Edukacji Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności i UW, oraz Uniwersytecie SWPS, terapeutka, członkini m.in. PTP, założycielka Stowarzyszenia „Wspólne Podwórko”, autorka licznych publikacji z zakresu wychowania dzieci, problemów rozwojowych; jako ekspertka często współpracuje z mediami.

Stan epidemii już nam pokazał, jak to jest przebywać ze sobą cały czas. Jak to jest mieć pracę, szkołę i plac zabaw pod jednym dachem. Ale jak w tym wszystkim wytrzymać bez zaciskania zębów? Wraz z dr Magdaleną Śniegulską, terapeutką i psycholożką , zastanowimy się, jak radzić sobie z rolą mamy i taty w czasach koronawirusa.

Postaramy się odpowiedzieć na pytania:

  • dlaczego przytulanie jest takie ważne?
  • jak regulować, a nie tylko kontrolować swoje emocje rodzicielskie?
  • kiedy słusznie jest się niepokoić?
  • co zrobić z presją i oczekiwaniami członków rodziny, pracodawców i nauczycieli naszych dzieci?
  • i czy to takie straszne, że dzieci się nudzą?
  • porozmawiamy też o bliskości i odrębności, o możliwościach rodzica i zagrożeniach w tej sytuacji.

Aby wziąć udział w webinarium, wystarczy zarejestrować się pod linkiem Rejestracja na Webinar  i w środę 22 kwietnia o 19:00 dołączyć do webinarium, klikając na link otrzymany w e-mailu potwierdzającym rejestrację.

Rozmowy z Rzecznikiem Praw Obywatelskich #Porozmawiajmy o działaniach ws koronawirusa

Data: 2020-04-21

Rzecznik Praw Obywatelskich rozpoczął cykl rozmów online z ekspertami Biura RPO, o działaniach podejmowanych w czasach epidemii koronawirusa. Co kilka dni za prośrednictwem portalu społecznościowego RPO prowadzi transmisję ze spotkań z zaproszonymi gośćmi.

Poniżej rezentujemy zapisy audio z przeprowadzonych dotychczas rozmów. Wierzymy, że będą dla wszytskich cennym źródłem informacji.

Rozmowy dotyczą:

  • ochrony zdrowia i największych problemów z COVID-19 - rozmowa z Piotrem Mierzejewskim, dyrektorem Zespołu Prawa Administracyjnego i Gospodarczego
  • prawa do prywatności i większych możliwości inwigilacyjnych na skutek przyjętego prawa zabezpieczającego przed skutkami epidemii - rozmowa z Mirosławem Wróblewskim - dyrektorem Zespołu Prawa Konstytucyjnego, MIędzynarodowego i Europejskiego
  • sytuacji ośób starszych w dobie pandemii - rozmowa z Barbarą Imiołczyk, dyrektorką Centrum Projektów Społecznych
  • praw osób przebywających w miejscach pozbawienia wolności - rozmowa z Hanną Machińską, zastępczyni RPO nadzotująca pracę Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur oraz Zespołu ds. Wykonywania Kar
  • praw pracowniczych, grożącego nam  na skutek epidemii kryzysu na rynku pracy - rozmowa z Lesławem Nawackim, dyrektorem Zespołu Prawa pracy i Zabezpieczenia Społecznego
  • kwestii zbliżających się wyborów prezydenckich, praw wyborczych obywateli w czasie izolacji - rozmowa z dr. Jarosławem Zbierankiem, głównym specjalistą Zespołu Prawa Konstytucyjnego, MIędzynarodowego i Europejskiego 

Świadczenia postojowe w czasie epidemii koronawirusa (odpowiedzi na pytania zgłaszane na Infolinię RPO, odc. 15)

Data: 2020-04-18

Publikujemy w jednym miejscu wyjaśnienia dotyczące świadczeń postojowych z dwóch ostatnich dni

I. Świadczenie postojowe dla osób zatrudnionych na umowy cywilnoprawne – stan na 17 kwietnia 2020.

Czym jest świadczenie postojowe?

Świadczenie postojowe to rozwiązanie ujęte w tzw. „tarczy antykryzysowej”, które przewidziane zostało dla wsparcia między innymi osób pracujących na podstawie umów cywilnoprawnych. Jest to jednorazowe świadczenie, które przysługuje na wniosek.

Przepisy przewidują jednak, iż Rada Ministrów może, w celu przeciwdziałania COVID-19, w drodze rozporządzenia, przyznać ponowną wypłatę świadczenia postojowego, dla osób, które otrzymały to świadczenie, mając na względzie okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii oraz skutki nimi wywołane.

Komu przysługuje świadczenie postojowe?

Świadczenie postojowe przysługuje osobie wykonującej:

  • umowę agencyjną,
  • umowę zlecenia,
  • inną umowę o świadczenie usług, do której zgodnie z ustawą z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny stosuje się przepisy dotyczące zlecenia,
  • umowę o dzieło.

Kiedy przysługuje świadczenie postojowe?

Świadczenie postojowe przysługuje osobom wykonującym pracę na podstawie umów cywilnoprawnych, jeżeli umowa nie doszła do skutku lub nastąpiło ograniczenie jej realizacji w związku z przestojem w prowadzeniu działalności w następstwie COVID-19.

Kto składa wniosek o świadczenie postojowe?

W przypadku osób wykonujących pracę na podstawie umów cywilnoprawnych, wniosek do ZUS składa zleceniodawca lub zamawiający.

Jakie warunki należy spełnić aby uzyskać świadczenie postojowe?

Świadczenie postojowe przysługuje osobie, która spełnia poniższe warunki:

  1. zawarła umowę cywilnoprawną przed 1 lutego 2020 r.,
  2. nie posiada innego tytułu do ubezpieczeń społecznych (osoba wykonująca pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej składa oświadczenie, że nie podlega ubezpieczeniom społecznym z innego tytułu),
  3. zamieszkuje na terytorium Polski i posiada obywatelstwo polskie lub posiada prawo czasowego lub stałego pobytu na terytorium RP,
  4. nie ma możliwości wykonywania umowy cywilnoprawnej w całości lub w części z powodu przestoju w prowadzeniu działalności,
  5. przychód z umowy cywilnoprawnej uzyskany w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku o świadczenie postojowe nie przekroczył kwoty wyliczonej jako 300% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału ogłoszonego przez Prezesa GUS na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z FUS obowiązującego na dzień złożenia wniosku (według Prezesa GUS przeciętne miesięczne wynagrodzenie w czwartym kwartale 2019 r. wyniosło 5 198,58 zł).

Ile wynosi świadczenie postojowe?

Co do zasady, świadczenie postojowe przysługuje w wysokości 2 080 zł (80% kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę).

Jednakże, jeśli suma przychodów z umów cywilnoprawnych w miesiącu poprzedzającym miesiąc, w którym złożono wniosek o świadczenie postojowe wynosi do 1 299,99 zł (mniej niż 50% kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2020 r.), to  świadczenie postojowe przysługuje w wysokości sumy wynagrodzeń z tych umów.

Czy można dokonać potrąceń lub egzekucji ze świadczenia postojowego?

Zgodnie z przepisami, ze świadczenia postojowego nie dokonuje się potrąceń i egzekucji.

Czy świadczenie postojowe jest opodatkowane?

Pieniądze otrzymane w ramach świadczenia postojowego są zwolnione z podatku dochodowego.

Co w przypadku zbiegu praw do kilku świadczeń postojowych?

W przypadku zbiegu praw do więcej niż jednego świadczenia postojowego przysługuje jedno świadczenie postojowe.

Jak złożyć wniosek o świadczenie postojowe?

Wnioski o świadczenie postojowe mogą być złożone przez zleceniodawcę lub zamawiającego do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych najpóźniej w terminie 3 miesięcy od miesiąca, w którym został zniesiony ogłoszony stan epidemii.

Jeżeli zawarto więcej niż 1 umowę cywilnoprawną, każdy zleceniodawca lub zamawiający składa wniosek odrębnie dla każdej umowy. Do wniosku musi zostać dołączona kopia umowy cywilnoprawnej.

Wnioski można kierować do ZUS:

Wniosek można pobrać ze strony: https://www.zus.pl/documents/10182/3264150/RSP-C.pdf/794238fe-b829-63ec-1c5c-5a04639f9fee

Kiedy i jak ZUS wypłaci świadczenie postojowe?

W przypadku wątpliwości przy rozpatrywaniu wniosku, ZUS skontaktuje się poprzez email lub telefonicznie. ZUS wypłaca świadczenie postojowe niezwłocznie po wyjaśnieniu ostatniej okoliczności niezbędnej do jego przyznania.

Świadczenie postojowe wypłacane jest przelewem, na rachunek wskazany przez osobę uprawnioną.

Co w przypadku odmowy wypłaty świadczenia postojowego?

Odmowa świadczenia postojowego następuje w formie decyzji. Decyzję odmowną ZUS zamieszcza na PUE ZUS lub przesyła ją za pośrednictwem poczty.

Od decyzji o odmowie prawa do świadczenia postojowego przysługuje odwołanie do właściwego sądu, za pośrednictwem ZUS, według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego dla postępowań w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.

Decyzja odmowna powinna zawierać pouczenie o zasadach wnoszenia odwołania. 

Co w przypadku nienależnie pobranego świadczenia postojowego?

Osoba, która pobrała nienależnie świadczenie postojowe, jest obowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

Za nienależnie pobrane świadczenie postojowe uważa się świadczenie:

  • przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych oświadczeń lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą świadczenie lub odpowiednio zleceniodawcę lub zamawiającego;
  • wypłacone osobie innej niż osoba uprawniona, z przyczyn niezależnych od ZUS.

Decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia postojowego nie wydaje się później niż w terminie 5 lat od dnia, w którym wypłacono nienależne świadczenie postojowe.

Kwota nienależnie pobranego świadczenia postojowego ustalona prawomocną decyzją oraz kwoty odsetek i kosztów upomnienia ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranego świadczenia stała się prawomocna.

Gdzie znaleźć dodatkowe informacje?

Dodatkowe źródła informacji:

Podstawa prawna:

  • Art. 15zq – art. 15zx  ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374, 567, 568).
  • Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2020 r. (Dz. U. poz. 1778).
  • Komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 11 lutego 2020 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w czwartym kwartale 2019 r. (M.P. z 2020 poz. 171).

 

II Świadczenie postojowe dla osób prowadzących działalność gospodarczą – stan na 16.04.2020.

Czym jest świadczenie postojowe?

Świadczenie postojowe to rozwiązanie ujęte w tzw. „tarczy antykryzysowej”, które przewidziane zostało dla wsparcia przedsiębiorców. Jest to jednorazowe świadczenie, które przysługuje na wniosek osoby uprawnionej.

Przepisy przewidują jednak, iż Rada Ministrów może, w celu przeciwdziałania COVID-19, w drodze rozporządzenia, przyznać ponowną wypłatę świadczenia postojowego, dla osób, które otrzymały to świadczenie, mając na względzie okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii oraz skutki nimi wywołane.

Ile wynosi świadczenie postojowe?

Zgodnie z „tarczą antykryzysową”, w zależności od sytuacji, świadczenie postojowe może wynosić:

  1. 2080 zł (80% minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalanego na podstawie przepisów o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, obowiązującego w 2020 r.),
  2. 1300 zł (50% minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalanego na podstawie przepisów o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, obowiązującego w 2020 r.).

Czy można dokonać potrąceń lub egzekucji ze świadczenia postojowego?

Zgodnie z przepisami, ze świadczenia postojowego nie dokonuje się potrąceń i egzekucji.

Kiedy przysługuje świadczenie postojowe?

Świadczenie postojowe przysługuje osobom prowadzącym działalność gospodarczą, na podstawie prawa przedsiębiorców lub innych przepisów szczególnych, jeżeli w następstwie COVID – 19 doszło do przestoju w ich działalności.

Komu przysługuje świadczenie postojowe?

Świadczenie w wysokości 2.080 zł przysługuje jeżeli:

  • przedsiębiorca rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej przed 1 lutego 2020 r. (nie zawiesił działalności) i przychód, który uzyskał w miesiącu przed miesiącem, w którym złożył wniosek o świadczenie postojowe:
  1. był o co najmniej 15% niższy od przychodu, który uzyskał w miesiącu poprzedzającym,
  2. nie przekroczył kwoty wyliczonej jako 300% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału ogłoszonego przez Prezesa GUS na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z FUS obowiązującego na dzień złożenia wniosku;
  • rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej przed 1 lutego 2020 r., ale zawiesił ją po 31 stycznia 2020 r. i przychód, który uzyskał w miesiącu przed miesiącem, w którym złożył wniosek o świadczenie postojowe, nie przekroczył kwoty wyliczonej jako 300% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału ogłoszonego przez Prezesa GUS na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z FUS obowiązującego na dzień złożenia wniosku;
  • nie ma innego tytułu do ubezpieczeń społecznych;
  • mieszka na terytorium Polski i jest obywatelem RP lub ma prawo czasowego lub stałego pobytu na terytorium RP.

Świadczenie postojowe w wysokości 1300 zł przysługuje jeżeli:

  • przedsiębiorca rozlicza podatek kartą podatkową oraz jest zwolniony z opłacania podatku VAT;
  • nie ma  innego tytułu do ubezpieczeń społecznych;
  • mieszka na terytorium Polski i jest obywatelem RP lub ma prawo czasowego lub stałego pobytu na terytorium RP.

Jak złożyć wniosek o świadczenie postojowe?

Wnioski o świadczenie postojowe mogą być złożone do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych najpóźniej w terminie 3 miesięcy od miesiąca, w którym został zniesiony ogłoszony stan epidemii.

Wnioski można kierować do ZUS:

Wniosek można pobrać ze strony:

https://www.zus.pl/documents/10182/3264150/RSP-D.pdf/337e56fe-1c60-70aa-...

Kiedy i jak ZUS wypłaci świadczenie postojowe?

W przypadku wątpliwości przy rozpatrywaniu wniosku, ZUS skontaktuje się z przedsiębiorcą poprzez email lub telefonicznie. ZUS wypłaca świadczenie postojowe niezwłocznie po wyjaśnieniu ostatniej okoliczności niezbędnej do jego przyznania.

Świadczenie postojowe wypłacane jest przelewem, na wskazany przez przedsiębiorcę rachunek.

Wg danych ZUS, do dnia 14 kwietnia 2020 r. złożono 97 tysięcy wniosków o świadczenia postojowe dla przedsiębiorców. Pierwsze mają być  wypłacone w dniu 15 kwietnia 2020 r.

Więcej informacji o wypłacie świadczeń postojowych można znaleźć na stronie: https://www.zus.pl/o-zus/aktualnosci/-/publisher/aktualnosc/1/w-srode-15...

Co w przypadku odmowy wypłaty świadczenia postojowego?

Odmowa świadczenia postojowego następuje w formie decyzji. Decyzję odmowną ZUS zamieszcza na PUE ZUS lub przesyła ją za pośrednictwem poczty.

Od decyzji o odmowie prawa do świadczenia postojowego przysługuje odwołanie do właściwego sądu, za pośrednictwem ZUS, według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego dla postępowań w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.

Decyzja odmowna powinna zawierać pouczenie o zasadach wnoszenia odwołania. 

Co w przypadku nienależnie pobranego świadczenia postojowego?

Osoba, która pobrała nienależnie świadczenie postojowe, jest obowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

Za nienależnie pobrane świadczenie postojowe uważa się świadczenie:

  • przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych oświadczeń lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą świadczenie lub odpowiednio zleceniodawcę lub zamawiającego;
  • wypłacone osobie innej niż osoba uprawniona, z przyczyn niezależnych od ZUS.

Decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia postojowego nie wydaje się później niż w terminie 5 lat od dnia, w którym wypłacono nienależne świadczenie postojowe.

Kwota nienależnie pobranego świadczenia postojowego ustalona prawomocną decyzją oraz kwoty odsetek i kosztów upomnienia ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranego świadczenia stała się prawomocna.

Podstawa prawna:

Art. 15zq – 15zx ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374, 567, 568).

 

III. Zakres pomocy dla rolników – stan na 16.04.2020:

Przedłużenie okresu wypłaty zasiłku opiekuńczego dla rolników.

Zasiłek opiekuńczy, o którym mowa w art. 4a ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, przysługuje przez okres na jaki zostały zamknięte żłobki, kluby dziecięce, przedszkola, szkoły oraz inne placówki lub w związku z niemożnością sprawowania opieki przez nianie lub opiekunów dziennych z powodu COVID-19, jednak nie dłużej, na dzień 15.04.2020 r., niż do dnia 26 kwietnia 2020 r.

Zwolnienie z obowiązku opłacania składek KRUS

Osoby objęte ubezpieczeniem emerytalno-rentowym w ramach ubezpieczenia społecznego rolników zostaną zwolnione z obowiązku opłacania składek za trzy miesiące (drugi kwartał 2020 r.). Nie trzeba w tym zakresie składać żądnych wniosków - zwolnienie z poboru składek nastąpi automatycznie.

Marże i ceny maksymalne

W przypadku produktów o  istotnym znaczeniu dla ochrony zdrowia, bezpieczeństwa oraz utrzymania gospodarstw domowych wprowadzono możliwość ustalania maksymalnej ceny i marży.

Wsparcie dla rolników zatrudniających pracowników

Zwolnienie z obowiązku opłacania składek ZUS za pracowników do końca czerwca 2020 roku. Ponadto wydłużono ważność zezwoleń na pobyt i pracę dla cudzoziemców w okresie trwania stanu epidemii (pozostaną ważne do 30 dni po zniesieniu tego stanu).

Prezes Agencji Restrukturyzacji  i  Modernizacji  Rolnictwa  informuje  o możliwości  ubiegania  się o odroczenie terminu spłaty zadłużenia wobec ARiMR do czasu odwołania stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii ogłoszonych w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2.

Informacje na temat pomocy dla rolników można uzyskać na stronie:

Trwają pracę nad dalszymi formami pomocy dla rolników w ramach  tzw. Tarczy Antykryzysowej 2.0, jednakże do czasu ich uchwalenia nie można dokonywać rzetelnych analiz nowych form wsparcia.

Jak bezpiecznie prowadzić lekcje online? Poradnik dla nauczycieli i dyrektorów

Data: 2020-04-17

Czas epidemii jest dla wszystkich niezwykle trudny. Rodzi potrzeby, które jeszcze do niedawna były dla wielu abstrakcją. Tak na prawdę każdy z nas - choć na różnych polach - znalazł się w sytuacji, która jest dla niego nowa. Aby to oswoić, dopracować potrzeba czasu i zwiększonego zaangażowania. 

Niewątpliwie jednym z wielkich wyzwań, jakie stworzyła epidemia jest masowa zdalna edukacja. Dyrektorzy, nauczyciele mają często obawy przed nową formą pracy z uczniami, niektórzy czują się niepewnie, a nawet bezradnie. Wiedza się nie zmieniła, ale kompetencje, jakich dziś potrzeba, by ją przekazać są zupełnie nowe. A przecież do tej pory, także z uwagi na niskie transfery budżetowe na ten cel, nie były one szczególnie wspierane. 

Zuzanna Rudzińska-Bluszcz, koordynatorka akcji, podkreśla, że to, co dzieje się dziś na e-lekcjach, często wymyka się spod kontroli nauczycieli, którzy wymagają lepszego wsparcia. - Na lekcje wchodzą osoby spoza klasy, zmieniają nicki nauczycieli na wulgarne słowa, udostępniają przemocowe filmiki. 

Ten poradnik powstał, by pomóc, by wskazać praktyczne narzędzia pomocne w przeprowadzeniu lekcji z uczniami. Eksperci i ekspertki w zakresie edukacji (związani m.in. z Fundacją Dajemy Dzieciom Siłę, portalem lekcjewsieci.pl, Związkiem Nauczycielstwa Polskiego, Fundacją Przestrzeń dla Edukacji, Stowarzyszeniem Cyfrowy Dialog, Fundacją Centrum Cyfrowe, Uniwersytetem Warszawskim) przy wsparciu RPO przygotowali poradnik dla kadry szkolnej, który mamy nadzieję, podpowie jak bezpiecznie prowadzić lekcje online, z jakich narzędzi korzystać, jak rozmawiać z uczniami - "cyfrowymi tubylcami" - o zasadach w wirtualnej klasie. Publikacja zawiera także wskazówki dla dyrektorów, jak wdrożyć systemy zdalnego nauczania w szkole.

Gorąco polecamy.

#NieDamySię Bajka w Polskim Języku Migowym o tajemniczych koronach #RPOprzedstawia

Data: 2020-04-16

W tym ponurym czasie rozkwita jednak alternatywny świat: zainteresowania drugim człowiekiem i jego losem, dobra, serdeczności i sprawczości. Nie przegapmy tego. Nie zapomnijmy podziękować. RPO już dziękuje.

Czas epidemii jest bardzo trudny dla nas wszystkich, w sposób szczególny jednak przeżywają go dzieci, które nie rozumieją tego, co się dzieje, odczuwają tylko narastajacy niepokój. Rodzicom nie zawsze łatwo przychodzi wytłumaczenia dziecku, dlaczego zostajemy w domu, co dzieje się na świecie. Trudności narastają, gdy dziecko nie słyszy, nie zna pojęć abstrakcyjnych. Z pomoca przychodzą metafory, bajki, które choć trochę pomogą najmłodszym oswoić rzeczywistość.

Organizator:

Ośrodek Szkolno-Wychowawczego nr 2 dla Niesłyszących i Słabosłyszących w Wejherowie

Działania:

Powstało już wiele bajek, jednak ta jest wyjątkowa, bo w całości nagrana jest w języku migowym i pozwala dzieciom zrozumieć czym jest koronawirus i dlaczego nie mogą teraz wychodzić z domu. Akcja rozgrywa się w Królestwie Spokoju, w którym zaczęły pojawiać się na głowach mieszkańców tajemnicze korony. Były one ciężkie, niewygodne i utrudniały normalne życie. Każdy, kto ją miał musiał na jakiś czas zostać w domu.

Nie tylko dzieci maja kłopot ze zrozumieniem, co się obecnie dzieje. Także Głusi dorośli. W przygotowanym materiale znajdują się również praktyczne rady dla rodziców i opiekunów, jak wytłumaczyć najmłodszym obawy związane z epidemią i sytuacją wokół.

Opowiadanie przygotowały Anna Grochulska i Agata Blady. Na polski język migowy przełożyła je Joanna Olejnik.

Cykl debat online - Próba. Polska w czasie epidemii

Data: 2020-04-16

Jeszcze przyszłość nie zginęła, póki my żyjemy. Kryzys to czas próby. Nie zmarnujmy go. Nie pozwólmy, aby epidemia nas przytłoczyła, choć to czas wyjątkowo trudny. Nie brakuje powodów do obaw, stresu, wyobraźnia podsuwa czarne scenariusze. Nieustannie napływają dramatyczne i przygnębiające informacje. Nie brakuje jednak też sygnałów nadziei, siły, solidarności, troski i  samoorganizacji. Myślimy nie tylko o tym, jak przetrwać – choć to zadanie zdecydowanie najpilniejsze – ale i jak zwycięsko wyjść z kryzysu, jak lepiej w przyszłości urządzić  nasz świat. 

Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich i Fundacja Batorego zapraszają na cykl spotkań on-line pod patronatem tygodnika „Polityka”: „Próba. Polska w czasie epidemii”. Z naszymi gośćmi, ekspertami i wybitnymi postaciami życia publicznego porozmawiamy o  zmianach, które dzisiaj dokonują się w naszym życiu, ale także o źródłach nadziei, o możliwości wyjścia z kryzysu i szansach towarzyszących każdemu przesileniu.

Transmisja z poszczególnych spotkań na żywo będzie dostępna na naszym kanale na Facebooku oraz kanale Fundacji Batorego.

Porozmawiamy między innymi o tym:

  • jak odnaleźć się w obecnej, trudnej sytuacji?
  • jak zaadaptować się do nowych warunków, aby sprostać ograniczeniom narzuconym przez kwarantannę?
  • jaka jest dzisiaj rola mediów?
  • czy e-demokracja jest możliwa?
  • z jakimi problemami borykają się samorządy?
  • jak zmieniają się postawy obywatelskie w czasie epidemii?

Linki do spotkań będziemy w tym artykule publikowali na bieżąco. 

Harmonogram:

  • 16 kwietnia, godz. 19.00 - dr hab. Adam Bodnar, Rzecznik Praw Obywatelskich: „Czego kryzys może nauczyć obywateli?” - retransmisja
  • 23 kwietnia, godz. 19.00 - prof. Bogdan de Barbaro: „Jak zachować dobrą kondycję psychiczną podczas epidemii” - link do wydarzenia 
  • 30 kwietnia, o stanie demokracji i wyborach
  • 7 maja, o problemach na poziomie samorządów
  • 14 maja, o sytuacji w kulturze
  • 21 maja, o roli mediów w obecnej sytuacji
  • 28 maja, o społeczeństwie

Rozmowy prowadzi Edwin Bendyk, członek Zarządu Fundacji Batorego, publicysta „Polityki”

 

 

#NieDamySię Społeczna Piekarska Inicjatywa rozdaje maseczki #RPOprzedstawia

Data: 2020-04-15

Organizator:

Społeczna Piekarska Inicjatywa (SPI), grupa stworzona między innymi przez Radosława Palacza i innych mieszkańców

Dla kogo

Piekarskie Centrum Medyczne oraz inne szpitale w okolicznych miastach, osoby ubogie i starsze oraz pozostające w kwarantannie.

Działania:

W akcję szycia maseczek zaangażowało się już bardzo wiele osób, organizacji i firm. Włączyli się również mieszkańcy Piekar Śląskich. Do tej pory uszyli już ponad 4000. Inicjatorzy Społecznej Piekarskiej Inicjatywy wyposażyli w sprzęt ochronny również służby miejskie (policja, straż pożarna) oraz dom dziecka. Oprócz szycia maseczek SPI zaangażowała się także w produkcję przyłbic.

Warto zaznaczyć, że społeczność lokalna wspiera także osoby ubogie i starsze, dla których zbiera a następnie rozwozi żywność. Nie są obojętni również na potrzeby osób w kwarantannie wspomagając je, między innymi przy robieniu zakupów lub wyprowadzaniu psa na spacer.

#NieDamySię  Podaruj Im Trochę Słońca #RPOprzedstawia

Data: 2020-04-13

W tym ponurym czasie rozkwita jednak alternatywny świat: zainteresowania drugim człowiekiem i jego losem, dobra, serdeczności i sprawczości. Nie przegapmy tego. Nie zapomnijmy podziękować. RPO już dziękuje, zwłaszcza  ze sytuacja w DPS  robi się naprawdę dramatyczna, i każda pomoc, się liczy - słowa miłości i otuchy też

Organizatorki:

Monika Auch-Szkoda i Hanna Kustra

Są wśród nas osoby, które mieszkają w DPSach, ZOLach lub przebywają w szpitalach psychiatrycznych. Jeśli tylko zdecydujesz się okazać im serce, wsparcie albo chociaż podarować uśmiech, możesz:

  • smartfonem nagrać krótki film, na którym śpiewasz piosenkę z lat ich młodości/ przesłać słowa wsparcia/ podtrzymać na duchu
  • namalować coś i przesłać zdjęcie swojej pracy
  • stworzyć krótką animację ze swoich zdjęć

a potem już tylko przesłać na adres: PodarujImTrocheSlonca@gmail.com

Ważne aby wysyłając pozdrowienie dodać „oświadczam, że ma się prawa do publikowania załączonych treści i wyrażam zgodę na ich publikację na platformie YouTube, w ramach akcji 'Podaruj Im Trochę Słońca'.

Zebrane pozdrowienia, filmiki, zdjęcia zostaną umieszczone na specjalnie stworzonym  kanale YT i przesłane do placówek.

***

Zgłoś swoje działanie!

Osoby i organizacje, które chciałyby podzielić się swoimi inicjatywami i działaniami w czasie pandemii lub wskazać działania warte promocji zachęcamy do wysłania nam informacji na adres: spotkaniaregionalne@brpo.gov.pl

Mamy nadzieję, że nasz informator „Wielkoduszna Polska w koronawirusie” stanie się nie tylko bazą wiedzy, gdzie można uzyskać pomoc, inspiracją dla kolejnych osób, które chcą wspierać innych, ale także lekturą „ku pokrzepieniu serc”.

Osłabić wirusa wielkodusznością - informator o inicjatywach pomocy podczas pandemii

Data: 2020-04-10

W ciągu ostatnich tygodni nasze życie bardzo znacząco się zmieniło. Stabilny, w miarę bezpieczny świat z jego codzienną rutyną wydaje się w tej chwili odległą przeszłością Każdy z nas w indywidualny sposób i wszyscy razem jako społeczność  doświadczamy całkowitego przeobrażenia naszego życia osobistego i zawodowego. Na naszych oczach, wszędzie wokół  rozgrywają się dramaty walki z wirusem: kolejne śmiertelne ofiary, zakażeni ludzie, przemęczone służby medyczne, socjalne i porządkowe, zamykane miejsca pracy, widmo bankructwa. Napływające wiadomości, bezludne ulice, izolacja, niepokój o przyszłość, powodują, że narasta w nas poczucie bezradności i lęku  o życie własne i najbliższych. Przeżywamy potworny, paraliżujący stres.

W tym ponurym czasie rozkwita jednak alternatywny świat: zainteresowania drugim człowiekiem i jego losem, dobra, serdeczności i sprawczości. Tworzą go ludzie, którzy przełamali swój strach i odnaleźli w sobie pokłady niezwykłej siły, empatii i dobra, aby nieść pomoc tym, którzy tej pomocy potrzebują najbardziej: samotnym, starszym, wykluczonym, zagrożonym utratą swoich firm i źródeł dochodów. Wspaniałe osoby, które drobnymi gestami, swoim czasem, umiejętnościami postanowiły się podzielić z innymi. Chcemy o nich opowiedzieć, pokazać całej Polsce. Dlatego w tym miejscu przedstawiamy najróżniejsze wielkoduszne inicjatywy wspierania różnych osób i grup społecznych podczas epidemii. Chcemy pokazać, jak wiele można zrobić dla innych- właśnie tu i właśnie teraz.

Wszystkim bohaterom tej rubryki pięknie dziękujemy za ich siłę, odwagę, dobroć i światełko nadziei, które przekazują dalej.

Mamy nadzieję, że nasz informator „Wielkoduszna Polska w koronawirusie” stanie się nie tylko bazą wiedzy, gdzie można uzyskać pomoc, inspiracją dla kolejnych osób, które chcą wspierać innych, ale także lekturą „ku pokrzepieniu serc”.

Wielkoduszna Polska w koronawirusie jest bezpośrednim nawiązaniem do opisu wielu wspaniałych inicjatyw, które spotkaliśmy jeżdżąc po kraju w ramach spotkań regionalnych Rzecznika Praw Obywatelskich. 

Zgłoś swoje działanie!

Osoby i organizacje, które chciałyby podzielić się swoimi inicjatywami i działaniami w czasie pandemii lub wskazać działania warte promocji zachęcamy do wysłania nam informacji na adres: spotkaniaregionalne@brpo.gov.pl

Webinary RPO

Data: 2020-04-06

W czasach epidemii Rzecznik poza zgłaszaniem władzy swoich uwag do wprowadzanego prawa oraz interweniowaniem w sprawach obywateli w sposób szczególny stara się być bliżej ludzi, odpowiadać na ich pytania, wątpliwości.
Webinary są dokonałym narzędziem komunikacji. To rodzaj spotkania, które dzięki nowej technologii, pozwala na aktywną debatę w trybie zdalnym. Każdy z nas może wziąć w niej udział i zadawać pytania gościom. Współpracując z różnymi podmiotami, które podjęły się organizacji webinariów, w najbliższym czasie RPO będzie gościem wielu takich rozmów.

W tym miejscu będziemy publikować linki do tych interaktywnych rozmów, by ułatwić wszystkim dotarcie do źródeł - mamy nadzieję ciekawych debat.

  • 6 kwietnia 2020 - Koronawirus: prawa obywatelskie w czasie epidemii - webinar Uniwersytetu SWPS - Link do zapisów
    Wideo z webinaru dostępne jest tutaj: Webinar RPO i SWPS
  • 22 kwietnia 2020 , godz. 19.00 - Webinarium: o rodzinie i rolach rodziców w obecnej sytuacji  - Rejestracja na Webinar 

    Webinarium poprowadzi: Magdalena Śniegulska – dr psychologii w Szkole Edukacji Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności i UW, oraz Uniwersytecie SWPS, terapeutka, członkini m.in. PTP, założycielka Stowarzyszenia „Wspólne Podwórko”, autorka licznych publikacji z zakresu wychowania dzieci, problemów rozwojowych; jako ekspertka często współpracuje z mediami. Organizatorami webinarium są: RPO, akcja Masz Głos Fundacji Batorego 

  • 30 kwietnia 2020, godz.19.00 - webinar Trick or treat? Why do legal responses to Covid-19 differ across Europe? organizowane przez Centre on Law & Social Transformation na Uniwersytecie w Bergen - link do udziału w spotkaniu (możliwosć zadawania pytań) oraz link do transmisji spotkania w serwisie YouTube. Udział w seminarium wezmą przedstawiciele Polski (Adam Bodnar, rzecznik praw obywatelskich), Francji (Stéphanie Hennette-Vauchez z Uniwersytetu w Nanterre pod Paryżem), Norwegii (Eirik Holmøyvik, profesor prawa oraz członek Komisji Weneckiej) oraz Węgier (Alida Steigler z Uniwersytetu Budapesztańskiego). Prelegenci omówią, dlaczego w kontekście europejskim wprowadzono tak różne podejścia prawne w celu opanowania pandemii COVID-19. Wydarzeniu będzie przewodniczył Siri Gloppen (profesor polityki porównawczej Uniwersytetu Budapesztańskiego). Spotkanie będzi eprowadzone w języku angielskim.

Oprócz tego RPO wraz z Fundacją Batorego organizuje cykl debat online. O projekcie można przeczytać TUTAJ: https://www.rpo.gov.pl/pl/content/koronawirus-debaty-polska-w-czasie-epidemii

Harmonogram:

  • 16 kwietnia, godz. 19.00 - dr hab. Adam Bodnar, Rzecznik Praw Obywatelskich: „Czego kryzys może nauczyć obywateli?” - retransmisja
  • 23 kwietnia, godz. 19.00 - prof. Bogdan de Barbaro: „Jak zachować dobrą kondycję psychiczną podczas epidemii” - link do wydarzenia 
  • 30 kwietnia, o stanie demokracji i wyborach
  • 7 maja, o problemach na poziomie samorządów
  • 14 maja, o sytuacji w kulturze
  • 21 maja, o roli mediów w obecnej sytuacji
  • 28 maja, o społeczeństwie

Rozmowy prowadzi Edwin Bendyk, członek Zarządu Fundacji Batorego, publicysta „Polityki”

Światowy Dzień Świadomości Autyzmu

Data: 2020-04-02

2 kwietnia przypada Światowy Dzień Świadomości Autyzmu.

Osoby w spektrum autyzmu należą do grup najbardziej narażonych na dyskryminację, przemoc i wykluczenie. Autyzm jest całościowym zaburzeniem rozwoju dziecka o podłożu neurologicznym, który dotyczy tysięcy dzieci w całej Polsce. Osoby z autyzmem mają problemy z mówieniem, postrzeganiem świata, rozumieniem relacji społecznych. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) autyzm występuje u 1 na 100 dzieci, co oznacza, że w Polsce żyje ich około 400 tysięcy. Światowy Dzień Świadomości Autyzmu, ustanowiony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ, ma na celu propagowanie wiedzy na temat tego zjawiska.

Rzecznik Praw Obywatelskich jako organ do spraw równego traktowania oraz monitorujący wdrażanie w Polsce Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych popiera każdą inicjatywę mającą za zadanie zwiększyć świadomość społeczeństwa na temat wyzwań, z jakimi mierzą się osoby z niepełnosprawnościami.

W ramach obchodów Światowego Dnia Świadomości Autyzmu realizowane są liczne inicjatywy na rzecz przeciwdziałania dyskryminacji osób ze spektrum autyzmu i ich rodzin.

Jedną z nich jest „Polska na Niebiesko” – coroczna kampania społeczna organizowana przez Fundację JiM o zasięgu ogólnopolskim. Akcji towarzyszy kampania medialna i online za pomocą strony internetowej: https://www.polskananiebiesko.pl/. Co roku Rzecznik Praw Obywatelskich bierze udział w tej akcji i podświetla siedziby swojego Biura oraz Biur Pełnomocników Terenowych na niebiesko.

Z kolei kampania „Dzieciństwo bez przemocy, dorosłość bez lęku” została przygotowana przez obywatelską inicjatywę „Chcemy Całego Życia” oraz organizacje partnerskie. Na portalu https://www.facebook.com/ChcemyCalegoZycia/ publikowane są historie osób w spektrum autyzmu i ich bliskich. Kampania zwraca uwagę na przemoc w okresie dzieciństwa i jej konsekwencje w dorosłym życiu osób autystycznych.

Bądźmy solidarni z osobami z autyzmem!

 

****

Warto zwrócić uwagę na głos self-adwokatów ze środowiska osób ze spektrum autyzmu, który publikujemy w załączniku.

Koronawirus. PLACÓWKI SENIORALNE kilka porad dla osób prowadzących i personelu

Data: 2020-04-02

Kilka porad dla osób prowadzących i personelu – poradnik przygotowany we współpracy z ekspertami: dr. n. med. Jarosławem Derejczykiem - lekarzem geriatrą oraz dr n.med. Iwoną Markiewicz - konsultantką wojewódzką w dziedzinie pielęgniarstwa i opieki długoterminowej w woj. śląskim.

Międzynarodowy Dzień Walki z Dyskryminacją Rasową

Data: 2020-03-21

Dzisiaj obchodzimy Międzynarodowy Dzień Walki z Dyskryminacją Rasową ustanowiony przez ONZ w rocznicę masakry dokonanej przez policję w Sharpeville w 1960 r w RPA. W czasie pokojowej manifestacji przeciwko polityce apartheidu policja otworzyła ogień do protestujących. W wyniku tego aktu przemocy zginęło 69 osób, w tym 8 kobiet i 10 dzieci.

Czym jest dyskryminacja i rasizm?

Dyskryminacja to nieuzasadnione, nierówne traktowanie osób znajdujących się w takiej samej lub porównywalnej sytuacji. Z kolei rasizm to zespół poglądów, uprzedzeń charakteryzujących się przekonaniem o gorszej naturze osób przynależnych do innej grupy etnicznej i o innym kolorze skóry.  Przekonania te nie znajdują żadnych naukowych potwierdzeń i są głęboko krzywdzące.

Rekomendacje Komitetu ONZ ds. Likwidacji Dyskryminacji Rasowej (CERD)*

W 2019 roku Komitet ONZ ds. Likwidacji Dyskryminacji Rasowej (CERD) rozpatrzył okresowe sprawozdanie Polski z działań podjętych w celu uwzględnienia w prawie i w praktyce postanowień Konwencji ONZ w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji rasowej. Takie okresowe sprawozdanie składają wszystkie państwa, które podpisały Konwencję.

Komitet zalecił Polsce przede wszystkim:

  1. Zwiększenie ochrony prawnej osób doświadczających dyskryminacji ze względu na pochodzenie narodowe i etniczne..
  2. Szkolenie  funkcjonariuszy policji, prokuratorów i sędziów w zakresie rozpoznawania i ścigania przestępstw z nienawiści.
  3. Zmienić kodeks karny, by skutecznie zwalczać przestępstwa motywowane uprzedzeniami –  tak by w każdym przypadku nienawistna motywacja sprawcy mogła wpływać na wysokość orzekanej karny.
  4. Efektywne egzekwowanie prawa zakazującego istnienia grup lub organizacji, które podżegają do dyskryminacji i nawołują do nienawiści oraz wprowadzenie do Kodeksu karnego regulacji penalizującej członkostwo w takich organizacjach.
  5. Prowadzenie kampanii społecznych i podejmowanie przez organy państwowe zobowiązań mających na celu zwalczanie problemu niezgłaszania organom ścigania przestępstw motywowanych uprzedzeniami (tzw. zjawisko underreportingu). Wprowadzenie mechanizmu monitorowania underreportingu
  6. Podniesienie standardów etycznych w mediach. Prowadzenie uważnej analizy treści zamieszczanych przez nadawców medialnych.
  7. Dążenie do całkowitej eliminacji mowy nienawiści w debacie publicznej i politycznej.. Szczególna odpowiedzialność za poziom języka debaty leży po stronie osób występujących publicznie, głównie polityków wpływających na postawy obywateli.

W dniu Walki z Dyskryminacją Rasową Rzecznik pragnie przypomnieć, że wskazane rekomendacje ONZ dotyczą fundamentów funkcjonowania państwa i demokracji, dlatego są również rekomendacjami dla społeczeństwa. To od nas w dużej mierze zależy bowiem, czy problem dyskryminacji i przestępstw motywowanych nienawiścią będzie traktowany przez państwo poważnie.  

 

--------//--------

*Komitet ONZ ds. Likwidacji Dyskryminacji Rasowej (CERD) – ekspercki organ monitorujący wdrażanie postanowień Międzynarodowej Konwencji z 1966 r. w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji rasowej. Polska ratyfikowała ją w 1968 r.

Komitet powstał na mocy art. 8 Konwencji i składa się z osiemnastu niezawisłych i niezależnych ekspertów, wybieranych przez Państwa-Strony spośród swych obywateli, którzy wykonują powierzone im zadanie we własnym imieniu. Obecnie w skład Komitetu wchodzą przedstawiciele m.in. Brazylii, Algierii, Federacji Rosyjskiej, Belgi, Gwatemali, Japonii, Stanów Zjednoczonych, Węgier.

 

Rzecznik Praw Obywatelskich apeluje do rodzin i sąsiadów Seniorów: otoczcie ich opieką

Data: 2020-03-18

W związku z rozprzestrzenianiem się koronawirusa, RPO zwraca uwagę na poniższe zalecenia:

  • Dzieci przechodzą zakażenie wirusem łatwiej, a nawet całkowicie bezobjawowo. Niestety mogą być nosicielami choroby i zarazić Babcie, Dziadków. Z tego powodu prosimy o odwołanie wszelkich wizyt dzieci u osób starszych.
  • Myjmy ręce ciepłą wodą z mydłem – tak jak jest to pokazywane na ulotkach.
  • Nie witajmy się pocałunkami i uściskami. W tym szczególnym okresie, bliskość wyrażajmy dobrym słowem.
  • Zróbmy zakupy znajomym Seniorom. Torbę najlepiej zostawić pod drzwiami lub w przedpokoju. Jeśli rozpakowujemy zakupy, to koniecznie powinniśmy i przed i po tej czynności dokładnie umyć ręce. Zachowajmy odległość od osoby starszej, ok. 1,5 metra
  • Porozmawiajmy z bliskimi Seniorami czy wiedzą do kogo się zwrócić o pomoc, gdyby Państwo nie mogli ich wesprzeć. Może to najwyższy czas na poznanie sąsiadów.
  • Częściej kontaktujmy się z Seniorami przez telefon lub komputer, żeby nie czuli się samotni, gdy nie mogą wyjść z domu.
  • Dostarczmy Seniorom większą ilość ciekawej prasy i książek.
  • Jeśli osoba starsza, którą się opiekujemy, chciałaby uczestniczyć we mszy świętej, pokażmy w jaki sposób może to zrobić nie wychodząc z domu, np. w telewizorze lub komputerze.
  • Niestety, zaobserwowano wzrost prób oszustwa, na które Seniorzy są narażeni, np. fałszywe telefony z banku informujące o zablokowaniu konta, w związku z koronawirusem i prośbą o podanie danych poufnych. Uczulmy osoby starsze na takie sytuacje!
  • Jeżeli przychodzimy do Seniora, a po drodze spotykaliśmy się z innymi ludźmi, profilaktycznie w domu seniora można założyć maseczkę. Maska jest obowiązkowa jeśli mamy jakiekolwiek objawy przeziębienia. Jeśli nie mamy maski, podczas kichania lub kaszlu zakrywajmy twarz chusteczką, którą zaraz wyrzućmy i umyjmy ręce.
  • Jeśli Senior ma kłopoty ze zdrowiem, umówmy wizytę domową, a nie idźmy z nim do przychodni.

Skąd te zalecenia?

  • Wirus COVID-19 jest groźny szczególnie dla osób starszych. Jego zakaźność jest kilkukrotnie większa niż grypy. Zagrożenie rośnie z wiekiem - gwałtownie po 60. roku życia, a u osób po 80 roku życia jest nawet dziesięciokrotnie większe niż u osób młodszych. Jest to związane z procesem starzenia, który zaczyna się ujawniać od 55. roku życia. Przez kolejne lata zachodzą w naszych organizmach zmiany powodujące m.in. powolny wzrost podatności na choroby zakaźne i zmienia się odpowiedź układu immunologicznego na nowe infekcje. Im starsze płuca, tym wirus chętniej się w nich zagnieżdża. Osoby w zaawansowanym wieku często nie mają tak silnej gorączki jak ludzie młodzi. Najefektywniejszą ochroną przed infekcjami wirusowymi są szczepienia, a na przykładzie grypy wyraźnie widać, że bardziej potrzebne są u osób starszych.
  • Seniorom pomoże szczepionka uodparniająca na COVID-19, ale wciąż na nią czekamy.
  • Dzieci do 10. roku życia na koronawirusa chorują sporadycznie, a choroba nie ma u nich konsekwencji śmiertelnych. Młodzi ludzie mogą być jednak nosicielami choroby i przechodzić ją skąpo objawowo lub bezobjawowo. Stanowią wówczas, przez okres około 14 dni, nieświadome zagrożenie dla starszych osób. To zjawisko jest szczególnie niebezpieczne w dużych miastach, gdzie korzysta się z komunikacji zbiorowej i ma miejsce natężenie kontaktów międzyludzkich w przestrzeniach publicznych. Z tego powodu osoby starsze powinny przebywać w swoich mieszkaniach i na otwartej przestrzeni, ale z ograniczeniem do minimum zbliżania się do innych ludzi, nawet do osób bliskich.
  • Krople wydzieliny, jakie padają na różne powierzchnie, kiedy osoba chora kaszle, przenoszą infekcję. Jeśli zainfekowana osoba kaszle i kicha, wirus rozprzestrzeni się na odległość około 3 metrów. Przez około 12 godzin pozostaje aktywny w powietrzu i na powierzchniach, na które spadnie. Na dłoniach, biurku, stole, szklance, sztućcach, skórze, ubraniu - przez 6 do 12 godzin. Do organizmu przenika drogą wziewną lub przez śluzówki (usta, przecieranie oczu).
  • To dlatego ograniczanie kontaktów także z bliskimi i wyjść z domu do bezwzględnie koniecznych, jest dla osób starszych najbardziej racjonalnym działaniem, aby zmniejszyć ryzyko i skalę zakażeń.
  • Ryzyko zarażenia zmniejsza częste mycie rąk. Ręce należy myć przez co najmniej 30 sekund, pamiętając o dokładnym namydleniu miejsc między palcami, kciuków, wierzchu dłoni, nadgarstków. Można użyć wody i mydła lub/i preparatów odkażających. Pomocne jest też noszenie z sobą małych kieszonkowych pojemników zawierających alkohol do dezynfekcji dłoni, po kontaktach z powierzchniami dostępnymi publicznie, kiedy ich dotykaliśmy.

Światowy Dzień Praw Konsumenta

Data: 2020-03-15

15 marca obchodzimy Światowy Dzień Praw Konsumenta.


Europejski model ochrony praw konsumenta zakłada rozwiązania przyjazne dla jednostek. Nie polega na tym, że każdy ma samodzielnie przebijać się przez gąszcz przepisów i samodzielnie stawiać czoła potężnym instytucjom.
Systemowa ochrona konsumentów polega na równoważeniu możliwości jednostki w sporze z firmami i instytucjami. Państwa demokratyczne powołują w tym celu różnego rodzaju instytucje rzecznicze, do których człowiek może się zgłosić, jeśli sam nie daje sobie z problemem rady. Rzecznicy – konsumentów, finansowi, przedsiębiorców - mają pomóc w sporach na tematy trudne, gdy po drugiej stronie stoi ktoś, kto ma dużą wiedzę specjalistyczną: finansową czy prawną. Mają wyrównywać szanse – sprawiać, że spór jednostki z instytucją może się toczyć w sposób sprawiedliwy mimo różnicy wiedzy i doświadczeń.  


Tak jak informowaliśmy ostatnio: dbając o ochronę zdrowia Państwa i Pracowników Biura, ograniczyliśmy stacjonarne przyjmowanie Interesantów i działamy zdalnie, gdy tylko jest to możliwe. Biuro dalej pracuje i przygotowuje materiały, opinie oraz odpowiedzi. Przygotowaliśmy dla Państwa przystępnie napisaną "Ściągę konsumencką". Znajdują się w niej podstawowe informacje o prawach konsumenta, etapach sporu konsumenckiego oraz zbiór przydatnych numerów telefonów i adresów email. Oczywiście opracowanie to nie wyczerpuje wszystkich kwestii związanych z ochroną praw konsumenta, ale jest zrozumiałym punktem wyjścia dla osób, które nie wiedzą jak sobie poradzić ze zgłoszeniem reklamacji.


"Ściąga" znajduje się w załączniku do artykułu w dwóch wersjach: kolorowej ulotki oraz pliku przystosowanego dla osób niedowidzących lub ceniących sobie minimalizm wizualny.

RPO świętuje Międzynarodowy Dzień Kobiet

Data: 2020-03-08

Zgodnie z Konstytucją (art. 33): 

  1. Kobieta i mężczyzna w Rzeczypospolitej Polskiej mają równe prawa w życiu rodzinnym, politycznym, społecznym i gospodarczym.
  2.  Kobieta i mężczyzna mają w szczególności równe prawo do kształcenia, zatrudnienia i awansów, do jednakowego wynagradzania za pracę jednakowej wartości, do zabezpieczenia społecznego oraz do zajmowania stanowisk, pełnienia funkcji oraz uzyskiwania godności publicznych i odznaczeń.

W świetle raportu KANTAR Polska dla Rzecznika Praw Obywatelskich istnienie nierówności szans kobiet i mężczyzn to, zdaniem ponad połowy Polaków (58%), ważny problem społeczny.

Dlatego w Międzynarodowy Dzień Kobiet Rzecznik Praw Obywatelskich przypomina postulaty, jakie w sprawie praw kobiet zgłasza od lat:

  1. Wypracować i wdrożyć systemowe rozwiązania likwidujące lukę płacową

Według danych Głównego Urzędu Statystycznego od wielu lat średnia różnica w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn w Polsce utrzymuje się na poziomie 19-20 procent. Oznacza to, że kobieta zatrudniona na tym samym stanowisku, o tych samych kwalifikacjach i podobnym doświadczeniu co mężczyzna zarabia od niego o 20% mniej.

Różnica w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn (tzw. luka płacowa) jest konsekwencją istniejących nierówności, z którymi kobiety spotykają się w trakcie całego swojego życia zawodowego. Jest to problem szczególnie istotny także z uwagi na późniejsze konsekwencje w postaci różnicy w wysokości emerytur kobiet i mężczyzn. Ponadto efektywne zwalczanie luki płacowej ma istotne znaczenie również z punktu widzenia polityki prorodzinnej państwa. Wdrożenie zasady równej płacy za tę samą pracę lub pracę tej samej wartości jest bowiem niezbędne, by rodzice mogli podejmować świadome decyzje dotyczące opieki nad dziećmi, niepodyktowane wyłącznie ich sytuacją finansową.

Realizacji tego celu może służyć wprowadzenie prawnego obowiązku transparentności wynagrodzeń, o którym mowa w zaleceniach Komisji Europejskiej z dnia 7 marca 2014 r., a także nałożenie na pracodawców obowiązku analizowania wynagrodzeń i publikowania odpowiednich sprawozdań, a w przypadku stwierdzenia luki płacowej – podjęcia odpowiednich działań naprawczych. 4 marca 2020 Zespół ekspertów pod przewodnictwem Kongresu Kobiet przedstawił propozycji ustawy ograniczającej różnice w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn w Polsce. 

  1. Wdrożyć  dyrektywę UE dotyczącą równowagi w życiu zawodowym i prywatnym (Work-life Balance Directive)

Dzięki przyjętym rozwiązaniom mężczyźni w większym zakresie korzystać mają z z urlopów rodzicielskich, co z kolei przyczyni się do szerszego uczestnictwa kobiet w rynku pracy.

Dyrektywa zmienia między innymi minimalny standard dotyczący urlopu rodzicielskiego. Utrzymane zostało dotychczasowe indywidualne prawo do 4 miesięcy urlopu, z czego 2 miesiące nie podlegają przeniesieniu na drugiego rodzica. Dyrektywa wprowadziła indywidualne prawo do 5-dniowego urlopu opiekuńczego, wcześniej nie gwarantowane na szczeblu UE. Odnosi się też do stosowania elastycznych form zatrudnienia dla opiekunów dzieci i innych osób zależnych. W celu zapewnienia korzystnych warunków do łączenia pracy zawodowej i życia rodzinnego państwa są ponadto zachęcane do zwiększenia dostępności usług opiekuńczych z wykorzystaniem środków UE, efektywnej ochrony rodziców i opiekunów osób zależnych przed dyskryminacją w zatrudnieniu i wyeliminowania czynników zniechęcających do podejmowania pracy przez drugiego z rodziców.

Należy się teraz skupić na wdrożeniu odpowiednich rozwiązań określonych w dyrektywie.

  1. Wprowadzić zasadę "suwaka" na listach wyborczych

Mimo, że w 2018 roku obchodziliśmy 100-lecie praw wyborczych kobiet bierne prawo wyborcze wciąż nie jest przez nie często wykorzystywane. Aktualnie w Sejmie zasiada 28 % posłanek i jest to kolejna kadencja podtrzymująca tę proporcję (mniej niż co najmniej 1/3 składu izby). Kobiety nie są właściwie reprezentowane tam, gdzie podejmuje się najważniejsze dla obywateli decyzje. Wciąż obowiązuje w naszym społeczeństwie wysokie przekonanie, według którego kobiety nie powinny angażować się w politykę, ponieważ to nie jest ich rola. Tymczasem ograniczenie roli kobiet w życiu publicznym sprawia, iż państwo może nie dostrzegać wielu ważnych problemów.

By zmienić tę sytuację, niezbędna jest odpowiednia edukacja i kampanie społecznościowe, ale także zmiany prawne gwarantujące rzeczywistą równość płci w procesie wyborczym. RPO rekomenduje w szczególności przyjęcie rozwiązania, aby na początkowych miejscach list wyborczych na przemian umieszczać kobiety i mężczyzn. Więcej informacji na ten temat można znaleźć w raporcie z 2018 roku "Kobiety w wyborach a mechanizmy antydyskryminacyjne – stan aktualny i prognozy na przyszłość" autorstwa Agnieszki Kwiatkowskiej.

  1. Wdrożyć natychmiastowy nakaz izolacji sprawcy przemocy od ofiary

Jak wynika ze statystyk Policji za rok 2019 74% wszystkich ofiar przemocy w rodzinie stanowiły kobiety, co jasno wskazuje, że to kobiety częściej doświadczają przemocy ze strony bliskich osób.

Aby znacząco poprawić bezpieczeństwo ofiar przemocy domowej od 5 lat RPO postuluje, by policjanci  podczas interwencji mogli nakazywać sprawcy natychmiastowe opuszczenie mieszkania. Pozwoliłoby to na przerwanie przemocy i zapewnienie ofierze realnej pomocy, gdy jej życie i zdrowie jest w szczególnym niebezpieczeństwie. Byłby to również sygnał całkowitego braku przyzwolenia na przemoc w bliskich związkach. 

  1. Poprawić ochronę praw reprodukcyjnych kobiet

Prawa reprodukcyjne kobiet i dziewcząt nie są w pełni respektowane. Kobiety skazuje się często na znoszenie niewyobrażalnego bólu, jakim może być ból porodowy, ograniczając ich prawo do znieczulenia. Ze skarg zgłaszanych do RPO wynika, że świadczenia medyczne wynikające z obecnie obowiązującej ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży, nie są w pełni dostępne - pozostają zależne np. od miejsca zamieszkania. Obowiązujące aktualnie środki ochrony pozostają nieskuteczne, kobiety nie mają zapewnionej możliwości realnego egzekwowania swoich praw. RPO wystąpił w tej sprawie do ministra zdrowia Łukasza Szumowskiego.

  1. Wprowadzić edukację antydyskryminacyjną w szkołach 

Prowadzenie zajęć z zakresu edukacji antydyskryminacyjnej ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia rzeczywistej równości kobiet i mężczyzn. Stereotypowe przekonania dotyczące płci szkodzą wszystkim, uderzając w ich godność, a także niejednokrotnie pozbawiając ich możliwości realizacji swoich pasji czy aspiracji życiowych. 

Rzecznik Praw Obywatelskich od 2012 r. zwraca uwagę, że edukacja antydyskryminacyjna powinna być realizowana od najmłodszych lat. Szkoła jest jednym z pierwszych środowisk, w których młodzi ludzie kształtują swoje poczucie wrażliwości społecznej. RPO podkreśla również, że wprowadzenie do programów nauczania treści dotyczących równości kobiet i mężczyzn, niestereotypowych ról społeczno-kulturowych, rozwiązywania konfliktów bez uciekania się do przemocy, w tym przemocy wobec kobiet, jest obowiązkiem państwa wynikającym z art. 14  Konwencji Stambulskiej.

  1. Zwiększyć ochronę przed molestowaniem seksualnym

Molestowanie seksualne to jedna z najbardziej  drastycznych form dyskryminacji, która w nieproporcjonalnie większym stopniu dotyka kobiety. Zjawisko to może występować w różnych relacjach i obszarach życia społecznego. Niezależnie od tego, czy ma to miejsce w pracy, na służbie czy na uniwersytecie, państwo ma obowiązek skutecznie zwalczać wszelkie przejawy molestowania i przemocy seksualnej. Skalę tego typu zdarzeń pokazują raporty: „Doświadczenie molestowania wśród studentek i studentów. Analiza i zalecenia”,  „Przeciwdziałanie mobbingowi i dyskryminacji w służbach mundurowych. Zalecenia RPO” oraz raport Komitetu Dialogu Społecznego Krajowej Izby Gospodarczej „Branża hostess w Polsce. Omówienie głównych problemów i kontrowersji”.

Święto „Zero dla Dyskryminacji”

Data: 2020-03-01
  • Nie każdy z nas ma świadomość, czym jest dyskryminacja, nawet jeśli spotyka się z nią w codziennym życiu
  • Jak wynika jednak z przeprowadzonych na zlecenie BRPO badań z 2018 r., aż 27% Polaków ocenia, że należy do grupy, która jest w Polsce narażona na dyskryminację

1 marca obchodzimy święto „Zero dla Dyskryminacji” ustanowione w 2014 roku przez Zgromadzenie Ogólne ONZ. Jest to dobra okazja, by kolejny raz przypomnieć, że w Polsce przed dyskryminacją chroni nas przede wszystkim Konstytucja, której ustęp drugi 32 artykułu jasno precyzuje, że „nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny”.

Jak wynika z badań, wciąż jednak trudno nam jest ocenić, czym jest dyskryminacja. Dzięki licznym kampaniom coraz częściej zauważamy dyskryminację wobec osób o innym kolorze skóry, innym pochodzeniu. Mamy jednak nadal trudności w dostrzeżeniu dyskryminacji np. w wypraszaniu z restauracji osób niewidomych w asyście psa przewodnika lub matek karmiących piersią małe dziecko. Tymczasem dyskryminacja to każde gorsze potraktowanie osoby ze względu na jej cechę osobistą, czyli coś czego nie może ona łatwo zmienić. To gorsze potraktowanie kobiety i mężczyzny znajdujących się w podobnej sytuacji, osoby starszej w stosunku do młodej, osoby wierzącej czy ateisty.

Kwestia nietolerancji i dyskryminacji w pewnym zakresie dotyka każdego z nas. Na podstawie skarg wypływających do Rzecznika Praw Obywatelskich widać, że w Polsce dochodzi niekiedy do dyskryminacji na rynku pracy, np. w kwestii prawa do urlopu ojcowskiego, do dyskryminacji ze względu na wiek przy nakłanianiu do zwolnienia się osób w wieku emerytalnym, do dyskryminacji na rynku usług – kiedy przedsiębiorca precyzuje, że nie będzie wykonywał zleceń na rzecz np. muzułmanów. Zdarza się również, że odnotowujemy przykłady gorszego traktowania Ukraińców w Polsce, osób niewidomych, czy par tej samej płci.

Świętując dzień „Zero dla dyskryminacji”, prezentujemy kilka grafik z przykładami zachowań dyskryminujących. Pamiętaj, jeśli przydarzyła Ci się podobna sytuacja lub jesteś ofiarą dyskryminacji możesz zgłosić swoją skargę do RPO, który pełni funkcję niezależnego organu ds. równego traktowania. Wniosek do Rzecznika jest bezpłatny i nie wymaga zachowania żadnej szczególnej formy.

Konkurs RPO na nadprogramowy dzień w roku: jak nazwać po polsku„elderspeak”, co polega na zwracaniu się do obcych seniorów;  „Jak tam zdrówko, babciu”?

Data: 2020-02-29

Przedstawiamy Państwu opracowanie Danuty Parlak „Specyfika mowy dyskryminującej używanej wobec osób starszych (elderspeak)” wskazuje, jak nie należy zwracać się do osób w podeszłym wieku, jakich słów nie należy używać. Wyjaśnia także, jakie mechanizmy powodują, że właśnie w taki a nie inny sposób zwracamy się do osoby w starszym wieku i jednocześnie pokazuje jakie skutki może spowodować niewłaściwe komunikowanie się.

W opracowaniu używane są określenia anglojęzyczne: ageism, elderspeak, baby talk. Najczęściej używanym słowem jest elderspeak, na które trudno znaleźć polski odpowiednik.

Ogłaszamy konkurs na polski odpowiednik określenia elderspeak. Propozycje można przesyłać na adres ewa.tulodziecka-czapska@brpo.gov.pl do 15 marca 2020 r.

Laureata konkursu wybierze komisja w składzie: Barbara Imiołczyk, Danuta Parlak i Ewa Tułodziecka-Czapska.

Nagrodą będzie dyplom podpisany przez Rzecznika Praw Obywatelskich, ogłoszenie na stronie RPO wyników konkursu i stosowanie zwycięskiego określenia w opracowaniach przygotowywanych przez Biuro RPO.

A jak należy się zwracać do osoby starszej?

  • Czy język, którego używasz w kontakcie z osobą starszą jest zrozumiały?
  • Czy słowa, których używasz nie naruszają godności Twojego rozmówcy?
  • Czy przez Twój sposób mówienia okazujesz szacunek rozmówcy?

To są pytania – klucze pomagające tworzyć dobre wzorce komunikacji z każdym człowiekiem, a szczególnie z osobami starszymi.

Dzień Bezpiecznego Internetu

Data: 2020-02-11
  • 11 lutego 2020 r. przypada Dzień Bezpiecznego Internetu, ktory jest obchodzony z inicjatywy Komisji Europejskiej od 2004 r.
  • Chodzi głównie o propagowanie działań na rzecz bezpiecznego dostępu do sieci
  • RPO apeluje, żeby nie być obojętnym na zagrożenia: cybernękanie i język nienawiści, kradzież tożsamości i wyłudzenia danych, groźby i przemoc ze względu na płeć, fake newsy i dezinformację, patotreści 
  • Powinniśmy także aktywnie chronić dzieci przed dostępem do treści pornograficznych

Podobnie jak w ubiegłym roku  Rzecznik Praw Obywatelskich objął swym  patronatem wydarzenie organizowane przez NASK (Naukową i Akademicką Sieć Komputerową) i Fundację Dajemy Dzieciom Siłę. Organizacje te działają zrzeszone w Polskie Centrum Programu Safer Internet.

Działania prowadzone przez Centrum (szkolenia i konferencje, akcje edukacyjne, kampanie społeczne) od lat przyczyniają się do podnoszenia poziomu świadomości i wiedzy o zagrożeniach, jakie niesie sieć wobec najmłodszych internautów. Inne podejmowane działania to:

  • Saferinternet.pl (zwiększanie społecznej świadomości na temat zagrożeń, jakie niosą ze sobą najnowsze techniki komunikacji),
  • Dyżurnet.pl (obsługa zgłoszeń dotyczących występowania w internecie treści szkodliwych i zabronionych prawem),
  • pomoc telefoniczna i online (telefon zaufania dla dzieci i młodzieży 116 111 oraz telefon dla rodziców i nauczycieli w sprawach bezpieczeństwa dzieci 800 100 100).

RPO apeluje: nie bądź obojętny, reaguj!

Internet jest miejscem publicznym, jest przestrzenią, która może stanowić platformę wymiany poglądów, ułatwiać komunikację, ale też stanowić zagrożenie. Na szkodliwe treści krążące w internecie narażone są w szczególności dzieci i młodzież.

Z okazji Dnia Bezpiecznego Internetu RPO zwraca uwagę na wyzwania, z którymi musimy mierzyć się w wirtualnej rzeczywistości:

  • cybernękanie i język nienawiści,
  • kradzież tożsamości i wyłudzenia danych,
  • groźby i przemoc ze względu na płeć,
  • fake newsy i dezinformacja,
  • patotreści,
  • ochrona dzieci przed dostępem do treści pornograficznych.

Rzecznik podkreśla, że wyzwaniem jest nie tylko mądre korzystanie z technologii, ale też aktywność obywatelska i podejmowanie działań w sytuacjach zagrożenia.

Geneza obchodów Dnia Bezpiecznego Internetu

Dzień Bezpiecznego Internetu (DBI) obchodzony jest z inicjatywy Komisji Europejskiej od 2004 r. Jego głównym celem jest inicjowanie i propagowanie działań na rzecz bezpiecznego dostępu dzieci i młodzieży do zasobów internetowych, zaznajomienie rodziców, nauczycieli i wychowawców z problematyką bezpieczeństwa online oraz promocję pozytywnego wykorzystywania internetu.

Chodzi o podkreślanie siły współdziałania w dbaniu o cyfrowe bezpieczeństwo, zarówno na poziomie międzynarodowym, jak również lokalnym, łącząc zaangażowanie wielu instytucji, ale także rodziny, czyli najbliższego otoczenia dziecka.

O odwadze - rozmowa z Adamem Bodnarem na 10-lecie Świetlicy Krytyki Politycznej "Na Granicy" w Cieszynie

Data: 2020-01-10

Na zaproszenie Świetlicy "Na Granicy" rzecznik praw obywatelskich Adam Bodnar wziął udział w debacie "Demokracja, prawa człowieka i praworządność jako wyzwania dla każdego obywatela/obywatelki." w ramach prowadzonego przez Krytykę Polityczną cyklu wydarzeń ODWAGA.

Okazją do debaty stał się jubileusz 10-lecia działalności Świetlicy "Na Granicy." Spotkanie prowadził Marcin Mońka.

Rozmowa toczyła się wokół codziennego reagowania na krzywdę, niesprawiedliwość, próby wykluczania oraz wyzwań, jakie demokracja i praworządność stawiają przed obywatelami.

Poruszyliśmy także kwestię odwagi myśli i zadawania pytań o bezpieczną przyszłość. Bo to właśnie „tu i teraz” decydujemy o tym, jak nasze życie będzie wyglądać za 5, 10 czy 15 lat.

- Łatwiej jest być odważnym, gdy ma się publiczny mandat, urząd i choćby ograniczony budżet. Znacznie trudniej jest być odważnym, gdy jest się obywatelem tego pozbawionym. Prawdziwie odważna jest Pani Gabriela Lazarek, która w Cieszynie podejmuje akcje w obronie demokracji, praworządności i praw człowieka - rozpoczął Adam Bodnar.

Jako jedno z wyzwań stojących przed nami zidentyfikowaliśmy potrzebę odbudowy zaufania i szacunku do służby publicznej, jako do ludzi poświęcających swoje umiejętności i siły do tworzenia coraz lepszego państwa wyposażonego w nowoczesne mechanizmy partycypacji demokratycznej. - Martwi mnie brak szacunku dla służby państwu; dla urzędników, służb publicznych. Czy jesteśmy zdolni do obrony ludzi, którzy służą państwu? Czy potrafimy ich wspierać? Do tego też trzeba odwagi, czasem wymagającej przeciwstawienia się stereotypom - zaznaczył RPO.

Marcin Mońka pytał także o to, jak to jest pełnić dziś funkcję RPO narażając się na krytykę władz i oskarżenia o ideologizację obrony obywateli.

- RPO, jako organ konstytucyjny, jeden z urzędów służących wszystkim obywatelom, nie powinien być włączony do walki ideologicznej. Kłopot polega na tym, że udało się narzucić podejście, według którego podjęcie tematów jest uznane za walkę ideologiczną. Obrona Konstytucji jest uznawana za walkę ideologiczną. Wystąpienie w obronie praw mniejszości jest uznane za walkę ideologiczną. 

Rzecznik przypomniał także, że dla tych, którzy są gotowi zarzucić jego urzędowi stronniczość czy nadmierną ideologizację, receptą powinna być lektura corocznej Informacji Rocznej przedstawianej przez RPO przed parlamentem. Tam, jak w soczewce widać zakres tematów, którymi zajmuje się Rzecznik, a które najczęściej dotyczą codziennych spraw wielu obywateli. - Zawsze się dziwię, że dokument RPO nie jest wykorzystywany do debaty o sprawach, które dotyczą ludzi. Można mówić o ochronie środowiska, o wsparciu osób starszych, o problemie przemocy na posterunkach policji, o kryzysie bezdomności, o zapaści w ochronie zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży. Szkoda tej okazji i zmarnowanej energii. Nie tylko mojej, ale też Najwyższej Izby Kontroli. Szkoda, że niewiele osób chce nas słychać i skorzystać z zawartej w raportach wiedzy - podsumował Adam Bodnar.

Wiele mówiono także o kryzysie praworządności, jego skutkach oraz o możliwościach komunikacji i współpracy mimo coraz wyraźniejszych podziałów społecznych. Prowadzący rozmowę zauważył, że nie bez konsekwencji dla możliwości porozumienia się pozostaje zjawisko baniek informacyjnych. Każdy z nas otacza się coraz bardziej precyzyjnie dobranymi informacjami pozostającymi w zgodzie z naszym punktem widzenia, co powoduje, że coraz trudniej przychodzi nam prowadzenie dialogu z osobami o innych poglądach, spostrzeżeniach. Zamykamy się w bańkach swoich światów. 

- Czy jest możliwość porozumienia się między tymi bańkami?  - zapytał prowadzący rozmowę. - Mam cały czas nadzieję, że jest - odpowiedział Adam Bodnar. - Że uda się porozumieć co do wartości, które są wspólne. Że będziemy się koncentrować na sporze, który jest w demokracji naturalny, ale odejdziemy od dyskredytowania innych, od tego, co się dzieje teraz wokół Marszałka Senatu. Ciągle jeszcze udaje się współpracować w niektórych sprawach. Przykładem jest wczorajsze przyjęcie przez aklamację sejmowego stanowiska w sprawie fałszowania historii Polski.

Udaje się to czasami też w BRPO - na przykład na debacie o opiece hospicyjnej spotkały się wszystkie środowiska, w tym czworo wysokich urzędników z Kancelarii Prezydenta. Może nie szukajmy całościowego porozumienia, ale szukajmy porozumień w wielu konkretnych sprawach. Mam wrażenie, że na poziomie lokalnym to właśnie się dzieje - zakończył optymistycznie RPO.

Spotkanie RPO z uczniami Liceum Ogólnokształcącego Towarzystwa Ewangelickiego w Cieszynie

Data: 2020-01-10
  • Czy prawo do czystego środowiska jest prawem obywatelskim?
  • Czy zdarza się, że RPO broni praw ludzi, którzy zrobili coś złego?
  • Co jest ważne w pracy RPO, czego nie dowiemy się z Wikipedii?

Prawa człowieka - wolności i prawa jednostki - nie działają, jeśli o nich nie wiemy, jeśli nie umiemy ich wykorzystać. Ważne jest, by o prawach zapisanych w Konstytucji uczyć się – i to przez całe życie.

W myśl tej idei RPO spotkał się z uczniami cieszyńskiego Liceum Ogólnokształcącego Towarzystwa Ewangelickiego.

Uczniowie mówili o akcjach Młodzieżowego Strajku Klimatycznego w Cieszynie i o negatywnych reakcjach niektórych mieszkańców na ich działania. Rzecznik uznał, że akcje młodzieży w obronie klimatu są ważnym ruchem obywatelskim. A ochrona środowiska stała się najważniejszym zobowiązaniem do działania dla każdego z nas. W tym kontekście rzecznik zauważył, że młodzi powinni mieć prawo do stowarzyszenia się w wieku młodszym niż 18 lat - jak jest to przewidziane w prawie obecnie.

Odpowiadając na nurtujące uczniów pytania o praktyczne aspekty pracy Rzecznika Adam Bodnar wskazał, że wykonując powierzoną mu misję wielokrotnie broni praw osób, które nie zawsze postępowały zgodnie z literą prawa.  - Tak, bronimy takze praw osób, które zrobiły coś złego i na przykład przebywają w zakładzie karnym. Trzeba oddzielić ocenę popełnionego czynu od ochrony praw osoby. Prawa osadzonych są ograniczone przez sąd, ale oni też mają prawo do ochrony przed torturami i nieludzkim bądź poniżającym traktowaniem.

Za ważne w swojej pracy RPO uznał też konieczność ciągłego uczenia się i otwartości na nowe problemy i potrzeby.

Spotkanie odbyło się w LO Towarzystwa Ewangelickiego, a uczestniczyła w nim rownież młodzież z Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Kopernika w Cieszynie.

#zadaNIEdomowe. Mniej, ale lepiej. Opracujmy szkolne zasady zadawania prac domowych! NASZ PREZENT NA MIKOŁAJKI

Data: 2019-12-06
  • Poradnik o tym, jak to zrobić, przygotowały wspólnie z RPO organizacje społeczne
  • RPO wystąpił do MEN z prośbą o wypromowanie tej akcji.
  • Ogłaszamy ją 6 grudnia – to nasz prezent na mikołajki

O tym, że uczniowie, nauczyciele i rodzice cierpią z powodu prac domowych, RPO dowiaduje się w czasie spotkań w całym kraju. Alarmował o problemie min. Annę Zalewską już w styczniu tego roku. Nadmierne obciążenie uczniów obowiązkami szkolnymi ma bowiem negatywny wpływ na życie całych rodzin, jest też niezgodne z nowoczesnymi trendami edukacyjnymi (zadania domowe nie zawsze pomagają w procesie uczenia się, mogą natomiast doprowadzić do wzrostu zniechęcenia uczniów i pogłębienia się nierówności społecznych).

Na to pismo RPO uzyskał oficjalną odpowiedź MEN, że o tym, co i jak zadawać do domu, decyduje nauczyciel, a dobrą organizację zadań domowych należy wypracowywać zawsze na poziomie szkoły.

Dlatego wspólnie z edukacyjnymi organizacjami społecznymi Rzecznik podjął pracę nad materiałami, które pomogłyby społeczności szkolnej w wypracowaniu rozwiązań dla prac domowych zgodnie z rekomendacją MEN. Tak powstał poradnik #zadaNIEdomowe, w ramach którego podpowiadamy, jak wspólnie opracować szkolne reguły dotyczące pracy w domu, tak, aby była ona rzeczywiście dostosowana do indywidualnych potrzeb i możliwości uczniów danej szkoły.

Chcemy też ułatwić korzystanie z dobrych rozwiązań wypracowanych już w wielu szkołach – można z nich korzystać w serwisie https://obywateledlaedukacji.org/zadaniedomowe/  .

Uczestnicy projektu są głęboko przekonani, że problem prac domowych uda się rozwiązać, jeśli w proces zmiany zaangażują się wszyscy członkowie społeczności szkolnej. Przy okazji będzie to doskonałą lekcję na temat funkcjonowania społeczeństwa obywatelskiego oraz ochrony praw człowieka i obywatela.

Ogłaszając ten obywatelski projekt RPO prosi ministra edukacji narodowej Dariusza Piontkowskiego, by wsparł promocję tych dobrych praktyk w szkołach. „Wierzę, że kierując się swoją wiedzą i doświadczeniem, osoby odpowiedzialne za kształt polskiej szkoły podzielą przekonanie, że przemyślane zadania domowe, oparte w większym stopniu na kreatywności i współpracy, przyczynią się do lepszej edukacji, a w efekcie do lepszego funkcjonowania naszego społeczeństwa” – pisze Adam Bodnar.

Ulotkę #zadaNIEdomowe RPO przekazuje też rzecznikowi praw dziecka Mikołajowi Pawlakowi.

VII.501.68.2018

800 080 222  - całodobowa, bezpłatna infolinia dla dzieci i młodzieży oraz ich opiekunów

Data: 2019-10-25
  • Na zlecenie Ministerstwa Edukacji Narodowej, ze środków z Narodowego Programu Zdrowia, od 1 października br. została uruchomiona całodobowa, bezpłatna, ogólnopolska infolinia dla dzieci i młodzieży oraz ich opiekunów.
  • Pod numerem telefonu 800 080 222 dzieci i młodzież, ale także rodzice, nauczyciele i pedagodzy będą mogli uzyskać profesjonalną pomoc doświadczonych psychologów, pedagogów i prawników. Dzięki nowej infolinii będą mogli skontaktować się ze specjalistami - 24 godziny na dobę i otrzymać fachowe wsparcie w najtrudniejszych sytuacjach.
  • MEN poinformował o tym Rzecznika Praw Obywatelskich prosząc o rozpowszechnianie tej informacji.

- Dynamicznie rozwijający się świat, przemoc w internecie, zmiany społeczne, których nie rozumieją nawet dorośli, mogą wydawać się przytłaczające dla młodych ludzi. Wiele negatywnych zjawisk społecznych – cyberprzemoc, zaburzenia odżywiania, zażywanie substancji psychoaktywnych, samookaleczanie to całkiem realne problemy, które wymagają interwencji specjalisty. Jak pokazują statystyki młodzi ludzie coraz częściej zapadają na depresje i nerwice. Wielu z nich pada ofiarą przemocy i agresji – słownej i fizycznej ze strony rówieśników
i dorosłych, są coraz bardziej samotni, często nie mają z kim porozmawiać o swoich problemach – wyjaśnia MEN.

W załączeniu - plakat informacyjny przygotowany przez MEN o następującej treści:

www.infolinia.dzieciom 800 080 222

Zadzwoń na całodobową, bezpłatną infolinię dla dzieci i młodzieży oraz skorzystaj z pomocy!

Konsultanci odpowiedzą na twoje pytania, doradzą, co możesz zrobić w swojej sytuacji.

Nie musisz się przedstawiać, masz zapewnioną dyskrecję.

Jeżeli nie chcesz rozmawiać przez telefon - wejdź na stronę telefonu www.liniadzieciom.pl i opisz swój problem w wiadomości. Możesz też porozmawiać na czacie.

PAMIĘTAJ! INFOLINIA JEST BEZPŁATNA I CAŁODOBOWA

Spotkanie RPO z młodzieżą z Lublińca

Data: 2019-10-15

- Rzecznik Praw Obywatelskich jest bezpartyjnym urzędnikiem  i ma się upominać o przestrzeganie praw człowieka, jest wybierany przez Sejm za zgodą Senatu. Czyli przez tych naszych reprezentantów, których wyłoniliśmy dwa dni temu w wyborach  – tak spotkanie z młodzieżą w Lublińcu zaczął Adam Bodnar.

Przyszli na nie uczniowie z ostatnich klas szkół podstawowych i liceów w Lublińcu - razem kilkaset osób, cała sala kinowa w Miejskim Domu Kultury. Spotkanie zorganizowano przy okazji spotkania regionalnego z mieszkańcami Lublińca.

- Zanim sprawy od ludzi zostaną opisane w księdze RPO dla parlamentu, badają je prawnicy w Biurze RPO – bo to jest cała instytucja, prawie 300 osób. Dlaczego aż tylu? Bo rocznie wpływa do Rzecznika ponad 50 tys. zgłoszeń od ludzi w sprawie tego, co ich spotkało w relacji z instytucjami państwa (nie tylko rządem, ale burmistrzem czy dyrektorem szkoły) – mówił Adam Bodnar.

A skąd wiemy, jakie mamy prawa? Z Konstytucji. To nie jest książeczka do postawienia na półce, lecz żywy dokument, który m.in. w rozdziale II gwarantuje nam nasze prawa. To jest nasza tarcza i nasz miecz: dzięki Konstytucji możemy się bronić (np. jeśli władza chce zbierać o nas informacje w sposób nieuprawniony), dzięki Konstytucji możemy się domagać różnych rzeczy (np. sama nasza obecność tutaj wynika z prawa do bezpłatnej edukacji) – tłumaczył RPO.

Spotkanie miało dotyczyć głownie hejtu i dyskryminacji, bo to zdaniem organizatorów spotkania interesuje młodzież. Dlatego RPO przypomniał znaczenie konstytucyjnego zakazu dyskryminacji, czyli gorszego traktowania kogoś z powodu tego, kim on jest (mówi o tym art. 32 Konstytucji). - Krzywdzić w taki sposób mogą też słowa - tłumaczył rzecznik praw obywatelskich.

Z uczniami RPO stara się spotykać regularnie. Prowadzi dla nich żywe lekcje wychowania obywatelskiego. Tłumaczy, z czego wynika koncepcja praw człowieka i jak jest umocowana w polskiej Konstytucji, podaje przykłady ze swojej działalności, które mogą zainteresować osoby młode. A potem prosi o zadanie pytań na karteczkach, anonimowo. Dzięki temu wyłania się obraz praw człowieka z perspektywy ludzi młodych – żyjących w internecie, doświadczających tam hejtu i przemocy, doświadczających trudności u progu pełnoletniości (co już mogę, a czego jeszcze nie), w rodzinie (alimenty).

Pytania z karteczek w Lublińcu

  • Ile masz lat? (42) Czy masz żonę i dzieci (tak)
  • Czy w Polsce powstanie system chroniący nas w internecie – np. kasujący złe wiadomości, zanim się je przeczyta? (takie możliwości istnieją, ale może lepiej, by władza z nich nie korzystała)
  • Jaka była najcięższa sprawa, nad którą Pan pracował (więzienia CIA w Polsce)
  • Czy gdy widzi Pan dziecko poszkodowane przez rodziców, ma Pan ochotę zemścić się? (mam prawo do emocji, ale nie mam prawa się nimi kierować – taka jest rola urzędnika państwowego. A kara nie jest zemstą)
  • Czy jeśli wygrałaby lewica, to byłoby jak za komuny? Czy lubi Pan PiS? (otóż nie wolno mi tego powiedzieć – na tym właśnie polega apolityczność. To nie znaczy, że nie mam poglądów. Mam. Wyrażam je głosując, ale to moja prywatna sprawa)
  • Czy zna Pan Zbigniewa Stonogę (osobiście nie, ale znam jego sprawę)
  • Dlaczego Pan startował na Rzecznika Praw Obywatelskich? (bo chcę zmieniać świat na lepsze)
  • Jaki był najśmieszniejszy przypadek w Pańskiej karierze (jestem typem poważnego gościa, więc trudno mi powiedzieć – ale pamiętam sprawę chłopaka, który napisał program do spowiedzi online…)
  • Dlaczego robią mi zdjęcia, skoro jest RODO?
  • Dlaczego partia rządząca dyskryminuje ludzi o odmiennej orientacji seksualnej?
  • Czy ma Pan czasami żal, że nie mógł Pan pomóc w jakiejś sprawie?
  • Ile godzin Pan pracuje?
  • Gdzie jeszcze można działać na rzecz praw człowieka?
  • Czy rodzice mogą brać moje pieniądze z 500+? (tak, mogą)
  • Czy można dostać karę za nadużywanie wulgaryzmów w miejscu publicznym?
  • Czy rodzice mogą sprawdzać prywatne wiadomości, gdy nie ma się 18 lat? (mogą, ale powinno to wynikać z porozumienia między rodzicami a dziećmi)
  • Czy donos to najwyższa forma odpowiedzialności obywatelskiej? (a wiecie, kto to jest sygnalista?)
  • Jak powinno się reagować na hejt? (nie być obojętnym)
  • Czy w szkole powinny być zajęcia o hejcie i mowie nienawiści? (tak, powinny być)
  • Czy szerzenie nienawiści jest problemem w polskim parlamencie? (jest)
  • Czy nienawiść jest problemem określonych środowisk, czy całego kraju (całego kraju)
  • Co się przyczynia do większego przyzwolenia na hejtowanie w społeczeństwie?
  • Czym różni się hejt od krytyki? (Od doboru słów. Od tego, jak dobrze wykorzystaliśmy język polski – nie składa się on tylko z wulgaryzmów i słów niosących przemoc)
  • Czy wymóg podpisywania się podpisywania się imieniem i nazwiskiem wyeliminowałby mowę nienawiści?
  • Jak chronić dzieci przed patostreamingiem? (to pytanie do Waszych rodziców, bo wy pewnie macie z tym do czynienia? [ożywienie na sali])

Pytania, na które odpowiedzi nie zdążyły paść:

  • Co może zrobić osoba homoseksualna, aby czuć się bezpieczna w naszym kraju
  • Czy popiera Pan związki homoseksualne? Co Pan o nich myśli?
  • Dlaczego osoby homoseksualne nie mogą zawierać związków małżeńskich w naszym kraju?
  • Dlaczego partia rządząca dyskryminuje osoby LGBT?
  • Co Pan sądzi i działaniach opozycji wyzywającej rząd i na odwrót?
  • Czemu jest tak a nie inaczej?
  • Czy niewiedza jest główną przyczyną nienawiści?
  • Czemu mimo wszystko czuję się zagrożona?
  • Czy kampania Klaudii Jachiry, która obrażała katolików i patriotów polskich, nie podlega ocenie Rzecznika Praw Obywatelskich?
  • Czy za hejt powinno się być karanym i czy konieczna jest zmiana prawa?
  • Czy w dzisiejszych czasach, gdy dominuje informacja przesyłana elektronicznie (gdzie człowiek czuje się anonimowo), możliwe jest ograniczanie hejtu? Co Pana zdaniem można zrobić?
  • Czym się różni znieważenie od zniesławienia
  • Jak reagować na mowę nienawiści?
  • Jaka jest skala zgłoszeń zjawiska hejtu w pracy RPO?
  • Czemu w szkole nie można używać telefonów?
  • Czy uważa Pan, że akcje takie jak m.in. ‘Artyści przeciw mowie nienawiści’ mają sens?
  • Czy znacz gangstera?
  • Ile Pan zarabia? Brutto/Netto
  • Jakie masz prawa?

[PONIŻEJ w części "Zobacz więcej" można zapoznać się z innymi artykułami, które odpowiedają na pytania młodych ludzi zadawane w innych miejscowościach.]

Spotkanie RPO z klinikami prawa 7 października 2019 r.

Data: 2019-10-07
  • Jak dochodzić prawa do czystego środowiska, jak je wywodzić z Konstytucji, Karty Praw Podstawowych i ustaw
  • Jak współdziałać z Rzecznikiem w sprawach równego traktowania i dyskryminacji
  • Jaka jest sytuacja osób przebywających w Krajowym Ośrodku Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym w Gostyninie i jak można im pomóc

To tematy przedstawione przez pracowniczki BRPO studentom działającym w klinikach prawa oraz ich opiekunkom.  Kliniki prawa – uniwersyteckie poradnie prawne – to sposób na praktyczne doświadczanie przez studentów, na czym polega praca prawnika. Działają pod kierunkiem pracowników uczelni. Udzielają bezpłatnych porad, przygotowują opinie prawne.

Przedstawiciele klinik prawa zebrani na dorocznym spotkaniu z rzecznikiem praw obywatelskich mówili o swoich najważniejszych działaniach w ubiegłym roku akademickim i o planach na nowy rok. Klinice prawa z Uczelni Łazarskiego towarzyszyli licealiści ze współpracującymi z uczelnią klasami prawniczymi.   

Kliniki rozwijają różne nowe sekcje. Obok tradycyjnych – prawa karnego, cywilnego, prawa pracy  – rozwijają sekcje  prawa medycznego, prawa transplantologicznego, prawa zwierząt. W niektórych uczelniach, np. na Uniwersytecie Opolskim aktywność w klinikach prawa jest obowiązkowa. Uczelnia uznaje, że nie tylko teoretyczne poznawanie prawa, ale jego praktyczne stosowanie, jest  przyszłym prawnikom niezbędne. Większość klinik prawa rozwija też współpracę międzynarodową.

Rzecznik zachęcał studentów do współpracy z biurami terenowymi RPO w Gdańsku, Katowicach i Wrocławiu oraz zapraszał na ważne wydarzenia, organizowane przez BRPO.

Działania RPO na rzecz frankowiczów (w związku ze sprawą C-260/18)

Data: 2019-10-03
  • RPO zaangażował się w sprawy frankowiczów pod koniec 2016 r., kiedy było już widać, że nie uda się wypracować rozwiązania ustawowego pozwalającego na rozwiązanie problemów kredytobiorców.
  • Działania Rzecznika w sektorze prywatnym – z racji obowiązujących przepisów – są ograniczone w tym sensie, że Rzecznik nie jest uprawniony do podejmowania bezpośredniej interwencji na rzecz konsumentów u podmiotów finansowych.
  • Jednak nie mógł sprawy zostawić także dlatego, że to właśnie do niego kredytobiorcy zgłaszali swoje problemy. Ze względu na skalę problemu zwykłe „przekazanie sprawy według właściwości” do innej instytucji nie wchodziło w grę.

W 2016 r. we współpracy z Rzecznikiem Finansowym i UOKiK RPO rozpoczął akcję informacyjną dla kredytobiorców. W 17 spotkaniach w całym kraju uczestniczyło 2500 osób. Dowiadywali się na nich podstawowej rzeczy: pierwszym krokiem w dochodzeniu swoich praw w przypadku podejrzenia, że umowa kredytowa zawiera błędy, jest złożenie reklamacji w banku. Jej odrzucenie przez bank otwiera drogę do pomocy ze strony Rzecznika Finansowego, który może wesprzeć kredytobiorcę podejmując interwencję na jego rzecz w banku, proponując mediację, a w przypadku wejścia na drogę sądową – przygotować istotny pogląd w sprawie, czyli dokument o statusie eksperckim, który pozwala sądowi zrozumieć sytuację kredytobiorcy.

- W trakcie tych spotkań dało się dostrzec, że istotnym problemem jest zrobienie pierwszego kroku w sporze z instytucją finansową, czyli przygotowanie reklamacji. Obawy klientów są różne. Część boi się retorsji ze strony banku. Część nie wie, jak należy taką reklamację sformułować. Inni uważają, że to działanie i tak nie ma sensu, bo zostanie ona odrzucona. Tymczasem dla instytucji finansowej to sygnał, że mamy zastrzeżenia do umowy. Im więcej reklamacji, tym trudniej jej twierdzić, że problem jest marginalny – mówił wtedy RPO Adam Bodnar. – Bardzo ważnym elementem ochrony praw obywateli jest nasze upodmiotowienie: musimy znać nasze prawa i z nich korzystać, a wtedy  możemy wpływać na poprawę naszej sytuacji - podkreślał.

Efektem akcji było podwojenie się liczby wniosków o interwencję do Rzecznika Finansowego oraz w sądach.

Rzecznik intensywnie współpracował też z instytucjami, które mogą wesprzeć klientów w sporze z bankiem: z rzecznikami konsumentów i z edukatorami finansowymi. W organizowanych dla nich warsztatach podpowiadał, na co zwrócić uwagę i w jaki sposób upowszechniać wiedzę o przysługujących kredytobiorcom prawach.

Organizował też – lub brał udział – w konferencjach prawniczych, z teoretykami prawa i praktykami, by zebrać wiedzę o problemach zidentyfikowanych w toku konkretnych spraw, jak i przekazywać swoje spostrzeżenia, które mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia pojedynczych spraw.

Działania prawne RPO

O skali problemu RPO informował oczywiście inne instytucje państwowe a także Związek Banków Polskich. Korzystał też ze swych szczególnych uprawnień, jakim  jest możliwość wytaczania powództwa cywilnego na rzecz konsumentów, czy też przystępowania do już toczących się postępowań.

W dniu 28 września 2017 r. Rzecznik zgłosił udział – na prawach przysługujących prokuratorowi – w postępowaniu toczącym się przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie (sygn. akt I ACa 953/16) i wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa kredytobiorcy w całości. Dodatkowo przedstawił pod rozwagę sądu ewentualne skierowanie na podstawie art. 267 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C.2012.326) do TSUE wniosku o rozpatrzenie następującego pytania prejudycjalnego:

„Czy przepisy dyrektywy Rady 93/13EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz. U. UE.L 1993.95.29), a zwłaszcza art. 3 ust. 1 i art. 6 ust. 1, należy interpretować w taki sposób, że sąd krajowy mając obowiązek wyeliminowania z umowy konsumenckiej postanowienia (klauzuli) uznanego za niedozwolone i wpisanego do rejestru klauzul niedozwolonych, w sytuacji gdy w krajowym systemie prawnym brak jest przepisów dyspozytywnych, powinien z tych powodów stwierdzić nieważność umowy, przy czym może dokonać tego wyłącznie za zgodą konsumenta.”

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest uznanie stosowania klauzuli niedozwolonej przez przedsiębiorcę w sytuacji, gdy postanowienia dotyczące waloryzacji walutowej (indeksacji) zawarte w umowie kredytowej Powodów są takie same jak wpisane do rejestru klauzul niedozwolonych na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie Wydział XVII Ochrony Konkurencji i Konsumentów (wyrok z dnia 14 grudnia 2010 r., sygn. akt XVII AmC 426/09, utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2011 r., sygn. akt VI ACa 420/11).

Wyrokiem z dnia 18 grudnia 2018 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie (sygn. akt I ACa 935/16) zmienił częściowo wyrok sądu pierwszej instancji i zasądził na rzecz Powodów określoną niewielką kwotę. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodzili się Powodowie i wnieśli skargę kasacyjną. W dniu 31 lipca 2019 r.

RPO złożył odpowiedź na skargę kasacyjną, wnosząc o jej uwzględnienie i możliwość przedłożenia dodatkowego stanowiska po wydaniu wyroku przez TSUE ws. C-260/18 (sprawa p. Dziubak). Po zapoznaniu się z orzeczeniem rozważone zostanie uzupełnienie stanowiska RPO w odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Rzecznik praw obywatelskich na Festiwalu literatury w Miedziance

Data: Od 2019-08-24 do 2019-08-25

Miedzianka Fest to bardzo szczególny festiwal. Obywa się w Miedziance, wsi na Dolnym Śląsku. Przez kilka stuleci było tu miasteczko teraz zostało jedynie kilka budynków.

Historię tego miejsca zarówno faktograficzną jak i emocjonalną opisał w swojej książce - reportażu Filip Springer. On też jest pomysłodawcą i głównym organizatorem festiwalu literatury w Miedziance. Trwa tam przez dwa dni wielka uczta literacka. Na spotkania autorskie z kilkunastoma pisarzami, bezpośrednie spotkania z nimi, warsztaty i koncerty zjeżdżają się ludzie z całej Polski.

Czy prawa człowieka stają się zielone? Wykład rzecznika praw obywatelskich Adama Bodnara

W tym roku ważnym tematem festiwalu była dramatyczna sytuacja środowiska naturalnego na świecie i poszukiwanie odpowiedzi na pytanie co każdy z nas może zrobić, żeby zatrzymać katastrofę ekologiczną. Do udziału w festiwalu został zaproszony Rzecznik Praw Obywatelskich wraz ze współpracownikami. Dr hab. Adam Bodnar wygłosił wykład inauguracyjny „Czy prawa człowieka stają się zielone?”.

Zainteresowanie było tak duże, że już na 10 minut przed rozpoczęciem spotkania wszystkie miejsca siedzące i stojące były zajęte. Rzecznik praw obywatelskich podzielił się słuchaczami swoim doświadczeniem związanym z postrzeganiem ochrony środowiska w Polsce i jej znaczeniem dla obywateli. Na wstępnie rzecznik wytłumaczył że przepisy które pozwalają regulować ochronę środowiska znajdują się już w Konstytucji, która jest już zielona. To na władzach publicznych powinna ciążyć odpowiedzialność za ich egzekwowanie. Podkreślił też role samorządów, które często maja związane ręce w obliczu działalności władz centralnych, ale także ogromna rolę lokalnych aktywistów i organizacji pozarządowych.

Rzecznik przyznał, że na początku swojej kadencji (która rozpoczęła się prawie cztery lata temu) nie zdawał sobie sprawy, że tak dużo różnych spraw związanych z tym tematem będą mu zgłaszać obywatele zarówno w skargach do biura, jak i podczas bezpośrednich spotkań z przedstawicielami organizacji pozarządowych i mieszkańcami różnych regionów.

Rzecznik prowadzi wiele różnych działań związanych z ochrona środowiska a zgłaszanych przez obywateli. Są to m.in. smog, ustawa antyodorowa, nielegalne wysypiska śmieci, ale także wspieranie aktywistów i organizacji pozarządowych, które są prześladowane za akcje w obronie środowiska (np. w obronie Puszczy Białowieskiej).

Co Ty robisz dla środowiska?

Adam Bodnar podkreślał, że czyste środowisko i jego ochrona nie jest osobnym prawem obywatelskim. Ono wiąże się i przenika z innymi naszymi prawami. Nie jest to także temat ważny tylko dla danej społeczności lokalnej czy Państwa, ale jest już sprawą całego świata razem i równocześnie każdego z nas osobno.

W swoim wystąpieniu RPO dużo miejsca poświęcił także temu co każdy z nas, każdy obywatel może zrobić dla ochrony i zachowania środowiska.

Na pytanie o najważniejsze sprawy którymi zajmuje się BRPO w tym zakresie rzecznik wskazał na pozew pana Oliwera Palarza z Rybnika  przeciwko Skarbowi Państwa w przedmiocie walki ze smogiem. Podkreślił także że problem ten nie omija mniejszych miejscowości. Tam oprócz zanieczyszczenia powietrza jedną z poważniejszych uciążliwości są te zapachowe spowodowane działalnością dużych przedsiębiorstw i ferm kurzych.

Liczne pytania uczestników dotyczyły między innymi racjonalność polityki państwa, która ma zmierzać do redukowania skutków niedawnej suszy. Rzecznik poddał w wątpliwość skuteczność rozwiązań polegających na budowaniu dużych zbiorników retencyjnych zamiast tzw. „małej retencji”. Poruszony został także problem obywatelskiego nieposłuszeństwa, związanego z troską o środowisko. Jeden z uczestników zapytał czy do Rzecznika wpłynęły skargi związane z   brutalnością policji skierowaną przeciwko uczestnikom Obozu dla Klimatu protestującym przy kopalni węgla brunatnego w Tomisławicach niedaleko Konina. Rzecznik obiecał ze przyjrzy się sprawie. 

Polska herstory i pytania o równe traktowanie

Drugim spotkaniem z udziałem Rzecznika była dyskusja wokół książki „Posełki” autorstwa Olgi Wiechnik, o ośmiu kobietach – posłankach, które zostały wybrane do sejmu w pierwszych wolnych wyborach do Sejmu Ustawodawczego w 1919 roku.

Uczestnicy dyskusji konfrontowali ówczesną sytuację praw kobiet ze współczesnym ich rozumieniem. Autorka opisała złożoną sytuację kobiet pragnących w tamtym czasie wywrzeć realny wpływ na Polską politykę oraz problemy, z którymi musiały się zmierzyć, w szczególności opór ze strony mężczyzn zasiadających w parlamencie i ich pogardliwy stosunek do „posełek”. Zdaniem Adama Bodnara dużo w tej kwestii zostało zmienione i teraz kobiety na wysokich stanowiskach państwowych to już raczej norma niż wyjątek. Podkreślił jednak, że wciąż mamy w Polsce problem jeśli chodzi o posady kierownicze w spółkach państwowych, gdzie reprezentacja mężczyzn jest wyraźnie większa.  

Ważną kwestią poruszoną podczas spotkania była kwestia języka wyrażona w stosowaniu żeńskich końcówek do nazw zawodów i stanowisk. Co ciekawe jednak, często kobiety wolą pozostać przy męskiej formie, co według nich symbolizuje większą powagę stanowiska. Rzecznik podkreślił, że w Biurze RPO na mocy jego zarządzenia funkcjonuje dowolność w wyborze formy dla nazewnictwa stanowisk.

Pytania uczestników spotkania były skupione na mechanizmach, które mają zapewniać kobietom pełną reprezentację w społeczeństwie, między innymi o sensowności parytetów, a także wyczulenia na niewykluczający język.

Siła słów. Jak nie wykluczać .

Ostatniego dnia festiwalu w niedzielę, w „Starej Szkole” odbyły się warsztaty „Na początku było słowo”, które przeprowadziła Anna Błaszczak-Banasiak – dyrektorka Zespołu ds. Równego Traktowania w BRPO. Warsztaty dotykały problemu języka wykluczenia i były skierowane dla wszystkich, którzy w swojej działalności chcieliby uwrażliwić się na społeczny odbiór słowa pisanego. Warsztat miał w założeniu pokazanie jak w przestrzeni publicznej funkcjonują poszczególne przesłanki dyskryminacyjne – ze względu na płeć, wiek, orientację seksualną, wyznanie lub bezwyznaniowość, a także związane z niepełnosprawnością.

W pierwszej części warsztatów uczestnicy skonfrontowali się z językiem używanym podczas kryzysu uchodźczego w latach 2013 -2016. Prowadząca wskazała tytuły prasowe, które miały pokazać wrogość w stosunku do obcych lub manipulacje z wykorzystaniem uchodźców lub migrantów. W następnych ćwiczeniach uczestnicy mieli okazję porozmawiać na temat tego, czy infantylizacja języka także wpływa krzywdząco na osoby w grupach szczególnie wrażliwych. Dobrym przykładem takiego zjawiska było słowo „staruszkowie” użyte podczas jednego z wywiadów w kontekście pomocy osobom starszym przez Wielką Orkiestrę Świątecznej Pomocy. Ostatnią aktywnością była próba uwrażliwienia uczestników spotkania na występujące w języku polskim feminatywy, a więc wyrazy w rodzaju żeńskim, szczególnie poprzez pokazanie odmiany językowej nazw niektórych zawodów.

Namiot Rzecznika Praw Obywatelskich

Podczas całego festiwalu działał także otwarty dla każdego Namiot Rzecznika Praw Obywatelskich. Można było w nim spotkać się osobiście z Adamem Bodnarem-Rzecznikiem Praw Obywatelskich, rozwiązać przygotowane na podstawie Konstytucji RP (a wzięte z życia) kazusy prawne, co było pretekstem do rozmowy na temat znaczenia Konstytucji RP w naszym  codziennym życiu.

Dużo osób przychodziło także po prostu, żeby porozmawiać o różnych problemach i nurtujących ich sprawach, przekazać wyrazy sympatii i wsparcia dla Adama Bodnara jak i całej instytucji. W namiocie można było także uzyskać pomoc prawną. W ciągu 2 dni festiwalu proszono o informację prawną w bardzo różnorodnych obszarach. m.in.: na temat działania ustawy o ochronie danych osobowych (i problemie w pozyskaniu dostępu do informacji potrzebnych do badania drzewa genologicznego własnej rodziny), dostępie do dokumentów przy sprawie karnej męża,  braku reakcji konserwatora zabytku na niszczenie pałacyku na Dolnym Śląsku, kłopoty uchodźczyni z Syrii z uzyskaniem karty pobytu w Polsce (znacznie przekroczone terminy udzielenia odpowiedzi), pytanie pary nieheteronormatywnej o zabezpieczenie materialne partnerki na wypadek śmierci, prawa pacjenta uzależnionego, kłopoty ze spalarnią śmieci w Poznaniu.

Miedzianka Fest 2019 to święto literatury i reportażu. Na festiwal przyjeżdżają przede wszystkim ludzie, którzy cenią wspaniałą literaturę, ale też chcą poznawać nowe osoby, miejsca, idee. Świadomie szukają wiedzy, powiązań, możliwości wspólnych działań zmieniających rzeczywistość.

Wykłady, warsztat i spotkania, które zaproponowało uczestnikom Miedzianki fest 2019 Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich odpowiadało na te potrzeby i było z nimi spójne. Może dlatego było na nich tak dużo osób i próśb o przyjazd na festiwal także za rok.

Patostreaming. Na czym polega niebezpieczeństwo? Debata RPO na Pol’and’Rock Festival

Data: 2019-08-03
  • To publikowane w internecie nagrania, które niekiedy naruszają prawo
  • Z reguły przekraczają one normy etyczne, pokazując brak szacunku do innych ludzi, wartości, a także - pieniędzy
  • Takie patologiczne treści trafiają często tam, gdzie nie chcielibyśmy – do dzieci, młodzieży

3 sierpnia 2019 r. tematem ostatniej debaty w namiocie praw człowieka RPO były „Mity i fakty – Patologiczne treści w internecie”. Debatę prowadził Adam Bodnar, a jej uczestnikami byli:

  • Maciek Budzich – bloger
  • Karol Paciorek - youtuber
  • Aleksandra Żyłkowska – psycholożka z SWPS

Twórcy patotreści zyskują ogromne zasięgi w sieci. Stają się autorytetami dla młodego pokolenia. Zasada autorytetu bardzo mocno wpływa na młodych ludzi. „Twórcy”, którzy mają wielotysięczne zasięgi, stają się dla nich autorytetami. Zawsze ludziom młodym, dzieciom mówimy: „Słuchaj mamy, taty, dziadka”.
„Kiedy widzę, że ktoś kogoś bije na ulicy, to reaguję, a nie filmuję i wrzucam do sieci. Dlatego to samo robię w sieci: reaguję” – powiedział Maciek Budzich. Mediafun – jeśli młody człowiek zyskuje kilka tysięcy odbiorców, musi nauczyć się zarządzać grupą, a to jest bardzo duża przestrzeń do wykorzystywania.

Dlaczego młodzi ludzie chcą to oglądać i jak to na nich wpływa?
„Kiedy rozmawiam z młodzieżą o prawie, o tym czym się zajmuje RPO, to po jakimś czasie czuję, że ich zainteresowanie jest mniejsze. A jak zaczynam mówić o tym, że zajmujemy się też walką z patotreściami, natychmiast widzę ożywienie. Okazuje się, że temat patotreści, fame mma jest bardzo ważny. Uczymy się jak reagować i co z tym robić” – Adam Bodnar.
Młodzi ludzie przechodzą różne fazy rozwojowe. Trzeba im mówić, jak na ich wpływają te treści, na ich rozwój mózgu. Musimy też ostrzegać rodziców.  „Rodzice mają różny kontakt z rodzicami i nie zawsze potrafią ze sobą rozmawiać. Czasami nawet młodzi ludzie nie rozumieją, że zrobienie koleżance nagiego zdjęcia i wrzucenia do sieci jest czymś złym, a często rodzic nie reaguje lub mówi +trudno+” – Aleksandra Żyłkowska – „Musimy mówić między wierszami, odnosić się do tego, o czym opowiada nasze dziecko, na zakupach, w drodze… Nie przeprowadzajmy z nimi poważnej wieczornej rozmowy o tym”.

Czy powinniśmy dbać o poważny przekaz w internecie
„Patotreści będą. Zawsze były; tylko teraz zasięg sieci jest ogromny. To jest tak, jak z wypadkiem na trasie, zawsze zwolnimy aby spojrzeć, nie oszukujmy się, każdy to robi” – Karol Paciorek
W przypadku młodzieży to jest nowe. To już nie są bajki, to jest przejście na kolejny etap. Często to osoby, które nigdy nie piły alkoholu, nie biły, ale popatrzą, jak inni to robią, bo to dla nich coś nowego. Ważne jest, że oni z wiekiem mądrzeją, dorośleją. Ale na to miejsce pojawiają się nowi.

FAME MMA – to gala, w której patostreamerzy walczą ze sobą. „Mam wrażenie, że patostreamerzy wychodząc ze swego rodzaju podziemia, dostając zaproszenie do fame mma, zaczynają się przygotowywać, myśleć o tym na serio. Po takiej gali ludziom, którzy te wydarzenia realizują, zaczyna zależeć na karierze osób walczących, na nich samych. To  moment, kiedy zaczyna przychodzić refleksja, że oni już nie chcą wracać do tego podziemia i walczą o lepsze treści. Liczę, że organizatorzy zaczną po prostu zapraszać ludzi z internetu. Ale musimy wywierać bardzo silny wpływ na firmy, sponsorów, platformy internetowe” – Karol Paciorek

Dla każdego twórcy zasięgi przekładają się na pieniądze. Influencerzy, twórcy internetowi żyją właśnie z tego.
„Jako psycholożka biorę odpowiedzialność za to co robię, przebieg sesji, terapii. Twórcy powinni brać odpowiedzialność za widzów. Ale to bardzo trudny temat” – Aleksandra Żyłkowska
Nazwaliśmy to zjawisko, a jak już mamy wiedzę co to jest, to możemy zacząć reagować. Tak samo jest z agresją psychiczną. Jak ją nazwaliśmy, zaczęliśmy o niej mówić, zaczynamy uczyć się reagować. Dlatego nawet fakt, że RPO porusza ten temat, powoduje zwiększanie świadomości, ale też pracę nad tym, jak temu przeciwdziałać.
„Internet to nasza wspólna przestrzeń, musimy dbać o jej jakość, ale nie zapominajmy o wolności twórców. Nie powinniśmy pisać ustaw na kolanie i  zapędzać się w cenzurowanie internetu” – Maciek Budzich

Co się zmieniło, jeśli chodzi o walkę z tym zjawiskiem?
Paru patostreamerów aresztowano.  Było to pewnego rodzaju hamulcem dla potencjalnych kandydatów na następnych. Przestali być bezkarni, pojawiły się wyroki – zakaz streamowania. Ale czy to jest wykonalne? Od jakiegoś czasu jeden z twórców patotreści nie streamuje. Każdy obawia się pobytu w zakładzie karnym. Litera prawa czuwa. 
Zmieniła się też świadomość. Coraz więcej ludzi wie, co to jest, zwiększa się świadomość, że te treści są złe. To bardzo ważne w kontekście budowania sprzeciwu społecznego. Większy jest również wewnętrzny ostracyzm środowiskowy. 

Głosy publiczności
Ale to nie są tylko streamerzy. Jest bardzo dużo filmów – seksistowskich, rasistowskich, muzyki, które zawierają obraźliwe treści. Nie zmienimy przecież całej przestrzeni internetowej. Musimy jednak postawić granicę pomiędzy tym co jest nieestetyczne, niefajne, niemoralne, nie podoba nam się, a tym co jest nielegalne.
Na czym polega zjawisko, że tak wiele pustych treści jest w internecie? Bo może robić to każdy, nie mając wiedzy, umiejętności. Próg wejścia do internetu z treściami jest tak niski, że nie musimy mieć kwalifikacji. Ale na tym właśnie polega wolność internetu.

Rozwiązania
Jedną z propozycji jest edukacja medialna, czego w ogóle w Polsce nie ma. Top 50-100 twórców youtube to ci, którzy mówią do młodych ludzi. Są oni łatwiejsi do zdefiniowania. Ale są też bardzo biegli w internecie. Bardzo łatwo ulegają presji twórców internetowych, ale takich właśnie skierowanych do nich. Brakuje również poczucia sprawczości blokowania treści nieodpowiednich. Gdy wzywamy straż miejską, która reaguje na ulicy jak coś się dzieje, to mamy poczucie sprawczości. Powinniśmy mieć poczucie sprawczości też w internecie – Maciek Budzich.
Youtube reaguje. Ale presja sponsorów i reklamodawców oraz użytkowników może zdziałać znacznie więcej. Dlatego reagowanie, zgłaszanie ma tak duże znaczenie.
Tworzenie mechanizmów ustawowych bywa niebezpieczne. Takie dyskusje trwają w ramach systemu demokratycznego. Ale ładza, która stanowi prawo operuje całym aparatem państwa, może pokusić się również o ograniczanie wolności mediów czy wolności w internecie. Ktoś nagle może uznać, że treści ,które publikujesz-  ty czy ja  - są niewłaściwe. Dlatego ograniczenia ustawowe nie muszą być wcale dobrym rozwiązaniem. 

Wolność słowa to element wolności udziału w wyborach i życiu publicznym. Debata RPO na Pol'and'Rock Festival

Data: 2019-08-02
  • Od 12 lat bardzo osłabia się jakość demokracji w większości państw OBWE
  •  Przed nami jeszcze parę lat walki o tę demokrację. Wzrasta znaczenie partii populistycznych, ale też zaangażowanych pieniędzy  
  • To tematy debaty "Wolność słowa, pluralizm, demokracja" Rzecznika Praw Obywatelskich na Pol’and’Rock Festival

W debacie 2 sierpnia 2019 r. wystąpili :

  • prof. Wojciech Sadurski – profesor Uniwersytecie w Sydney, Uniwersytet Warszawski
  • dr Marcin Walecki – dyrektor Departamentu Demokratyzacji i Praw Człowieka , OBWE 
  • Paulina Kieszkowska-Knapik – Wolne Sądy, Okręgowa Rada Adwokacka

Jakie są problemy?  

WOLNE SĄDY
Demokracja nie jest dana nam na zawsze – trzeba o nią dbać. 
Jednym z jej podstawowych elementów są wolne sądy. W obecnej sytuacji prawnej, zmianach w systemie sądownictwa powodują, że niezależność sądów jest zagrożona. Dlatego konieczne jest wzmacnianie sędziów, szczególnie tych, którzy walczą o demokrację w Polsce. 
„Przykładowo: jesteście kierowcami cinquecento. Wyjeżdżacie nie w tym miejscu, gdzie trzeba, znajdujecie się nie o tej porze, co trzeba. I jeśli prokuratura jest zależna od władzy, która tą kolumną jechała to musicie mieć prawnika. Ale musi do tego być wolny sąd, który orzecze bez zależności politycznej zgodnie z prawem i stanem faktycznym. A w sytuacji, kiedy sąd nie jest niezależny, to orzecze tak, jak mu wskaże osoba, której to jest konieczne do korzyści politycznej” – prof. Wojciech Sadurski.
Wszystkie kraje wschodnie zostały przejęte przez środowiska oligarchiczne, kontrolujące cały system państwa. Bez wolnych sądów nie będzie można normalnie skutecznie walczyć z korupcją. 
Bez wolnych sądów nie będzie można być na zgromadzeniu – wolnym zgromadzeniu – będziecie wynoszeni w kajdankach, nie będziecie mogli wyrażać swoich poglądów. 
Zapomnijmy o tym, że będzie można swobodnie założyć ngosy np. działające na rzecz migrantów bo powstanie ustawa, która tego zakazuje, która powie, że osoby działające na rzecz np. migrantów jako działanie przeciw bezpieczeństwu państwa.
Czy ktoś z was miał poczucie że boi się własnego Państwa? Czy boicie się, samoograniczacie się w komentowaniu publicznym, komentowania publicznego i wyrażania własnych poglądów? Czy boicie się podsłuchów, zostawiacie telefony wchodząc na spotkania? Wiele osób podniosło ręce. Tak. I do tego też są konieczne wolne sądy – żeby obywatele się nie bali – mówiła Paulina Kieszkowska-Knapik.
Nie mamy gwarancji wolnych wyborów, jeśli nie mamy niezależnych sędziów, bo to sąd potwierdza ich ważność. 

SPOŁECZEŃSTWO OBYWATELSKIE
To drugi niezwykle ważny element demokracji. Na Pol’and’Rock jest wiele organizacji pozarządowych, działających w różnych obszarach, musimy tym organizacjom i obywatelom pozwolić na działanie. 
WOLNE MEDIA
„Musimy też zadbać o wolne media. Jak nie ma wolności słowa – nie ma pluralizmu, wolności – to oznacza, że demokracja jest bardzo zagrożona.” – mówił prof. Wojciech Sadurski.
POLARYZACJA
Toksyczna polaryzacja – to coś do czego prowadzi teraz obecny język życia politycznego i debaty publicznej – cierpią na tym obywatele, parlamentarzyści, organizacje pozarządowe, media. To co się dzieje w Turcji, na Węgrzech może wydarzyć się w Polsce. „Nie mówię, że to się dzieje dzisiaj, ale może się wydarzyć” – powiedział dr Marcin Walecki – „Wielu ekspertów uważa, że stracimy Państwową Komisję Wyborczą. Co się dzieje kiedy tracimy kontrolę nad Prokuratorem Generalnym, Trybunałem Konstytucyjnym? Wyłączenie tych bezpieczników spowoduje, że nas wszystkich jutro kopnie prąd. I część z nas tego kopnięcia nie przeżyje”.

Jesteśmy wszyscy razem w tym kraju – osoby LGBT, osoby ze strony lewicowych czy prawicowych poglądach, wszyscy. Zastanówmy się, co nas łączy i nad tym pracujmy, bo łączy nas 80% zagadnień.

CO MOŻEMY ZROBIĆ?
Popracujmy nad polaryzacją. Różnice pomiędzy poglądami nie są złe – różnice nas wzbogacają. Złe jest to, kiedy jedna ze stron używa języka nienawiści wobec tej drugiej strony i to jest niebezpieczne. To jest język nienawiści, który buduje złą polaryzację. 
Nie przejmujmy tego języka – nie nazywajmy ludzi o innych poglądach gorszymi.
Apolityczność
Rozmawiajmy i przekonujmy – na różnych polach. Dajmy sobie szansę na działania poza podziałami politycznymi.
Udział w wyborach
Idźmy na wybory, aby żadna osoba nie czuła, że to nie jest państwo. Mamy najmniejszy udział w wyborach i nie tylko jako wyborcy, ale społeczeństwo obywatelskie ma najmniejszą reprezentację w parlamencie. To jest bardzo trudne, bo organizacje pozarządowe tracą źródła finansowania. Nie ma już grantów polskich. Pozostały fundusze norweskie, ale to już ostatnie źródło finansowania NGO-sów. Są jednak inicjatywy takie, jak Wolne Sądy, które działają pro bono – bez żadnych źródeł finansowania. Tak też się da zrobić wiele. Ale zaangażowanie musi być większe. 
Jak twierdzą eksperci międzynarodowi, organizacje europejskie, którzy monitorują stan praworządności w Polsce - najważniejszą instytucją demokratyczną jest Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich. RPO działa ponad podziałami, ale należy wzmacniać jego kompetencje jako element demokracji i miejsce dialogu. 
Dlaczego to działanie jest takie ważne? Dlaczego wolne sądy są tak ważne dla wszystkich wolności?
Powstają takie grupy prześladowane: adwokaci, artyści, muzealnicy, środowiska LGBT i inne, które są atakowane, obrażane. I do ich wsparcia potrzebne są osoby, które pomogą czynić dobro.

Jak tworzone jest prawo w Polsce? Czy mamy na to w ogóle jakiś wpływ? Tworzy się tysiące ustaw, nocą, wtedy, kiedy nawet nie mamy często możliwości śledzenia procesu stanowienia prawa ale my nie mamy na to wpływu. 
Co przestało działać w parlamentaryzmie?
Zbyt często zmieniamy stanowione już prawo. Poprawka za poprawką, potem kolejne. Skrajnym patologicznym przykładem była ustawa o Sądzie Najwyższym, zmieniana 9 razy. Dla rządzących nie jest to wiążące, jest zmieniane wtedy, kiedy trzeba kolejną rzecz załatwić.
Ustawy przedstawiane w parlamencie, a mimo że są tworzone wewnątrz resortów, to przedstawiane są jako projekty poselskie - bez wysłuchania głosów ekspertów, organizacji, bez konsultacji społecznych. W nieprawdopodobnie szybkim trybie. Ale to także ustawy dotyczące obywateli – podatkowe, prawo budowlane, przepisy dotyczące przedsiębiorców.
W ustawie o Sądzie Najwyższym 596 razy występuje słowo "dyscyplinowanie", "dyscyplinarny"– nie o szybkości, sprawności, naprawie.

Minimalizacja i obniżenie roli opozycji. Wyłącza się głosy opozycji w parlamencie, nie daje się możliwości wypowiedzi, wprowadzania poprawek do przedstawianych projektów. Nie ma dialogu. 
Wszystkie organizacje międzynarodowe wytykają Polsce właśnie dramatycznie szybki i słaby proces stanowienia prawa. 

Przepis jak wspierać demokrację? 
Przystępujmy do NGO-sów, chodźmy na wybory, wpłacajmy datki na organizacje pozarządowe, chodźmy na demonstracje. To jest nasz obywateli codzienny udział w demokracji. 

Czy nie jest tak, że jeśli większość wybiera władzę to zawsze będzie to zagrożenie?
Nawet przy rządach większości, musi być gwarant wolności. A tym jest właśnie rozdzielność władzy. Wyobraźmy sobie - jakieś radio zbiera podpisy pod petycją, żeby zlikwidować Pol’and’Rock. We współczesnej demokracji mniejszość ma gwaranty wolności bo większość może zdecydować o losie mniejszości, a ta nie będzie mieć żadnych możliwości odwołania, protestu. Gwarantami są sądy, Rzecznik Praw Obywatelskich, wolne media. De facto nie mamy rządów większości, bo biorąc pod uwagę system wyborczy, frekwencję nie wybiera władzy ponad połowa obywateli.
„Jeśli nie mamy wolnych sądów, prokuratury mediów zwiększa się korupcja polityczna. Pamiętajmy albo demokracja kontroluje pieniądze, albo pieniądze demokrację” - stwierdził dr Marcin Walecki.

Czy my po odwróceniu tej destrukcji demokracji w Polsce za jakiś czas jesteśmy w stanie wprowadzić jakieś dodatkowe bezpieczniki, które pozwolą w przyszłości uchronić Polskę od destrukcji?
„Nie mamy 100% bezpieczników. Obywatelska presja, sprzeciw, siła społeczeństwa obywatelskiego – to jest przepis” – Wojciech Sadurski
„Stworzenie bardzo silnego frontu organizacji pozarządowych, które wspólnie zadbają o demokrację, i jej jakość” – Marcin Walecki
Konstytucja zapewnia wszystkim wolności obywatelskie, chyba że są ograniczone ustawą. Kolejną grupą, która jest zagrożona – służba cywilna. Były już przypadki zwolnienia pracowników za to, że biorą udział w demonstracjach. Zabicie profesjonalnej służby cywilnej nie możemy iść do przodu jako państwo, rozwijać się. Służba cywilna musi być profesjonalna, dobrze opłacana. I ona też powinna być niezależna. To właśnie ona była podstawą odchodzenia od komunistycznego Państwa.

Codziennie myjemy zęby to i codziennie bądźmy obywatelami. Musimy to robić w jak najlepszym stylu. 
 

Słowa ranią. Zastanówmy się zanim coś skomentujemy - RPO w debacie na Pol’and’Rock Festival 2019

Data: 2019-08-01
  • Słowa ranią. Ale to my ponosimy za nie odpowiedzialność i to nie tylko prawną, ale głównie moralną - mówił rzecznik praw obywatelskich Adam Bodnar podczas debaty nt. hejtu na Pol’and’Rock Festival 2019
  • Najważniejsze jest, aby każdy się zastanowił, zanim coś opublikuje; pomyślał, kto jest po drugiej stronie, jak się ta osoba może czuć, czy jej nie zranimy
  • Bez tego będziemy zamykali się we własnych bańkach.  Walka z hejtem jest celem do osiągnięcia poczucia wspólnotowości - podkreślał Rzecznik

Jeszcze przed rozpoczęciem Pol’and’Rock Festival, 1 sierpnia 2019 r. w Akademii Sztuk Przepięknych odbyła się debata na temat hejtu. Wzięli w niej udział Jurek Owsiak i RPO Adam Bodnar.

- Trzeba ludzi uczyć, by nauczyli się niehejtować – mówił Jurek Owsiak. To osoby publiczne – np. aktorzy, muzycy - są najczęściej narażeni na hejt, co trudno zrozumieć. A najgorszy jest hejt polityczny bo on jest kryminogenny.

Hejt jest na każdej stronie internetowej. Trzeba mieć siłę, by nie czytać tego dalej. Szukać tego, co jest pozytywne. Nie wierzę, gdy ktoś mówi, że hejt nie  boli.  - Nie czyn drugiemu, co tobie niemiło – jak głosi bajka Aleksandra  Fredry.

Szef WOŚP Jurek Owsiak przypomniał wcześniejsze problemy z dojazdami pociągami na festiwal. - A teraz mamy 150 pociągów. Dbajcie o nie - apelował szef WOŚP.

Adam Bodnar mówił, że naiwne jest przekonanie, że całkowicie uda się hejt wyeliminować. Na pewno trzeba dążyć do jego ograniczania. Ale najważniejsze jest, aby każdy się zastanowił, zanim coś opublikuje. A zatem najpierw pomyślmy, kto jest po drugiej stronie, jak się ona może czuć, czy jej nie zranimy. Wymagajmy od siebie więcej, a nie tylko piszmy to, co nam leży na wątrobie.

Bardzo ważne jest zrozumienie, że słowa ranią. Że to my ponosimy za nie odpowiedzialność i to nie tylko prawną, ale głównie  moralną - że sami za swe słowa odpowiadamy.

Bez tego będziemy zamykali się we własnych bańkach, a przecież świeci nad nami to samo słońce, tak samo doskwiera nam deszcz. Walka z hejtem jest celem do osiągnięcia poczucia wspólnotowości

Pytanie o nagonkę na RPO. Gdy się pełni funkcję publiczną, trzeba być odpornym na krytykę. Ważne jest też wsparcie najbliższych. Wiele osób nie idzie do polityki właśnie dlatego, że nie chcą mieć do czynienia z tym światem - „by nie nurzać się w błocie”. Gdy akceptujemy przekraczanie pewnych granic; gdy jedne grupy są chronione, a inne nie, to część osób wycofuje się ze sfery publicznej. Hejt zabija nasze uczestnictwo w życiu publicznym.

Pytanie o ataki na Marsz Równości w Białymstoku. Byli odważni działacze LGBT, którzy się zdecydowali się na organizację marszu w Białymstoku. Ale oklaski należą się też wszystkim, którzy je i gdzie indziej organizowali, a było już 20 takich marszów.

Reakcje władz na przemoc słowną. Normalnie powinno być także, że zgłaszamy na policję  że jesteśmy ofiarą przemocy słownej, która się może przerodzić w fizyczną, a policja powinna zająć się sprawą, co ewentualnie skończy się oskarżeniem. W Polsce to czasem działa, a pewien hejter został niedawno skazany za hejt wobec Ukraińców. Ale zazwyczaj jest to droga przez mękę. Wymaga znajomości procedur, zaangażowania prawnika. A policja często nie chce się tym zajmować. Na to się nakłada czasem kontekst polityczny. Wobec niektórych organizacji prokuratura  działa słabiej. Sprawia to, że tracimy wiarę  we własne państwo.

Hejt w mediach. Przedmiotem hejtu byli już migranci, LGBT, lekarze-rezydenci, sędziowie (była przecież kampania, która miała na celu ich oczernić  - za pieniądze publiczne). Takie działania wydają się elementem sprawowania władzy. Sam byłem przez 4 dni po kolei „bohaterem” głównego wydania Wiadomości  TVP. Jeśli w tym uczestniczą media publiczne, to mają one rzetelnie informować, zapewniać pluralizm, pełnić misję. Jeśli są wciągnięte w machinę władzy, cierpią na tym poszczególne grupy lub osoby.

Jurek Owsiak przyznał, że płaci abonament, ale TVP to zła telewizja, która nie powinna być przez nas finansowana. Nie dostałaby od nas akredytacji na festiwal, ale na szczęście się nie zgłosili. - Ale wtedy ja jako Rzecznik  musiałbym protestować – replikował Adam Bodnar.

Co jest mową nienawiści. Granica między tym, co jest krytyką, a co mową nienawiści, jest płynna. Nie można z góry określić, co się gdzie mieści - o tym decydują sądy. To z ich orzeczeń wynika granica, co i kiedy możemy powiedzieć.

Nienawiść w sieci. Walka z hejtem trwa też w Brukseli. To dzięki porozumieniom Unii z wielkimi  koncernami lepiej działa mechanizm zgłaszania niepożądanych treści. Reakcja następuje w 24 godziny – podkreślał Adam Bodnar.

 

 

Namiot Praw Człowieka Rzecznika Praw Obywatelskich na Pol’and’Rock Festival - transmisja z debat

Data: Od 2019-07-31 do 2019-08-03

#konsTYtucJA

Rzecznik Praw Obywatelskich i przedstawiciele jego Biura będą obecni na Festiwalu Pol’and’Rock w Kostrzynie nad Odrą. Namiot Praw Człowieka będzie otwarty w dniach 31 lipca – 3 sierpnia.

Najważniejsze wydarzenia w których będzie brał udział Rzecznik Praw Obywatelskich dr Adam Bodnar:

1 sierpnia (czwartek) w namiocie warsztatowym ASP Rzecznik Praw Obywatelskich poprowadzi debatę Być sobą – porozmawiajmy o transpłciowości.

1 sierpnia (czwartek) w Namiocie Praw Człowieka gościem specjalnym Rzecznika Praw Obywatelskich będzie prof. Wojciech Sadurski polski prawnik, filozof, politolog, profesor nauk prawnych, profesor Europejskiego Instytutu Uniwersyteckiego we Florencji, profesor Uniwersytetu w Sydney, profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Warszawskiego, publicysta, komentator polityczny.

2 sierpnia (piątek) w namiocie warsztatowym ASP Rzecznik Praw Obywatelskich otworzy  debatę Wolność słowa, pluralizm, demokracja.

2 sierpnia (piątek) reprezentacja Biura Rzecznika Praw Obywatelskich z Rzecznikiem Praw Obywatelskich na czele rozegra z przedstawicielami drużyn piłkarskich, artystów mecz honorowy w ramach  Antyrasistowskich Mistrzostw Polski w Piłce Nożnej, organizowanego corocznie przez Stowarzyszenie „Nigdy więcej”.

3 sierpnia (sobota) w namiocie warsztatowym ASP Rzecznik Praw Obywatelskich poprowadzi debatę Mity i fakty – Patologiczne treści w internecie.

Z Rzecznikiem Praw Obywatelskich będzie można też spotkać się i porozmawiać w ciągu dnia w Namiocie Praw Człowieka RPO.

 

Program imprez w ramach Namiotu Praw Człowieka

 

Środa, 31 lipca 2019 r.

11.00 – 12.00 – Jak może pomóc Rzecznik Praw Obywatelskich - rozmowa o kompetencjach i podejmowanych inicjatywach – warsztat, Biuro RPO

12.00 – 13.00 – Rozmowa na bazie konkursu na wiedzę na temat: Konstytucja RP w życiu codziennym - pracownicy BRPO

13.30 – 14.30 – Democracy Cake To gra edukacyjna stworzona przez norweską organizację The Rafto Foundation for Human Rights i przekazana FED-owi do adaptacji i wykorzystania w Polsce. „Democracy Cake” jest grą, w którą mogą grać zarówno dorośli jak i młodzież. Gra pozwala nie tylko na osobistą i grupową refleksję nad istotą demokracji, ale także na myślenie o możliwych odpowiedziach na stojące przed demokratycznymi społeczeństwami wyzwania.

Uwaga! Gra jest prowadzona w języku angielskim i potrzeba się w nią zaangażować na 45-60 minut, ale na pewno warto!

15.00 – 16.30 – Warsztat „ Inny, czyli jaki ?”  warsztat ma dostarczyć rzetelnej wiedzy i tym samym dokonać zmiany istniejących stereotypów dotyczących oceny przydatności społecznej osób chorujących psychicznie i z zaburzeniami psychicznymi. Warsztaty prowadzone przez osoby z doświadczeniem kryzysu psychicznegoStowarzyszenie Na Drodze Ekspresji, Pomorska Koalicja na Rzecz Zdrowia Psychicznego

17.00 – 18.30 – warsztaty języka migowego – Spółdzielnia socjalna „FADO”

18.30 – 20.00 – Tańce integracyjnenauka tańców opracowanych na podstawie figur i motywów tanecznych różnych narodów – to zatańczy każdy, taniec zbliża i zaciera różniceDariusz Supeł, Biuro RPO

 

Czwartek, 1 sierpnia 2019 r.

10.30 – 11.30 – YouTube, który chcesz oglądaćPrawdopodobnie każdy z uczestników Festivalu czerpie informacje, bądź rozrywkę z oglądania filmów na YouTube. Możliwe, że robi to częściej niż z innych mediów, więc tylko od tego, w co klikamy zależy co będziemy oglądać. Czy ten serwis jest tylko by oglądać i biernie konsumować treści? Może chcesz zacząć jutubować? Może brakuje kanału, który byłby dla Ciebie idealny i nie pozostaje nic innego, niż samemu go stworzyć? - Karol Paciorek, youtuber

11.30 – 13.00 – Ucieczka od demokracji. Jak być obywatelką/-em w czasach pop-politykiW czasach wielu prawd, cynizmu polityków i globalnego sukcesu populistycznych haseł wiele osób zaczyna wątpić w demokrację, tracąc zarazem wiarę w polityków i politykę. Część z nas próbuje działać niezależnie, w pracy, w sieci, w organizacjach pozarządowych, jednak wydaje się, że nasz wpływ na losy świata pozostaje ograniczony. Interes społeczny staje się pojęciem coraz bardziej mętnym i nie jest reprezentowany. Jakie mechanizmy decydują o tym, że tracimy wiarę w możliwość wpływu i zmiany? Dlaczego tak często u władzy widzimy ludzi, którym nie ufamy i z których decyzjami się nie zgadzamy? Jaka przyszłość czeka demokracje,  w których żyjemy i kto o tej przyszłości decyduje? - dr Roland Zarzycki, Collegium Civitas

13.00 – 14.00 – Narkotyki, za co i jak możesz prawnie odpowiadać?warsztat z odpowiedziami na wszelkie pytania, mec. Bogumił Zygmont

14.00 – 15.00 – Zostań algorytmem FacebookaNie wyobrażasz sobie życia bez Instagrama? A może używasz tylko Messengera, a na Facebooku pojawiasz się sporadycznie? Nawet bardzo ostrożni użytkownicy mediów społecznościowych zostawiają za sobą wyraźne ślady. Podczas warsztatów sam wcielisz się w rolę algorytmu, który decyduje o tym, jakie treści podsunie Ci ulubiona aplikacjawarsztaty Fundacji Panoptykon

15.00 -16.30 – Master Class… - spotkanie – warsztat z prof. Wojciechem Sadurskim - polski prawnik, filozof, politolog, profesor nauk prawnych, profesor Europejskiego Instytutu Uniwersyteckiego we Florencji, profesor Uniwersytetu w Sydney, profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Warszawskiego, publicysta, komentator politycznyspotkanie prowadzi Adam Bodnar, Rzecznik Praw Obywatelskich

 

16.30 – 18.00 – Duchowość dawniej i dziś. Pozareligijne wymiary duchowościDziś wiele osób żyjących w świecie Zachodu dystansuje się coraz bardziej od religii, nadal uważając się za „osoby duchowe”. „Nie jestem religijny, ale mam swoją własną duchowość”. Wzrasta liczba ludzi, którzy mówią o wierze „na swój własny sposób”. Obejmuje ona współcześnie również obszary dalekie od religii i może realizować się m.in. w sztuce, specyficznej diecie, sporcie, rozwoju osobistym, aż po świat mediów, także elektronicznych - dr Agnieszka Bukowska, Collegium Civitas

18.00 – 18.30 – Jak prawo międzynarodowe pomaga chronić środowisko w Polsce i w którym miejscu polskie sądy niekoniecznie się z tym zgadzają – Małgorzata Kwiędacz-Palosz, ClientEarth (Prawnicy dla Ziemi)

18.30 – 20.00 – Warsztat „ Inny, czyli jaki ?”  warsztat ma dostarczyć rzetelnej wiedzy i tym samym dokonać zmiany istniejących stereotypów dotyczących oceny przydatności społecznej osób chorujących psychicznie i z zaburzeniami psychicznymi. Warsztaty prowadzone przez osoby z doświadczeniem kryzysu psychicznegoStowarzyszenie Na Drodze Ekspresji, Pomorska Koalicja na Rzecz Zdrowia Psychicznego

 

Piątek, 2 sierpnia 2019 r.

10.00 – 11.00 – warsztaty języka migowego – Spółdzielnia socjalna „FADO”

11:00 - 12:30 – Warsztat „ Inny, czyli jaki ?”  warsztat ma dostarczyć rzetelnej wiedzy i tym samym dokonać zmiany istniejących stereotypów dotyczących oceny przydatności społecznej osób chorujących psychicznie i z zaburzeniami psychicznym. Warsztaty prowadzone przez osoby z doświadczeniem kryzysu psychicznegoStowarzyszenie Na Drodze Ekspresji, Pomorska Koalicja na Rzecz Zdrowia Psychicznego

12.30 – 14.00 – Życie uczuciowe mózguCzy miłość to stan niemożliwy do opisania słowami czy może 2-fenyloetylomina, której obecność w zakamarkach mózgu wiąże się ze stanem zakochania? Czy orientacja seksualna to wolny wybór czy rezultat wielkości podwzgórza - mózgowego regulatora procesów organicznych? Czy przywiązanie to ponadmaterialne uczucie bliskości czy może jedynie wynik działania oksytocyny w mózgu? Czy to prawda, że rozum i serce toczą ze sobą odwieczny spór, w którym człowiek jest niczym marionetka w rękach większych od niego sił czy?  Między innymi na te pytania spróbujemy odpowiedzieć wraz z uczestnikami festiwalu Pol-and-Rock, odsłaniając tajniki mózgu ogarniętego uczuciemdr Adam Zemełka, Collegium Civitas

14.00 – 15.00 – Democracy Cake To gra edukacyjna stworzona przez norweską organizację The Rafto Foundation for Human Rights i przekazana FED-owi do adaptacji i wykorzystania w Polsce. „Democracy Cake” jest grą, w którą mogą grać zarówno dorośli jak i młodzież. Gra pozwala nie tylko na osobistą i grupową refleksję nad istotą demokracji, ale także na myślenie o możliwych odpowiedziach na stojące przed demokratycznymi społeczeństwami wyzwania.

Uwaga! Gra jest prowadzona w języku angielskim i potrzeba się w nią zaangażować na 45-60 minut, ale na pewno warto!

14.00 – 14.30 – Klimatyczne bingo, czyli „ocieplenie klimatu to ściema” Jakie są Wasze ulubione mity dotyczące zmian klimatu? Na pewno znajdziecie je, i wiele innych, na karcie do gry w Klimatyczne Bingo! Podczas gry poznacie argumenty sceptyków klimatycznych, dowiecie się, ile jest w nich prawdy i jak przekonać nieprzekonanych do swoich racji. Przy okazji zapraszamy na pokaz krótkiego filmu dokumentalnego „The Lost Seasons” – historii dwóch muzyków, którzy stworzyli nową wersję Czterech Pór Roku A. Vivaldiego, dostosowaną do aktualnych realiów klimatycznychFundacja ClientEarth Prawnicy dla Ziemi

15.00 – 16.00 –  Dlaczego w Internecie najlepiej klikają się fake newsy i click baity? Jak odróżnić opinię od faktu? Skąd czerpać sprawdzone informacje? Poćwicz z nami krytyczne myślenie!warsztaty Fundacja Panoptykon

16.00 – 17.00 – YouTube, który chcesz oglądaćPrawdopodobnie każdy z uczestników Festivalu czerpie informacje, bądź rozrywkę z oglądania filmów na YouTube. Możliwe, że robi to częściej niż z innych mediów, więc tylko od tego, w co klikamy zależy co będziemy oglądać. Czy ten serwis jest tylko by oglądać i biernie konsumować treści? Może chcesz zacząć jutubować? Może brakuje kanału, który byłby dla Ciebie idealny i nie pozostaje nic innego, niż samemu go stworzyć?Karol Paciorek, youtuber

17.00 – 17.30 – Dziki Speed Dating – czy wiesz czemu wilk tak wyje w księżycową noc? – Jak wysoko skacze łoś, dlaczego niektóre żubry mają imiona i ile jest prawdy w bajce o Czerwonym Kapturku? Wszystkie nurtujące Was pytania dotyczące łosi, żubrów i wilków będziecie mogli zadać samym zainteresowanym podczas sesji speed datingu. Przyjdź i przekonaj się, czy półtorej minuty wystarczy, żeby poznać gatunek inny niż Homo sapiens. – Fundacja ClientEarth Prawnicy dla Ziemi

18.00 – 19.00 – Za co odpowiada nieletni, jakie są jego prawa?warsztat z odpowiedziami na wszelkie pytania, z wiedzą niezbędną na Woodstockumec. Bogumił Zygmont

19.00 – 21.30 – Symulacja rozprawy sądowej (karna)uczestnicy są współodpowiedzialni za powodzenie przedsięwzięcia, angażują w nie swoje różne talenty – wiedzę, pomysłowość, doświadczenia, umiejętności aktorskie i wiele innych. Jedynie rola sędziego jest pełniona przez zawodowego sędziego, natomiast w rolę pozostałych uczestników  procesu (świadków, oskarżonego, ławników) wcielają się uczestnicy warsztatu. Umożliwia to zapoznanie się z praktycznymi kwestiami dotyczącymi uczestnictwa w rozprawie (np. obowiązku zeznawania prawdy przez świadka) bez faktycznego ponoszenia konsekwencji ich nieznajomościsędzia Arkadiusz Krupa

 

Sobota, 3 sierpnia 2018 r.

10.00 – 11.30 – Symulacja rozprawy sądowej (cywilna)uczestnicy są współodpowiedzialni za powodzenie przedsięwzięcia, angażują w nie swoje różne talenty – wiedzę, pomysłowość, doświadczenia, umiejętności aktorskie i wiele innych. Jedynie rola sędziego jest pełniona przez zawodowego sędziego, natomiast w rolę pozostałych uczestników  procesu (świadków, oskarżonego, ławników) wcielają się uczestnicy warsztatu. Umożliwia to zapoznanie się z praktycznymi kwestiami dotyczącymi uczestnictwa w rozprawie (np. obowiązku zeznawania prawdy przez świadka) bez faktycznego ponoszenia konsekwencji ich nieznajomościsędzia Arkadiusz Krupa

11.30 – 12.30 – warsztaty języka migowego – Spółdzielnia socjalna „FADO

14:00 - 15:00 Czy sondaże wyborcze kłamią? - Sondaże wyborcze stały się współczesnym miernikiem nastrojów społecznych. W odbiorze części opinii publicznej są one jednak odbierane negatywnie, jako nieskuteczny sposób przewidywania przyszłości. Czym jest sondaż społeczny? Czym różni się sondaż wyborczy od innych podobnych tego typu badań? Czy sondaże społeczne są najlepszą metodą przewidywania wyników wyborów? Na te i inne pytania spróbujemy wspólnie odpowiedzieć ze słuchaczami podczas wykładu pt. "Czy sondaże wyborcze kłamią?". - Dr Paweł Maranowski, Collegium Civitas

14.30 – 15.30 – Democracy Cake To gra edukacyjna stworzona przez norweską organizację The Rafto Foundation for Human Rights i przekazana FED-owi do adaptacji i wykorzystania w Polsce. „Democracy Cake” jest grą, w którą mogą grać zarówno dorośli jak i młodzież. Gra pozwala nie tylko na osobistą i grupową refleksję nad istotą demokracji, ale także na myślenie o możliwych odpowiedziach na stojące przed demokratycznymi społeczeństwami wyzwania.

Uwaga! Gra jest prowadzona w języku angielskim i potrzeba się w nią zaangażować na 45-60 minut, ale na pewno warto!

14.00 – 14.30 – Klimatyczne bingo, czyli „ocieplenie klimatu to ściema” Jakie są Wasze ulubione mity dotyczące zmian klimatu? Na pewno znajdziecie je, i wiele innych, na karcie do gry w Klimatyczne Bingo! Podczas gry poznacie argumenty sceptyków klimatycznych, dowiecie się, ile jest w nich prawdy i jak przekonać nieprzekonanych do swoich racji. Przy okazji zapraszamy na pokaz krótkiego filmu dokumentalnego „The Lost Seasons” – historii dwóch muzyków, którzy stworzyli nową wersję Czterech Pór Roku A. Vivaldiego, dostosowaną do aktualnych realiów klimatycznychFundacja ClientEarth Prawnicy dla Ziemi

15.30 – 16.30 – Co wiesz o prawie?konkurs prawniczy i rozmowa z sędzią, do wygrania ciekawe nagrody książkowe – prowadzenie: sędzia Arkadiusz Krupa

16.30 – 18.00 –  Warsztat „ Inny, czyli jaki ?”  warsztat ma dostarczyć rzetelnej wiedzy i tym samym dokonać zmiany istniejących stereotypów dotyczących oceny przydatności społecznej osób chorujących psychicznie i z zaburzeniami psychicznymi. Warsztaty prowadzone przez osoby z doświadczeniem kryzysu psychicznegoStowarzyszenie Na Drodze Ekspresji, Pomorska Koalicja na Rzecz Zdrowia Psychicznego

18.00 – 18.30 – Dziki Speed Dating – czy wiesz czemu wilk tak wyje w księżycową noc? – Jak wysoko skacze łoś, dlaczego niektóre żubry mają imiona i ile jest prawdy w bajce o Czerwonym Kapturku? Wszystkie nurtujące Was pytania dotyczące łosi, żubrów i wilków będziecie mogli zadać samym zainteresowanym podczas sesji speed datingu. Przyjdź i przekonaj się, czy półtorej minuty wystarczy, żeby poznać gatunek inny niż Homo sapiens sapiens. – Fundacja ClientEarth Prawnicy dla Ziemi

18.30 – 19.30 – Tańce integracyjnenauka tańców opracowanych na podstawie figur i motywów tanecznych różnych narodów – to zatańczy każdy, taniec zbliża i zaciera różniceDariusz Supeł, Biuro RPO

 

 

Debaty Rzecznika Praw Obywatelskich w Namiocie warsztatowym ASP

Czwartek, 1 sierpnia 2019 r.

10.00 – 11.30 Być sobą – porozmawiajmy o transpłciowości – debatę prowadzi Adam Bodnar, Rzecznik Praw Obywatelskich. W debacie uczestniczą m.in.:

  • Agnieszka Frączek, terapeutka, 
  • Prof. Danuta Uryga, członkini Stowarzyszenia My Rodzice, mama transpłciowego dziecka
  • Marek Urbaniak, prawnik, przedstawiciel społeczności osób transpłciowych

Transmisja online: https://www.youtube.com/watch?v=CW49OfupjYc

 

Piątek, 2 sierpnia 2019 r.

13.00 – 14.30 Wolność słowa, pluralizm, demokracjadebatę otworzy Adam Bodnar, Rzecznik Praw Obywatelskich. Uczestnicy debaty:

  • prof. Wojciech Sadurski, University of Sydney
  • dr Marcin Walecki, Biuro Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka OBWE
  • Moderatorka: adw. Paulina Kieszkowska-Knapik, „Wolne Sądy”

Transmisja online: https://www.youtube.com/watch?v=5L-9fJDPDuA

 

Sobota, 3 sierpnia 2019 r.

10.00 – 11.30 Mity i fakty – Patologiczne treści w internecie – debatę prowadzi Adam Bodnar, Rzecznik Praw Obywatelskich. Uczestnicy debaty m.in.:

  • Maciek Budzich – bloger
  • Karol Paciorek - youtuber
  • Aleksandra Żyłkowska – psycholog, SWPS

Transmisja online: https://www.youtube.com/watch?v=6kUQjUm0WEI

 

Namiot Praw Człowieka na Festiwalu Open’er w Gdyni

Data: Od 2019-07-04 do 2019-07-05
  • Namiot Praw Obywatelskich jest prowadzony wspólnie z Okręgową Rada Adwokacką w Warszawie oraz ze Stowarzyszeniem Sędziów Polskich Iustitia.
  • Zapraszamy do naszego namiotu w dniach 3-6.07. w godz. 16:00 – 22:00.

Debaty „Mity I Fakty …” prowadzone przez Rzecznika Praw Obywatelskich  w przestrzeni „Let’s Talk”

Czwartek, 4 lipca, godz. 18.30 – Let’s Talk

Mity i fakty – Nasze prawo do przyszłości – Rzecznik Praw Obywatelskich zaprasza do debaty o stanie środowiska naturalnego, o tym, co mu szkodzi i co może je uratować przed dalszą degradacją. Będziemy rozmawiać o zmianach klimatycznych, smogu, zaniku terenów zielonych w miastach, niezrównoważonym rozwoju infrastruktury komunikacyjnej a także rosnącym problemie z recyclingiem odpadów komunalnych – zwłaszcza tych plastikowych. Chcemy Was pobudzić do myślenia o czystym środowisku jako o wartości, o którą każdy może walczyć – czy za pomocą środków prawnych, czy poprzez zmianę codziennych nawyków i stylu życia. Debatę poprowadzi Rzecznik Praw Obywatelskich Adam Bodnar. 

Rozmówcy:

  • dr hab. Adam Bodnar – Rzecznik Praw Obywatelskich – moderator debaty
  • Ewa Rewers – przedstawicielka Młodzieżowego Strajku Klimatycznego.
  • Agnieszka Warso-Buchanan – ClientEarth (Prawnicy dla Ziemi) – jest radcą prawnym w zespole Clean Air, gdzie zajmuje się kwestiami związanymi z litygacją strategiczną w obszarze jakości powietrza w krajach Unii Europejskiej. Przed rozpoczęciem pracy w ClientEarth pracowała m.in. w warszawskich sądach oraz współpracowała z adwokatami z Brick Court Chambers i międzynarodowymi kancelariami prawnymi w Londynie. Ukończyła Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego oraz Queen Mary, University of London (LL.M.). W roku 2008 złożyła egzamin sędziowski, po ukończeniu aplikacji sądowej.
  • Jacek Januszko – prezenter telewizyjny, producent i reżyser przez 9 lat związany telewizją muzyczną 4fun.tv, a dziś znany z Instagrama angażujący się w stworzenie świata bez plastiku, autor profilu AleBezPlastiku.
  • Edwin Bendyk – absolwent Wydziału Chemii Uniwersytetu Warszawskiego. Podczas studiów działał w niezależnych ruchach studenckich, był redaktorem studenckich pism drugiego obiegu, w tym związanych z Niezależnym Zrzeszeniem Studentów„Miś” i „Grizzly”. Pracował jako dziennikarz m.in. tygodnika „Nowoczesność”, Polskiej Agencji Informacyjnej, „Życia Warszawy”, „Wiedzy i Życia”. Obecnie związany z tygodnikiem „Polityka”, gdzie jest publicystą działu naukowego. Zajmuje się problematyką cywilizacyjną, kwestiami modernizacji, ekologii i rewolucji cyfrowej. Publikuje także w tygodniku „Computerworld”, „Res Publice Nowej”, „Przeglądzie Politycznym”, magazynie „Mobile Internet”, „Krytyce Politycznej” i „Dzienniku Opinii”. Jest także nauczycielem akademickim, wykłada w Collegium Civitas, gdzie kieruje Ośrodkiem Badań nad Przyszłością, a także w Centrum Nauk Społecznych PAN. Został też członkiem rady Fundacji Nowoczesna Polska oraz rady programowej Zielonego Instytutu.
  • Barbara Jędrzejczyk – aktywistka miejska - Od urodzenia związana z Targówkiem i Bródnem. Przez ostatnie kilka lat pracowała w organizacjach pozarządowych. Jest również licencjonowaną przewodniczką po Warszawie. Chce, żeby Warszawa była miastem wolnym od smogu i chaosu przestrzennego, z infrastrukturą przyjazną dla pieszych.

 

Piątek, 5 lipca, godz. 18.30 – Let’s Talk

Mity i fakty – Edukacja seksualna – Edukacja seksualna to ostatnio bohaterka licznych dyskusji, źródło wielu  kontrowersji, a tym samym temat rodzący pytania i niejasności. Co tak właściwie oznacza i co obejmuje? Czy jest, czy będzie i czy powinna być obowiązkowa? Jakie są jej pozytywne a jakie negatywne skutki? Co tak naprawdę zawierają słynne już standardy WHO? I wreszcie – co i dlaczego w obszarze edukacji seksualnej postuluje Rzecznik Praw Obywatelskich?  

Do odpowiedzi na te i inny pytania zaprosiliśmy ekspertki i ekspertów tematu, którzy zmierzą się ze społecznymi wątpliwościami co do edukacji seksualną i pomogą rozróżnić co jest mitem a co faktem. Debatę poprowadzi Rzecznik Praw Obywatelskich Adam Bodnar. 

Rozmówcy:

  • dr hab. Adam Bodnar – Rzecznik Praw Obywatelskich – moderator debaty
  • dr Paloma Cuchi – Przedstawicielka i Dyrektorka Biura Światowej Organizacji Zdrowia w Polsce. Posiada 26 doświadczenia zawodowego w tematyce zdrowia – w ujęciu publicznym, w tym w systemie ONZ, prywatnym i społecznym, zarówno na poziomie lokalnym, jak i regionalnym i globalnym. Obecną funkcję pełni od 15 października 2018 r, wcześniej pełniła funkcję przedstawicielki PAHO/WHO w Republice Chile oraz obejmowała różne kierownicze stanowiska w WHO, PAHO, UNAIDS oraz UNITAID.  Jest absolwentką Medycyny i Chirurgii Wydziału Medycznego Uniwersytetu w Saragossie oraz magistrem kierunku Zdrowie Publiczne uczelni John’s Hopkins Bloomberg School of Public Health w Baltimore.
  • Patrycja Wonatowska – Instytut Pozytywnej Seksualności – Absolwentka Wyższej Szkoły Pedagogicznej ZNP (pedagogika – edukacja zdrowotna i profilaktyka uzależnień). Edukatorka seksualna, w tym ds. HIV/AIDS. Ukończyła studia podyplomowe z zakresu seksuologii klinicznej. Terapeutka w nurcie Terapii Skoncentrowanej na Rozwiązania. Studentka psychologii. Uczestniczyła w licznych kursach z zakresu edukacji seksualnej i seksuologii, np. „SAR: Sexual Attitude Reassessment and Restructuring” prowadzonego przez SexCoachU dr Patti Britton i dr Roberta Dunlapa.
  • Katarzyna Banasiak – Grupa Edukatorów Seksualnych Ponton – w Grupie Ponton od 2014 roku. Zajmuje się m.in. prowadzeniem warsztatów w szkołach, odpowiadaniem na pytania młodzieży na forum poradniczym, na stronie na Facebooku; edukowaniem na festiwalach muzycznych takich jak Open’er Festival i Woodstock, a także reprezentowaniem grupy w mediach, na konferencjach naukowych i panelach dyskusyjnych. Ceni holistyczne podejście do edukacji seksualnej, które podkreśla odpowiedzialność i wzajemny szacunek w relacjach międzyludzkich, a także asertywność i umiejętność stawiania granic.

 

Aktywności stałe Biura Rzecznika Praw Obywatelskich i Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie

Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich – codziennie w godz. 16.00–22.00

  1. Masz problem z urzędem? Zatrzymała Cię niesłusznie policja? – przyjdź, porozmawiaj z pracownikiem Biura Rzecznika Praw Obywatelskich, dowiedz się, w czym i jak możemy Ci pomóc – codziennie, godz. 17.00 – 20.00
  2. Odmówiono Ci Twojego prawa, naruszono Twoja godność? – rozmowa o Twoich prawach na przykładzie rozwiązywania wziętych z życia przykładów – (pracownicy BRPO):
    • prawa człowieka,
    • dyskryminacja,
    • cudzoziemcy,
    • mowa nienawiści
  3. Quizy, konkursy, gry – zapraszamy do rozwiazywania ciekawych i prostych konkursów na tematy praw człowieka, antydyskryminacji, osób z niepełnosprawnościami, itp.
  4. "Democracy Cake” to gra, która pobudza do myślenia o demokracji. Opracowana przez norweską Fundację Rafto od niedawna dostępna jest również w Polsce, gdzie promuje ją Fundacja Edukacja dla Demokracji. W trakcie rozgrywki w "Democracy Cake" - wraz z innymi graczami - wspólnie zbudujesz swoje państwo, a następnie zdecydujesz w jaki sposób uczynić je demokratycznym. To okazja, by sprawdzić czy wszyscy rozumiemy demokrację w podobny sposób" – prowadzący: Tadeusz Rudzki, stowarzyszenie Edukacja dla Demokracji - Dwa razy dziennie 4 i 5 lipca
  5. Codziennie działania w naszym namiocie będą komentowane dowcipnymi rysunkami sędziego Arkadiusza Krupy

Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie – codziennie w godz. 16.00–22.00

  1. Porady prawne – możliwości skonsultowania swoich wątpliwości prawnych z adwokatem;
  2. Quizy prawne z nagrodami:
  • wizerunek adwokata w filmie;
  • mini konkurs z wiedzy na temat podstawowych przepisów prawnych;
  • "zabawne" sprawy sądowe i ich skutki w sferze społecznej (np. ogromne odszkodowanie za oblanie się ciepłą herbatą w McDonalds albo równie wysokie od firmy produkującej auta za niewskazanie w instrukcji, że po włączeniu autopilota nie można iść spać na autostradzie.

Aktywności godzinowe:

Środa, 3 lipca

  • 17.00 – 20.00 – udzielanie informacji prawnej, rozmowy o problemach, w których może pomóc Rzecznik Praw Obywatelskich – Ziemowit Ziółkowski, prawnik Przedstawicielstwa RPO w Gdańsku,
  • 18.00 – 19.30 – Prawa osób zatrzymanych – mini wykłady, adw. Marta Tomkiewicz i adw. Paweł Murawski
  • 19.30 – 20.30 – Mity i fakty – Czy rzecznik jest dla Ciebie? W jakich sprawach  może pomóc Rzecznik Praw Obywatelskich – rozmowa o kompetencjach i podejmowanych inicjatywach – warsztat, prowadzenie: pracownicy BRPO
  • 20.30 – 22.00 – Symulacja rozprawy sądowej (karna) – uczestnicy są współodpowiedzialni za powodzenie przedsięwzięcia, angażują w nie swoje różne talenty – wiedzę, pomysłowość, doświadczenia, umiejętności aktorskie i wiele innych. Jedynie rola sędziego jest pełniona przez zawodowego sędziego, natomiast w rolę pozostałych uczestników  procesu (świadków, oskarżonego, ławników) wcielają się uczestnicy warsztatu. Umożliwia to zapoznanie się z praktycznymi kwestiami dotyczącymi uczestnictwa w rozprawie (np. obowiązku zeznawania prawdy przez świadka) bez faktycznego ponoszenia konsekwencji ich nieznajomości – sędzia Arkadiusz Krupa

Czwartek, 4 lipca

  • 16.00 – 17.00 – prezentacja książki i wywiad z Krystianem Markiewiczem oraz quiz „Co wiesz o swoich prawach obywatelskich i konsumenckich?” – dobre rozwiązanie konkursu to szansa na ciekawe upominki raz książkę o Konstytucji. prowadzenie: sędziowie ze  Stowarzyszenia Sędziów Polskich Iustitia
  • 17.00 – 20.00 – udzielanie informacji prawnej, rozmowy o problemach, w których może pomóc Rzecznik Praw Obywatelskich – Łukasz Kuczyński, prawnik Przedstawicielstwa RPO w Gdańsku,
  • 17.00 – 18.00 – Democracy Cake to gra, która pobudza do myślenia o demokracji. Opracowana przez norweską Fundację Rafto od niedawna dostępna jest również w Polsce, gdzie promuje ją Fundacja Edukacja dla Demokracji. W trakcie rozgrywki w "Democracy Cake" – wraz z innymi graczami – wspólnie zbudujesz swoje państwo, a następnie zdecydujesz w jaki sposób uczynić je demokratycznym. To okazja, by sprawdzić czy wszyscy rozumiemy demokrację w podobny sposób" –  prowadzący: Tadeusz Rudzki, Stowarzyszenie Edukacja dla Demokracji Uwaga: Gra jest prowadzona w języku angielskim, potrzeba zaangażowania ok. godziny czasu
  • 18.00 – 19.30 – Prawa zwierząt i ochrona środowiska – mini wykłady, adw. Karolina Kuszlewicz i adw. Piotr Skorupski
  • 18.00 – 19.00 - Mity i fakty – co jest a co nie jest dyskryminacją – rozmowa oparta o autentyczne przypadki, rozwiązywane przez uczestników – prowadzenie: pracownicy BRPO
  • 19.30 – 20.30 – "Democracy Cake” to gra, która pobudza do myślenia o demokracji. Opracowana przez norweską Fundację Rafto od niedawna dostępna jest również w Polsce, gdzie promuje ją Fundacja Edukacja dla Demokracji. W trakcie rozgrywki w "Democracy Cake" – wraz z innymi graczami – wspólnie zbudujesz swoje państwo, a następnie zdecydujesz w jaki sposób uczynić je demokratycznym. To okazja, by sprawdzić czy wszyscy rozumiemy demokrację w podobny sposób"
    prowadzący: Tadeusz Rudzki, Stowarzyszenie Edukacja dla Demokracji Uwaga: Gra jest prowadzona w języku angielskim, potrzeba zaangażowania ok. godziny czasu
  • 20.30 – 22.00 – Przeciw mowie nienawiści” – debata i warsztaty mające na celu wskazanie skutków hejtu, jak odróżnić krytykę od mowy nienawiści, wykrywanie systemowej mowy nienawiści, środki prawne cywilne i karne przysługujące pokrzywdzonym, skuteczność w dochodzeniu praw. Połączenie debaty z praktyczną poradą, jak bronić się przed hejtem i jak reagować, jakie są środki prawne.
    prowadzący: Jolanta Jeżewska i Dorota Zabłudowska - Stowarzyszenie Sędziów Polskich Iustitia

Piątek, 5 lipca

  • 16.00 – 16.45 – Symulacja rozprawy sądowej (cywilna) – ochrona praw osobistych, przestępstwo z nienawiści, z udziałem sędziów oraz publiczności, z przygotowanym scenariuszem i omówieniem przysługującej ochrony praw. Umożliwia to zapoznanie się z praktycznymi kwestiami dotyczącymi uczestnictwa w rozprawie (np. obowiązku zeznawania prawdy przez świadka) bez faktycznego ponoszenia konsekwencji ich nieznajomości –
    prowadzący: sędziowie ze Stowarzyszenia Sędziów Polskich: Tomasz Marczyński, Katarzyna Zawiślak Urszula Wicińska, Joanna Buczkowska-Prajs, Małgorzata Przybylska-Lewandowska, Jolanta Jeżewska.
  • 16.45 – 17.30 – Kawałek wolności, kawałek przyszłości – rozmowa o znaczeniu wolności indywidualnej i jej ograniczaniu w twórczości artystycznej i w życiu publicznym, jak ograniczenia praw obywatelskich ukształtują naszą przyszłość. Ułożymy piosenkę z uczestnikami warsztatów. W rozmowie wezmą udział goście: członkowie zespołu Kwiat Jabłoni Kasia Sienkiewicz i Jacek Sienkiewicz, zespół popowo- folkowy, występowali w grupie Hollow Quartet ( album Chodź ze mną) i wystąpili w telewizyjnym talent show Must Be the Music. Tylko muzyka. Do sierpnia 2018 ich debiutancki utwór Dziś późno pójdę spać zanotował dwa miliony wyświetleń w serwisie YouTube.
    prowadzący: sędzia Tomasz Marczyński, sędzia Katarzyna Zawiślak, Stowarzyszenie Sędziów Polskich Iustitia
  • 17.00 – 20.00 – udzielanie informacji prawnej, rozmowy o problemach, w których może pomóc Rzecznik Praw Obywatelskich – Anna Chmielecka, prawnik Przedstawicielstwa RPO w Gdańsku,
  • 17.30 – 19.30 – Mordowanie na ekranie – spotkanie z adw. Jackiem Dubois oraz quiz o prawie w filmie 
  • 19.30 – 20.30 – "Democracy Cake” to gra, która pobudza do myślenia o demokracji. Opracowana przez norweską Fundację Rafto od niedawna dostępna jest również w Polsce, gdzie promuje ją Fundacja Edukacja dla Demokracji. W trakcie rozgrywki w "Democracy Cake" – wraz z innymi graczami – wspólnie zbudujesz swoje państwo, a następnie zdecydujesz w jaki sposób uczynić je demokratycznym. To okazja, by sprawdzić czy wszyscy rozumiemy demokrację w podobny sposób"
    prowadzący: Tadeusz Rudzki, Stowarzyszenie Edukacja dla Demokracji Uwaga: Gra jest prowadzona w języku angielskim, potrzeba zaangażowania ok. godziny czasu
  • 20.30 – 21.30 – Mity i fakty – cudzoziemcy, uchodźcy, migranci, mniejszości narodowe – co o nich wiemy? – rozmowa oparta o autentyczne przypadki, rozwiązywane przez uczestników – prowadzenie: pracownicy BRPO
  • 21.30 – 22.30 – "Democracy Cake” to gra, która pobudza do myślenia o demokracji. Opracowana przez norweską Fundację Rafto od niedawna dostępna jest również w Polsce, gdzie promuje ją Fundacja Edukacja dla Demokracji. W trakcie rozgrywki w "Democracy Cake" – wraz z innymi graczami – wspólnie zbudujesz swoje państwo, a następnie zdecydujesz w jaki sposób uczynić je demokratycznym. To okazja, by sprawdzić czy wszyscy rozumiemy demokrację w podobny sposób"
    prowadzący: Tadeusz Rudzki, Stowarzyszenie Edukacja dla Demokracji Uwaga: Gra jest prowadzona w języku angielskim, potrzeba zaangażowania ok. godziny czasu

Sobota, 6 lipca

  • 16.00 – 17.30 – – symulacja rozprawy sądowej (karna) – uczestnicy są współodpowiedzialni za powodzenie przedsięwzięcia, angażują w nie swoje różne talenty – wiedzę, pomysłowość, doświadczenia, umiejętności aktorskie i wiele innych. Jedynie rola sędziego jest pełniona przez zawodowego sędziego, natomiast w rolę pozostałych uczestników  procesu (świadków, oskarżonego, ławników) wcielają się uczestnicy warsztatu. Umożliwia to zapoznanie się z praktycznymi kwestiami dotyczącymi uczestnictwa w rozprawie (np. obowiązku zeznawania prawdy przez świadka) bez faktycznego ponoszenia konsekwencji ich nieznajomości – prowadzący: sędzia Arkadiusz Krupa
  • 17.00 – 20.00 – udzielanie informacji prawnej, rozmowy o problemach, w których może pomóc Rzecznik Praw Obywatelskich – Estera Tarnowska- Furche, prawnik Przedstawicielstwa RPO w Gdańsku,
  • 18.00 – 19.30 – quiz prawny – najzabawniejsze przepisy i orzeczenia – prowadzenie: adwokaci z Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie
  • 19.30 – 20.30 – Jak ograniczać swój ślad węglowy i nie zwariować (praktyczne porady z dyskusją o zasadności ich stosowania) – warsztat – prowadzenie: Milena Adamczewska, BRPO
  • 20.30 – 21.30 – Mity i fakty – moje prawa człowieka i moje prawa obywatela – o co powinniśmy zadbać, przykłady z życia – rozmowa oparta o autentyczne przypadki, rozwiązywane przez uczestników – prowadzenie: pracownicy BRPO

Kampania „Państwo bez tortur”. Szkolenie dla policjantów garnizonu kujawsko-pomorskiego zorganizowane przez Krajowy Mechanizm Prewencji Tortur BRPO

Data: 2019-06-19

Dlaczego osoby zatrzymane i osadzone w policyjnych Pomieszczeniach dla Osób Zatrzymanych należy traktować z szacunkiem? Jakich standardów postępowania z osobami pozbawionymi wolności należy dochować zgodnie z obowiązującym prawem krajowym i międzynarodowym? Dlaczego każdy zatrzymany powinien być zbadany przez lekarza? Jak pogodzić prawa człowieka i obowiązujące procedury?

Na te i wiele innych pytań odpowiedzi udzieli Aleksandra Osińska i Michał Żłobecki z Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur podczas odbywających się w dniach 18-19 czerwca 2019 r. szkoleń zorganizowanych przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Bydgoszczy. Szkoleniem objęci zostali funkcjonariusze garnizonu kujawsko-pomorskiego pełniący służbę w Policyjnej Izbie Dziecka w Bydgoszczy i w Pomieszczeniach dla Osób Zatrzymanych.

Począwszy od omówienia międzynarodowej definicji tortur i innych form nieludzkiego, poniżającego i okrutnego traktowania lub karania, prowadzący szkolenie przedstawili przypadki czynów uznanych za złe traktowanie przez Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasbourgu. Wyjaśnili także, jakie prawo w zakresie ochrony przed torturami obowiązuje w Polsce i dlaczego tak ważne jest, aby do kodeksu karnego wreszcie wpisać przestępstwo tortur. W dalszej kolejności przedstawiciele KMPT wskazali na rolę Rzecznika Praw Obywatelskich i Mechanizmu w zapobieganiu przejawom złego traktowania osób pozbawionych wolności, a także charakter przeprowadzanych wizytacji i czynności, które wykonują.

Obecni na szkoleniach policjanci wyrazili zainteresowanie tematyką spotkań. Wskazywali, z jakimi problemami muszą mierzyć się w czasie codziennej służby i jakie zmiany systemu pozwoliłyby im lepiej wykonywać swoją pracę. Uczestnicy pytali także, gdzie mogą zwrócić się o pomoc w przypadku, kiedy to ich prawa są łamane. Mówili o sytuacjach, w których pod wpływem fałszywego donosu miesiącami toczy się postępowanie wyjaśniające, które powoduje pogorszenie ich sytuacji życiowej. Sporo uwagi poświęcili także niedostatecznej obsadzie w PdOZ i problemów, które wynikają z umieszczaniem tam osób nietrzeźwych. Przedstawiciele KMPT wysłuchali uwag i sugestii zgromadzonych funkcjonariuszy mając na uwadze, że dialog i wspólne szukanie rozwiązań przedstawionych problemów skutkować będzie poprawą sytuacji osób pozbawionych wolności.

Szkolenie dla policjantów garnizonu kujawsko-pomorskiego odbyło się w ramach rozpoczętej w grudniu 2018 r. kampanii społecznej „Państwo bez tortur”, której celem jest podniesienie świadomości oraz budowanie kultury braku społecznej akceptacji dla stosowania tortur lub innych form złego traktowania. Kampania prowadzona jest w ramach działalności edukacyjnej Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur.

Porozumienie RPO z Okręgową Izbą Radców Prawnych w Warszawie

Data: 2019-06-18

Porozumienie o współpracy podpisali 18  czerwca 2019 r. rzecznik praw obywatelskich dr hab. Adam Bodnar oraz dziekan Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie Włodzimierz Chróścik. Będzie to miało praktyczny wymiar w zakresie bezpłatnej pomocy prawnej obywatelom.

Izba w 2018 r. powołała Radcowski Ośrodek Pomocy Pro Bono przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Warszawie. Jego celem jest udzielanie wsparcia osobom nieposiadającym pełnomocnika procesowego oraz potrzebującym kompleksowej i profesjonalnej pomocy prawnej. Współpraca obejmie propagowanie wiedzy nt. praw i wolności człowieka oraz działań na rzecz świadomości prawnej obywateli.

Współpraca obejmuje:

  • informowanie obywateli kierujących wnioski do Rzecznika o możliwości zwrócenia się do Ośrodka o udzielenie pomocy prawnej;
  •  informowanie osób zwracających się do Ośrodka o możliwości zwrócenia się do Rzecznika o podjęcie działań w sprawie w granicach określonych w ustawie o RPO oraz innych przepisach powszechnie obowiązujących;
  • współtworzenie materiałów informacyjnych dotyczących spraw najczęściej wpływających do Ośrodka, jak i do Rzecznika - o charakterze szczególnie ważnym społecznie; 
  • organizowanie cyklicznych spotkań  z udziałem Rzecznika lub jego zastępców z radcami prawnymi, poświęconych dyskusji nt. spraw systemowych pojawiających się w praktyce radców prawnych, a rozpatrywanych przez Rzecznika;
  • informowanie obywateli o infoliniach i telefonach pomocowych.

Jak seniorzy radzą sobie z nieprzyjazną ofertą firm i instytucji. Spotkanie w Biurze RPO

Data: 2019-06-18
  • Osoby starsze mają trudności w codziennym funkcjonowaniu wobec nieprzyjaznych rozwiązań architektonicznych czy aplikacji i serwisów internetowych
  • Dlaczego firmy lekceważą tak dużą grupę potencjalnych klientów, jak seniorzy
  • Co zrobić, by zmienić podejście firm na bardziej dostosowane do potrzeb i oczekiwań osób 65+
  • Na te pytania próbowano odpowiedzieć podczas spotkania w Biurze RPO 18 czerwca 2019 r.

Przedstawiciele firmy Bluehill Sp. z o.o. przeprowadzili badania, na których podstawie powstał raport nt. radzenia sobie osób starszych we współczesnym świecie.

Dotychczas seniorzy byli pomijani w badaniach swych potrzeb konsumenckich, a jest to grupa społeczna, która w najbliższych latach będzie stanowić dużą i ważną część odbiorców różnych produktów i usług. Można zaś stworzyć katalog tego, czego potrzebuje każdy klient, bez względu na wiek, płeć, czy status społeczny. To m.in.: indywidualne traktowanie, zaspokajanie potrzeb, szanowanie jego czasu, uczciwość, rozwiązywanie problemów, jasność komunikatu.

W badaniu pokazano trudności, jakie mają osoby starsze funkcjonując w istniejących rozwiązaniach architektonicznych, wyposażeniu wnętrz, korzystając z aplikacji i serwisów internetowych czy kontaktując się z młodymi pracownikami obsługi.

Głównymi uczestnikami projektu były osoby 65+ z całej Polski, które:

  • odwiedziły 3500 punktów sprzedaży i obsługi klienta,
  • zrobiły 5000 zdjęć,
  • wykonały 100 telefonów na infolinie różnych firm i instytucji,
  • wysłały 100 maili do różnych firm i instytucji,
  • przetestowały 16 aplikacji mobilnych i systemów transakcyjnych banków,
  • oceniły 30 serwisów internetowych firm oferujących produkty i usługi,
  • poświęciły ponad 400 godzin na rozmowy o problemach i ograniczeniach.

Wszystko to złożyło się na obraz seniora w codziennym życiu. Wyniki badań przedstawili Agata Skoczkowska i Krystian Krawczyk z Bluehill.

Podczas dyskusji zastanawiano się m.in., dlaczego firmy lekceważą tak dużą grupę potencjalnych klientów; jak to zmienić; na ile sami seniorzy są świadomi swoich potrzeb; co zrobić by zmienić podejście firm i instytucji na bardziej otwarte i przyjazne, a przede wszystkim - dostosowane do potrzeb i oczekiwań osób 65+.

W spotkaniu wzięli udział członkowie komisji ekspertów ds. osób starszych przy RPO, przedstawiciele Rad Seniorów, Uniwersytetów Trzeciego Wieku, naukowcy oraz pracownicy Biura RPO.

Kampania „Państwo bez tortur”. Szkolenie dla policjantów garnizonu podkarpackiego zorganizowane przez Krajowy Mechanizm Prewencji Tortur BRPO

Data: 2019-06-14

W dniach 13-14 czerwca 2019 r. ekspertki Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur – Aleksandra Osińska i Justyna Zarecka - przeprowadziły szkolenie zorganizowane przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Rzeszowie. W warsztatach wzięli udział funkcjonariusze z jednostek terenowych województwa podkarpackiego: naczelnicy wydziałów prewencji, naczelnicy Wydziału Konwojowego oraz funkcjonariusze pełniący służbę w Policyjnej Izbie Dziecka w Rzeszowie i w Pomieszczeniach dla Osób Zatrzymanych.

Prowadzące szkolenie omówiły międzynarodową definicję tortur, wskazali różnice między torturami oraz nieludzkim a poniżającym traktowaniem. Przedstawiły także genezę zakazu tortur oraz wszelkich form złego traktowania. Wskazywały jego podstawy prawne na gruncie międzynarodowym i krajowym. Wyjaśniły także, jakie prawo w zakresie ochrony przed torturami obowiązuje w Polsce i dlaczego tak ważne jest, aby zdefiniować przestępstwo tortur w kodeksie karnym. Ponadto przedstawicielki KMPT szczegółowo opowiedziały o roli Rzecznika Praw Obywatelskich i Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur w zapobieganiu przejawom złego traktowania osób pozbawionych wolności, a także opisali charakter przeprowadzanych wizytacji oraz czynności, jakie wykonują.

Druga część szkolenia dotyczyła minimalnych gwarancji prawnych, jakie chronią osoby zatrzymane przed torturami czy innymi formami złego traktowania. Prowadzące zainicjowały także dyskusję dotyczącą problemów systemowych, wysłuchując uwag funkcjonariuszy dotyczących tego, jakie zmiany systemu pozwoliłyby im lepiej wykonywać swoją pracę. Znaczna część dyskusji poświęcona została niedostatecznej obsadzie w PdOZ i problemom, które wynikają w związku z umieszczaniem tam osób nietrzeźwych. Uczestnikom szkolenia zaprezentowano również dobre praktyki zaobserwowane w wizytowanych przez KMPT jednostkach Policji.

Podsumowując szkolenie przedstawicielki KMPT podkreśliły, jak ważny jest dialog i wspólne szukanie rozwiązań przedstawianych problemów, które niewątpliwie wpłyną na poprawę sytuacji osób pozbawionych wolności.

Szkolenie dla policjantów garnizonu podkarpackiego odbyło się w ramach rozpoczętej w grudniu 2018 r. kampanii społecznej „Państwo bez tortur”, której celem jest podniesienie świadomości oraz budowanie kultury braku społecznej akceptacji dla stosowania tortur lub innych form złego traktowania. Kampania prowadzona jest w ramach działalności edukacyjnej Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur.

Symulacja procesu sądowego z uczniami w Złocieńcu z udziałem RPO

Data: 2019-06-12

RPO Adam Bodnar wziął udzial w Złocieńcu w symulacji procesu sądowego dla młodzieży szkolnej. Wzięło w niej udzial ponad 150 osob. Sprawa, ktorą inscenizowal sędzia Arkadiusz Krupa, dotyczyla stalkingu. Adam Bodnar wcielił się w role świadka - ojca, ktore dowiaduje się o kłopotach swojej nastoletniej córki, która stała się obiektem niechcianych zalotów rówieśnikow.

- Takie inscenizacje powinny byc elementem edukacji wszystkic mlodych Polakow. Nie zrozumiemy, jak dziala nasze państwo i jego wymiar sprawiedliwości, nie zrozumiemy, jak go poprawić, jesli nie zrozumiemy, jak to działa  - powiedzial Adam Bodnar. Sędzia Krupa dodał, że większość ludzi dowiaduje się o dzialaniu sądu, kiedy sami mają w nim sprawę. A to za późno, bo o dzialaniu sądu nie powinien dowiadywac się człowiek w stresie.

V Warszawskie Dni Różnorodności pod Honorowym Patronatem RPO

Data: Od 2019-06-10 do 2019-06-16

16 czerwca 2019 r.  w Parku Świętokrzyskim w centrum Warszawy odbył się festyn 5. Warszawskich Dni Różnorodności pod honorowym patronatem Rzecznika Praw Obywatelskich.

Był to finał trwających tydzień wydarzeń związanych z wielokulturowością i tolerancją  (warsztatów, debat, gier miejskich, pokazów filmów, wystaw etc.). 

W strefie NGO-sów można  było porozmawiać z przedstawicielami kilkunastu organizacji działających na rzecz różnorodności oraz zajmujących się wsparciem i pomocą m.in. migrantom i uchodźcom.

Można było też uczestniczyć w różnego rodzaju warsztatach. Dzieci miały swoją strefę zabaw. Na scenie występowały zespoły z różnych krajów.

Na festiwalu nie mogło zabraknąć także Biura RPO. Przy stoisku można było uzyskać informacje o działalności Rzecznika, otrzymać bezpłatną informację prawną lub wziąć udział w edukacyjnym konkursie dotyczącym uchodźców i migrantów zorganizowanym z okazji zbliżającego się Dnia Uchodźcy.

Wydarzenie zorganizowało Stowarzyszenie Na Rzecz Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego Pro Humanum w partnerstwie z Fundacją dla Somalii, Fundacją Ukraińskie Centrum Informacyjne FUCI oraz Fundacją Q. 

Kampania "Państwo bez tortur": Prawa osób nieletnich pozbawionych wolności. Szkolenie przeprowadzone przez przedstawiciela Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur

Data: 2019-04-24

Szkolenie w dużej mierze opierało się na wnioskach wynikających z wizytacji KMPT przeprowadzonych w Młodzieżowych Ośrodkach Wychowawczych w całym kraju.

Poza wskazaniem obszarów, które w dalszym ciągu wymagają poprawy, mowa była o zaobserwowanych dobrych praktykach i mocnych stronach wizytowanych placówek.

24 kwietnia 2019 r. Michał Żłobecki z zespołu Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur na zaproszenie Ośrodka Rozwoju Edukacji przeprowadził w Sulejówku szkolenie „Tortury, nieludzkie oraz poniżające traktowanie w prawie krajowym oraz międzynarodowym. Przeciwdziałanie stosowaniu tortur”. W warsztatach udział wzięli pracownicy Młodzieżowych Ośrodków Wychowawczych, jak również przedstawiciele instytucji zajmujących się doskonaleniem kadry pedagogicznej.

Opowiedział o roli Rzecznika Praw Obywatelskich i Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur w zapobieganiu stosowania przemocy wobec osób pozbawionych wolności, w tym nieletnich. Zaprezentował także rys historyczny i prawny dotyczący zakazu stosowania tortur oraz wszelkich form złego traktowania na gruncie międzynarodowym i krajowym, a także wskazał na różnice pomiędzy torturami, a nieludzkim oraz poniżającym traktowaniem.

Spotkanie stało się również okazją do przedyskutowania problemów o charakterze systemowym, a także planowanej ustawy o nieletnich. Krajowy Mechanizm Prewencji Tortur przygotował opinię do wspomnianego projektu, w którym odniósł się do planowanych zmian i konsekwencji ich wejścia w życie.

Szkolenie dla pracowników miejsc detencji dla osób nieletnich odbyło się w ramach rozpoczętej w grudniu 2018 r. kampanii społecznej „Państwo bez tortur”, której celem jest podniesienie świadomości oraz budowanie braku społecznej akceptacji dla stosowania tortur lub innych form złego traktowania. Kampania realizowana jest w ramach działalności edukacyjnej Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur.

Kampania „Państwo bez tortur”. Szkolenie dla policjantów garnizonu lubelskiego zorganizowane przez Krajowy Mechanizm Prewencji Tortur BRPO

Data: 2019-04-17
  • W warsztatach 17 kwietnia 2019 r. udział wzięli funkcjonariusze z jednostek terenowych województwa lubelskiego: naczelnicy wydziałów prewencji, a także naczelnicy  Wydziału Konwojowego, Kontroli, Kadr i Szkolenia KWP w Lublinie, Policyjnej Izby Dziecka oraz Sekcji Psychologów.
  • Szkolenie „Tortury, nieludzkie oraz poniżające traktowanie w prawie krajowym oraz międzynarodowym. Przeciwdziałanie stosowaniu tortur” zorganizowała Komenda Wojewódzką Policji w Lublinie.
  • Z punktu widzenia uczestników spotkania bardzo istotne okazały się informacje dotyczące praktycznego wymiaru wizytacji przeprowadzanych przez KMPT w miejscach detencji.

Justyna Zarecka i Michał Żłobecki z zespołu Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur tłumaczyli różnice pomiędzy torturami, a nieludzkim oraz poniżającym traktowaniem. Mówili, skąd historycznie wziął się zakaz tortur oraz wszelkich form złego traktowania. Wskazywali jego podstawy prawne  na gruncie międzynarodowym i krajowym.

Podawali przykłady z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, szczegółowo opowiedzieli o roli Rzecznika Praw Obywatelskich i Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur w zapobieganiu stosowania przemocy wobec osób pozbawionych wolności.

Druga części szkolenia dotyczyła minimalnych gwarancje prawnych, jakie chronią osoby zatrzymane przed torturami. Prowadzący szkolenie podawali autentyczne przykłady stosowania przemocy przez funkcjonariuszy policji – pokazują one, że tylko w pełni egzekwowalne uprawnienia są w stanie ustrzec zatrzymanych przed złym traktowaniem ze strony funkcjonariuszy policji lub innych służb.

Przedstawiciele KMPT zainicjowali ponadto dyskusję dotyczącą problemów systemowych, które często utrudniają traktowanie osób zatrzymanych w sposób zgodny ze standardami. Uczestnikom szkolenia zaprezentowano również dobre praktyki zaobserwowane w wizytowanych przez KMPT jednostkach Policji.  

Szkolenie dla policjantów garnizonu lubelskiego odbyło się w ramach rozpoczętej w grudniu 2018 r. kampanii społecznej „Państwo bez tortur”, której celem jest podniesienie świadomości oraz budowanie kultury braku społecznej akceptacji dla stosowania tortur lub innych form złego traktowania. Kampania prowadzona jest w ramach działalności edukacyjnej Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur.

Warsztaty dla osób starszych w Siemianowicach Śląskich

Data: 2019-03-20
  • Osoby starsze niestety wciąż niewystarczająco znają swoje prawa 
  • Bardzo często nawet nie zdają sobie sprawy, że ich prawa są łamane, a oni sami padają ofiarami dyskryminacji ze względu na wiek
  • Dlatego tak ważne dla tej grupy obywateli są spotkania warsztatowe, podczas których mogą dowiedzieć się o przysługujących im prawach, a także o możliwościach i formach składania skarg do Rzecznika Praw Obywatelskich

Temu właśnie były poświęcone warsztaty 20 marca 2019 r.  dla seniorów w Siemianowicach Śląskich. Na zaproszenie Ewy Kulisz z Parku Śląskiego, która jest także członkinią Komisji Ekspertów ds. Osób Starszych przy RPO, i we współpracy z Urzędem Miasta Siemianowice Śl., pracownicy Biura Rzecznika Praw Obywatelskich spotkali się z grupą 20 osób reprezentujących Siemianowicką Radę Seniorów i wolontariuszy Parku Śląskiego.

Po części teoretycznej dotyczącej kompetencji RPO i równego traktowania osób starszych przeprowadzono ćwiczenia z pisania wniosku do Rzecznika.

Uczestnicy podzieleni na kilka grup otrzymali przykłady naruszenia praw osób starszych, które mogły spotkać każdego z nich. Zadaniem seniorów najpierw było określenie, czy sprawą powinien zająć się Rzecznik. Jeśli odpowiedź była twierdząca,  kolejnym zadaniem było opisanie danego zdarzenia w formie wniosku (skargi) do RPO. Seniorzy ćwiczyli pisanie go w formie tradycyjnego listu, za pomocą internetowego formularza zgłoszeniowego. Można też było wyjaśnić wątpliwości i złożyć wniosek podczas spotkania z prawnikiem Wydziału Przyjęć Interesantów.

Uczestnicy pytali o przyszłość osób starszych w Polsce, mówili o trudnych i przykrych sytuacjach, z którymi się stykają. Prosili także o omówienie form dyskryminacji, w szczególności w zakresie prawa do ochrony zdrowia, zagadnień prawnych odnoszących się do spraw urzędowych oraz takich informacji, które przeciętny "Kowalski” ignoruje, a które dotyczą poprawy życia dużych grup społecznych. Dopytywali też o sposoby działania Rzecznika. Chcieli wiedzieć, czy jeśli nie wpłynie oficjalny wniosek od obywatela, to „kierując się swoją mądrością” Rzecznik zauważa i podejmuje sprawy osób samotnych, biednych i pozbawionych wsparcia.

Barbara Imiołczyk – dyrektorka Centrum Projektów Społecznych w Biurze RPO - przedstawiła też seniorom informacje o inicjatywach i pracach komisji ekspertów ds. osób starszych oraz o dobrych praktykach samorządów z różnych regionów Polski, które łatwo można zastosować także w innych miejscach.

Wszystkim uczestnikom warsztatów serdecznie dziękujemy za spotkanie, aktywny udział i interesujące pytania. W szczególności składamy podziękowania Paniom Ewie Kulisz z Parku Śląskiego i Elżbiecie Nieszporek, Pełnomocniczce ds. Organizacji Pozarządowych UM Siemianowice Śl.

Kolejne warsztaty dla seniorów odbędą się w Warszawie (w kwietniu) i Strzyżowie (woj. podkarpackie) w maju.

Odpowiedzi na pytania uczniów na spotkaniu w szkole nr 303 w Warszawie

Data: 2019-03-20

RZECZNIK I BIURO

Czy lubi Pan swoją funkcję?

Co do zasady tak. Rzecznik Praw Obywatelskich ma niezwykłe możliwości pomocy obywatelom a każda udana próba pomocy sprawia mi olbrzymią satysfakcję.

Czy Pan uważa, że jest Pan sławny?

Uważam, że urząd Rzecznika Praw Obywatelskich jest dość rozpoznawalny w przestrzeni publicznej – świadczy o tym liczba skarg, które wpływają do urzędu, ale także pewien szacunek organów państwa oraz pozycja ustrojowa – to, że jest wymieniony wprost w Konstytucji. Jeśli chodzi o zainteresowanie mediów, wydaje mi się, że także jest duże.

Jak się zostaje RPO ?

Rzecznikiem może być każdy obywatel polski wyróżniający się wiedzą prawniczą, doświadczeniem zawodowym oraz wysokim autorytetem ze względu na swe walory moralne i wrażliwość społeczną. Rzecznika powołuje Sejm za zgodą Senatu na wniosek Marszałka Sejmu albo grupy 35 posłów. W moim przypadku oprócz poparcia posłów i senatorów otrzymałem też mandat zaufania od ponad 60 organizacji pozarządowych, które przeprowadziły moją „kampanię” na ten urząd.

Ile razy można mieć kadencję RPO ?

Rzecznik Praw Obywatelskich jest wybierany na pięcioletnią kadencję z możliwością jednokrotnego ponownego wyboru. Wykształcił się jednak taki zwyczaj konstytucyjny, że każdy z poszczególnych rzeczników służył tylko jedną kadencję. Jest to o tyle ważne, że gdybym myślał o kandydowaniu na następną kadencję, prawdopodobnie nie mógłbym być całkowicie obiektywny i bezstronny - nie mogę podejmować działań w taki sposób, aby się przypodobać politykom. 

Ile lat jest Pan rzecznikiem?

Rozpocząłem kadencję 9 września 2015 r. sprawuję ją już więc prawie trzy i pół roku. Moja kadencja wygasa 9 września 2020 roku.  

Ile skarg dostaje Pan tygodniowo?

Ciężko powiedzieć, bo prowadzimy podsumowanie roczne. Jest to ponad 30 tys. nowych spraw, które co roku wpływają do Biura Rzecznika Praw Obywatelskich. Obsługą tych skarg zajmuje się Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich liczące ponad 300 osób, w tym 200 prawników.

https://www.rpo.gov.pl/pl/content/informacja-o-stanie-przestrzegania-wolnosci-i-praw-czlowieka-i-obywatela-w-2017-r

Jakie są Pana zarobki?

Zarobki rzecznika są  uregulowane ustawowo i wynoszą ok 15 tys. zł brutto, a więc są na poziomie sędziego Sądu Najwyższego czy szefów instytucji państwowych. Godne podkreślenia jest to, że Rzecznik Praw Obywatelskich nie może wykonywać żadnego innego zawodu, za wyjątkiem bycia profesorem uczelni wyższej .

Czy jest to ciężka praca? Jak trudno być RPO?

Trudno, bo praca jest stresująca, cechująca się stałą odpowiedzialnością – chodzi o to jakie decyzje się podejmuje. Żyjemy w epoce społeczeństwa informacyjnego, więc jeśli stracę kilka dni na reakcję, to tak jakbym zarzucił sprawę. Często sami obywatele nie zostawiają mi przestrzeni na reakcję, co skutkuje tym, że często sprawa może zdążyć się rozlać po mediach społecznościowych, zanim odpowiednio na nią zareaguję.

Dodatkowym problemem jest presja, także dziennikarska. Muszę odpowiedzieć od razu, ale aby to zrobić, powinienem się z daną sprawą dokładnie zapoznać w krótkim czasie. Poza tym muszę też być aktywny w mediach.

Stres jest związany także z hejtem– w momencie, kiedy pojawia się moja reakcja na dane wydarzenie, czy stanowisko, powoduje to reakcje tych, którzy się z nim nie zgadzają, noszącą czasem znamiona mowy nienawiści.

Z jakiej jest Pan partii?

Rzecznik Praw Obywatelskich jest niezależny i apolityczny, a to znaczy, że nie należy do żadnej partii. Musi taki być, żeby móc pomóc każdym obywatelom bez względu na ich poglądy polityczne. Nigdy nie należałem do żadnej partii politycznej i nie zamierzam w przyszłości, a mój związek z politykami jest wyłącznie taki, że w świetle obowiązującej Konstytucji RP to oni musieli mnie wybrać na urząd. 

NASZE PRAWA

Jakie jest najważniejsze prawo zapisane w Konstytucji?

Dla mnie bardzo istotne są prawa zapisane w rozdziale II Konstytucji RP. To tam opisane są prawa i wolności, które przysługują każdemu, nawet jeśli dana osoba nie jest obywatelem naszego kraju.

W tym katalogu na szczególne wyróżnienie zasługuje art. 30, mówiący o przyrodzonej i niezbywalnej godności człowieka stanowiącej źródło wolności i praw człowieka i obywatela. Pamiętajcie, że przepisy naszej Konstytucji nie są oderwane od rzeczywistości. O ich praktycznym zastosowaniu możecie przeczytać tutaj:

https://www.rpo.gov.pl/konstytucja

Czy zabicie człowieka w samoobronie jest karalne ?

Zabójstwo jest przestępstwem, uregulowanym w części szczególnej kodeksu karnego (art. 148). Istnieją jednak sytuacje, w których zostanie wyłączona za nie odpowiedzialność karna.

Są sytuacje, w których czyn uznawany przez prawo, co do zasady za bezprawny, zostanie zalegalizowany jako dopuszczalny w danych okolicznościach. Mówimy wówczas, że mamy do czynienia z tak zwanym kontratypem. Jednym z kontratypów jest natomiast obrona konieczna. Jak wskazuje ustawodawca w art. 25 § 1 kodeksu karnego, nie popełnia przestępstwa ten, kto w obronie koniecznej odpiera bezpośredni, bezprawny zamach na jakiekolwiek dobro chronione prawem.

Jak w przypadku nadużycia prawa przez policjanta podczas interwencji jest on osądzany? (pytanie pod kątem prawa ścisłego, o zakazie tortur, kar cielesnych)

Policjant tak jak każdy obywatel w przypadku popełnienia przestępstwa jest osądzany na podstawie kodeksu karnego. Prawo wszystkich nas powinno traktować jednakowo, stąd też są w policji specjalne procedury, które w takim przypadku zostają wdrożone – łącznie z odpowiedzialnością służbową.

Rozmawialiśmy o tym na jednym z paneli podczas Kongresu Praw Obywatelskich:

https://www.rpo.gov.pl/pl/content/kpo/panel/czy-mozna-w-Polsce-wyeliminowac-tortury

Czy istnieje prawo nietykalności?

Jest to jedno z podstawowych praw zapisanych w art. 41 Konstytucji RP: „Każdemu zapewnia się nietykalność osobistą i wolność osobistą”. Należy jednak pamiętać, że istnieją wyjątki od ogólnej reguły. Pozbawienie lub ograniczenie wolności może nastąpić jednak tylko na zasadach i w trybie określonym w ustawie.

O praktycznym zastosowaniu tego przepisu możecie się dowiedzieć tutaj:

https://www.rpo.gov.pl/pl/kategoria-konstytucyjna/art-41-nietykalnosc-i-wolnosc-osobista-prawa-zatrzymanych

Czemu my obywatele nie możemy nic zrobić z tym, że rząd i prezydent łamią Konstytucję ?

Nie jest to prawda. Ważne, żebyście byli zainteresowani tym co dzieje się wokół i mieli świadomość że prawa, które Wam przysługują nie są dane na zawsze. Myślcie o konsekwencjach różnych decyzji politycznych, jako takich które mogą was interesować, protestujcie.

Pomyślcie na przykład o tym, co dzieje się teraz w Wielkiej Brytanii, o  Brexicie. Możecie mówić że was to nie dotyczy, ale wyobraźcie sobie, że koszt roku studiów na Oxfordzie wynosi 8-9 tysięcy funtów – to opłata taka sama dla obywateli brytyjskich i polskich. Teraz jesteśmy traktowani na równych zasadach, ale co będzie jeśli niedługo Brytyjczycy wyjdą z Unii Europejskiej? Studia dla osób spoza Wielkiej Brytanii mogą stać się dużo droższe.

Brexit ma bardzo konkretne konsekwencje bo skoro Brytyjczycy nie będą częścią wspólnoty - nie musza czuć się za nią odpowiedzialni.

Czasem duże decyzje mogą wpłynąć na nasze życie. Żeby móc reagować , być aktywnym, trzeba się tym interesować.

Dlaczego w Polsce nie można brać ślubów homoseksualnych?

Małżeństwo takie wyklucza Konstytucja w obecnym kształcie, a więc żeby to nastąpiło, trzeba by ją zmienić. To co bym rekomendował, to uregulowanie kwestii związków partnerskich, a więc takiej prawnej konstrukcji, która pozwoliłaby osobom nieheteronormatywnym funkcjonowanie w społeczeństwie na zasadach przysługujących obecnie małżonkom.

GRY KOMPUTEROWE

Czy gry komputerowe wpływają na nasze zachowanie ? Jakie zna Pan gry komputerowe, czy gry dobrze wpływają na rozwój młodzieży ?

Istnieją gry, które nie tylko pomagają prawidłowo się rozwijać, ale także budują postawy tolerancji i otwartości, oto przykłady kilku z nich:

  • "PaPo and Yo" – przedstawia wątek przemocy domowej, której sprawcą jest potwór. Gracz może wybrać, czy identyfikując się z ofiarą chce się zemścić na oprawcy, czy mimo krzywd, które mu wyrządzono, chce ostatecznie pomóc potworowi. Jest to obrazem silnych emocji wiążących wielokrotnie ofiarę przemocy ze sprawca. Gra była formą autoterapii dla twórcy.
  • LIM” o byciu osobą osobą ciemnoskórą , która doświadcza dyskryminacji w przestrzeni publicznej.
  • Ulica Antakia”, pozwala zrozumieć życie uchodźców (zwłaszcza wtedy, gdy gracz sam trafia za płot ośrodka dla uchodźców).
  •  „SPENT”, w której gracz mierzy się z problemem ubóstwa i musi zdecydować: jedzenie czy lekarstwa.  
  • Depression Quest, która została stworzona z myślą o osobach w depresji. Pomaga bliskim reagować właściwie na problem (nie mówić „weź się w garść), pomaga też lepiej diagnozować depresję.
  •  (That Dragon Cancer). – pokazująca, że rodzice, którzy stracili dziecko, potrafią poprzez grę przekazać swoje emocje lepiej, niż zrobiłaby to książka czy film.

Więcej na ten temat możecie dowiedzieć się czytając relacje ze spotkania z panem Grzegorzem Zyzikiem, który zajmuje się tematyką gier społecznie zaangażowanych na co dzień:  https://www.rpo.gov.pl/pl/content/czy-gry-wideo-moga-promowac-prawa-cz%C5%82owieka-wyklad-w-biurze-rpo

Czy gra Pan w gierki video – Counter Strike GO,  Fortnite?

Nie gram, ale grają moi synowie, więc dość dobrze orientuje się w tej tematyce. W czasach swojej młodości grałem w nieco inne gry, szczególnie lubiłem Civilization.

HEJT I INNE NEGATYWNE ZAJWISKA W INTERNECIE

Czy popiera Pan „Fame mma” ?

O zjawisku dowiedziałem się niedawno, ale podobnie jak w przypadku zjawiska pokrewnego – patostreamingu, należy nie zgadzać się na promowanie takich treści i odpowiednio na nie reagować. Problem z tego typu wydarzeniami to ich powszechność, szczególnie na portalach internetowych. Dla przykładu, na YouTube filmiki z konferencji prasowej Pań Godlewskiej i Linkiewicz, które w sposób budzący wątpliwości co do poziomu kultury słowa i uprzejmości wymieniają się poglądami, są w tzw. topie oglądalności. Naszym zdaniem to odpowiedzialność dostawców usług internetowych oraz platform takich jak YouTube, aby nie promować podobnych treści. O zagrożeniach czyhających na Was w internecie opowiadałem niedawno na Dniu Bezpiecznego Internetu: https://www.rpo.gov.pl/pl/content/mowa-nienawisci-przenika-wszystkie-grupy-spoleczne-adam-bodnar-na-obchodach-dnia-bezpiecznego-internetu

Warto zajrzeć także do wydanego niedawno raportu EU Kids Online:

https://www.rpo.gov.pl/pl/content/mowa-nienawisci-w-sieci-dotyczy-coraz-wiekszej-liczby-nastolatkow-w-biurze-rpo-zaprezentowano-raport

Czy i jakie akcje zostaną podjęte w sprawie patostreamerów? Co Pan uważa o ludziach sławnych w internecie za kontrowersyjne czyny?

W tej sprawie działamy już od jakiegoś czasu. To bardzo niepokojące zjawisko bo i bardzo popularne. Tacy ludzie stają się często idolami młodzieży, bo w prosty i łatwy sposób zdobyli sławę i pieniądze. To co mógłbym Wam poradzić, to żebyście skupili się na tym jakie wartości prezentowane są przez tzw. patoinfluencerów, zastanówcie się czy agresja w stosunku do widzów, czy nawet własnych rodziców, to coś godnego naśladowania. Pamiętajcie, że istnieje mnóstwo youtuberów, którzy wyrazili sprzeciw wobec tego zjawiska. Z częścią z nich podpisaliśmy porozumienie dotyczące walki z patostreamingiem, z którym możecie zapoznać się tutaj: https://www.rpo.gov.pl/pl/content/deklaracja-uczestnikow-okraglego-stolu-rpo-do-walki-z-patotresciami-w-internecie

Jaka jest kara grzywny za obrazę w internecie ?

Pytanie dotyczy konkretnego przestępstwa zapisanego w Kodeksie Karnym – znieważenia.

Zniewaga to przestępstwo opisane w art. 216 kodeksu karnego. Zgodnie z tym przepisem odpowiedzialności karnej podlega ten, kto znieważa inną osobę. Surowo karane jest dopuszczenie się zniewagi za pomocą środków masowego komunikowania. Typowym przykładem będzie tutaj znieważenie za pośrednictwem internetu, np. na forum, w komentarzu lub za pośrednictwem portalu społecznościowego (np. znieważenie na Facebook’u).

Znieważenie takie - za pomocą środków masowego komunikowania zagrożone jest nie tylko karą grzywny, ale także ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

Więcej na temat przestępstwa znieważenia a także podobnego - zniesławienia dowiedziecie się z naszego krótkiego poradnika: https://www.rpo.gov.pl/sites/default/files/poradnik_Hejt01.pdf

Jeżeli koleżanka przezywa kogoś od psychopatki/wariatki i gorszych to też jest łamanie prawa? Jeżeli tak to gdzie należy szukać pomocy?

Słowa koleżanki,  to przykład dokuczania czyli takiego zachowania innych osób, które celowo sprawiają nam przykrość, powodują, że jesteśmy smutni, źli, czujemy się odtrąceni. Dokuczanie może zdarzyć się wszędzie – w szkole, domu, na podwórku, placu zabaw, boisku a nawet w internecie.

Takie zachowanie, które jest przejawem złości i agresji nazywamy też czasami „hejtem”, od angielskiego słowa „hate”, czyli „nienawidzić”. Do Biura Rzecznika Praw Obywatelskich wpływa wiele skarg od różnych osób, które stały się ofiarami hejtu. Skargi te pokazują, że dokuczanie, hejt, czy nienawiść mogą mieć bardzo przykre i poważne konsekwencje.

Zwróćcie uwagę, że używanie słów takich jak „psychopata” lub „wariat” po to, żeby kogoś obrazić jest krzywdzące także dla osób chorujących psychicznie. Takie osoby również mogą poczuć się dotknięte, że ich choroba jest wyśmiewana i wyszydzana. Trzeba pamiętać, że osoby chorujące psychicznie nie są winne tego, że zachorowały.

Dlatego dokuczaniu i hejtowi trzeba się stanowczo przeciwstawiać.

Po pierwsze, zaprotestujcie. Krótko i stanowczo powiedzcie, że nie zgadzacie się na takie traktowanie, że nie podoba Wam się to zachowanie i nie śmieszy Was.

Jeśli to nie pomoże, powiedzcie komuś co się dzieje. Jeśli ktoś Wam dokucza, a Wasze stanowcze „NIE” nie zostało wysłuchane, to jak najszybciej powiedzcie o tym osobie, której ufacie. Może to być przyjaciel, nauczyciel, brat lub siostra, rodzic lub inny dorosły. Na pewno Wam pomogą.

Pomagajcie innym. Zachęcajcie swoich przyjaciół i znajomych, by sprzeciwiali się dokuczaniu i starali się je powstrzymać – niezależnie od tego, czy ktoś krzywdzi Ciebie czy kogoś innego. Mówienie głośno o tym, że ktoś komuś dokucza, nie oznacza, że jesteście donosicielami. Pomagacie komuś, więc robicie coś dobrego! Dokuczanie to nie zabawa. Każdy, komu ktoś dokucza, czuje złość i smutek. Jeśli coś Was smuci lub złości, porozmawiajcie o tym zamiast krzywdzić innych.

Więcej porad, jak radzić sobie z dokuczaniem i hejtem znajdziecie również na stronie Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę. Na przykład tutaj: https://badzkumplem.cartoonnetwork.pl/downloads/poradnik-jak-radzic-sobie-z-dokuczaniem.pdf

Spotkanie RPO z młodzieżą Zespołu Szkół nr 2 w Szamotułach

Data: 2019-03-15
  • Wasza szkoła jest wyjątkowa, bo to nie jest wcale oczywiste, by dawać szansę na twórczą naukę tolerancji. A tak można tylko nauczyć się żyć w nowoczesnym, wielokulturowym społeczeństwie – mówił młodzieży z Zespołu Szkół nr 2 im. Stanisława Staszica w Szamotułach  Adam Bodnar. Spotkanie odbyło się w muzeum – Zamku Górków.
  • Wzięło w nim udział 80 uczniów.

Spotkanie organizowane było w ramach programu spotkań regionalnych w Wielkopolsce w dniach 12-15 marca, podczas których rzecznik praw obywatelskich spotyka się z ludźmi i odwiedza miejsca ważne dla poszanowania praw człowieka.

Szkoła, dzięki zaangażowaniu całej społeczności, jest szczególną przestrzenią dialogu i porozumienia, a także wrażliwości  na drugiego człowieka, jego potrzeby i odmienność. Od wielu lat podejmuje tematy historii i kultury żydowskiej. W 2018 roku,  dzięki uczestnictwu w programie Fundacji Forum Dialogu, otrzymała tytuł Szkoły Dialogu, a projekt „Śladami szamotulskich Żydów” uznany został za najlepszy w kategorii „Różnorodność działań”.

Od października 2018 roku szkoła prowadzi projekt edukacyjny „Tolerancja. Pomost między kulturami”, o wielowiekowej historii, tradycji i kulturze tatarskiej oraz muzułmańskim kręgu kulturowym.  Z inicjatywy szkoły 9 października 2018 roku przy Placu Henryka Sienkiewicza (na ogrodzeniu szkoły) odsłonięto tablicę upamiętniającą znajdujący się tu do 1945 roku, cmentarz ewangelicki.

Społeczność szkoły angażuje się też z w działania z zakresu edukacji obywatelskiej, na rzecz praw człowieka i osób potrzebujących, na przykład uczestniczy w programie Edukacji Prawnej Młodzieży realizowanym przez sędziów Sądu Rejonowego w Szamotułach.

Spotkanie Adama Bodnara z uczniami było formą edukacji obywatelskiej - lekcji Wiedzy o  Społeczeństwie. Rzecznik opowiadał na przykładach, jak działają niezależne instytucje konstytucyjne odpowiedzialne za równoważnie władz i stanie na straży praw obywateli. Tłumaczył, jak ważna jest niezależność od władz na stanowisku RPO:

- Rzecznik Praw Obywatelskich ma bowiem reagować i występować do władz, jeśli widzi zagrożenia praw obywateli, czy to spowodowane działaniami rządzących czy przepisami prawa. O wielu takich interwencjach się nie słyszy – Rzecznik opowiedział o sprawie pana Lucjana i Igora Stachowiaka. Tłumaczył też, jak ważne jest zbieranie sygnałów od ludzi w sprawach, które są dla nich ważne. Na tej podstawie RPO widzi, jak w praktyce realizowane są prawa i wolności, które zapisane są w Konstytucji. To z tego powodu RPO jeździ po kraju w ramach programu spotkań regionalnych (i dlatego przyjechał do Szamotuł).

Pytań publicznie nikt zadawać nie chciał, za to RPO zebrał mnóstwo pytań ka karteczkach.

Czy miał Pan kłopoty interweniując w sprawach obywateli?

RPO: Każda osoba, która pełni funkcję publiczną, jest narażona na hejt. Mowa nienawiści zatruwa nas wszystkich.

Jak praca wpływa na Pana życie rodzinne?

RPO: Jakoś daję radę. Ale np. nie oglądam w telewizji programów interwencyjnych, bo byłbym znowu w pracy (te programy oglądają współpracownicy RPO).

Bardzo pomagają autostrady i kolej – bo do wielu miejsc w Polsce można dotrzeć w 3-3,5 godziny, i wrócić do domu na noc.

Ile Pan zarabia? Jakie studia trzeba skończyć

RPO: Tyle, ile minister, 15 tys. brutto. Jestem prawnikiem po doktoracie, w trakcie postępowania habilitacyjnego.

Jaka była Pana najtrudniejsza sprawa?

RPO: Kryzys konstytucyjny, zagrożenie procedur chroniących ludzi. Dla prawnika takie niszczenie świata reguł jest bardzo trudne.

Drugi problem – to jak upominać się o prawa ludzi, za którymi nie stoi żadna sympatia publiczna. Oni też mają prawa, ale walka o nie jest niepopularna – przykładem są pacjenci ośrodka w Gostyninie.

Czy 18-letni uczeń może sam decydować o udziale w wycieczkach? Dlaczego nie może wychodzić ze szkoły? Dlaczego nie może się sam usprawiedliwiać?

RPO: 18-letni uczeń ma pracować decydować o sobie sam. Może się sam usprawiedliwiać – ale też sam ponosi odpowiedzialność. Czyli jeśli przez nieobecności złamiecie regulamin szkoły, to poniesiecie tego konsekwencje.

Co Pan myśli o strajku nauczycieli? Co o strajku policjantów czy lekarzy?

RPO: Strajk to jest prawo obywatelskie (tylko policjanci i sędziowie mają zakaz strajkowania – mogą jednak protestować inaczej). W ten sposób upominamy się o nasze prawa.

Każdy strajk uderza w czyjeś prawa. Strajk ma to do siebie, że powoduje ograniczenie praw innych osób. Jeżeli strajkują piloci, to ograniczone są prawa pasażerów, jeżeli strajkują kierowcy, to nie możemy dojechać do pracy, jeżeli strajkują lekarze, to pacjenci są poszkodowani. Na tym to polega.

Ale po to mamy ustawę o rozwiązywaniu sporów zbiorowych, aby strajk był ostatecznością, bo w sporze są wcześniej etapy polegające na tym, że się negocjuje, mediuje, przeprowadza referendum strajkowe, by była zgoda większości osób, które chcą w strajku uczestniczyć, żeby w ogóle można go było legalnie zorganizować.

Czy na maturze będzie matematyka?

RPO: Ważne pytanie, pojawiło się w przestrzeni publicznej po raporcie NIK, który zauważył, że nauczanie matematyki jest na niskim poziomie, przez co wyniki maturalne są słabe. Ale to jest tylko głos w dyskusji publicznej, nie decyzja.

Czy udział ucznia w strajku to obecność usprawiedliwiona czy nieusprawiedliwiona?

RPO: Nieusprawiedliwiona. Na tym to polega – podejmuje się działania i ponosi konsekwencje.

Co Pan myśli o tym co się stało w czasie finału Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy?

RPO: Bardzo to przeżyłem. Odszedł od nas człowiek uczący tolerancji i otwartości, lider wspólnoty lokalnej. Nie wiemy też, czy mowa nienawiści w przestrzeni publicznej nie była czynnikiem, który wpłynął na sprawcę.

Ile się czeka na odpowiedź od Rzecznika?

RPO: Czasami długo. Mamy za mało ludzi.

Czy możemy żądać od policjanta wylegitymowania się?

RPO: Tak, to jest nasze prawo – poprosić o wylegitymowanie się i zapisać dane.

Co można zrobić, jeśli sąsiad pali w piecu odpadami i nas truje?

RPO:  Trzeba zacząć od zawiadomienia straży miejskiej. Ta powinna sprawdzić, czym sąsiad pali (co ma w popielniku). A jeśli się to dzieje stale i dym do nas stale dolatuje i jest naprawdę uciążliwy, to można sąsiada pozwać o immisję.

Dlaczego w więzieniach jest mało miejsca i prawa człowieka tam są łamane? Czy zna pan sprawę Zbigniewa Stonogi?

RPO: Tak, znam. A dlaczego jest ciasno w więzieniach? – Bo zgodnie z naszymi normami na więźnia wystarczają 3 metry kwadratowe. To są przestarzałe normy.

Czy bicie kobiet w Polsce jest częstym zjawiskiem?

RPO: Niestety tak.

Czy widział pan nowy zwiastun Avengers Endgame?

RPO: Nie, ale byłem na Kapitanie Marvel. I bardzo mi się podobał, bo pokazywał siłę i potencjał kobiet w bardzo fajny sposób. To tak jak „Kosmos dla dziewczynek”.

W spotkaniu z uczniami udział biorą przedstawiciele samorządu, ośrodka pomocy społecznej i organizacji pozarządowych.

Co Pan sądzi o sytuacji w polskim lotnictwie?

RPO: Nie zajmuję się uzbrojeniem, ale jestem także od ochrony praw żołnierzy i funkcjonariuszy.  I po wizytacji w zeszłym roku przekazałem MON zastrzeżenia i obawy lotników, z którymi rozmawiali moi współpracownicy. Niestety, zostały zlekceważone.

Dlaczego 500+ nie przysługuje studentom?

RPO: Prawdopodobnie ustawodawca uznał, że na studiach są możliwości zarabiania. Ale pamiętajcie, że 500+ nie przysługuje też w domach dziecka i to większy poziom dyskryminacji.

Czy zajmuje się Pan sprawami nadgodzin?

RPO: Tym zajmuje się głównie Państwowa Inspekcja Pracy. My się zajmujemy sprawami bardziej skomplikowanymi, np. ludzi pracujących dla Uber Eats.

Jak rozgraniczyć wolność słowa od mowy nienawiści?

RPO: Rozpowszechnianie mowy nienawiści podlega odpowiedzialności. Słowo wiąże się z odpowiedzialnością. Dlatego weźcie na poważnie hasło „Cofnij kciuk”.

Szkolenia dotyczące Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej

Data: Od 2019-02-20 do 2019-02-22

W dniach 20 i 22 lutego Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich wraz z Agencją Praw Podstawowych UE.

20 lutego odbywa się szkolenie dla organizacji pozarządowych, 21 lutego - dla prawników

O prawach człowieka na Uniwersytecie Dzieci

Data: 2019-02-16
  • Skąd wzięły się prawa człowieka i czy są uniwersalne?
  • Jakie są konsekwencje konfliktów międzynarodowych?
  • Co świat może zrobić z konfliktami i czy każdy z nas może mieć wpływ na to jak przestrzegane są prawa człowieka?

Na te i wiele innych pytań odpowiadał Adam Bodnar, rzecznik praw obywatelskich, podczas wykładu inauguracyjnego dla młodzieży, w ramach projektu Nauka do Kwadratu. Projekt jest realizowany przez Fundację Uniwersytet Dzieci.

Rzecznik zaczął swój wykład od genezy praw człowieka. Nawiązał do II wojny światowej, kiedy to w wyniku traumy zaczęła się tworzyć koncepcja przyrodzonej godności człowieka. To po wojnie nastąpiło upodmiotowienie jednostki. Przed wojną niemożliwe byłoby, żeby obywatel występował przeciwko własnemu państwu, tak jak dzieje się to teraz przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka. Możemy powiedzieć, że od czasów II wojny światowej następuje proces promocji praw człowieka.

Koncepcja praw człowieka jest związana z cywilizacją zachodu. Wyodrębniono i podzielono je na trzy generacje (kategorie):

  • Prawa I generacji (prawa I generacji to podstawowe (fundamentalne), wynikające z natury ludzkiej, niezależne od stanu prawnego obowiązującego w państwie. Źródła tych praw można odnaleźć w filozofii oświecenia oraz ideologii liberalnej. Współcześnie zapisane są w każdej konstytucji państwa demokratycznego.
  • Prawa II generacji (prawa II generacji to prawa ekonomiczne, socjalne i kulturalne, zapewniają jednostce rozwój fizyczny i duchowy i bezpieczeństwo socjalne. Nakładają na państwo obowiązki ekonomiczne i socjalne wobec obywatela.
  • Prawa III generacji (prawa III generacji to prawa kolektywne, solidarnościowe, czyli uprawnienia przysługujące grupom, zbiorowością, narodom, odnoszące się do jakości ich życia).

Obecnie obserwujemy tzw. zmierzch liberalnej demokracji, co objawiać się może np. w marginalizowaniu praw mniejszości – kwestionowaniu ich praw.

Adam Bodnar zauważył, że konsekwencjami istnienia konfliktów międzynarodowych są masowe naruszenia praw człowieka, występowanie tortur, głodu, masowe przemieszczanie się ludności, zakłócenia w funkcjonowaniu państw.

Co możemy z tym zrobić?

Powstaje prawo humanitarne (międzynarodowe trybunały karne, odpowiedzialność sprawców). Rafał Lemkin tworzy pojęcie ludobójstwa, czyli celowego wyniszczenia całych, lub części narodów, grup etnicznych. Powstają organizacje międzynarodowe jak Organizacja Narodów Zjednoczonych, Rada Europy, OBWE, NATO czy Unia Europejska. Misją ONZ staje się zapewnienie pokoju, bezpieczeństwa, rozwój współpracy międzynarodowej i przestrzeganie praw człowieka. Powstają także organizacje pozarządowe jak Amnesty International, Czerwony Krzyż, Greenpeace. Nawet w dziedzinie gier komputerowych pojawiają się gry humanitarne jak „This War of Mine”.

-Czy możemy mieć wpływ na to co dzieje się wokół nas? Prawa człowieka to świat wartości oparty na pomocy i solidarności z drugim człowiekiem. Greta Thunberg – nastoletnia działaczka prowadząca protesty przeciwko zmianom klimatycznym wynikającym z działalności człowieka – pokazuje że można mieć wpływ. Jej przejmujące wystąpienie podczas szczytu klimatycznego COP24 w Katowicach pokazuje, że zmiana nadchodzi.

Na zakończenie wykładu studenci Uniwersytetu Dzieci zadawali Adamowi Bodnarowi pytania na karteczkach:

  • czy są organizacje które zajmują się tylko konfliktami religijnymi?
  • czy w Polsce zostanie wreszcie uznane prawo osób LGBT do zawierania małżeństw?
  • czy myślał pan, będąc w naszym wieku, że zajdzie tak daleko?
  • czym zajmuje się RPO?
  • czy polska polityka jest wypełniona językiem nienawiści?

Projekt Nauka do Kwadratu, w ramach którego odbył się wykład rzecznika praw obywatelskich, jest realizowany przez Fundację Uniwersytet Dzieci.

Każdy student (dziecko w wieku 14-16 lat) ma szansę wcielić się w rolę naukowca, specjalisty, eksperta i zrealizować projekt zgodnie z nowoczesnymi standardami. Ideą kierunku jest takie prowadzenie zajęć, by przez rozumienie nawet skomplikowanych zagadnień nastolatek pojął istotę danej dziedziny i potrafił wykorzystać jej założenia w praktyce. Studenci, uczestnicząc w wybranej przez siebie specjalizacji, próbują rozwiązać problem, wykorzystując założenia danej dyscypliny naukowej.

Warsztaty kompetencyjne i seminaria pod okiem naukowców pozwalają młodym ludziom odkryć swoje zainteresowania i talenty, a dodatkowo zaobserwować, jak poszczególne dyscypliny naukowe korespondują ze sobą, uzupełniają się i wspólnie wpływają na jakość naszego życia. Do wyboru są liczne specjalizacje o różnorodnej tematyce.

Studenci uczestniczący w cyklu zajęć:

  • zgłębiają określoną dziedzinę nauki,
  • uczą się wykorzystywać zdobytą wiedzę w praktyce,
  • przeprowadzają projekt,
  • doskonalą kompetencje społeczne (pracę w grupie, komunikację itp.).

W trakcie zajęć studenci mogą rozwinąć:

  • umiejętność krytycznego myślenia,
  • zdolność twórczego rozwiązywania problemów,
  • chęć rozumienia i zmieniania otaczającego ich świata.

Główne zagadnienia specjalizacji w semestrze wiosennym to:

1. Prawa Człowieka
2. Medycyna ratunkowa
3. Stosunki międzynarodowe 
4. Aktorstwo 
5. Komiks reporterski i artystyczna infografika
6. Robotyka 
7. Mikrobiologia

 

Mowa nienawiści dotyka wszystkich. Brońmy dzieci - Adam Bodnar na obchodach Dnia Bezpiecznego Internetu o pięciu sposobach wsparcia dzieci

Data: 2019-02-05
  • Mamy coraz większy problem z mową nienawiści. Ostatnie wydarzenia, narastająca polaryzacja życia publicznego, podważanie autorytetów, nieustający spór polityczny, brak umiejętności cofnięcia się i przeproszenia – to wszystko sprawia że problem ten jest cały czas niezwykle poważny.
  • W mowie nienawiści w gruncie rzeczy chodzi o to, że słowem możemy kogoś dotknąć, obrazić, naruszyć jego godność i poczucie bezpieczeństwa.
  • Według RPO jednym z największych wyzwań jest odcinanie się dzieci od świata realnego i fakt, że to dzieci są często dla rodziców ekspertami od internetu.

Adam Bodnar mówił o tym 5 lutego 2019 r. podczas konferencji zorganizowanej z okazji obchodów Dnia Bezpiecznego Internetu 2019 w Warszawie. Wydarzenie pod hasłem „Działajmy razem” zorganizowało Polskie Centrum Programu Safer Internet (PCPSI), które tworzą NASK i Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę.

Jak zauważył RPO, życie w sieci to wiele możliwości, ale też ogromne niebezpieczeństwo. Nie tylko to oczywiste – zagrożenie dla prywatności, cyberprzestępczość, pornografia. A więc to, co jesteśmy w stanie względnie łatwo zidentyfikować czy przynajmniej nazwać. Zagrożenie to codzienna komunikacja. Dlaczego – bo nie mamy nad nią zupełnie kontroli, bo oddziałuje ona na dzieci podświadomie, bo wpływa na ich zachowania, bo nie są często przygotowane do wyrażania emocji. Bo to jest ich świat, do którego często nie mamy dostępu, albo którego nie rozumiemy (lub nie chcemy zrozumieć). Wciąż pojawiają się nowe rodzaje mediów społecznościowych, gier komputerowych, wszystkie z możliwością komentowania, która staje się często nowym narzędziem do wykluczania i hejtowania. Wśród znanych youtuberów – współczesnych herosów dla młodzieży, są tacy, którzy zaczęli żyć z pokazywania patologii. Dlatego w Biurze RPO podjęte zostały działania na rzecz powstrzymania zjawiska patostreamingu, który polega na pokazywaniu przemocy, poniżania drugiego człowieka.

Adam Bodnar zwrócił uwagę, że dzieci często prowadzą równoległe życie w sieci, to dla nich tak samo ważny świat, jak ten realny, czasem nawet ważniejszy. Aktywność w sieci to nie tylko kwestia codziennego życia, ale też statusu. Co także istotne, próby odłączenia się od internetu, rezygnacji z życia w sieci prowadzą do poczucia wykluczenia. – Jako dorośli nie jesteśmy często tego w stanie zrozumieć. Bo nawet jeśli jesteśmy coraz aktywniejsi w mediach społecznościowych, to jednak posiadamy umiejętność odłączenia się. Potrafimy nawiązywać relacje międzyludzkie i je prowadzić bez pośrednictwa sieci. Dzieci tak nie potrafią – podkreślał RPO.

Dlaczego trudno walczyć z mową nienawiści w sieci?

  • Niektórzy z twórców internetowych są bajecznie bogaci – dzieci chcą być influencerami, bo kojarzy im się to z sukcesem. I to dla nich dostępnym. Ale to oznacza też, że ich akceptują, powielają ich zachowania.
  • Dzieci są często ekspertami dla dorosłych od internetu – w jaki sposób rodzice mają zagwarantować bezpieczeństwo w sieci, korzystać z blokad i filtrów, kiedy dziecko potrafi szybciej i lepiej opanować wszystkie tajniki systemów.
  • Dzieci są od nas oddalone – zanurzone w grze (słuchawki), pochłonięte i wpatrzone w komórkę, a przy tym mają świadomość swojego prawa do prywatności i chcą z niego korzystać.

Co możemy zrobić?

  • Rozmawiać o wartościach – tłumaczyć dlaczego mowa nienawiści jest zła, wskazywać jak można mówić o uczuciach z szacunkiem dla drugiej strony, jak wyrażać swoje zdanie, przy jednoczesnym szukaniu przykładów z mediów, z których korzystają dzieci.
  • Trzeba podejmować nieustanną próbę zrozumienia jak wygląda świat w internecie - prośmy dzieci i młodzież o pokazanie, jak to działa, o wprowadzenie do tego świata.
  • Uczmy, że korzystanie z tego świata wiąże się z odpowiedzialnością – pokazujmy, co się stanie jeśli kogoś  w sieci skrzywdzimy, na czym polega odpowiedzialność za słowo.
  • Nauczmy się razem z dziećmi, jak korzystać z mediów społecznościowych – jakie są regulaminy serwisów społecznościowych, jak zgłaszać niepożądane treści, z jakich mechanizmów można korzystać.
  • Na poziomie krajowym należy uznać, że bezpieczny internet to internet, z którego korzystamy świadomie i w którym dbamy o kulturę przekazu. To nie tylko ochrona przed znanymi już zagrożeniami, ale tymi, które pojawiają się każdego dnia.

Uczestnicy konferencji podkreślali również konieczność wspólnych działań rodziców i nauczycieli. Rozwój nowych technologii następuje bardzo dynamicznie, dlatego musimy współdziałać, aby móc towarzyszyć dzieciom w świecie online. Przeplatanie życia offline i online sprawia, że małe dzieci często nie potrafią ich rozróżnić, a wzrasta odsetek dzieci w wieku przedszkolnym korzystających regularnie z dostępu do sieci. Dziecięca wrażliwość i ufność niestety często przegrywa z manipulacją, a chęć zaistnienia przegrywa z uważnością i zdrowym rozsądkiem.

Dzień Bezpiecznego Internetu (DBI) obchodzony jest z inicjatywy Komisji Europejskiej od 2004 r. Jego głównym celem jest inicjowanie i propagowanie działań na rzecz bezpiecznego dostępu dzieci i młodzieży do zasobów internetowych, zaznajomienie rodziców, nauczycieli i wychowawców z problematyką bezpieczeństwa online oraz promocję pozytywnego wykorzystywania internetu. Ideą DBI jest podkreślanie siły współdziałania w dbaniu o cyfrowe bezpieczeństwo, zarówno na poziomie międzynarodowym, jak również lokalnym, łącząc zaangażowanie wielu instytucji, ale także rodziny, czyli najbliższego otoczenia dziecka.

Pełny tekst wystąpienia Adama Bodnara

Mowa nienawiści w sieciowym życiu naszych dzieci

W Polsce mamy coraz większy problem z mową nienawiści. Ostatnie wydarzenia, narastająca polaryzacja życia publicznego, podważanie autorytetów, nieustający spór polityczny, brak umiejętności cofnięcia się i przeproszenia - to wszystko sprawia, że problem ten jest cały czas niezwykle poważny.

Problem mowy nienawiści przenika wszystkie grupy społeczne. Starszych i młodzież. Polityków i działaczy.

Dzieci i rodziców.

Nie ma jednej definicji mowy nienawiści. Tradycyjnie chodzi o grupy dyskryminowane. Ale mowa nienawiści to może być także po prostu przemoc słowna. W gruncie rzeczy chodzi o to, czy słowem możemy kogoś dotknąć, obrazić, naruszyć jego godność, poczucie bezpieczeństwa.

Dwa lata temu dostałem od ucznia Kamila Zaka grafikę obrazującą problem mowy nienawiści. Grafika przypominała szubienicę.

Ale zamiast poszczególnych oczek sznura były słowa.  Właśnie słowa nienawiści.

Słowa w około to m.in.:

  • grubas,
  • lesba,
  • katol,
  • debil,
  • idiota,
  • ścierwo,
  • lizus,
  • kujon,
  • kebab,
  • beton,
  • gówno,
  • ćwok,
  • pedał,
  • parówa,
  • talib,
  • prosiak,
  • ułom,
  • Down,
  • moher.

Z tymi słowami możemy się spotkać w różnych sytuacjach. Czasami usłyszymy je w sprzeczce między dziećmi, czasami na korytarzu, czasami wyrwie się w domu. Wtedy możemy reagować. Wytłumaczyć, powiedzieć, że tak nie wolno. Próbować wychowywać.

Ale nasze dzieci nie żyją tylko w domu, na ulicy, na zajęciach pozalekcyjnych czy pozaszkolnych. Dla nich świat równoległy to życie w sieci. Tam się dzieci spotykają, tam rozmawiają, tam spędzają wolny czas, prowadzą życie towarzyskie.

To jest dla nich tak samo ważny świat jak ten rzeczywisty.

Jako dorośli nie jesteśmy czesto tego w stanie zrozumieć. Bo nawet jesteśmy coraz aktywniejsi w mediach społecznościowych, to jednak posiadamy umiejętność odłączenia się. Potrafimy nawiązywać relacje międzyludzkie i je prowadzić bez pośrednictwa sieci. Dzieci tak nie potrafią. A jeśli już próbują, to ryzykują, że zostaną wykluczone w grupie. Dlaczego - bo nie wiedzą z czego śmieją się koledzy i koleżanki, kto komu dał ile lajków, co zostało zadane, jaki mem jest teraz interesujący oraz kto nagrał nową piosenkę. Aktywność w sieci to nie tylko kwestia codziennego życia, ale też statusu.

Nie ma tam Ciebie, to tak jakbyś nie istniał.

Ale życie w sieci to jest także niebezpieczeństwo.

Nie tylko to oczywiste - zagrożenie dla prywatności, cyberprzestępczość, pornografia. A więc to co jesteśmy w stanie względnie łatwo zidentyfikować czy przynajmniej nazwać. Zagrożenie to codzienna komunikacja. Dlaczego - bo nie mamy nad nią zupełnie kontroli, bo oddziałuje ona na dzieci podświadomie, bo wpływa na ich zachowania, bo nie są często przygotowane do wyrażania emocji. Bo to jest ich świat, do którego często nie mamy dostępu, albo którego nie rozumiemy (lub nie chcemy zrozumieć).

Zastanówmy się teraz, jak wygląda życie towarzyskie dzieci w sieci.

Ciekawi mnie, czy będą Państwo w ogóle te nazwy kojarzyli.

Media społecznościowe.

To już nie stary poczciwy Facebook czy nawet Instagram, ale także Snapchat. Ile przestrzeni do komentowania, zakładania grup, wymiany uwag. Skoro dorośli hejtują, to dlaczego dzieci miałyby być lepsze?. Też mogą czytać różne nienawistne strony czy zapoznawać się z newsami promującymi jedyny słuszny pogląd na temat islamu czy różnych wrażliwych grupa.

Nową platformą jest Tik Tok - wcześniej serwis Musical.ly, pozwalający na zamieszczanie muzyki i podkładów pod różne piosenki. Znowu - brzmi niewinnie. Ale aby zdobyć popularność trzeba się odpowiednio poruszać i zachowywać.

Siostry Godlewskie nie bez przyczyny stały się popularne. Mają naśladowców. Ale to z kolei powoduje hejt. I spirala się nakręca.

Gry komputerowe – czasy starego dobrego Arkanoida, Boulder Dasha, Tetrisa czy Heroes of Might and Magic minęły. Gry oznaczają pełne zanurzenie w fabule, ale także grę zespołową innych, którym w grze nie idzie, którzy nas akurat zabili, lub którzy nam przeszkodzili w grze. Counter Strike, Fortnite, League of Legends, Grand Theft Auto.

Wszędzie jest opcja komentowania na żywo.

Wszędzie dominuje przemoc

Skoro jesteśmy przy grach, to przejdźmy do youtuberów. Naszych współczesnych herosów dla młodzieży. Też nie są wybredni jeśli chodzi o słowa. Szczególnie ci ostrzejsi. Ale są tacy, którzy z tego zaczęli wręcz żyć, nie tylko ze słów, ale z pokazywania nienawiści i patologii. Tzw. patostreamerzy. Udaje się stopniowo ograniczać ich możliwości działania, ale czy za chwilę nie pojawią się w innym miejscu na youtube. Ale na youtube są też komentarze. No i czasami nie da rady ich przeczytać. Wczoraj próbowałem. Było ciężko.

Albo nabijanie się z najsłabszych - nagrywanie bezdomnych, jak kupuje im się whisky za 3000 zł i co oni mówią. No i nagrywanie filmu, nabijanie się. A pod spodem komentarz:

,,huj z ciebie gosciu, robisz fejm na ludziach nieporadnych zyciowo, myslisz ze masz 3k to jestes zajebisty, pajac zwykly,zal ogladac wykorzystywanie ludzi do bicia fejmu na yt, kupilbys im jakies ciuchy ,zabral do fryzjera, POMOC ZWYKLA, fredzlu bez ambicii jebal cie pies ,nie pozdrawiam ". Niby empatycznie, ale przy okazji hejt.

Przejrzałem trochę innych komentarzy.

Słownictwo tak bogate, że nawet Bralczyk i Miodek niektórych zwrotów nie uwzględnili. A do tego dialogi pomiędzy Guralem, Sebixem czy Rafonixem czy innymi streamerami. Generalnie jad, seks, wymiana hejtu, a pod spodem nagrań wierna publiczność z mocnymi komentarzami.

W każdym tym miejscu następuje proces sączenia nienawiści. Krok po kroku. W sposób często nawet niewidoczny. Z różnych miejsc.

Dlaczego z tym jest trudno walczyć?

Kilka przyczyn:

- niektórzy z twórców są bajecznie bogaci - dzieci chcą być influencerami czy progamerami, bo im się to kojarzy z sukcesem. I to dla nich dostępnym. Ale to oznacza, że ich akceptują, powielają ich zachowania - dzieci są dla nas ekspertami od internetu. W Rodzince.pl jest odcinek jak Agacie Kuleszy (czyli filmowej Marysi) chłopcy z rodzinki.pl zakładają konto na serwisie randkowym.

- W jaki sposób rodzice mają zastosować kontrolę rodzicielską, skoro dziecko potrafi w sposób błyskawiczny opanować te wszytskie tajniki Androida czy innego systemu operacyjnego, dzieci są od nas oddzielone - nie tylko zanurzeniem w grę, ale także poprzez słuchawki, mikrofon, wlepienie oczu w komórkę, w to, że mają prawo do prywatności. To utrudnia rodzicom i nauczycielom ingeręncję.

Powstaje pytanie, co można zrobić.

Kilka sugestii, w jakim kierunku można pójść.

  1. Mówmy o wartościach - dlaczego mowa nienawiści jest zła oraz, jak należy wyrażać uczucia - z nadzieją, że to także będzie stosowane w ich codziennym życiu. Trzeba szukać przykładów z ich życia, a nie sztucznych, z ,,Gazety Wyborczej" (której nie czytają) czy Twittera (którego nie używają).
  2. Podejmujmy nieustanną próbę zrozumienia, jak wygląda ich sieciowy świat. To może być trudne, ale nie możemy od razu oddawać pola. Bez walki. Że to nie dla nas. Niech nas w ten świat wprowadzają. Niech pokazują, co jak działa. Nie chodzi o kontrolę. Ale zrozumienie.
  3. Uczmy, że korzystanie z tego świata wiąże się z odpowiedzialnością. Co się stanie jak kogoś skrzywdzimy? Czy możemy mieć problemy w szkole? Czy nauczyciel może wszcząć postępowanie? Czy rodzice mogą ponieść odpowiedzialność? Uczmy, że słowo oznacza także odpowiedzialność.
  4. Nauczmy się wraz z dziećmi, jakie są regulaminy korzystania z mediów społecznościowych oraz jak zgłaszać niepożądane treści. To jest możliwe. Ale czy z tego korzystamy.
  5. Uznajmy - na poziomie krajowym -  że bezpieczny internet to internet, z którego korzystamy świadomie i w którym dbamy o kulturę przekazu. To nie tylko ochrona przed znanymi już zagrożeniami, ale tymi które występują na codzień.

Prawa uczniów pełnoletnich. RPO pyta kuratoria, czy uczniowie zgłaszają problemy, o których mówią Rzecznikowi

Data: 2019-02-04
  • Pełnoletni uczeń nie musi przynosić do szkoły usprawiedliwień od rodziców. Nie musi im pokazywać swoich stopni. Jeśli statut szkoły stanowi inaczej, należy na to zwrócić uwagę w kuratorium – wskazuje RPO
  • Na ignorowanie przez szkoły faktu uzyskania pełnoletności uczniowie liceów i techników skarżą się RPO Adamowi Bodnarowi prawie na każdym spotkaniu
  • Rzecznik zapytał więc kuratoria w całej Polsce, ile takich spraw od uczniów i rodziców dostają. Z pierwszych odpowiedzi wynika, że do władz oświatowych problem raczej nie dotarł

Rzecznik praw obywatelskich Adam Bodnar wie o problemie dzięki przyjętej przez siebie metodzie spotkań z młodymi ludźmi - prosi ich, by o swoich problemach dotyczących praw konstytucyjnych pisali anonimowo na krateczkach. Karteczki ze spotkań w całej Polsce wyglądają podobnie. Pytania o prawa osób, które przekroczyły granicę dorosłości, powtarzają się w nich regularnie: Dlaczego pełnoletni uczeń sam nie może usprawiedliwić swojej nieobecności w szkole? Dlaczego zgodę na wyjście ze szkoły, zwolnienie z lekcji czy udział w wycieczce ma wydawać rodzic? Dlaczego rodzic ma być informowany o zachowaniu w szkole osoby dorosłej? Dlaczego nauczyciel zabiera dorosłemu uczniowi telefon?

Rzecznik odpowiada uczniom: w szkole obowiązuje wszystkich statut (tak stanowi prawo oświatowe). Ale statut nie może ograniczać praw, które daje człowiekowi Kodeks cywilny. A ten stwierdza, że pełną zdolność do czynności prawnych nabywa się z chwilą uzyskania pełnoletności (art. 11).

W piśmie do kuratorów RPO przedstawia szerszą argumentację. Rzecznik stoi na stanowisku, że z chwilą uzyskania pełnoletności uczeń może samodzielnie wpływać na swoją sytuację prawną, kształtowaną dotychczas w wyniku działania jego przedstawicieli ustawowych. Co do zasady więc pełnoletnia osoba powinna mieć prawo odmowy zgody na udzielanie informacji rodzicom o wynikach w nauce, usprawiedliwiania nieobecności, czy też dysponowania własnością.

Rzecznik zdaje sobie sprawę, że decyzje o umieszczeniu zakazów w statucie szkoły podyktowane są względami bezpieczeństwa oraz istnieniem po stronie rodziców obowiązku alimentacyjnego względem dzieci (również pełnoletnich), które nie są jeszcze w stanie utrzymywać się samodzielnie. Zgadza się jednakże z oceną skarżących, że niektóre z tych zakazów nadmiernie ingerują w wolność pełnoletnich uczniów.

Rzecznik informuje skarżących, że jeżeli przepisy statutu budzą wątpliwości co do zgodności z prawem, można zwrócić się w tej sprawie do odpowiedniego kuratora oświaty – stwierdza w imieniu RPO dyrektor Zespołu Prawa Konstytucyjnego, Międzynarodowego i Europejskiego Mirosław Wróblewski.

Czy tak się dzieje? Czy uczniowie uważający, że ich prawa mogą być naruszone, wiedzą, jak  problem zgłosić? Żeby to sprawdzić, RPO poprosił kuratorów szczebla wojewódzkiego o informację, ile takich skarg od uczniów dostają i co z nimi robią.

Pismo RPO wysłano 18 stycznia. Odpowiedziało już kuratorium świętokrzyskie (jedna skarga),  lubuskie (brak skarg), wielkopolskie (brak skarg, ale problem sygnalizują kuratorzy), podlaskie (brak skarg).

VII.501.69.2018

Bądźcie zainteresowani. Nie zakładajcie, że sprawy publiczne Was nie dotyczą. Spotkanie RPO w Międzynarodowych Szkołach Paderewski w Lublinie

Data: 2019-01-10

- Rzecznik praw obywatelskich to urzędnik, który ma stać na straży Konstytucji, praw i wolności obywateli w nich zapisanych. – mówił RPO Adam Bodnar na spotkaniu w szkole im Paderewskiego w Lublinie. - Rzecznik jest powoływany na pięcioletnią kadencję. Jego praca polega niejednokrotnie na wchodzeniu w spór z rządzącymi w imieniu obywateli. RPO reaguje na skargi od ludzi.

W spotkaniu uczestniczyło około stu licealistów. RPO mówił im, na czym polegają kompetencje instytucji Rzecznika Praw Obywatelskich i jakie ma narzędzia pomocy obywatelom.

Potem – tak jak zawsze na takich spotkaniach – poprosił uczniów o zadawanie pytań na karteczkach (anonimowo).

Pytania od uczniów

Czy interweniujecie w sprawie obywateli innych państw w Polsce, np. w sprawie Korei? Czy angażujecie się w akcje Amnesty International? Jak reagujecie na niesprawiedliwe zachowania prokuratury? Co stało się ze sprawa „14 kobiet” brutalnie potraktowanych przez policję w czasie marszu niepodległości w 2017 r.

RPO: To znakomicie, że się w takie akcje, jakie robi AI angażujecie. One mają głęboki sens i są skuteczne.

Dobrze, że pamiętacie o sprawach, które się zdarzyły.

Mamy problem z prokuraturą, w wielu przypadkach nie stawia zarzutów, jest tak dlatego, że została podporządkowana władzy politycznej. A konsekwencją jest zachowanie policji

Jakie są zarobki RPO i jego Biura? Czy praca jest stresująca?

RPO: Zarobki RPO są regulowane ustawowo (na poziomie sędziego Sądu Najwyższego, z ograniczeniem innych działalności).

Praca jest oczywiście stresująca, ze względu na odpowiedzialność, wysoko postawioną poprzeczkę prawną, i konieczność bycia stale na bieżąco w debacie publicznej i w rozemocjonowanych mediach społecznościowych. Źródłem stresu jest też hejt.

Co Pana zaskoczyło na początku kadencji?

RPO: Atak na fundamenty państwa prawa i Konstytucję. I że to było takie łatwe.

Jak bronić Konstytucji będąc apolitycznym

RPO: W Polsce nazywa się politycznością angażowanie się w sprawy publiczne. A polityczne byłoby, gdybym popierał partie lub polityków. Rzecznik zaś broni niezależnych sądów dlatego, że są one konieczne dla obrony praw obywatelskich. Nie ma to związku z partiami politycznymi.

Dziś polityczne staje się wszystko – dziki, lekarze rezydenci, Puszcza Białowieska. Ale nie można wszystkiego sprowadzać do „sporu plemiennego” między partiami.

Skąd więźniowie mają pieniądze? Czy za niesprawiedliwe skazanie są odszkodowania?

RPO: Więźniowie mają pieniądze, bo pracują. Praca jest bardzo ważnym narzędziem resocjalizacyjnym, a to, że udało się ją upowszechnić, jest zasługą obecnego wiceministra sprawiedliwości Patryka Jakiego.

Są przypadki wysokich odszkodowań w sprawach o niesłuszne pozbawienie wolości. Przykładem jest sprawa Tomasza Komendy. Ale generalnie – wszyscy mamy prawo do odszkodowania w takiej sytuacji.

Aborcja. Czy jej zakaz łamie prawa człowieka?

RPO: Rzecznik nie wchodzi w dyskusję o to, czy zmienić obowiązującą ustawę antyaborcyjną. Natomiast interweniuje, gdy obowiązująca ustawa nie jest przestrzegana.

O szkołach Paderewskiego w Lublinie

Międzynarodowe Szkoły Paderewski to: prywatna szkoła podstawowa, gimnazjum i liceum.  Szkoła jest autoryzowana w programie dyplomowym Matury Międzynarodowej IB DP (International Baccalaureate Diploma Programme), który realizuje od 1999 roku.

Realizuje także projekty międzynarodowe Erasmus+, międzynarodowe wymiany uczniowskie (stała współpraca ze szkołą z Niemiec) oraz długoterminowy program wymiany Rotary International.

Chlubi się tym, że nauczyciele nieustannie rozwijają i doskonalilą swój warsztat oraz metody pracy. Uczy przy wykorzystaniu mediów i technologii informacyjno-komunikacyjnych.

Misja szkół Paderewski

  • Uczymy skutecznie, zwłaszcza krytycznego myślenia i twórczego rozwiązywania problemów, wykorzystując  w tym celu osiągnięcia współczesnej myśli pedagogicznej i innowacyjnych technologii.
  • Jesteśmy szkołą międzynarodową – uczymy otwartości na inne kultury, ich rozumienia oraz tolerancji  dla inności.
  • Krzewimy wśród uczniów wartości obywatelskie, kształcąc wśród nich odpowiedzialność za własne  otoczenie, promując demokratyczne wartości i społeczną wrażliwość.

Państwo bez tortur – kampania społeczna Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur

Data: 2019-01-01
  • W latach 2008–2017 polskie sądy skazały 48 policjantów w sprawach dotyczących wymuszenia zeznań (przestępstwa z art. 246 Kodeksu karnego).
  • Co kryje się za tymi liczbami? M.in. bicie - po całym ciele – najczęściej pałką w pięty, rażenie paralizatorem, także w okolicach miejsc intymnych, zakładanie worka foliowego na głowę i duszenie, zmuszanie do przebywania w powodującej ból pozycji, ściskanie jąder, chwytanie za członka oraz doprowadzenie do poddania się innej czynności seksualnej.
  • Niestety obowiązujące regulacje prawne uniemożliwią kwalifikację takich czynów jako tortury.
  • Jak temu przeciwdziałać? Zmieniając nasz stosunek do przemocy.

Krajowy Mechanizm Prewencji Tortur BRPO wraz z partnerami -  Naczelną Radą Adwokacką, Krajową Izbą Radców Prawnych, Radą Europy, ODIHR OBWE, Stowarzyszenie Zapobiegania Torturom (Association for the Prevention of Torture) oraz Kantar Millward Brown – prowadzi  kampanię społeczną pod hasłem „Państwo bez tortur”.

Doświadczenie KMPT zdobyte podczas ponad 1000 wizytacji w miejscach pozbawienia wolności pokazuje, że problem stosowania tortur lub innych form okrutnego i poniżającego traktowania jest w Polsce nadal aktualny (w 2018 r. obchodziliśmy 10-lecie istnienia w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur).

Z badania „Tortury – opinie Polaków” wynika, że

  • aż 71 % badanych uważa, że w Polsce po 1989 r. stosowane były tortury
  • aż 86 % ankietowanych uważa, że problemowi wykorzystywania tortur przez instytucje państwowe powinno poświęcać się więcej miejsca w przestrzeni publicznej (Kantar Millward Brown, badanie w październiku 2018 r. z inicjatyw Rzecznika Praw Obywatelskich, 1006-osobowa próba w wieku 18-75 lat metodą wspomaganych komputerowo wywiadów indywidulanych (face).

Głównym założeniem kampanii jest pogłębienie świadomości społecznej na temat tego, czym są tortury i kto może stać się ich ofiarą. Z doświadczenia KMPT wynika bowiem, że najczęściej ofiarami tortur są osoby o niewielkiej świadomości społecznej, bardzo często niepełnoletni, ale także osoby z niepełnosprawnościami.

Aż 41 % badanych uważa, że stosowanie tortur może być uzasadnione w szczególnych przypadkach! O tym, jak niezwykle krzywdząca jest to postawa, najdobitniej świadczy sprawa niesłusznie skazanego Tomasza Komendy, który jak sam kilkukrotnie wskazywał, przyznał się do zbrodni, której nie popełnił, bo był bity przez policjantów podczas przesłuchania. Tymczasem każdy członek społeczeństwa powinien czuć się bezpiecznie w kontaktach z organami ścigania, nawet jeśli jest podejrzany o popełnienie przestępstwa. Nie powinien obawiać się, że powtórzy się historia Igora Stachowiaka, który zmarł po tym, jak policjanci kilkukrotnie razili go paralizatorem w komisariacie.

W ramach kampanii chcielibyśmy podjąć dyskusję dotyczącą konieczności wprowadzenia w Polsce regulacji prawnych stanowiących skuteczne gwarancje ochrony przed torturami.

Kampania ma również uświadomić osoby przebywające w miejscach detencji i ich bliskich, czym są tortury i jak na nie reagować. Osoby bliskie często jako pierwsze mają szansę otrzymać informację od zatrzymanego, że został potraktowany w niewłaściwy sposób, a następnie zgłosić tę sprawę organom ścigania.

Adresatami kampanii są także przedstawiciele zawodów zaufania publicznego (adwokaci, radcowie prawni, lekarze, psychologowie itd.), którzy w swojej pracy mogą się zetknąć z potencjalnymi ofiarami tortur. Rolą lekarza i psychologa jest także identyfikacja ofiary tortur oraz odpowiednie udokumentowanie jej obrażeń.

Kampanię kierujemy także do funkcjonariuszy służb mundurowych i pracowników miejsc detencji. Niezbędne jest bowiem ich stałe doskonalenie zawodowe w kierunku poszanowania praw człowieka i zapobiegania torturom. KMPT zachęca też władze do aktywnej działalności edukacyjnej i budowania kultury sprzeciwu wobec przemocy, która powinna być postrzegana jako niedopuszczalny brak profesjonalizmu, rzutujący na wizerunek całej służby.

Wierzymy, że tylko podejmując wspólne działania możemy wpłynąć na zmianę społecznego podejścia do problemu tortur. Kluczowe jest podniesienie  świadomości obywateli na temat przysługujących im praw, a także podjęcie dialogu z przedstawicielami władzy mającego na celu wypracowanie najskuteczniejszych gwarancji prawnych chroniących przed złym traktowaniem ze strony przedstawicieli państwa.

30 lat temu Polacy jasno dali do zrozumienia, że pragną żyć w wolnym, niezależnym kraju. Teraz czas by głośno powiedzieli: „Nie dla tortur”, by w końcu poczuli się bezpieczni, by bez wahania mogli powiedzieć, że Polska to Państwo bez tortur.

Jeśli jesteś ofiarą lub świadkiem tortur…

Data: 2019-01-01

GDY DOŚWIADCZYŁEŚ PRZEMOCY, NIELUDZKIEGO TRAKTOWANIA, TORTUR LUB BYŁEŚ ŚWIADKIEM TAKIEGO ZDARZENIA

Co możesz zrobić?

  • powiedz o tym zdarzeniu osobie zaufanej (rodzicom, wychowawcy, nauczycielce, psychologowi, personelowi szpitala, opiekunowi, pielęgniarce)
  • zrób zdjęcia swoich obrażeń telefonem i nie kasuj ich (mogą posłużyć jako dowód w Twojej sprawie, jeśli zdecydujesz się złożyć zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa)
  • jeśli jesteś ofiarą tortur, idź do lekarza medycyny sądowej, nich zrobi obdukcję i dokładnie opisze obrażenia (taka obdukcja jest płatna)
  • poinformuj o zdarzeniu Rzecznika Praw Obywatelskich, który może zając się Twoją sprawą
  • zgłoś się do organizacji, które pomagają ofiarom tortur (Helsińska Fundacja Praw Człowieka, Amnesty International, Międzynarodowa Inicjatywa Humanitarna)
  • zgłoś zawiadomienie do Prokuratury o możliwości popełnienia przestępstwa (możesz zrobić to ustnie albo pisemnie, samodzielnie albo za pośrednictwem osoby bliskiej)

Gdzie możesz szukać pomocy?

Jaką pomoc może uzyskać młoda osoba pozbawiona wolności od eksperta KMPT

Data: 2019-01-01

Przykładem pozbawienia wolności jest umieszczenie młodego człowieka w instytucji wychowawczej lub resocjalizacyjnej wbrew jego własnej woli, pobyt starszej osoby w domu pomocy społecznej czy pacjenta w szpitalu psychiatrycznym.

Czym jest Krajowy Mechanizm Prewencji Tortur (KMPT)?

Krajowy Mechanizm Prewencji Tortur sprawdza, czy ludzie pozbawieni wolności są traktowani z poszanowaniem ich godności.

Eksperci KMPT odwiedzają więzienia, komisariaty policji, szpitale psychiatryczne, izby wytrzeźwień, domy pomocy społecznej, a także zakłady poprawcze, policyjne izby dziecka, schroniska dla nieletnich czy młodzieżowe ośrodki wychowawcze, żeby sprawdzić czy przebywającym w tych miejscach osobom nie dzieje się krzywda.

Eksperci pracujący w KMPT są zatrudnieni w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich

Jak wygląda przebieg naszej wizyty?

Po pierwsze: nie informujemy instytucji z wyprzedzeniem, że zamierzamy przyjechać.

Nie robimy tego, ponieważ chcemy, by obraz placówki, którą odwiedzamy stanowił pełne odbicie jej codziennego funkcjonowania, a nie był obrazem stworzonym specjalnie z okazji naszej wizyty.

Ty wiesz najlepiej, jaka atmosfera panuje w danej placówce, w jaki sposób są traktowane dzieci i młodzież przebywający w niej, czy nie dzieje się w niej nic złego.

Dlatego właśnie chcielibyśmy porozmawiać z Tobą. Twoje doświadczenie jest dla nas niezbędne do tego żeby formułować dobre rekomendacje dotyczące tego, co można ulepszyć, poprawić, zmienić w miejscu, w którym przebywasz. To co nam przekażesz jest poufne – bez Twojej zgody nikomu nie przekażemy informacji na Twój temat.

W pierwszej kolejności, chcemy dowiedzieć się jak wygląda placówka, w której przebywasz, jakie warunki bytowe w niej panują.

Czy jest to miłe miejsce? Czy masz wszystko, czego potrzebujesz w swoim pokoju? Czy miejsca przeznaczone do wspólnego spędzania czasu są w dobrym stanie i posiadają odpowiednie wyposażenie?

W trakcie naszej wizyty czytamy ważne dokumenty, takie jak: regulamin placówki, procedury, decyzje administracyjne, akta osobowe wychowanków i notatki pracowników.

  • Chcemy dowiedzieć się, w jaki sposób chronione są Twoje prawa?
  • Czy dyscyplina w placówce utrzymywana jest poprzez stosowanie siły przez pracowników czy też dzięki ich autorytetowi, którym cieszą się u wychowanków?
  • Co wychowawcy, psychologowie czy inni pracownicy robią, aby tej siły używać jak najmniej?
  • Interesujemy się tym, jak zostałeś przyjęty/ta w tej placówce, czy masz wpływ na codzienne życie, czy spotykasz się ze swoją rodziną, przyjaciółmi, znajomymi, czy uczęszczasz do szkoły, czy masz możliwość uczestniczenia w różnych zajęciach organizowanych na terenie placówki albo na zewnątrz.
  • Chcemy się również dowiedzieć czy czujesz się w tej placówce bezpiecznie, czy pracownicy traktują Cię z szacunkiem, czy możesz liczyć na wszelką pomoc z ich strony.
  • W trakcie naszych wizyt rozmawiamy także z personelem placówki, ale możesz być spokojny o swoją anonimowość.
  • To, co nam przekażesz pozostanie tylko między nami, chyba że sam oświadczysz, że chcesz byśmy to przekazali w Twoim imieniu.

Po każdej takiej wizycie nasz Zespół publikuje raport, zawierający zalecenia i wskazówki, które mają na celu poprawę sytuacji osób pozbawionych wolności w danej placówce.
W takim raporcie nie są podawane żadne dane osób z którymi rozmawialiśmy i od których otrzymaliśmy informacje, wszelkie tego typu informacje są anonimizowane. Oznacza to, że nikt nie dowie się, kto z nami rozmawiał i co dokładnie powiedział.

Przykładowe pytania, które zadajemy podczas wizyty:

  1. Czy wiesz dlaczego znalazłeś/łaś się w tym miejscu?
  2. Jakie informacje zostały Ci przekazane po przybyciu do placówki? Czy te informacje zostały Ci przekazane w sposób jasny i zrozumiały? Czy wiesz i rozumiesz jakie panują tutaj zasady?
  3. Co Ci się najbardziej podoba w tym miejscu, a co najmniej?
  4. Czy jest coś, co chciałbyś zmienić w tym miejscu?
  5. Czy ktoś używał w stosunku do Ciebie jakiejś siły albo czy byłeś świadkiem takiego zdarzenia? W jakiej sytuacji ta siła została użyta?
  6. Czy Ty albo ktokolwiek inny był w tym miejscu źle traktowany?
  7. Czy otrzymujesz pomoc od pracowników, w sytuacji kiedy jej potrzebujesz?

Możliwość składania skarg

Rzecznik Praw Obywatelskich rozpatruje skargi wszystkich obywateli na decyzje podejmowane wobec nich przez organy państwowe. Skargi mogą dotyczyć decyzji wydanych przez różne instytucje publiczne, takie jak szkoły, szpitale, zakłady karne czy zakłady poprawcze.

Jeśli uważasz, że zostały złamane Twoje prawa, ktoś z pracowników danej placówki Cię skrzywdził – zawsze w takiej sytuacji możesz złożyć skargę do Biura Rzecznika Praw Obywatelskich. Ta skarga nie  może być jednak anonimowa, choć możesz zaznaczysz że nie chcesz aby przekazywano innym Twoje dane.

Jeśli Rzecznik Praw Obywatelskich uzna, że istnieje podstawa do rozpatrzenia skargi, zwróci się z prośbą o udzielenie wyjaśnień do danej instytucji, a następnie wyda zalecenia
i rekomendacje, które mają likwidować przyczyny skarg i zapobiegać nieprawidłowościom
w przyszłości.

Skargi można składać pisemnie albo za pomocą formularza internetowego.

Jeśli masz jakieś pytania albo wątpliwości związane z przestrzeganiem Twoich praw, możesz tez zadzwonić na bezpłatna infolinię RPO (800 676 676).

Czym są tortury?

Data: 2019-01-01

Czym są tortury?

  • to umyślne zadawanie ostrego, fizycznego bądź psychicznego, bólu lub cierpienia.

Jeśli zadaje je: 

  • funkcjonariusz państwowy lub inna osoba występująca w charakterze urzędowym lub z ich polecenia albo za wyraźną lub milczącą zgodą.

O torturach mówimy, jeśli stosuje się je w celu:

  • uzyskania od ofiary lub od osoby trzeciej informacji lub wyznania,
  • ukarania za popełniony czyn (przez daną osobę lub osobę trzecią), nawet jeśli o dokonanie tego czynu jest tylko podejrzanym,
  • zastraszenia lub wywarcia nacisku na daną osobę lub osobę trzecią,
  • wynikającym z wszelkiej formy dyskryminacji.

Kto może być ich ofiarą?

  • Każdy!

Prawna definicja tortur

Tortury to każde działanie, którym jakiejkolwiek osobie umyślnie zadaje się ostry ból lub cierpienie, fizyczne bądź psychiczne,

w celu uzyskania od niej lub od osoby trzeciej informacji lub wyznania, w celu ukarania jej za czyn popełniony przez nią lub osobę trzecią albo o którego dokonanie jest ona podejrzana, a także w celu zastraszenia lub wywarcia nacisku na nią lub trzecią osobę albo w jakimkolwiek innym celu wynikającym z wszelkiej formy dyskryminacji,

gdy taki ból lub cierpienie powodowane są przez funkcjonariusza państwowego lub inną osobę występującą w charakterze urzędowym lub z ich polecenia albo za wyraźną lub milczącą zgodą.

Określenie to nie obejmuje bólu lub cierpienia wynikających jedynie ze zgodnych z prawem sankcji, nieodłącznie związanych z tymi sankcjami lub wywołanych przez nie przypadkowo”.

(Stanowi tak art. 1 Konwencji ONZ w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania)

Czym jest nieludzkie i poniżające traktowanie?

To terminy, które najlepiej zobrazować w oparciu o konkretne sprawy rozpatrywane przez Europejki Trybunał Praw Człowieka. 

Traktowanie i karanie nieludzkie, to traktowanie, które wywołuje intensywne cierpienie fizyczne lub psychiczne. W przypadku traktowania nieludzkiego stopień dolegliwości jest wyższy, niż w przy­padku traktowania poniżającego, ale niższy, niż w przypadku tortur. Np.:

  • Shatokhin v. Rosja (skarga nr 50236/06, wyrok z 27 lutego 2018 r.) Skarżący cierpiał na zaburzenia psychiatryczne z elementami klaustrofobii i autoagresji (podjęte już wcześniej próby samobójcze). Biorąc pod uwagę jego stan i historię prób samobójczych, psychiatra, który go leczył, zalecił, aby nie umieszczano go w odosobnieniu. Pomimo tych zaleceń, trafił do izolatki.
  • Janowiec i Inii v. Rosja (wyrok Izby z 2012 roku) Trybunał stwierdził, że zaniedbania, jakich dopuści­ła się Rosja w toku postępowania dotyczącego zbrodni katyńskiej, stanowiły rażące i bezduszne (callo­us) lekceważenie obaw i niepokojów skarżących, które osiągnęło poziom nieludzkiego traktowania w rozumieniu art. 3 Konwencji.

Traktowanie bądź karanie jest poniżające wówczas, gdy powoduje poczucie strachu i upokorzenia, prowadzące do upodlenia. Np.

  • rewizja osobista w obecności grupy funkcjonariuszy kpiących z osadzonego,
  • rozebranie więźnia do naga w obecności kobiety-funkcjonariusza,
  • umieszczenie piętnastoletniego skazan

Gra Democracy Cake na Kongresie Praw Obywatelskich

Data: 2018-12-19

Jednym z gości II Kongresu Obywatelskiego, który w tym roku odbył się w Warszawie w dniach 14-15 grudnia, był Iver Ørstavik z Fundacji imienia profesora Thorolfa Rafto.

Fundacja Rafto jest organizacją pozarządową z Bergen w Norwegii. Założona została w 1987 roku dla upamiętnienia profesora historii ekonomii oraz obrońcy praw człowieka Thorolfa Rafto (1922-1986). Profesor był norweskim działaczem na rzecz praw człowieka, aktywnym zwłaszcza w krajach Europy Środkowej: Polski, Czech i Węgier. Wspierał dysydentów, opozycję intelektualną i religijną oraz przywódców związków zawodowych. Fundacja wyprodukowała i promuje grę planszową Democracy Cake.

Kongresowi towarzyszyła Wioska Praw Człowieka, gdzie organizacje pozarządowe przygotowały swoje programy dla gości Kongresu. Jedną z nich byli przedstawiciele z Fundacji Edukacja dla Demokracji. Jest to polska organizacja pozarządowa założoną w 1989 r. z inicjatywy działaczy polskiej opozycji demokratycznej oraz American Federation of Teachers – Amerykańskiej Federacji Nauczycieli, którzy w okresie przemian wspierali polskie środowiska edukacyjne.

„Jesteśmy po to, aby wspierać prodemokratyczne i proobywatelskie zmiany w społeczeństwie przede wszystkim w Polsce i na obszarze b. ZSRR, w szczególności tam, gdzie ograniczony jest dostęp do edukacji, rynku pracy i możliwości współdecydowania o własnym losie. Dąży do tego, by ludzie brali odpowiedzialność za swoje otoczenie społeczne i byli otwarci w stosunku do innych – kultur i społeczeństw"

Trenerzy  tej Fundacji Natalia Kertyczak, Martyna Bogaczyk, Mateusz Rudzki  prezentowali Democracy Cake młodzieży.  Cieszyła się ona szczególnym powodzeniem wśród młodzieży  z Zespołu Szkół Bednarska oraz Liceum im Jacka Kuronia oraz  Liceum Tadeusza Czackiego.

Jak nie stać się ofiarą tortur? Przedstawicielki KMPT na spotkaniu ze studentami warszawskiego SWPS

Data: 2018-12-17

„Stosowanie tortur a prawa osób pozbawionych wolności” to temat spotkania zorganizowanego w dniu 17 grudnia przez studentów Koła Naukowego Komparatystyki Prawniczej działającego na Uniwersytecie Humanistycznym SWPS w Warszawie, w którym wzięły udział: Klaudia Kamińska i Justyna Zarecka z Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur.

Przedstawicielki KMPT opowiedziały o genezie prawa międzynarodowego w zakresie zapobiegania torturom i innemu nieludzkiemu, poniżającemu traktowaniu lub karaniu. Podkreślały rolę orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i omówiły wybrane wyroki dotyczące naruszenia art. 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

Studenci dopytywali o kwestie odnoszące się warunków i zasad panujących w różnych typach miejsc detencji. Przedstawicielki KMPT podkreślały znaczenie tzw. gwarancji minimalnych służących ochronie przed torturami, wśród których należy wymienić: poinformowanie osoby zatrzymanej o jej prawach, możliwość kontaktu z obrońcą, prawo do poinformowania osoby najbliższej o swoim miejscu pobytu, zapewnienie dostępu do lekarza oraz prawo do złożenia skargi. Przedstawiły także przykłady postępowań sądowych dotyczących stosowania tortur w Polsce.

Studenci byli zainteresowani wynikami badania opinii publicznej „Tortury – opinie Polaków”, które zostało przeprowadzone w październiku 2018 r. na zlecenie Rzecznika Praw Obywatelskich. Opowiadali o swoich doświadczeniach z przedstawicielami służb mundurowych. Przedstawicielki KMPT uwrażliwiały przyszłych prawników na kwestie relacji z osobami pozbawionymi wolności będących w trudnej sytuacji emocjonalnej.

Spotkanie odbyło się w ramach cyklu seminariów dla studentów wyższych uczelni, które realizowane są w ramach kampanii społecznej „Państwo bez tortur”.

Kielce. Zamknięty warsztat dla osób niesłyszących „Jak zgłosić sprawę Rzecznikowi”

Data: 2018-12-06

6 grudnia 2018 r. na zaproszenie Świętokrzyskiego Stowarzyszenie Głuchych „Cisza” w Kielcach odbyły się warsztaty dla osób głuchych „Jak zgłaszać sprawę do RPO”. Celem było zdobycie praktycznej wiedzy przez uczestników warsztatów - jak zgłaszać wniosek do RPO. Udział w warsztatach wzięło ok. 20 osób.  

Podczas warsztatów omówiliśmy kompetencje i możliwości działania Rzecznika Praw Obywatelskich oraz sposoby, jakimi można zgłaszać sprawy do Rzecznika.

Uczestnicy dostali przykładowe tematy wniosku do zgłoszenia i mogli samodzielnie zgłosić sprawę poprzez: nagranie filmu w pjm (polskim języku migowym), formularz elektroniczny, a także zgłoszenie wniosku w sytuacji podobnej jak w pokoju przyjęć interesantów.

Po części warsztatowej uczestnicy zaczęli opowiadać o problemach z jakimi spotykają się na co dzień oraz swojej społeczności.

O czym mówili uczestnicy spotkania:

  • Legitymacja dla osób z niepełnosprawnością nie zawiera informacji, że osoba jest głucha co wymaga przedstawienia dodatkowego orzeczenia o niepełnoprawności,
  • Brak tłumaczy polskiego języka migowego w wielu instytucjach, urzędach, przychodniach;
  • W trakcie procesu rekrutacji osoba głucha nie otrzymała pracy ze względu na swoją głuchotę,
  • Tłumacze nie są certyfikowani, co prowadzi do tego, że wielu tłumaczy na bardzo niskim poziomie zna polski język migowy;
  • W szkołach dla głuchych dzieci uczone są systemem językowo-migowym co powoduje, że głusi rodzice posługujący się w pjm  przestają rozumieć swoje dziecko.
  • Uczestnicy zgłosili chęć kolejnych spotkań z pracownikami Biura RPO.

 

Z licealistami o prawach człowieka

Data: 2018-11-29

W siedzibie Biura Rzecznika Praw Obywatelskich odbyły się 29 listopad. warsztaty dla uczniów 44 LO w Warszawie. Tematem były prawa człowieka i obywatela.

Licealiści dowiedzieli się, jakie są kompetencje Rzecznika Praw Obywatelskich i jak działa jego biuro.

Drugą część spotkania poświęcono rozdziałowi II Konstytucji dotyczącego wolności, praw i obowiązków człowieka i obywatela. Rozmawiano m.in. o godności człowieka i prawie do życia, o tym czym się różnią rola Państwa w zapewnieniu przestrzegania praw i wolności, oraz w jakich sytuacjach można je ograniczać.

 Następnie na podstawie autentycznych spraw uczniowie próbowali przewidzieć wyrok sądu. Omawiane historie były pretekstem do gorącej dyskusji i  debata merytorycznej o naszych prawach.

Zajęcia poprowadzili Joanna Troszczyńska-Reyman i Dariusz Supeł z zespołu Centrum Projektów Społecznych BRPO.

Rusza kampania 16 Dni Akcji Przeciw Przemocy ze względu na Płeć

Data: 2018-11-25
  • Rusza kampania 16 Dni Akcji Przeciw Przemocy ze względu na Płeć. W Polsce ponad 90 tys. osób pada co roku ofiarą przemocy w rodzinie - prawie 90% dorosłych ofiar stanowią kobiety
  • W 100 lat po uzyskaniu przez kobiety praw wyborczych problem przemocy wciąż pozostaje powszechny
  • Ogólnoświatowa kampania trwa od 25 listopada (Międzynarodowy Dzień Przeciw Przemocy Wobec Kobiet) do 10 grudnia (Międzynarodowy Dzień Praw Człowieka)
  • Wybrano te właśnie dni, aby podkreślić związek pomiędzy przemocą wobec kobiet a naruszaniem praw człowieka

Akcja organizowana (po raz 27.) przez Women’s Global Leadership Institute ma na celu wspieranie i koordynację działań w celu zlikwidowania przemocy ze względu na płeć na poziomie lokalnym, państwowym i międzynarodowym. W tym roku tematem przewodnim jest: “Koniec z przemocą ze względu na płeć w świecie pracy”.

W Polsce kampania wiąże się z przypadającą 28 listopada ważną rocznicę  –  100 lat temu kobiety, po wieloletniej walce działaczek organizacji kobiecych, doprowadziły do zrównania praw wyborczych bez względu na płeć. Organizatorzy podkreślają, że zakończyły się wybory samorządowe, to okazja, aby osoby na stanowiskach wójta, burmistrza lub prezydenta oraz wybrane do rad gmin/miast, powiatów i sejmików dowiedziały  się, jak mają skutecznie przeciwdziałać przemocy ze względu na płeć i inne cechy.

Szczegóły polskiej kampanii znajdują na stronie internetowej: kampania16dni.pl

Jako organ stojący na straży równego traktowania Rzecznik Praw Obywatelskich poświęca wiele uwagi kwestii równości płci, w tym przeciwdziałaniu przemocy wobec kobiet.

  • Od 2005 r. w Polsce obowiązuje ustawa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, jednak przepisy nadal nie są wystarczające, by zniwelować to zjawisko
  • Przemoc należy nazywać przemocą a nie konfliktem. Bo konflikt i kryzys to zjawiska naturalne, a przemoc to przestępstwo. Jeśli się zamazuje te pojęcia, to osłabia to ochronę pokrzywdzonych
  • Przemoc w rodzinie pojawia się w polskich domach niezależnie od poziomu zarobków, wykształcenia, zajmowanego stanowiska czy miejsca zamieszkania
  • W związku z nowymi wyzwaniami cywilizacyjnymi i zmianą tradycyjnych ról społecznych mamy do czynienia z kryzysem rodziny – to wnioski z Kongresu Praw Rodzicielskich zorganizowanego w czerwcu 2018 r. przez Rzecznika Praw Obywatelskich. Ta sytuacja jest przyczyną nowych napięć w relacjach rodzinnych, które z kolei mogą przekładać się na wzrost zachowań przemocowych
  • Dominującą kategorią przemocy w rodzinie była w 2017 r. przemoc psychiczna, która stanowiła prawie 50% ogólnej liczby odnotowanych przypadków stosowania przemocy w rodzinie. Przemoc fizyczna stanowiła ponad 35% liczby ogólnej. W obu kategoriach odnotowano wzrost w stosunku do 2016 r.
  • Ofiary przemocy mogą nie być w stanie samodzielnie podjąć działań w swojej obronie – mogą być dotknięte syndromem wyuczonej bezradności, stresu pourazowego, sztokholmskim, zależne ekonomicznie od sprawcy
  • Reaguj, kiedy jesteś świadkiem przemocy – zadzwoń na bezpłatny i czynny przez całą dobę numer infolinii Ogólnopolskiego Pogotowia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie „Niebieska Linia”, żeby dowiedzieć się co możesz zrobić i jak możesz pomóc; pierwszą i kluczową formą pomocy jest wysłuchanie ofiary i uznanie jej wiarygodności
  • Wyraźnie sygnalizuj w swoim otoczeniu, że nie akceptujesz przemocy domowej

Ostatnie postulaty RPO

  • Wszyscy sprawcy przemocy w rodzinie, w tym skazani na bezwzględną karę pozbawienia wolności, powinni być objęci nakazem uczestnictwa w programie korekcyjno-edukacyjnym – to narzędzie niezwykle rzadko stosowane przez sądy, tymczasem z badań wynika, że udział w programie powoduje często zmianę zachowania. Samo karanie sprawców przemocy to za mało – trzeba stworzyć warunki, w których sprawca będzie miał szansę trwale zmienić swoje zachowanie. W tle tego dramatu często znajduje się rodzina, dla której najważniejsze jest nie tyle ukaranie sprawcy, co przywrócenie prawidłowych relacji pomiędzy jej członkami. Wszystko, co zrobimy, aby sprawca więcej nie stosował przemocy, będzie więc najbardziej realną pomocą dla jego ofiar.
  • Trzeba izolować ofiarę przemocy od sprawcy – w ok. 70 proc. spraw o przemoc w rodzinie i oskarżony, i pokrzywdzona mieszkali razem podczas śledztwa i procesu. W 93 proc. takich spraw nie zastosowano aresztu czy dozoru policji wobec podejrzanego. Konsekwencją takiej sytuacji jest niedostateczne zapewnienie bezpieczeństwa pokrzywdzonym, narażanie na dalszą przemoc i jej eskalację, wpływanie przez sprawców na zeznania pokrzywdzonych. Dlatego obok aresztu i dozoru Policji, powinien być egzekwowany nakaz opuszczenia przez sprawcę lokalu (art. 275a kpk), bo to kluczowy mechanizm ochrony ofiary w postępowaniu karnym.
  • Powinna być wprowadzona możliwość wydawania przez policję nakazu tymczasowego,14-dniowego opuszczenia lokalu przez sprawcę przemocy - zanim zostanie wszczęte postępowanie karne.  
  • Musimy bardziej aktywnie wspierać organizacje pozarządowe, które zajmują się pomocą ofiarom przemocy domowej.

Czy gry wideo mogą promować prawa człowieka? Wykład w Biurze RPO

Data: 2018-11-13

Grzegorz Zyzik z Uniwersytetu Opolskiego miał 13 listopada wykład dla pracowników Biura RPO. Pokazywał, jak można wartości istotne z punktu widzenia ochrony praw jednostki przedstawiać w formie gier.

- Tak naprawdę o grach komputerowych, tym co w nich jest prezentowane, większość z nas dowiaduje się dzięki swoim dzieciom. Spotkaliśmy się tu, bo zdajemy sobie sprawę, że musimy szukać nowych sposobów komunikacji z młodymi ludźmi – podkreślił Adam Bodnar. Przypomniał polską grę This War of Mine, która zmieniła sposób patrzenia na problemy społeczne.  Produkcja opowiada o przetrwaniu w czasie wojny, inspirowana była oblężeniem Sarajewa w latach 90. XX wieku. Gracz nie jest żołnierzem, ale cywilem, którego zadaniem jest dokonywanie trudnych wyborów, by przeżyć

O innych grach promujących prawa jednostki mówił także Grzegorz Zyzik.

Podał przykłady wielu gier wideo, które w przystępnej formie uczą radzić sobie z trudnymi emocjami,  pozwalając wcielić się w sytuację jednostki mierzącej się z problemem – w ten sposób grający lepiej rozumie znaczenie „inności”, ale też uczy się, jak sobie z tym radzić. Przywołano gry:

  • "PaPo and Yo" – przedstawia wątek przemocy domowej, której sprawcą jest potwór. Gracz może wybrać, czy identyfikując się z ofiarą chce się zemścić na oprawcy, czy mimo krzywd, które mu wyrządzono, chce ostatecznie pomóc potworowi. Jest to obrazem silnych emocji wiążących wielokrotnie ofiarę przemocy ze sprawca. Była formą autoterapii dla twórcy.
  • LIM” o byciu osobą osobą ciemnoskórą , która doświadcza dyskryminacji w przestrzeni publicznej.
  • Ulica Antakia”, która pozwala zrozumieć życie uchodźców (zwłaszcza wtedy, gdy gracz sam trafia za płot ośrodka dla uchodźców).
  • SPENT”, w której gracz mierzy się z problemem ubóstwa i musi zdecydować: jedzenie czy lekarstwa.  
  • Depression Quest, która została stworzona z myślą o osobach w depresji. Pomaga bliskim reagować właściwie na problem (nie mówić „weź się w garść), pomaga też lepiej diagnozować depresję.
  • Rodzice, którzy stracili dziecko, potrafią poprzez grę przekazać swoje emocje lepiej, niż zrobiłaby to książka czy film (That Dragon Cancer).

Jak podkreślał Grzegorz Zyzik, który na temat  filmu interaktywnego i game studies przygotowuje rozprawę doktorską, gra jest lepszym przekazem  dla istotnych wartości, niż można sobie to wyobrazić – istotą jest głębokie zaangażowanie gracza, to, że nie tylko przeżywa fabułę, ale aktywnie bierze w niej udział.

Skuteczność takiego działania udowodniła ONZ, która stworzyła grę FOOD FORCE o niesieniu pomocy na świecie. Zadaniem graczy jest organizowanie pomocy i współpraca z rządami krajów, które wcale do współpracy chętne nie są. Gra nie tylko okazała się popularna, ale gracze podpowiedzieli ONZ, jak lepiej organizować pomoc, bo część z proponowanych przez nich połączeń lotniczych dla transportów pomocowych nie była wcześniej brana pod uwagę).

Czy zatem możemy mieć szansę na to, że w Polsce powstawać będą gry wspierające ochronę praw jednostki? –Zdaniem Zyzika tak, ponieważ sporo gier powstaje w naszym kraju dzięki zaangażowaniu młodych wykształconych humanistycznie naukowców. Ważne jest jednak to, żeby na szeroką skalę dostrzegać, że gry wideo mogą, a wręcz powinny być wykorzystywane jako nośnik informacji, narzędzie edukacji i promocji. A my, jako świadomi konsumenci, ale też promotorzy idei praw człowieka możemy z tego narzędzia korzystać.

Spotkanie z prof. Laurentem Pechem w Biurze RPO

Data: 2018-11-07

Sprawa polskich sądów to nie tylko sprawa Polski. Bo polskie sądy są sądami europejskimi. Są moimi sądami, choć przecież nie jestem obywatelem Rzeczypospolitej – mówił prof. Laurent Pech w czasie wykładu „Rządy prawa w Unii Europejskiej” zorganizowanego w Biurze RPO w Warszawie. Przyszło nań kilkadziesiąt osób – pracowników Biura, naukowców i prawników a także studentów.

 – Unia Europejska opiera się na zaufaniu i wspólnocie wartości. Te wartości łączą nas wszystkich (art. 2 Traktatu o ustanowieniu UE). Nie można stać się członkiem Unii bez zobowiązania, że będzie się te wartości przestrzegać. Trzeba przez wiele lat dowodzić w praktyce, że się to robi, zanim Unia przyjmie do swojej wspólnoty. A niezależność sądów jedną z naczelnych wartości wartości, które nas łączą. Kolejną jest wspólny rynek i cała Wspólnota – mówił prof. Pech. 

Laurent Pech jest profesorem prawa europejskiego i kierownikiem Katedry Europejskiego Prawa Publicznego na Wydziale Prawa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Middlesex w Londynie oraz profesorem wizytującym na Uniwersytecie w Bordeaux. Jest członkiem redakcji Hague Journal on the Rule of Law oraz członkiem rady naukowej  Montesquieu Law Review.

W orbicie jego zainteresowań znajduje się obecnie min.

  • prawo ustrojowe Unii Europejskiej,
  • prawo rynku wewnętrznego Unii Europejskiej,
  • unijne przepisy dotyczące praw podstawowych.

Kluczową dziedziną jego badań stały się rządy prawa w Europie. Szczególne miejsce w jego pracy pełni Polska, czemu dowodzi aktywna działalność  naukowa i publiczna w tym zakresie. Jest autorem wielu przełomowych artykułów dotyczących polskiego kryzysu rządów prawa, na czele z obszerną publikacją „Systemowe zagrożenie państwa prawa w Polsce: między działaniem a kunktatorstwem”.

Prof. Pech wskazywał, że Polska nie jest jedynym krajem, który ma kłopoty ze stosowaniem prawa europejskiego, gdzie władze świadomie rozmontowują system równowagi i bezpieczników. Wspólnota znalazła się w krytycznym momencie i powstrzymanie rozprzestrzeniania się naruszeń wartości unijnych staje się kluczowe. - Rządów prawa nie da się uratować samym prawem. Jeśli ludzie nie staną w obronie wartości, nic im nie pomoże - podsumował swój wykład prof. Pech

XXII Ogólnopolskie Dni Praktyk Prawniczych na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego

Data: 2018-11-06

Ogólnopolskie Dni Praktyk Prawniczych to projekt naukowy, który odbywa się cyklicznie jednocześnie w piętnastu ośrodkach akademickich w Polsce i jest organizowane przez Europejskie Stowarzyszenie Studentów Prawa ELSA. W wydarzeniu biorą udział przedstawiciele samorządów zawodów prawniczych, instytucji, stowarzyszeń, organów władz publicznych. Spotkania ze studentami mają na celu przybliżenie problematyki związanej
ze stosowaniem prawa w praktyce a także zaprezentowanie istoty wykonywanych zawodów prawniczych.

W ich trakcie 6 listopada 2018 prelekcję wygłosił dr Piotr Misztal z BRPO

Prelekcja dotyczyła roli Rzecznika Praw Obywatelskich w demokratycznym państwie prawnym, w szczególności w związku z uprawnieniami w zakresie wzruszania prawomocnych orzeczeń sądowych kończących postępowanie w sprawach karnych.

Dr Piotr Misztal opowiadał również o łączeniu wykonywania zawodu nauczyciela akademickiego na Wydziale Prawa i Administracji UŁ z codziennymi obowiązkami w Biurze Rzecznika.

Rzecznik Praw Obywatelskich - na gruncie Uniwersytetu – spotkanie z członkami i członkiniami prawniczych kół naukowych

Data: 2018-10-22

22 października w Collegium Iuridicum II Uniwersytetu Warszawskiego odbyło się spotkanie z dr. Adamem Bodnarem pt. “Rzecznik Praw Obywatelskich - na gruncie Uniwersytetu”. 

Spotkanie zostało zorganizowane dzięki porozumieniu dwóch kół naukowych zajmujących się prawami człowieka – Studenckiego Koła Naukowego im. Pauliny Kuczalskiej-Reinschmit oraz Koła Naukowego Studenckie Forum Praw Człowieka działającego przy Wydziale Prawa i Administracji UW.

W trakcie spotkania poruszone zostały kwestie związane genezą i kształtowaniem się instytucji Rzecznika Praw Obywatelskich - w związku z 30. rocznicą jej istnienia.

Rozmawialismy również o edukacji w zakresie praw człowieka przez pryzmat studiów prawniczych, a także przypomniano rekomendacje z I Kongresu Praw Obywatelskich.

Wśród wielu pytań zadanych przez uczestników warto wspomnieć o tych, które odnosiły się do bieżących naruszeń praw człowieka, będących przedmiotem interwencji Rzecznika, min. sytuacji zwolnionych dyscyplinarnie pracowników PLL LOT.

Warsztaty Praw Człowieka oraz konsultacje w Ostrowcu Świętokrzyskim

Data: 2018-10-09
  • Na czym polegają nasze prawa?
  • Jak się o nie upomnieć?
  • Jak zaangażować do pomocy RPO?

W styczniu RPO Adam Bodnar wraz ze współpracownikami odwiedził województwo świętokrzyskie. W ramach spotkań regionalnych rozmawiał m.in. z przedstawicielami organizacji pozarządowych, młodzieżą i mieszkańcami Ostrowca Świętokrzyskiego. Wszystkie spotkania odbyły się w Centrum Aktywności Obywatelskiej. I właśnie na zaproszenie tej bardzo aktywnej instytucji wspierającej, w poniedziałek 8 października pracownicy BRPO poprowadzili warsztaty  dla młodzieży i dla osób starszych oraz zorganizowali konsultacje prawne.

O prawach człowieka z młodzieżą

Rano do Centrum Aktywności Społecznej przyszła młodzież z czterech miejscowych gimnazjów i wzięła udział w warsztatach o prawach człowieka i obywatela. Podczas spotkania pracownicy Centrum Projektów Społecznych BRPO mówili m.in. o kompetencjach Rzecznika Praw Obywatelskich, o pracy Biura RPO a także o sprawach (wnioskach), które wpływają do Rzecznika między innymi od osób niepełnoletnich.

Rozmawialiśmy o prawach i wolnościach odszukując odpowiednie zapisy w Konstytucji. Osobną rozmowę poświeciliśmy rozważaniom o godności i jej naruszaniu, o granicach wolności osobistej. Ostatnia część warsztatów poświęcona została sprawdzeniu, jak zapisy Konstytucji mogą regulować nasze życie na podstawie przykładowych spraw, jakie rozstrzygał kiedyś Trybunał Konstytucyjny.

Konsultacje z prawnikiem

Równocześnie z warsztatami na terenie centrum odbywały się konsultacje indywidualne z mec. Joanną Łodej z Wydziału Przyjęć Interesantów BRPO. Z konsultacji prawnych skorzystało kilka osób, głównie w wieku od 60 do 85 lat. Niektóre  przedstawiały kilka spraw, w związku z tym podczas rozmów udzielono informacji prawnych w kilkunastu sprawach. Problematyka, której dotyczyły konsultacje obejmowała m.in. następujące tematy: sprawy mieszkaniowe, w tym przekazanie przez Interesanta w formie darowizny mieszkania dziecku w zamian za opiekę i niewywiązywanie się obdarowanego z tego obowiązku, brak opieki i zainteresowania ze strony najbliższych (czasami wskazywano również na brak emocjonalnego zaangażowania się rodziny, mimo iż formalny obowiązek opieki był zapewniony); problemy rodzinne ( nadużywanie alkoholu przez syna i możliwość podjęcia działań zmierzających do skierowania go na przymusowe leczenie), sprawy sądowe, w tym postępowanie spadkowe, przewlekłość działań sądu, kłopoty finansowe, zapytania o możliwość uzyskania dopłat do kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania czy zakupem leków.

Ponadto wszystkim osobom przekazano informacje na temat działalności Rzecznika Praw Obywatelskich i zasadach działania Infolinii Obywatelskiej, w razie innych wątpliwości lub pytań, jakie mogą pojawić się w przyszłości.

Seniorzy ćwiczą składanie wniosku do RPO

Po południu odbyło się spotkanie z seniorami. Podczas prezentacji pracownicy BRPO mówili o kompetencjach RPO, zwłaszcza w zakresie równego traktowania, o działaniach Rzecznika na rzecz osób starszych oraz pracy i rekomendacjach Komisji Ekspertów ds. Osób Starszych. Seniorzy otrzymali przykładowe sprawy, z którymi osoby starsze zwracają się do Rzecznika Praw Obywatelskich. Mieli za zadanie wczuć się w sytuację tych osób a następnie złożyć wniosek do Rzecznika za pomocą listu, formularza elektronicznego lub bezpośredniej rozmowy z pracownikiem biura. Seniorzy obiecali, że przekażą zdobytą wiedzę swoim koleżankom i kolegom.

Centrum Aktywności Obywatelskiej we współpracy z biurem RPO planuje już następne warsztaty dla osób głuchych oraz kolejnej grupy seniorów z Ostrowca Świętokrzyskiego.

Piknik rodzinny zawodów prawniczych pod patronatem RPO

Data: 2018-09-15

15 września 2018 r. w Parku Marszałka Edwarda Rydza Śmigłego w Warszawie odbył się piknik rodzinny „100 lat zaufania”, zorganizowany przez Mazowieckie Forum Samorządów Zawodów Zaufania Publicznego.

10 września zorganizowano zaś konferencję pt. "Zawód zaufania publicznego–przeszłość, teraźniejszość, przyszłość". Patronat honorowy nad oboma wydarzeniami objął Rzecznik Praw Obywatelskich i Prezydent Miasta Warszawy. Inicjatywa wiąże się ze stuleciem Niepodległości Polski. Samorząd adwokacki - najstarsza w Polsce organizacja zrzeszająca zawody zaufania publicznego – powstał właśnie w 1918 r.

RPO Adam Bodnar podczas otwarcia pikniku podkreślał, jak ważne dla historii rozwoju społeczeństwa obywatelskiego było powstanie tych zawodów. Zachęcał wszystkich do poznania ich historii, a także kompetencji i zakresu działalności każdego z nich.

W parku swoje namioty mieli reprezentanci zawodów zaufania społecznego, od adwokatów i aptekarzy począwszy, poprzez komorników sądowych, lekarzy, notariuszy, pielęgniarki, weterynarzy, na rzecznikach patentowych i radcach prawnych skończywszy.

Podczas pikniku nie mogło zabraknąć przedstawicieli Biura Rzecznika Praw Obywatelskich. W Namiocie Praw Obywatelskich można było uzyskać informację prawną i złożyć wniosek do Rzecznika, wziąć udział w konkursie wiedzy o instytucji Rzecznika, zaopatrzyć się w specjalistyczne publikacje. Największą popularnością cieszyła się najnowsza publikacja, która zawiera tekst Konstytucji RP, Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej.

Mieszkańcy Warszawy i turyści mogli poznać tajniki poszczególnych zawodów, porozmawiać z ich przedstawicielami, wziąć udział w grach i konkursach tematycznych. 

Informacja o stanie przestrzegania wolności i praw człowieka i obywatela w 2017 r. oraz o działalności Rzecznika Praw Obywatelskich

Data: 2018-07-18

Obywatele uczestniczący w lipcowych demonstracjach dotyczących niezależności sądownictwa wyraźnie wskazali, jak ważna jest dla nich Konstytucja oraz jak wielką wagę przywiązują do jej zrozumienia, respektowania, a także gwarancji z niej wynikających. Także uczestnicy spotkań regionalnych RPO w całym kraju chętnie odwołują się do Konstytucji. Dlatego też na wszystkie działania RPO, ale także na stan przestrzegania praw i wolności człowieka i obywatela, staraliśmy się spojrzeć przez pryzmat konkretnych postanowień Konstytucji.

Z tego powodu Informacja roczna za 2017 rok, przygotowywana na podstawie art. 212 Konstytucji RP, została przygotowana inaczej niż dotychczas.

W ostatnim czasie nasz system prawny ulega szybkim zmianom. To powoduje, że w debacie publicznej pojawia się zamęt, niepewność, częste pomieszanie pojęć. Dlatego sięgnęliśmy do najważniejszego dokumentu określającego nasze prawa i wolności, aby przywrócić ład myślowy oraz pokazać, że wszelkie działania RPO są motywowane właśnie koniecznością ochrony porządku konstytucyjnego.

Wszystko to staraliśmy się przedstawić w możliwie prosty sposób i przyjaznym językiem, oczywiście na tyle, na ile trudna materia prawna i statystyczna na to pozwala. Wierzymy, że w ten sposób skutecznie przybliżać będziemy obywatelom znaczenie postanowień Konstytucji. Mamy ambicję dalej doskonalić nasze dzieło, aby w kolejnych latach raporty roczne RPO coraz lepiej służyły dobrej komunikacji oraz informowaniu, co w Polsce należy jeszcze zrobić, aby poprawić stan przestrzegania praw człowieka. Dlatego będziemy wdzięczni za wszelkie propozycje i uwagi, także te krytyczne.

Informację tę RPO przedstawia komisji sejmowej 18 lipca i 20 lipca w Sejmie.

Niezwykła lekcja o Konstytucji RP i lekcja historii w Radzyniu Podlaskim

Data: 2018-06-06

5 czerwca 2018 r. Rzecznik Praw Obywatelskich dr Adam Bodnar spotkał się z uczniami I Liceum ogólnokształcącego w Radzyniu Podlaskim. To wypełnienie obietnicy z lutego, kiedy inne, nagłe zobowiązania uniemożliwiły poprzednią wizytę.

Rzecznik spędził z uczniami prawie cały dzień. Przez pierwsze dwie godziny poprowadził w ramach V już edycji Tygodnia Konstytucyjnego, organizowanego przez Stowarzyszenie im. prof. Zbigniewa Hołdy, lekcję poświęconą roli Konstytucji w codziennych sprawach życiowych. Uczniowie, rozwiązując przykłady dotyczące organizacji zgromadzeń spontanicznych, kwestii całkowitego ubezwłasnowolnienia, obrazy uczuć religijnych czy też dylematu możliwości zestrzelenia samolotu z pasażerami opanowanego przez terrorystów, poszukiwali odpowiedzi na bardzo trudne życiowe dylematy, ale także zapisów w Konstytucji, które pomagałyby je rozwiązywać. Było to bardzo ciekawe doświadczenie dla uczniów takiego zderzenia własnych przekonań z doświadczeniem bardzo praktycznego prawnika - ale także dla Rzecznika, bo niektóre interpretacje stawiały przed RPO bardzo ciekawe wyzwania. Warto podkreślić, że w V edycji Tygodnia Konstytucyjnego bierze udział społecznie ponad 600 prawników.

Równie interesującym doświadczeniem była rozmowa z dyrektorką szkoły p. Ewa Grodzką, która z pasją opowiadała o dokonaniach uczniów (a są niezwykłe), ale także o kadrze nauczycielskiej, która do swoich wysokich kompetencji dokłada jeszcze pasje i zamiłowania i zaraża nimi swoich uczniów. Stąd tak wysoki w tej szkole odsetek uczniów rozpoczynających studia wyższe. Równie ciekawa jest trwająca już kilka lat wymiana młodzieży z różnych krajów, których goszczą uczniowie radzyńskiego liceum, w tym unikalne w skali kraju goszczenie młodzieży izraelskiej w domach prywatnych uczniów. Tak narodziło się wiele międzynarodowych przyjaźni pomiędzy uczniami. Innym, wartym wspomnienia osiągnięciem uczniów, jest profesjonalnie wydawana gazetka szkolna „Bezmyślnik”, w całości redagowana i składana przez uczniów. Za tę gazetkę szkoła i jej redaktorzy co roku zdobywają pierwsze miejsca w ogólnopolskich konkursach.

Ostatnim akordem tej ciekawej wizyty był spacer po mieście, którego już prawie nie ma. Grupa uczniów pod kierunkiem prof. Małgorzaty Nadolnej w ramach projektu Szkoła Dialogu, którego celem jest zapoznanie uczniów szkół ponadpodstawowych z historią Żydów w Polsce oraz ich wkładem w społeczny, kulturalny i ekonomiczny rozwój naszego kraju, opracowała wycieczkę historyczną po Radzyniu Podlaskim śladami radzyńskich Żydów, poznając jednocześnie lokalną historię. Wycieczka miała formę gry edukacyjnej z wykorzystaniem kodów QR. Uczniowie wspólnie ze swoim nauczycielem z pasją opowiadali o historii swojego miasta, o dokonanych odkryciach podczas poszukiwania jej śladów. Jednym z ciekawszych doświadczeń tego projektu były osobiste rozmowy, jakie uczniowie przeprowadzali w swoich rodzinach, poznając historię poprzez osobiste relacje wzajemnego funkcjonowania, przyjaznego sąsiedztwa i współistnienia obok siebie różnych kultur. Wyniki tych poszukiwań można zobaczyć na stronie internetowej szkoły. To była fantastyczna przygoda i spotkanie z nieistniejącym już miastem, ale także z pasją i emocjami, jakie jej odkrywanie wzbudziło zarówno wśród uczniów jak i nauczycieli. Brawo i gratulacje dla nich wszystkich.

Informacja vs. manipulacja. Jak nie poddać się propagandzie.

Data: 2018-05-30

"Wolność słowa jest nierozerwalnie związana z demokracją oraz jakością funkcjonowania. Powinna jednak mieć granice - w Europie, ze względu na traumę Holocaustu - uznaje się, że granicą jest mowa nienawiści..."

Adam Bodnar, rzecznik praw obywatelskich rozpoczął spotkanie podsumowujące pracę młodzieży z Polski, Węgier i Czech w projekcie edukacyjnym Informacja vs. manipulacja. Jak nie poddać się propagandzie. Jego celem było uwrażliwienie młodzieży szkół ponadgimnazjalnych na to, jaki wpływ na losy zwykłych ludzi miała w niedalekiej przeszłości, ale również współcześnie propaganda i mowa nienawiści.
Rozwój nowych technologii oraz sposobów komunikowania się zmienia całkowicie realia funkcjonowania sfery wolności słowa i demokracji. Stała się masowa, każdy może być twórcą treści komentatorem, uczestnikiem debaty publicznej. Rozwijają się sieci społecznościowe (nie tylko FB, Twitter, Snapchat czy Instagram, ale także możliwość zamieszczania i rozpowszechniania treści poprzez gry komputerowe czy programy muzyczne -Musica.ly. Obserwujemy również kryzys tradycyjnego dziennikarstwa. Sieci społecznościowe są wykorzystywane do osiągania celów krajowych i zagranicznych. Bardzo wyraźnie obserwujemy jaki wpływ na debatę o sprawach publicznych mają fake news.
Od dwóch lat w Polsce mamy do czynienia z dodatkowymi procesami. Dziennikarstwo stało się narzędziem do realizacji interesów różnych partii. Media publiczne podporządkowane władzy stale naruszają zasadę pluralizmu w mediach. Stworzono możliwości prawne podejmowania działań przeciwko dziennikarzom. Polityka uprawiana jest obecnie poprzez budowanie podziałów społecznych co sprzyja używaniu "mowy nienawiści".

W kontekście tych wszystkich zmian szczególnym zagadnieniem wydaje się młodzież. Rzecznik przeprowadził badania na temat korzystania przez młodych z mediów. Badania przeprowadzone zostały wśród młodzieży z 16 liceów w całej Polsce. Pokazały one, że młodzież żyje w tzw. bańce informacyjnej obejmującej jedynie czerpanie wiedzy z najbliższego otoczenia, rodziny, znajomych, najbliższe środowisko. Nie znają jednak środowisk uchodzących za opiniotwórcze, znanych i cenionych dziennikarzy.

"Konieczne jest stworzenie prawdziwych programów edukacji obywatelskiej oraz edukacji medialnej lecz wymaga to również zrozumienie dorosłych czym żyją młodzi ludzie - kim są siostry Godlewskie, dlaczego Taconfide jest teraz popularny oraz jaki jest nowy projekt Rafała Masnego." - mówił rzecznik - "Tylko dzięki zmianie edukacyjnej możliwa jest skuteczna walka z propagandą. Wiedza i świadomość staje się  wtedy szczepionką przed kłamstwem i manipulacją".

Jak to jest być Rzecznikiem? Spotkanie RPO z licealistami w Nakle

Data: 2018-04-17

- Jestem urzędnikiem powołanym po to, by pilnować tego, jak są przestrzegane prawa, które daje nam Konstytucja. Do RPO może się poskarżyć każdy i na rozpatrywaniu tych skarg, interweniowaniu, szukaniu sposobów naprawienia problemu, polega praca Rzecznika Praw Obywatelskich - powiedział Adam Bodnar na spotkaniu w I LO w Nakle im. Bolesława Krzywoustego.

Spotkania RPO w szkołach są stałym elementem programu spotkań regionalnych. Rzecznik przedstawia na nich pracę swojej instytucji (np. na przykładzie przemocy i tortur na policji) i pyta młodych o to, jakie mają problemy z przestrzeganiem swoich praw. 

I Liceum Ogólnokształcące istnieje od 1876 roku - to jedna z najstarszych szkół w regionie. Szkoła od 15 lat realizuje wymianę międzynarodową obejmującą współpracę z Elsterschlosgimnasium w Niemczech oraz PENTA COLLEGE w Holandii. Wymiana obejmuje dwa wyjazdy studyjne w każdym roku szkolnym, w których uczestniczy każdorazowo ok 30-35 uczniów. Liceum ukończył m.in. Rafał Blechacz.

Pytania od uczniów (na karteczkach)

Jak bardzo stresująca jest praca RPO (RPO: Jest stresująca, bo problemy ludzi są stresujące. A do tego jest się osobą publiczną).

Jak może Pan być niezaleny od polityków, skoro wybierają Pana politycy? (RPO: Nie jestem politykiem, poparły mnie organizacje pozarządowe i różne środowiska polityczne. Poza tym nie będę się ubiegał o drugą kadencję, więc z momentem złożenia przysięgi jestem niezależny).

Czy ma Pan satysfakcję z zajmowanego stanowiska? (RPO: zadowolonym można być, jeśli coś się udaje  zrobić, a nie dlatego, że się jest. Ostatnio udało się nam np. uratować ustawę o zbiórkach publicznych. Wiele satysfakcji daje wygrywanie spraw w sądzie dla ludzi – np. w zeszłym tygodniu w sprawie ulgi meldunkowej, albo kiedy się uda pomóc rozwiązać problem w lokalnej społeczności jak np. w Chełmie. Tyle że zawsze przy tym człowiek pamięta, ile jeszcze zostało do zrobienia).

Jak Pan ocenia ograniczenia wolności na lotniskach po zamachach na WTC w 2001 r.? (RPO: zaczęła się wtedy bardzo poważna dyskusja o tym, jak zapewnić wolność ale i bezpieczeństwo. Dziś jednak chodzi o to, by zapewnienie bezpieczeństwa nie stało się pretekstem do zbierania danych o ludziach przez służby bez żadnych podstaw i powodów).

Czy pełnoletni licealista może usprawiedliwić nieobecność w szkole ?(RPO: Tak, może [oklaski]. Ale to nie znaczy, że tego pełnoletniego ucznia przestaje obowiązywać regulamin szkoły. Po prostu sami odpowiadacie za własne czyny [oklaski ciała pedagogicznego]).

Dlaczego zamiata się pod dywan wiele spraw ?(RPO: tak, to się zdarza. Po to mamy Rzecznika, po to są dziennikarze, organizacje pozarządowe, aktywni obywatele, sygnaliści – by ujawniać nieprawidłowości także w instytucjach hierarchicznych i zamkniętych).

Co zrobić, jeśli się nie zgadzamy z przyjętym prawem, a jest nam ono narzucone? (RPO: Tak się może zdarzyć. Większość w parlamencie może przyjąć nawet prawo sprzeczne z Konstytucją. Dla obywatela najważniejsze jest w takiej sytuacji interesować się życiem publicznym, zabierać głos. Mechanizmy prawne same nie wystarczą).

Co myśli Pan o imigrantach i prawach dla nich? (RPO: Migranci pojawiają się w naszym kraju. Np. bez Ukraińców nasza gospodarka nie jest w stanie już funkcjonować. Trzeba pamiętać, że prawa człowieka przysługują każdemu. Tylko część praw przysługuje obywatelom – to prawa wyborcze czy prawa do pełnienia funkcji publicznych) .

Czy Rzecznik zajmuje się ofiarami reprywatyzacji? (RPO: Tak. Zajmujemy się tym w Zespole Prawa Cywilnego)

Co Pan sądzi o małżeństwach homoseksualnych? (RPO: Małżeństwo takie wyklucza Konstytucja. Należy uregulować kwestię związków partnerskich).

Co zrobić, jeśli nauczyciel ma zły emocjonalny wpływ na człowieka? (RPO: Granicą jest przestrzeganie praw człowieka).

Czy ustawy sądowe będą miały zły wpływ na sytuację w kraju? (RPO: Tak. Niestety, tak. Pomyślcie o sprawie kierowcy Seicento)

 

Działania RPO dotyczące problematyki ulgi meldunkowej – list do redaktor naczelnej portalu Money.pl

Data: Od 2018-03-28 do 2018-04-01

W związku z artykułem redaktora Krzysztofa Janosia, pt. „Fiskus nadal stosuje bezprawny patent na ściganie podatników. Nie pomagają wyroki i zapewnienia ministerstwa", jaki ukazał się w dniu 6 marca 2018 r. na portalu Money.pl rzecznik praw obywatelskich skierował list do redaktor naczelnej portalu Nino Dżikija. Rzecznik w piśmie przedstawił działania RPO dotyczące problematyki ulgi meldunkowej. Niestety list nie został opublikowany na portalu, mimo że pojawiają się następne materiały dotyczące tej problematyki, dlatego zamieszczamy go na stronie  rpo.gov.pl

 

Spotkanie Adama Bodnara z młodzieżą w Wieluniu

Data: 2018-03-22

W Wieluniu II wojna światowa wybuchła w piątek, w dzień targowy. Bo tu zawsze, także i dziś, targi odbywają się we wtorki i piątki. II wojna zaczęła się w piątek, o 4:40 rano, kiedy ludzie już zjechali się na rynek. Wtedy na miasto spadły niemieckie bomby. Zginęło ponad 1200 mieszkańców, nam udało się odtworzyć nazwiska 96 osób. Ten dzień nazywamy Czarnym Piątkiem.

Tak opowiadali RPO Adamowi Bodnarowi o historii swojego miasta uczniowie Szkoły Dialogu w II LO imienia Janusza Korczaka w Wieluniu. Opowiadali o polskiej i żydowskiej historii, pokazywali, jak wyglądała okupacja, jak cierpieli żydowscy sąsiedzi. Opowiadali też o tym, jak w ramach Szkoły Dialogu oprowadzają ludzi po mieście, potomków dawnych mieszkańców, pokazując pamiątki dawnego, żydowskiego Wielunia. Jak widzą emocje gości, którzy dzielą się z nimi historiami ze swego życia. Jak te opowieści zmieniają ich postrzeganie historii i teraźniejszości.

- Dzięki wam widać, że to nie prawda, że praca nad dialogiem polsko-żydowskim poszła na marne. Cokolwiek dzieje się „na górze”, wy robicie swoje i widzicie tego sens – mówił wzruszony Adam Bodnar.

Spotkanie rzecznika praw obywatelskich w II LO w Wieluniu odbyło się w ramach cyklu spotkań regionalnych RPO w województwie łódzkim w dniach 20-23 marca 2018 r. W ich toku RPO nie tylko spotyka się z obywatelami, którzy chcą mu przedstawić gnębiące ich problemy, ale rozmawia też o prawach człowieka z młodzieżą i odwiedza miejsca ważne dla praw człowieka i pamięci o nich (w Wieluniu złożył kwiaty przed tablicą upamiętniającą bombardowanie miasta 1 września 1939 r. – jest na placu naprzeciwko szkoły, która mieści się w miejscu, w którym w 1939 r. był szpital i został 1 września zbombardowany).

Pytania od uczniów

  • Jakie sprawy najczęściej kierowane są do RPO?
  • Jak RPO może przeciwstawiać się zjawisku homofobii?
  • Jak się zostaje Rzecznikiem?
  • Jaką odpowiedzialność ponosi Rzecznik w wypadku popełnienia wykroczenia albo przestępstwa?
  • Jak Rzecznik reaguje na krytykę pod swoim adresem?
  • Co można zrobić, jeśli prasa publikuje nieprawdziwe informacje o mnie?
  • Jak zmienić imię i nazwisko?
  • Czy pary homoseksualne mają mieć prawo do adopcji dziecka?
  • Co ułatwia zachowanie bezstronności?

O II LO w Wieluniu

II LO powstało w 1992 r. Początkowo działała w ramach Zespołu Szkół nr 2 składającego się z Kolegium Nauczycielskiego i Liceum Ogólnokształcącego. Po zmianach w 1 IX 1996 r. powstało  II LO w Wieluniu jako samodzielna jednostka organizacyjna.

Liceum nosi imię Janusza Korczaka od 1988 r. Oferuję edukację rozszerzoną w różnych profilach – od politechnicznego, przez językowe po prawno-dziennikarski. Ma 468 uczniów w 16 oddziałach.

Osiągnięcia

  1. Certyfikat i tytuł BEZPIECZNA SZKOŁA 2017 w Ogólnopolskim Konkursie Bezpieczna Szkoła – Bezpieczny Uczeń, zorganizowanym przez Studium Prawa Europejskiego w Warszawie.
  2. Tytuł (trzykrotny – 2016, 2017, 2018) „Szkoła Dialogu” w ramach realizowanego przez Forum Dialogu projektu „Szkoła Dialogu” pod honorowym patronatem Ministra Edukacji Narodowej (pod nazwą „Szlakiem Wieluńskich Żydów”
  3. Tytuł „Szkoła Przedsiębiorczości 2017” w ogólnopolskim konkursie(14. edycja Dnia przedsiębiorczości) , organizowanym przez Fundację Młodzieżowej Przedsiębiorczości pod honorowym patronatem Prezydenta RP Andrzeja Dudy.
  4. Najlepsze Licea w Polsce Perspektywy Brązowa Szkoła 2015, 2018
  5. Najfajniejsza Szkoła Ponadgimnazjalna – plebiscyt na „Najfajniejszą szkołę ponadgimnazjalną w powiecie wieluńskim”, organizowany przez „Dziennik Łódzki” i „Nasz Tygodnik”
  6. Drugie miejsce w konkursie Najbardziej Kreatywna Klasa Dziennika Łódzkiego 2015, 2016 III miejsce
  7. Osiągnięcia edukacyjne uczniów w ogólnopolskich konkursach i olimpiadach z różnych przedmiotów i 100% zdawalność na maturze 2017.

Projekty

  1. projekt unijny Naukowy ekspres – przystanek Korczak w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, Priorytet IX Rozwój Wykształcenia i Kompetencji w Regionie, Działanie 9.1 Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapewnianie wysokiej jakości usług edukacyjnych świadczonych w systemie oświaty (2014-2015)
  2. projekt unijny „Tradycyjne baśnie europejskie na scenie w ramach programu Erasmus Plus (2015-2017)
  3. projekt „EkoEdukacja w Korczaku” w ramach konkursu „Edukacja Ekologiczna w szkołach i przedszkolach na rok szkolny 2016/2017 – Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Łodzi (2016-2017)
  4. projekt unijny „Nauka – inwestycja w przyszłość” finansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego.

Cykliczne wydarzenia ważne w środowisku lokalnym

  1. Powiatowy Konkurs Piosenki Poetyckiej „Wieczór przy Świecach” .
  2. Międzypowiatowy Konkurs Matematyczny dla uczniów szkół gimnazjalnych.
  3. Powiatowa Konferencja Ekologiczna.

Patronaty

  1. Patronat Uniwersytetu Łódzkiego Wydziału Chemii – klasy biologiczno-chemiczne
  2. Patronat Politechniki Łódzkiej – klasa politechniczna
  3. Patronat Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi – klasy dziennikarskie.
  4. Patronat firmy Wielton S.A – klasa politechniczna.

 

Spotkanie RPO z uczniami szkół średnich w Hajnówce

Data: 2018-03-02

Spotkanie odbyło się w ramach spotkań regionalnych RPO. W dniach 27 lutego-2 marca rzecznik praw obywatelskich Adam Bodnar odwiedza: Radzyń Podlaski, Niemce, Lubartów, Biała Podlaska, Hajnówka, Bielsk Podlaski i Siemiatycze.

Szkoła w Hajnówce to tzw. szkoła mniejszościowa. Chodzi do niej 314 uczniów z mniejszości białoruskiej. W każdej klasie odbywają się 3 godziny nauki języka białoruskiego oraz w klasie 2 liceum godzina lekcji "Historia i kultura mniejszości białoruskiej". W skład Zespołu Szkół wchodzi 13 oddziałów (9 liceum, 4 gimnazjum).

Rzecznik praw obywatelski mówił uczniom o konstytucyjnych gwarancjach praw mniejszości narodowych. O tym, że członkostwo we wspólnocie politycznej Narodu Polskiego, czyli bycie obywatelem Rzeczypospolitej, gwarantuje nam prawa niezależnie od narodowości. - Wszyscy obywatele Rzeczypospolitej są równi - podkreślił Adam Bodnar. - Tak stanowi Konstytucja. Wskazuje ona na to, co nas łączy niezależnie od tego, kim jesteśmy i w co wierzymy, a nie na to, co mogłoby nas dzielić. Nakazuje nam szanować różnorodność i wspierać mniejszości, bo one współtworzą dobro Rzeczypospolitej.

W preambule Konstytucja stanowi: My, Naród Polski - wszyscy obywatele Rzeczypospolitej,
zarówno wierzący w Boga
będącego źródłem prawdy, sprawiedliwości, dobra i piękna,
jak i nie podzielający tej wiary,
a te uniwersalne wartości wywodzący z innych źródeł,
równi w prawach i w powinnościach wobec dobra wspólnego - Polski,
wdzięczni naszym przodkom za ich pracę, za walkę o niepodległość okupioną ogromnymi ofiarami, za kulturę zakorzenioną w chrześcijańskim dziedzictwie Narodu i ogólnoludzkich wartościach,
nawiązując do najlepszych tradycji Pierwszej i Drugiej Rzeczypospolitej,
zobowiązani, by przekazać przyszłym pokoleniom wszystko, co cenne z ponad tysiącletniego dorobku,
złączeni więzami wspólnoty z naszymi rodakami rozsianymi po świecie,
świadomi potrzeby współpracy ze wszystkimi krajami dla dobra Rodziny Ludzkiej,
pomni gorzkich doświadczeń z czasów, gdy podstawowe wolności i prawa człowieka były w naszej Ojczyźnie łamane,
pragnąc na zawsze zagwarantować prawa obywatelskie, a działaniu instytucji publicznych zapewnić rzetelność i sprawność,
w poczuciu odpowiedzialności przed Bogiem lub przed własnym sumieniem,
ustanawiamy Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej
jako prawa podstawowe dla państwa.

Pytania od młodzieży (zadawane na karteczkach):

  • O komentarz do „rejestru pedofili” (patrz: ostatnie wystąpienie RPO w tej sprawie)
  • O ciężkie plecaki (RPO zapytał starostę, czy nie da się wesprzeć szkoły szafkami dla uczniów, na co zebrani zareagowali oklaskami)
  • O ocenę marszu ONR w Hajnówce ku czci „Burego” na oczach potomków jego ofiar (RPO zapowiedział wystąpienie w tej spawie, wcześniej interweniował po marszu 11 listopada w Warszawie
  • O przyczyny zakazu małżeństw osób tej samej płci
  • O karanie za używanie telefonu na lekcji
  • O to, czy katecheci powinni być wychowawcami klas
  • O sytuację w ośrodkach dla cudzoziemców
  • O prawo do odmawiania szczepienia dzieci
  • O nową ustawę o IPN (RPO: nie chodzi w niej o karanie za używanie pojęcia "polskie obozy koncentracyjne" - z tym można walczyć inaczej i Rzecznik to skutecznie robi. Wiemy dobrze, że historia nie jest czarno-biała, tu, w Hajnówce, ludzie wiedzą to najlepiej, a dumny i poważny Naród nie boi się rozliczeń z przeszłością - ta ustawa to utrudnia)
  • I na koniec: Jak wygląda Pana dzień?  :)

Kłopot z pożyczką lub kredytem? Jak pomóc nie będąc ekspertem? Warsztaty dla edukatorów finansowych. Podumowanie pierwszego roku akcji informacyjnej RPO i RF

Data: 2018-01-30

17 spotkań w 14 miastach z około 2500 posiadaczami kredytów „walutowych” odbyło się w 2017 r. w ramach wspólnej akcji informacyjnej dla „frankowiczów”. Na 2018 r. Rzecznicy – Praw Obywatelskich i Finansowy  planują cykl warsztatów z organizacjami i osobami, które mogą wspierać klientów w przygotowywaniu reklamacji kierowanych do instytucji finansowych.

Pierwsze takie warsztaty dla edukatorów finansowych odbyły się 30 stycznia w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich w Warszawie. Wzięło w nich udział trzydzieści osób. Byli to nauczyciele i nauczycielki, doradczynie i doradcy, trenerzy i trenerki

Celem warsztatów było przekazanie wiedzy zdobytej w czasie akcji informacyjnej RPO i  RF i zachęcenie do wspierania ludzi w tym, by korzystali z istniejących już możliwości prawnych w ewentualnym sporze z bankiem, bez czekania na ewentualne ustawy i inne „centralne” rozstrzygnięcia.

Akcja informacyjna RPO i RF w 2017

Pod koniec 2016 r. Adam Bodnar, rzecznik praw obywatelskich i Aleksandra Wiktorow, rzecznik finansowy, dostrzegając trudną sytuację wielu osób posiadających kredyt „frankowy” uznali, że warto przeprowadzić akcję informacyjną. Jej celem było wskazanie jakimi środkami prawnymi dysponują w obowiązującym stanie prawnym oraz z pomocy jakich instytucji kredytobiorcy mogą korzystać.

- W trakcie tych spotkań dostrzegliśmy, że istotnym problemem jest zrobienie pierwszego kroku w sporze z instytucją finansową, czyli przygotowanie reklamacji. Obawy klientów są różne. Część boi się retorsji ze strony banku. Część nie wie, jak należy taką reklamację sformułować. Inni uważają, że to działanie i tak nie ma sensu, bo zostanie ona odrzucona. Tymczasem dla instytucji finansowej to sygnał, że mamy zastrzeżenia do umowy. Im więcej reklamacji, tym trudniej jej twierdzić, że problem jest marginalny – mówił dziennikarzom na konferencji prasowej poprzedzającej seminarium Adam Bodnar, rzecznik praw obywatelskich. – Bardzo ważnym elementem ochrony praw obywateli jest nasze upodmiotowienie: musimy znać nasze prawa i z nich korzystać, a wtedy  możemy wpływać na poprawę naszej sytuacji.

Dostrzegając te problemy, Rzecznicy postanowili o kontynuacji wspólnych działań. Będą one miały formę warsztatów dla organizacji i osób, które mogą pomagać w przygotowaniu reklamacji klientom będącym w sporze z instytucją finansową. Pierwsze tego typu spotkanie zorganizowane przy współpracy z Partnerstwem na Rzecz Edukacji Finansowej, jest skierowane do edukatorów i trenerów. W kolejnych będą brali udział rzecznicy konsumentów.

- Opierając się na sygnałach od samych zainteresowanych, nie będziemy ograniczać tematyki naszych spotkań tylko do kredytów „frankowych”. Około połowa trafiających do nas wniosków dotyczy różnego rodzaju pożyczek, „chwilówek”, więc będziemy dzielić się naszą wiedzą, również w tym obszarze – zapowiedziała Aleksandra Wiktorow, rzecznik finansowy.

Jednocześnie podkreśliła, że problem z kredytami „frankowymi” nie znika, mimo spadku kursu franka szwajcarskiego.

- Przeciętny kredytobiorca identyfikuje głównie – najłatwiejszy do zaobserwowania - problem wzrostu salda zadłużenia, wynikający ze stosowania mechanizmu indeksowania lub denominowania kredytu do waluty obcej. Tymczasem te umowy zawierają inne postanowienia powodujące, że klienci płacą wyższe raty niż powinni, a które można uznać za abuzywne, czyli niedozwolone postanowienia umowne – powiedziała Aleksandra Wiktorow.

Przypomniała, że do takich można zaliczyć postanowienia dotyczące np. uznaniowego ustalania oprocentowania przez bank, stosowania tzw. spreadów czy wprowadzające obowiązek wykupienia tzw. ubezpieczenia niskiego wkładu własnego.

- Na dziś najbardziej skutecznym sposobem wspierania posiadaczy kredytów „frankowych” są tzw. istotne poglądy wydawane na etapie sporu sądowego. Liczę, że w ten sposób przyczynimy się do ukształtowania korzystnej dla klientów linii orzeczniczej. Otworzy to drogę do polubownego rozwiązywania tego typu sporów, bo niestety na dziś ta ścieżka postępowania rzadko kończy się sukcesem – powiedziała  Aleksandra Wiktorow.

Jej biuro odnotowało około trzykrotny wzrost różnego rodzaju wniosków dotyczących kredytów „walutowych”. Według wstępnych danych w 2017 r. było ich ponad 2300, podczas gdy w 2016 r. było to 727 wniosków. 

Warsztaty dla edukatorów  finansowych

Pomoc posiadaczom „chwilówek” czy kredytów „frankowych” przy przygotowaniu reklamacji jest prostsza, niż się większości z nas wydaje. Nie trzeba być wcale ekspertem od prawa i finansów, by podpowiedzieć, co zrobić!

Mamy w Polsce system bezpłatnej pomocy w sporach z instytucjami finansowymi. Część osób z niego nie korzysta, bo ma problem z wykonaniem pierwszego kroku, czyli samodzielnego napisania reklamacji.

O tym właśnie były warsztaty w Biurze RPO.

Na początek Marcin Jaworski z Biura RF i Agnieszka Jędrzejczyk z Biura RPO przedstawili edukatorom wnioski z kampanii informacyjnej w sprawie kredytów „frankowych”, którą rok temu, 12 stycznia 2017 r. zaczęli we Wrocławiu.

Mówili, że najważniejszym zadaniem jest przekonanie ludzi do tego, by korzystali z istniejących już rozwiązań, by składali reklamacje do banków, jeśli uważają, że z ich umowami kredytowymi jest coś nie tak. By co tego zachęcać, nie trzeba być ekspertem od prawa i finansów, trzeba jednak umieć wspierać ludzi w podejmowaniu decyzji i rozumieć, jak wielkie znaczenie ma obywatelska aktywność i korzystanie z praw.

  1. Ludzie oczekują na zmiany ustawowe i odgórne rozwiązanie problemu. Debata publiczna koncentruje się wokół projektów tych rozwiązań. To prawdopodobnie także z tego powodu mało kto korzysta z już dostępnych, prostych i tanich narzędzi poprawy swojej sytuacji.
  2. Takim narzędziem jest napisanie reklamacji do banku.
  3. Aby do podjęcia trudu napisania reklamacji przekonać, trzeba upewnić ludzi, że reklamowanie produktu jest zwykłym prawem konsumenckim (tak jak w przypadku butów czy samochodu) a nie nadzwyczajnym środkiem, i nie trzeba być specjalistą od prawa i finansów, by zgłosić bankowi swoje wątpliwości.
  4. Zgłoszenie reklamacji i otrzymanie odpowiedzi na nią uprawia do bezpłatnej pomocy Rzecznika Finansowego. Jest więc czymś w rodzaju pierwszego podania w meczu  a nie rzutem karnym rozstrzygającym o wyniku całego turnieju.
  5. Bardzo ważne jest przekonanie ludzi do racjonalnego formułowania oczekiwań: kredyt „frankowy” nie „zniknie” w cudowny sposób, jeśli jednak spokojnie zgłosimy wątpliwości, to być może część problemu uda się załatwić. Tym bardziej, że – wbrew powszechnemu przekonaniu - to nie kurs franka jest istotą problemu, ale to, że nasza umowa kredytowa może zawierać klauzule abuzywne czyli niedozwolone (uprawdopodobnia to dotychczasowa działalność UOKiK i jego ustalenia), zatem warto starać się o jej poprawienie i zwrot ewentualnie nadpłaconych kwot.
  6. Składanie reklamacji jest elementem obywatelskiego systemu kontroli i naprawy państwa. Im więcej osób reaguje na problem i reklamację składa, tym większa szansa na reakcję i poprawę sytuacji kredytobiorców.

Po tej prezentacji uczestnicy warsztatów zobaczyli dwie scenki – rozmowy. Pierwsza prowadziła jednak z uczestniczek warsztatów, która odegrała rolę „kredytobiorczyni frankowej”, z ekspertem z Biura RF, Bartoszem Wyżykowskim. Pytała się więc, czy i jak napisać reklamację, jakie ma szanse, jak może jej pomóc Rzecznik Finansowy i co będzie, jeśli ostatecznie przegra sprawę w sądzie

- Zrozumiałam, że na pewno warto składać reklamację a potem prosić o interwencję Rzecznika Finansowego. O tym, co zrobić dalej, mogę pomyśleć potem – skomentowała to doświadczenie.

W kolejnej scence-rozmowie  „osoba, która wzięła pożyczkę-chwilówkę” (tę rolę odgrywała inna uczestniczka warsztatów) pytała Bartosza Wyżykowskiego – kierując się swoimi doświadczeniami z pomocy osobom w tarapatach finansowych o szanse „odkręcenia” tej umowy. A potem uczestnicy warsztatów opisywali, z jakimi kłopotami zgłaszają się do nich ludzie.

Zrozumieliśmy dzięki tym świadectwom, jak  wielkie znaczenie ma edukacja – nie tylko finansowa, ale także obywatelska.

Następnie Marcin Jaworski  omówił dokładnie, jakiej pomocy prawnej udziela klientom banków Rzecznik Finansowy. To ważne informacje, bo RF działa od końca 2015 r. i bardzo wiele osób nie wie nie tylko o tym, jakie są jego9 możliwości, ale nawet o tym, że istnieje

Na koniec Jolanta Florek z BRPO opowiedziała o działaniu RPO w sprawie „frankowiczów” – tj. o sprawach sądowych, do których – zgodnie ze swymi kompetencjami – przystępuje po stronie obywateli.

Uczniowie z Czosnowa z wizytą w Biurze RPO

Data: 2018-01-26

Ostatni dzień ferii uczniowie szkół podstawowych z podwarszawskiej gminy Czosnów postanowili spędzić w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich. Blisko 100 dzieci z klas 1-6 spotkało się z dr Hanną Machińską, zastępczynią rzecznika praw obywatelskich.

Uczniowie dowiedzieli się co to są prawa człowieka i obywatela, czym zajmuje się Rzecznik Praw Obywatelskich i jak może im pomóc. Rozmawiano o prawach i obowiązkach.

Na przykład Gabrysia chciała wiedzieć czy można przeczytać bez pozwolenia czyjś pamiętnik. Weronika pytała co zrobić gdy ktoś nam dokucza, a Ola czy nauczycielka od języka angielskiego miała prawo zadać za karę nauczenie się 20 nowych słówek na następny dzień.

Były tez poruszane trudne życiowe problemy.  Zuzia pytała, co zrobić kiedy dziecko jest wykorzystywane, a Krzyś co zrobić gdy dziecko nie ma się do kogo zwrócić o pomoc i nie może skorzystać z telefonu.

Zastępczyni RPO mówiła o poszanowaniu praw każdego, także najmłodszego obywatela, o wartościach znajdujących się w Konstytucji RP. Zachęcała by  w trudnych chwilach dzwonić na infolinie pomocowe dla dzieci, telefon alarmowy lub rozmawiać z rodzicami i wychowawczynią lub pedagogiem szkolnym.

Spotkanie odbyło się w ramach projektu realizowanego przez Fundację Civis Polonus we współpracy z gminą Czosnów. Jego celem jest podniesienie poziomu kompetencji dzieci z obszarów wiejskich. Uczniowie byli w tym tygodniu także  m.in. w Sejmie, Senacie, Muzem Polin i w Biurze Rzecznika Praw Dziecka.

Spotkanie RPO z młodzieżą w Centrum Edukacyjnym „Szklany Dom” w Ciekotach

Data: 2018-01-26

W tym miejscu stał kiedyś rodzinny dom Stefana Żeromskiego. Spłonął w 1900 roku. Teraz - w nowym budynku - drewnianym domku połączonym ze szklanym domem jest działające od 2010 r. Centrum Edukacyjne Szklany Dom – Dworek Stefana Żeromskiego.

Drewniany dworek, stylizowany na dwór z drugiej połowy XIX wieku, w którym eksponowane są obiekty upamiętniające życie i twórczość pisarza, pełni funkcję miejsca promującego literaturę i czytelnictwo oraz regionalne dziedzictwo kulturowe.

Przestronne, nowoczesne pomieszczenia Szklanego Domu służą prezentacjom sztuki współczesnej oraz realizacjom programów edukacyjnych dla dzieci, młodzieży i dorosłych.

Adam Bodnar spotkał się tu z uczniami trzech gimnazjów z okolicznych miejscowości. Zgodnie z przyjętą już praktyką takich spotkań opowiedział o tym, co robi Rzecznik Praw Obywatelskich, a potem poprosił o zadawanie pytań na karteczkach.

Pytania z kartek:

- zostaliśmy tu zaciągnięci wbrew swojej woli (tak, ale o tym, co robicie w szkole, decyduje program nauczania i nauczyciele. A RPO jest konstytucyjnym urzędnikiem, jego praca wynika z zasad, które regulują działanie naszego państwa)

- zostałem uderzony za zadanie pytania (to naruszenie praw)

- ktoś w internecie ukradł moją pracę i podpisał się pod nią (to naruszenie własności intelektualnej, rodzaj kradzieży, plagiat. Wy też uważajcie, co i jak kopiujecie z sieci)

- byłem przezywany przez kolegów. Wyzywali mnie w grupie na Messengerze (to właśnie jest hejt)

- zostałem pobity, policja nie zareagowała (tak, mamy taki problem, że policja nie zawsze reaguje na akty przemocy)

- prześladowali mnie w dzieciństwie. Część z nich trafiła do poprawczaka, ale reszta jest w liceach i na studiach (zacznijmy od nazywania tego, że to jest niedpouszczalne. Trzeba reagować, szukać pomocy)

- byłam wyzywana (jest wiele sposobów, na które można poniżyć człowieka, ale wiemy, że kobiety spotyka to w Polsce częściej)

  • Spotkanie odbyło się w ramach programu spotkań regionalnych RPO w województwach świętokrzyskim i podkarpackim w dniach 22-26 stycznia 2018 r.

Spotkanie RPO z młodzieżą z Liceum Ogólnokształcącym im. KEN w Stalowej Woli

Data: 2018-01-25

Na spotkanie z RPO przyszło do sali gimnastycznej około 70 osób. Życie szkoły akurat zamarło, bo za dwa dni odbędzie się tu studniówka. Zgodnie z tradycją i życzeniem młodzieży odbywa się ona w szkole, którą na ten czas uczniowie urządzają po swojemu. Spotkaniu towarzyszyły więc dźwięki wiertarek i pił, a na korytarzu powstawała studniówowa "zabudowa".

Spotkanie z RPO Adamem Bodnarem prowadzili Paulina i Mikołaj, którzy mieli przygotowane pytania: m.in. o to, jak się zostaje rzecznikiem praw obywatelskich, jaki jest cel i sens walki z mową nienawiści. oraz jak się układa rzecznikowi  współpraca z obecną wladzą.

Pytania z sali (zgłaszane przede wszystkim anonimowo, na kartkach):

  • o obronę konieczną i posiadanie broni oraz o karę śmierci
  • o straż miejską i o to, czy nie lepiej ją rozwiązać, skoro nie spełnia oczekiwań
  • o sytuację trójpodziału władzy w Polsce
  • o to, czy mordercy tacy jak Breivik, mają prawo do życia i luksusów w więzieniu
  • o konsekwencje zmian w sądownictwie i prokuraturze.

Spotkanie odbyło się w ramach programu spotkań regionalnych RPO w województwach świętokrzyskim i podkarpackim w dniach 22-26 stycznia 2018 r.

Liceum w Stalowej Woli powstało w 1938 roku wraz z samym miastem Stalowa Wola. Wtedy rzpoczęła się budowa zakładów przemysłowych w ramach Centralnego Okręgu Przemysłowego.

Budynek, w którym obecnie mieści się Gimnazjum nr 2, zbudowała w rekordowym czasie od marca do września 1938 roku firma Bartkowiaka z Poznania. Dyrektorem został Witold Habdank Kossowski, który miał wizję przekształcenia szkoły w najnowocześniejszy zakład naukowy w Polsce z aulą, muzeum etnograficznym, krytym basenem i biblioteką, jednak plany pokrzyżował wybuch wojny.

W latach 50 XX w. wybudowano nowy gmach liceum przy ulicy Stanisława Staszica 5, w którym szkoła mieści się do dzisiaj. 15 października 1973 roku liceum dostalo imię Komisji Edukacji Narodowej. Od 1979/80 roku szkoła nosi nazwę Zespołu Szkół Ogólnokształcących im. KEN, gdyż w jej skład weszło także Liceum Ogólnokształcące dla dorosłych. W 1993 roku absolwent szkoły, przedsiębiorca Zbigniew Niemczycki podarował liceum pierwszą pracownię komputerową, druga została otwarta w 2001.

Adam Bodnar odwiedził uczniów jednej z warszawskich szkół podstawowych

Data: 2018-01-11

Ponad 200 uczniów Szkoły Podstawowej Bednarska w Warszawie spotkało się z rzecznikiem praw  obywatelskich Adamem Bodnarem.

Rozmowa dotyczyła zasad działania i kompetencji Rzecznika Praw Obywatelskich, praw człowieka i obywatela oraz Konstytucji RP. Uczniowie zadawali wiele pytań o sprawy, którymi zajmuje się RPO. Dopytywali także o kwestie związane z prawami, które powinny być przestrzegane w szkole.

Jak uczyć o Konstytucji i prawach obywatelskich?

Data: 2017-12-09

Jak uczyć o Konstytucji i prawach obywatelskich? Na to pytanie starali się odpowiedzieć uczestnicy jednego z paneli w czasie I Kongresu Praw Obywatelskich. Współorganizatorem debaty na ten temat było Stowarzyszenie im. Prof. Zbigniewa Hołdy, które odpowiada także za przygotowanie ogólnopolskiego projektu Tydzień Konstytucyjny.

- W naszej szkole mówimy o prawach człowieka i obywatela od samego początku. Omawiamy jej na lekcjach wychowawczych i na każdym przedmiocie, gdzie możemy do tego tematu nawiązać – mówiła Agnieszka Milbrandt dyrektorka Społecznej Szkoły Podstawowej nr 30 oraz Społecznego Gimnazjum nr 5 w Warszawie.

-W mojej szkole działa parlament szkolny, do którego są wybory. Jest kampania wyborcza, kandydaci mają swój program, prezentują go. W wyniku  glosowania wybieramy 10 osób. W tych wyborach startują także pierwszoklasiści. To dobry sposób na naukę samorządności. Ważne jest, aby te pomysły na działalność i zaangażowanie pochodziły od samych dzieci, a nie były tylko realizowaniem pomysłów dorosłych. To niezwykle ważne – podkreśliła Agnieszka Milbrandt. Wyraziła wdzięczność Stowarzyszeniu prof. Zbigniewa Hołdy za realizację Tygodnia Konstytucyjnego.

To projekt, którego celem jest zwrócenie uwagi uczniów gimnazjów oraz szkół ponadgimnazjalnych na praktyczny wymiar obowiązywania Konstytucji i działalności Trybunału Konstytucyjnego. Chodzi o to, aby w przystępny i interesujący sposób pokazać, że problematyka konstytucyjna ma bezpośredni wpływ na codzienne życie każdego z nas. W ramach Tygodnia Konstytucyjnego prawnicy promują świadome obywatelstwo i zachęcają młodych ludzi do większego zainteresowania się sprawami publicznymi.

- My dorośli trochę przestaliśmy mówić o Konstytucji. Za mało mówiliśmy o tym, jak bardzo jest istotna, więc młodym mogło się zdawać, że to nie temat do dyskusji, że Konstytucja oczywistością – mówiła Agnieszka Milbrandt.

- Tadeusz S. odbył karę 20 lat pozbawienia wolności. Jednak gdy miał wyjść z więzienia został objęty tzw. ustawą o bestiach. Czeka 9 miesięcy na opinie ekspertów. W tym czasie cały czas jest pozbawiony wolności. Wcielcie się w rolę jego adwokatów i adwokatek. Ustalcie strategię działania dla Pana Tadeusza – rozpoczęła swoje wystąpienie prof. Monika Płatek. W ten sposób podzieliła uczestników panelu na kilka grup, w których toczyły się ożywione dyskusje na temat tego, jakie działania należałoby podjąć. Dzięki  temu prof. Płatek pokazała w jaki sposób powinna wyglądać nauka o Konstytucji.

– Tego typu zajęcia wymagają, żebym jako prowadząca po 5 minutach przestała mówić i oddała głos uczestnikom spotkania. W ten sposób lepiej zapamiętają sens dyskusji – podkreślała wykładowczyni z Uniwersytetu Warszawskiego. Zwróciła także uwagę, że uczestnicy dyskusji powinni być traktowani na równych warunkach. - Nie możemy się też bać powiedzieć czasami po prostu: nie wiem – doradzała również uczestnikom spotkania.

- My jako edukatorzy czasami posługujemy się prawniczą nowomową – wskazała moderatorka spotkania Paulina Kieszkowska-Knapik. Powoduje to czasem wiele trudności w komunikacji, szczególnie z młodymi obywatelami.

Monika Mazur-Rafał  z Humanity in Action Polska zwróciła uwagę na to, jak dużą rolę w życiu młodych ludzi odgrywa internet i wirtualna rzeczywistość. Przedstawiła też programy realizowane przez jej organizację m.in. na temat mowy nienawiści. Podkreśliła, że starają się, aby te programy były jak najbardziej angażujące, by rozszerzały pole działalności społecznej. – Pamiętają Państwo pewnie pobicie profesora uniwersyteckiego w tramwaju za to, że rozmawiał po niemiecku. Jeden z naszych wolontariuszy zorganizował później akcję rozmawiania w tym tramwaju w obcych językach. Zależy nam na tym, aby absolwenci naszych programów nie byli obojętni na to się dzieje wokół – podkreślała Monika Mazur-Rafał .

-Jak rozmawiać o Konstytucji? Trzeba zejść z tonu i rozmawiać po prostu tak, by inni nas rozumieli – mówił prof. Paweł Wiliński wieloletni Wicedyrektor Zespołu Wstępnej Kontroli Skarg Konstytucyjnych i Wniosków Trybunału Konstytucyjnego. Opowiedział też o swojej współpracy ze studentami Akademii Sztuk Pięknych, którzy przygotowywali pod jego kierunkiem infografiki dotyczące praw i wolności. Z tych grafik został stworzony kalendarz – po jednej na każdy miesiąc.

- Przez 17 lat mojej pracy przekonałem się, że nikt tak naprawdę nie zna Konstytucji, nawet prawnicy. Wszystkich trzeba edukować o tym w jaki sposób mówić o Konstytucji – podkreślał prof. Wiliński.

Paulina Kieszkowska-Knapik opowiedziała o projekcie „5 zdań” i inicjatywie Wolne Sądy. Zawracała uwagę, że duże problemy sprawia komunikacja. Nie łatwo jest przełożyć język prawniczy  na taki, który zrozumie każdy obywatel. Nawet osoby publiczne, mające duże doświadczenie w wystąpieniach publicznych, często nie potrafią w prosty sposób wyjaśnić dlaczego niezależność sędziowska jest ważna.

W dyskusji zwracano uwagę na rolę jaką we współczesnym świecie odgrywają media społecznościowe. Młodzież coraz częściej to właśnie stamtąd czerpie wiedzę. Podkreślano też, że w akcji Tydzień Konstytucyjny bardzo ważne jest to, że uczniowie mają bezpośredni kontakt z prawnikiem, z którym mogą porozmawiać także o swoich własnych problemach. Jedna z uczestniczek mówiła, że w jej szkole o prawach konstytucyjnych można uczyć nie tylko na lekcjach wiedzy o społeczeństwie, ale np. na lekcjach języka polskiego. – Nasi uczniowie zrobili rozprawę nad Panem Tadeuszem. Wcielali się w rolę oskarżycieli i obrońców – opowiadała kobieta.

Uczestnicy panelu nagrodzili brawami uczniów z Kędzierzyna Koźla, którzy uczestniczyli w całym Kongresie Praw Obywatelskich. Ich opiekunka opowiadała o tym, że u niej w szkole zajęcia w ramach Tygodnia Konstytucyjnego są obowiązkowe. - Uczniowie z klas prawnych mają edukację prawną, ale chcemy nie tylko by to oni się uczyli, docelowo to oni sami będą prowadzić zajęcia dla młodszych uczniów: w gimnazjach i szkołach podstawowych, także z zakresu przeciwdziałania mowie nienawiści.

Uczestnicy debaty zwrócili też uwagę, że poza edukacją młodych ludzi bardzo ważna jest edukacja samych nauczycieli, bo to aby stale się rozwijali i poszukiwali nowych sposobów na komunikację z młodzieżą.

 

Jak uczyć o prawach człowieka w świecie rozchwianych emocji i wartości?

Data: 2017-12-08

„Prawo człowieka to prawo, żeby być sobą. Janusz Korczak mówił, że  »dziecko nie dopiero będzie człowiekiem, ale już jest«. Powinniśmy pracować zgodnie z duchem tego cytatu” - mówiła w swoim wystąpieniu dr Krystyna Starczewska, współtwórczyni i dyrektorka Zespołu Społecznych Szkół Ogólnokształcących „Bednarska”.

Rzeczywistość zmienia się na naszych oczach, zwłaszcza w dziedzinie komunikacji i edukacji. Podczas dyskusji paneliści starali się znaleźć odpowiednie metody i język do tego aby uczyć o uniwersalnych problemach we współczesnym świecie. Panel miał również na celu zastanowienie się nad metodami tworzenia wspólnych systemów wartości, w drodze konsensusu, z pomocą autorytetów, a także na inne sposoby.

W panelu wzięli udział dr Krystyna Starczewska (wieloletnia przewodnicząca zarządu Krajowego Forum Oświaty Niepublicznej), Robert Ciupa (dyrektor Ślaskiego Centrum Wolności i Solidarności), Natalia Zarańska (pedagożka szkolna, reżyserka musicali), Ewa Sapieżyńska (Biuro Insytucji Demokratycznych i Praw Człowieka OBWE), oraz Roman Kurkiewicz (dziennikarz publicysta, wykładowca akademicki). Dyskusję moderował Andrzej Stefański z Biura RPO.

Dr Krystyna Starczewska swoje wystąpienie zaczęła od podkreślenia tego, że aby odpowiednio uczyć młodych ludzi o prawach człowieka, niezbędne jest ich zrozumienie przez uczniów. Bardzo duże znaczenie ma tutaj demokratyczny charakter edukacji, którego przeciwieństwem jest model autorytarny, mający na celu zbudowanie określonego, jednolitego charakteru dziecka.

Niestety nie jest to łatwe, o czym świadczą uwagi Romana Kurkiewicza, który mówił, że na poziomie akademickim, wśród studentów, problemem jest pasywność, brak umiejętności wejścia w spór i podważenia autorytetu. W odniesieniu do rzeczywistości medialnej Kurkiewicz zwrócił uwagę na to, że podczas 30 lat trwania III RP nie udało zbudować mediów publicznych, co jest gigantyczną porażką także na polu edukacyjnym.

Dr Ewa Sapieżyńska zwróciła uwagę, że nauczanie o prawach człowieka musi się opierać na solidarności i empatii. Mark Twain napisał, że „Człowiek to jedyne zwierzę, która potrzebuje opowiadać historię, aby zrozumieć, kim jest”. Dlatego, według Sapieżyńskiej, tak ważny jest odpowiedni storytelling i narracja dotycząca praw człowieka. Przedstawicielka OBWE podkreśliła, że niezbędny jest emocjonalny, ale prawdziwy przekaz, do którego mogą służyć media społecznościowe czy miejskie gry terenowe.

Natalia Zarańska opowiedziała o swojej pasji teatralnej, którą przełożyła na współpracę z młodzieżą, tworząc w małym mieście musical na kanwie tematyki praw człowieka. Początkowo spotkał się on z negatywnymi reakcjami partii rządzącej i lokalnej społeczności, ale w późniejszym czasie zyskał ogromną popularność i został wystawiony w prestiżowym teatrze musicalowym w Gdyni.

Robert Ciupa przedstawił swoje doświadczenia w zakresie pracy dotyczącej upamiętnienia górników, którzy zginęli podczas strajków w katowickiej kopalni „Wujek”. Przedstawiciele Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności zdecydowali się na uczenie o tej tragedii, poprzez opowiadanie personalnych historii strajkujących górników. „Dzięki odbrązowieniu wydarzeń z »Wujka« i odwołaniu się do emocji, spersonalizowaliśmy tę historię. Umożliwiliśmy młodym ludziom zidentyfikowanie się z historycznymi postaciami” - mówił Ciupa

Paneliści odnieśli się do głosów z sali, poruszających temat braku krytycznego myślenia, wśród młodzieży. Dr Starczewska odpowiedziała, że problemem jest pamięciowe uczenie oderwanych od siebie dyscyplin, co wzmacnia wprowadzona przez Prawo i Sprawiedliwość reforma szkolnictwa. „Krytycznego myślenia można nauczyć dzieci poprzez filozofię czy historię sztuki, a nie przez wychowanie patriotyczne” - konkludowała Starczewska, z którą zgodzili się pozostali uczestnicy panelu.

W dalszej części dyskusji został poruszony temat stosunku Polaków do uchodźców. Według panelistów główną przyczyną niechęci polskich obywateli do obcych jest niewiedza spowodowana przez brak reakcji władz, które powinny wprowadzić odpowiednie programy edukacyjne. Przywołany został również przykład polskiej literatury romantycznej, która w większości była tworzona przez poetów będących uchodźcami. W związku z apatyczną postawą państwa dyskutanci stwierdzili, że niezbędne jest kształcenie uzupełniające, równoległe do tego propagowanego przez Ministerstwo Edukacji.

W części podsumowującej paneliści podkreślili znaczenie stworzenia alternatywnych metod nauczania, tak aby zainteresować młodych ludzi tematem wartości uniwersalnych i stworzyć swoistą modę na prawa człowieka.

Jakub Bodziony, „Kultura Liberalna”

"Biorąc Konstytucję poważnie. Ochrona praw i wolności człowieka po kryzysie konstytucyjnym" – wykład Adama Bodnara na Uniwersytecie Warszawskim

Data: 2017-11-28

Rzecznik praw obywatelskich dr Adam Bodnar spotkał się z uczestnikami kursu „Dura lex, sed lex – różne oblicza polskiego prawa” organizowanego na Uniwersytecie Warszawskim. Podczas wykładu pt. "Biorąc Konstytucję poważnie. Ochrona praw i wolności człowieka po kryzysie konstytucyjnym" opowiedział słuchaczom o standardach ochrony praw jednostki w demokratycznym państwie prawa. Wychodząc od książki Ronalda Dworkina „Biorąc prawa poważnie” przeanalizował instytucje – organy konstytucyjne – których istnienie i kompetencje gwarantuje polska Konstytucja.

Przedstawił słuchaczom m.in. rolę Trybunału Konstytucyjnego, Rzecznika Praw Obywatelskich i relacje między tymi instytucjami. Omówił również aktualne problemy związane z kryzysem konstytucyjnym. Podkreślił przy tym, że RPO konsekwentnie składa wnioski o wyłączenie osób niebędących sędziami ze składu orzekającego TK.

- Wolność zgromadzeń – nasze, współczesne jej rozumienie - wywodzimy nie tylko z komentarzy do Konstytucji ale także z orzeczeń Trybunału i ETPCz. – wskazywał RPO przedstawiając słynną sprawę Dariusza Szweda, który zorganizował zgromadzenie spontaniczne w obronie Doliny Rospudy. W tym kontekście rzecznik omówił także niedawno powstałą instytucję zgromadzenia cyklicznego, która jest nietypowym rozwiązaniem, niespotykanym w innych państwach.

RPO przypomniał również o niedawnym wyroku TK dotyczącym eksmisji na bruk z mieszkań policyjnych. W skład orzekający wchodzili jedynie sędziowie, ale nie ma takiej gwarancji przy wszystkich wnioskach rozpatrywanych przez Trybunał. Dr Bodnar opowiedział także o wnioskach, które zostały złożone do TK, ale nie doczekały się jeszcze rozpatrzenia, chociaż mają ogromne znaczenie dla ochrony praw obywateli – m.in. ustawa o Agencji Nieruchomości Rolnych, ustawa medialna, tzw. ustawa inwigilacyjna.

W drugiej części swojego wykładu dr Adam Bodnar poruszył kwestię bezpośredniego stosowania konstytucji przez sądy. Wskazywał na problemy, które uniemożliwiają wykorzystywanie tego rozwiązania w praktyce. Zauważył, że np. w przypadku tzw. ustawy dezubekizacyjnej objęte nią osoby oczekują od sądów zastosowania bezpośrednio Konstytucji w ich jednostkowych sprawach.

Główne problemy, które wskazał RPO w kontekście bezpośredniego stosowania konstytucji przez sędziów dotyczyły: braku odpowiednich umiejętności (sądy przez lata nie stosowały konstytucji bezpośrednio i brakuje im wiedzy i doświadczenia w tym zakresie), przeciążenie sędziów pracą (sędziowie nie mają czasu na dodatkowe uzasadnienia odwołujące się do Konstytucji); naciski polityczne (tzw. chilling effect – mrożący skutek np. wydawanie stanowisk przez władze publiczne może spowodować wycofanie się sędziego z obawy przed np. ewentualną odpowiedzialnością dyscyplinarną).

Na koniec RPO opowiedział o roli i znaczeniu ratyfikowanych umów międzynarodowych, szczególnie zaś o Europejskiej Konwencji Praw Człowieka z 1950 roku. W kontekście europejskiego orzecznictwa wskazywał również na standard dotyczący wolności zgromadzeń wynikający z wyroków ETPCz. Rozróżnił również kompetencje ETPCz i Trybunału Sprawiedliwości UE i możliwości wykorzystania ich w polskim systemie prawnym.

Kurs „Dura lex, sed lex – różne oblicza polskiego prawa” jest realizowany w ramach cyklu „Ucz się od najlepszych”. Organizatorem kursu jest Uniwersytet Otwarty – jednostka Uniwersytetu Warszawskiego, która zajmuje się organizacją kursów dla osób spoza społeczności akademickiej. Słuchacze to osoby dorosłe, o różnych zainteresowaniach i różnym poziomie wykształcenia czy doświadczeniu zawodowym.

Kurs obejmuje 10 wykładów wygłaszanych przez 10 ekspertów z zakresu prawa, zarówno teoretyków, jak i praktyków. W ramach kursu wykłady wygłoszą także: prof. Ewa Łętowska, prof. Andrzej Rzepliński, prof. Piotr Girdwoyń, prof. Marek Zubik, prof. Mirosław Wyrzykowski, prof. Ryszard Piotrowski.

Adam Bodnar przeprowadził lekcję w ramach Tygodnia Konstytucyjnego

Data: 2017-11-09

W dniu 9 listopada 2017 r. w XLII Liceum Ogólnokształcącym im. Marii Konopnickiej w Warszawie rzecznik praw obywatelskich Adam Bodnar poprowadził lekcję – warsztaty z wykorzystaniem Konstytucji RP dla prawie pięćdziesięciu uczniów. Podczas dwugodzinnych zajęć uczniowie rozwiązywali kazusy prawne opracowane na podstawie prawdziwych spraw, do których rozwiązania niezbędne było użycie zapisów Konstytucji. Podczas wspólnego poszukiwania rozwiązań RPO podkreślał, jak trudne jest “ważenie” na  szali różnych wartości i jak bardzo przydatna jest w takich sytuacjach możliwość skorzystania z zapisów ustawy zasadniczej.

Lekcja obyła się w ramach Tygodnia Konstytucyjnego. Jest to projekt, podczas którego prawnicy przeprowadzają lekcje dotyczące znaczenia Konstytucji w życiu obywateli. Tydzień Konstytucyjny ma zasięg ogólnopolski i odbywa się pod honorowym patronatem Rzecznika Praw Obywatelskich.

IV edycja Tygodnia Konstytucyjnego pod Honorowym Patronatem RPO

Data: Od 2017-11-04 do 2017-11-11

Już po raz czwarty Stowarzyszenie im. Prof. Zbigniewa Hołdy organizuje Tydzień Konstytucyjny, który odbędzie się w dniach 4 - 11 listopada 2017 roku.

W ramach wydarzenia prawnicy - adwokaci, radcowie prawni, sędziowie, prokuratorzy, komornicy, notariusze, pracownicy organizacji pozarządowych, pracownicy naukowi a także aplikanci i studenci przeprowadzą lekcje dotyczące znaczenia Konstytucji w życiu obywateli oraz roli sądów w procesie ochrony paw i wolności. Tydzień Konstytucyjny ma zasięg ogólnopolski.

Celem projektu jest zwrócenie uwagi uczniów szkół gimnazjalnych oraz ponadgimnazjalnych na praktyczny wymiar obowiązywania Konstytucji. Organizatorom zależy nam na tym, aby w przystępny i interesujący sposób pokazać, że problematyka konstytucyjna ma bezpośredni wpływ na codzienne życie każdego z nas. W ramach Tygodnia Konstytucyjnego organizatorzy chcą promować świadome obywatelstwo i zachęcać młodych ludzi do większego zainteresowania się sprawami publicznymi. Oraz zwrócić uwagę na kluczową rolę sądów powszechnych w stosowaniu prawa w Polsce, przy uwzględnieniu nadrzędnej roli Konstytucji.

W ostatniej edycji Tygodnia Konstytucyjnego wzięło udział 350 szkół oraz ponad 460 prawników. W lekcjach na temat Konstytucji uczestniczyło ponad 35.000 uczniów w całej Polsce. Entuzjastyczne reakcje nauczycieli oraz prawników biorących udział w poprzednich edycjach Tygodnia Konstytucyjnego świadczą o tym, że jest to inicjatywa potrzebna.

Już po raz kolejny jedną z lekcji w ramach Tygodnia Konstytucyjnego poprowadzi rzecznik praw obywatelskich Adam Bodnar.

Spotkanie z uczniami Zespołu Szkół Technicznych, ul. Sejneńska 33 w Suwałkach

Data: 2017-10-30

„Inżyniera z duchem humanisty chcemy wychować” – to motto Zespołu Szkół Technicznych w Suwałkach, którą odwiedził rzecznik praw obywatelskich Adam Bodnar.

- Rzecznik jest częścią struktury państwa, ale nie jest częścią rządu. I ta niezależność jest bardzo ważna, bo pozwala na rzetelne i obiektywne rozpatrywanie spraw zgłaszanych przez obywateli – mówił rzecznik praw obywatelskich Adam Bodnar na spotkaniu z uczniami Zespołu Szkół Technicznych. - Co roku do Biura RPO trafia ok. 50-60 tysięcy spraw. W Biurze mamy kilkanaście zespołów zajmujących się określonymi tematami np. więźniami zajmuje się Zespół ds. Wykonywania Kar. Pracują u nas specjaliści, których zadaniem jest po pierwsze pomoc przysłowiowemu Kowalskiemu w jego indywidualnej sprawie, ale także podejmowanie takich działań, które pomogą wyeliminować dostrzeżone na tej kanwie problemy strukturalne – wskazywał RPO.

Rzecznik przypomniał sprawę Igora Stachowiaka, młodego człowieka, który zmarł w komisariacie policji we Wrocławiu po tym, jak skuty kajdankami został kilkakrotnie rażony paralizatorem. Ten przypadek wymaga wyjaśnienia, ale pokazuje również że konieczna jest zmiana przepisów, tak aby więcej do tego typu sytuacji nie dochodziło. RPO postuluje m.in., by każdy zatrzymany przez policję miał realny dostęp do adwokata. Jak pokazuje dotychczasowa praktyka zwykły obywatel może mieć trudności w uzyskaniu takiej pomocy, często nie jest bowiem nawet świadomy przysługujących mu praw.

Ponieważ spotkanie w Zespole Szkół Technicznych w Suwałkach zostało zorganizowane w ramach spotkań regionalnych RPO, w których uczestniczy zawsze kilka osób z Biura RPO, to mogli oni opowiedzieć uczniom na czym polega ich praca.

Artur Zalewski opowiedział o swojej pracy w Zespole Prawa Cywilnego BRPO, który zajmuje się prawem cywilnym i szeroko pojętym prawem nieruchomości, obrazując działania Rzecznika na przykładzie spraw, które z racji profilu szkoły powinny interesować słuchaczy, dotyczących procedur inwestycyjnych i uprawnień budowlanych.

- Jak takie skargi, które do nas wpływają, przekładają się na wystąpienia o charakterze generalnym? Zgodnie z przepisami prawnymi obowiązującymi w Polsce, gdy budujemy dom, to musimy zakończyć inwestycję pozwoleniem na użytkowanie. W orzecznictwie sądów administracyjnych na tle przepisów prawa budowlanego było wyrażane stanowisko, zgodnie z którym takie o takie pozwolenie może wnioskować tylko osoba zgłoszona jako inwestor, czyli de facto np. deweloper, gdyż tylko ona jest stroną tego postępowania administracyjnego. Do BRPO wpłynęła sprawa osoby, która wpłaciła środki na mieszkanie budowane przez dewelopera, a ten w międzyczasie popadł w problemy finansowe, nie mógł skończyć budowy  i wystąpić z wnioskiem o pozwolenie na użytkowanie. Dopiero interwencja Rzecznika, przystąpienie do sprawy i wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego doprowadził do tego, że strona umowy o nabycie budowanego przez dewelopera lokalu mogła wystąpić o takie pozwolenie. Orzeczenie takie miało znaczenie nie tylko dla tej sprawy, ale także poprzez swoją wagę wpłynęło na korzystne dla obywateli ukształtowanie orzecznictwa sądów administracyjnych – mówił Artur Zalewski.

Marek Guzanowski z Zespołu Wstępnej Oceny Wniosków opowiadał o bezpośrednich kontaktach z obywatelami. Pracownicy tego zespołu od poniedziałku do piątku rozmawiają zarówno osobiście, jak i telefonicznie z osobami, które zgłaszają się po pomoc do Rzecznika Praw Obywatelskich.

- Każdy z nas przeprowadza około 30 rozmów. Przyjmujemy skargi, udzielamy informacji o podjęciu możliwych środków prawnych (czyli jak można postąpić w danej sytuacji), wskazujemy inne instytucje, do których można zwrócić się o pomoc –mówił. Zwrócił też uwagę, że jest to bardzo wymagająca praca, ponieważ w wielu przypadkach osoby, które zwracają się do RPO z prośbą o pomoc wyczerpały już inne możliwości działania, często są to osoby rozgoryczone, skrzywdzone. – Niektórzy traktują nas jako ostatnią deskę ratunku – zaznaczył Marek Guzanowski. Opowiedział również o najtrudniejszej rozmowie, jaką odbył w ostatnim czasie z osobą, której dane mogły znaleźć się w niedawno utworzonym rejestrze sprawców przestępstw na tle seksualnym.

Barbara Imiołczyk, dyrektorka Centrum Projektów Społecznych w Burze RPO zwróciła uwagę, że w BRPO pracują nie tylko prawnicy. Jej zespół zajmuje się współpracą z organizacjami i instytucjami, edukacją, czy organizacją kampanii społecznych.

- Stworzyliśmy np. Komisję Ekspertów ds. Głuchych. Dzięki pracy z tymi ekspertami udało się zidentyfikować problem dzieci CODA – słyszących dzieci niesłyszących rodziców. Dzieci te, często nawet kilkulatkowie, stają się tłumaczami dla swoich rodziców – w urzędzie, u lekarza, na wywiadówkach itd. To są sytuacje, które nie powinny mieć miejsca – mówiła Barbara Imiołczyk.

Przypomniała, że to właśnie w zeszłym roku w Suwałkach na spotkanie z Rzecznikiem przyszła niesłysząca kobieta, która opowiedziała, że jej dziecko jest szykanowane w szkole z powodu jej niepełnosprawności. Rzecznik podjął więc szczególne działania.

– Zorganizowaliśmy dla dzieciaków wycieczkę, o której marzyli – na Stadion Narodowy w Warszawie i do Centrum Nauki Kopernik. Przy okazji zwiedzania pokazaliśmy, że te miejsca są znakomicie dostosowane do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. I wszyscy razem nauczyliśmy się, jak się mówi „dziękuję” w języku migowym po to, by podziękować niesłyszącej mamie ucznia. Gdyby nie ona, tej wycieczki by nie było – mówiła Barbara Imiołczyk.

Także RPO Adam Bodnar opowiadał o swojej pracy na przykładach z Suwalszczyzny.

- Pamiętam jedną szczególną sprawę zgłoszoną nam w tym rejonie dotyczącą elektrowni wiatrowych. Chodziło o odległość od domów, w jakiej można ustawiać wiatraki. Hałas, który emitują wpływa na życie ludzi. Wystąpiliśmy w tej sprawie do ministerstwa i od niedawna mamy nową ustawę, która zmieni życie kilkuset rodzin w Polsce żyjących w pobliżu wiatraków – podkreślał RPO.

Pytania od uczniów:

Czemu tylko jedna Biedronka w Sejnach?

RPO: To jest dobry przykład, tego czym Rzecznik się nie zajmuje. Nie mam wpływu na to, która firma gdzie postanowi otworzyć swój sklep. Co więcej, Konstytucja gwarantuje nam wolność działalności gospodarczej. Natomiast nad tym, czy na rynku nie pojawia się firma dominująca, tzw. nadmierna koncentracja na rynku (monopol), zajmuje się UOKIK.

Czemu nie ma ronda w Wiżajnach?

RPO: To jest pytanie do władz miasta, które decydują o planie zagospodarowania przestrzennego. Ale jeśli mieszkańcy zaczęliby się do mnie skarżyć – ponieważ np. zawsze tam jest korek, albo są częste wypadki, to wtedy mógłbym napisać do władz, czy planują jakoś to rozwiązać.

Przez spóźnienia autobusu PKS ciągle spóźniam się do domu na obiad i na lekcje.

RPO: Mamy w Polsce duży problem z wykluczeniem komunikacyjnym. To są nie tylko problemy uczniów, ale także osób starszych, które np. chcą się dostać do lekarza. To problem zgłaszany w wielu województwach np. w dolnośląskim, zachodniopomorskim, wielkopolskim. Tym powinien zająć się rząd – mógłby przyjąć w tym zakresie konkretną politykę.

Dlaczego akcyzy dotyczące liquidów są tak duże?

RPO: To jest używka – podobnie jak np. kawa czy papierosy. A w takiej sytuacji państwo ma dużą swobodę przy ustalaniu takich rzeczy, dokładnie jak w przypadku reklamowania używek. Ale państwo musi brać pod uwagę, że jeśli określi podatek na zbyt wysokim poziomie to uruchomi się czarny rynek, który może mieć poważniejsze konsekwencje społeczne. Ale nie jest to sprawa dla RPO.

Dlaczego matki prawie zawsze mają większe prawa do opieki nad dzieckiem niż ojciec.  Szczególnie po rozwodzie.

RPO: To bardzo duży problem. Dziecko, co do zasady, ma równe prawo do ojca i matki. W praktyce wielu ojców skarży się na postępowania sądów rodzinnych. Nasza rzeczywistość zmienia się – ojcowie przykładają coraz większą wagę do relacji z dziećmi, co niestety nie zawsze dostrzega sąd. I czasem tutaj dochodzi do dyskryminacji ze względu na płeć. A z drugiej strony, gdy spojrzymy na kwestie alimentów, to właśnie w dużej mierze ojcowie nie płacą alimentów. Musimy dbać o to by kwestia ta została uregulowana najkorzystniej dla dziecka. Dlatego nie zawsze sąd może orzec o opiece naprzemiennej – nie będzie to możliwe, np. gdy każdy z rodziców mieszka w innym mieście.

Czemu Litwini blokują miasto gdy przyjeżdżają w weekend na zakupy?

RPO: Nie ma znaczenia narodowość tych osób. Jeśli miasto zostaje zablokowane, to może jest to zadanie dla władz, by tak dostosowały parkingi i drogi, by miasto nie stało w korku. Litwa jest członkiem Unii Europejskiej –prawa jej obywateli są dokładnie takie jak nasze, więc mogą tu bez przeszkód przyjeżdżać.

Czemu Litwini są dyskryminowani?

RPO: Wiem, że na terenie Suwalszczyzny mieszka mniejszość litewska. Nie może być dyskryminowana, a co więcej może korzystać ze swoich praw jako mniejszość (udogodnienia edukacyjne, podwójne nazewnictwo ulic etc.). Słyszałem, że dochodziło tu np. do niszczenia tablic i to jest ewidentna dyskryminacja, z którą powinny walczyć władze lokalne.

W jakich warunkach policja ma prawo przeszukania obywatela?

RPO: Policjant musi się wylegitymować, przedstawić się, podać numer służbowy. Nie ma prawa używać wulgaryzmów. Żeby przeszukać obywatela, musi mieć jasny, konkretny powód. Jeśli się na to nie zgadzacie, możecie poprosić o zabranie na posterunek i protokolarnie dokonania takiego przeszukania.

Czemu policja wysyła patrol dopiero po 30 minutach?

RPO: Opóźnienie może wynikać z różnych rzeczy. Patrol może być np. wysłany czasem dopiero, gdy jest wolny radiowóz i stąd np. mogą wynikać opóźnienia.

Czy szkoła może zabierać dowód osobisty?

RPO: Z całym szacunkiem dla dyrekcji, ale nie można zabierać dowodów osobistych. (oklaski) Ale to wszystko nie oznacza, że nie obowiązuje Was regulamin szkoły.

Powstaje pytanie, w jaki sposób dyrekcja ma egzekwować swoje obowiązki, jednocześnie szanując Wasze prawa. To jest trudna sztuka. To jest zadanie dla Was, jak stworzyć reguły, które będą wam także odpowiadać. Bo szkoła powinna działać demokratycznie.

 

Spotkanie Adama Bodnara z uczniami klas trzecich Szkoły Podstawowej nr 7 w Suwałkach

Data: 2017-10-30

- Rzecznik Praw Obywatelskich to jest taki specjalny urzędnik, powołany przez parlament  po to, by dbać o prawa obywatelskie, o prawa wszystkich tych, którzy zostali skrzywdzeni przez państwo, sądy, prokuraturę, policję, czy straż graniczną. Ale Rzecznik nie robi tego sam – ma do pomocy prawie 300 osób, które codziennie pracują w Biurze – mówił Adam Bodnar podczas spotkania z trzecioklasistami w Szkole Podstawowej nr 7 w Suwałkach. Wizyta odbyła się w ramach spotkań regionalnych RPO.

- Jesteście już w trzeciej klasie więc doskonale wiecie, że jesteście obywatelami Polski. Pewnie wiecie też, że macie swoje prawa, a tych praw strzeże właśnie Rzecznik Praw Obywatelskich – wskazywała uczniom nauczycielka Anna Sadowska-Kandefer.

-A czy wiecie gdzie znajdziemy najważniejsze przepisy prawa w Polsce? Jaki jest najważniejszy akt prawny? – pytał trzecioklasistów rzecznik praw obywatelskich Adam Bodnar.

- Konstytucja

- A kiedy została uchwalona?

- 3-go Maja?

-Była taka konstytucja w 1791 roku, ale mamy inną, nowszą. To może zapytam inaczej – ile lat ma Konstytucja?

-20 lat!

- Dokładnie tak.

Uczestniczący w spotkaniu pracownicy Biura RPO opowiadali, na czym polega ich praca. Marek Guzanowski , który pracuje w Zespole Wstępnej Oceny Wniosków, mówił o bezpłatnej o infolinii. Każdy może na nią zadzwonić, przedstawić swoją sprawę. Swoją skargę można też złożyć osobiście przychodząc do Biura RPO w Warszawie, do Biur Terenowych, a także podczas dyżurów prawników w Punktach Przyjęć Interesantów.  

Artur Zalewski z Zespołu Prawa Cywilnego,  mówił, że nie tylko odpowiada na skargi obywateli. - Czasami chodzimy do sądów, także do Sądu Najwyższego, którego budynek wcale nie jest najwyższy ze wszystkich sądów, ale który jest najważniejszym sądem w Polsce – wskazywał.

- Każdej osobie, która do nas napisze, staramy się pomóc – jak zrozumieć pismo, wyjaśnić przepisy prawne, pomóc w sądzie. Zajmujemy się skargami dotyczącymi wielu przepisów prawa, w tym także tymi najczęściej spotykanymi w praktyce - przepisami prawa cywilnego. Każdy z was, nawet jeżeli tego nie wiecie, ma do czynienia z prawem. Np. gdy kupujecie coś w sklepiku szkolnym, to zawieracie ustną umowę. Tak samo, gdy ktoś kupuje samochód, także pojawia się umowa, trochę bardziej skomplikowana, pisemna i dotycząca bardzo drogiej rzeczy – mówił Artur Zalewski.- Wyobraźcie sobie, że ten kupiony w drodze umowy drogi samochód ma wady, jest uszkodzony, a sprzedawca nie chce go wymienić. Wtedy idziecie do sądu, który może pomóc i jest to właśnie sąd cywilny. Postępowanie przed sądem może jednak trwać długo i wtedy może być potrzebna pomoc Rzecznika.

Barbara Imiołczyk z Centrum Projektów Społecznych  opowiadała, jak organizuje wyjazdy Rzecznika, jak wspólnie z nim słucha o  problemach, które ludzie na tych spotkaniach zgłaszają.  - Czy wiecie co to równe traktowanie? – spytała.-  Rzecznik ma za zadanie pilnować tego, by wszyscy byli równo traktowani np. przez władze państwa. A kto ma waszym zdaniem więcej praw – chłopcy czy dziewczynki?

-Chłopcy!

-Dziewczynki!

-Jednakowo!

- O właśnie – wszyscy mają równe prawa. Nikt nie ma więcej, ani chłopcy, ani dziewczynki. A gdyby pojawiło się tutaj w Suwałkach jakieś dziecko, np. z innego kraju – z Syrii, Kenii, gdyby miało inny kolor skóry, włosy kędzierzawe? To miałoby równe prawa? – pytała dalej dyrektor Imiołczyk.

- Tak!

Adam Bodnar dodał: - Skoro mówimy o równym traktowaniu, to mam dla was przykład. Wyobraźcie sobie, że w mojej miejscowości rodzinnej dzieci miały prawo do posiłków w szkole. Gdy ten obiad był opłacany przez rodziców, to dostawało ten obiad normalnie na talerzu ze sztućcami. A jeśli rodzica nie było na to stać i to państwo płaciło za obiad, to dziecko dostawał obiad na plastikowym talerzyku. I to jest ewidentnie nierówne traktowanie.

Na koniec rzecznik praw obywatelskich poprosił o pytania z sali. Niestety nie wystarczyło czasu na odpowiedź wszystkim, ponieważ cała sala podniosła ręce. Uczniowie pytali m.in.:

- Jakie mamy trzy prawa człowieka?

- Czy można zmienić imię i nazwisko?

- W jakich sprawach Pan pomaga?

- Czy lubi Pan dzieci?

- Ile lat Pan pracuje w swoim życiu?

- Co zrobić gdy Rzecznik będzie pokrzywdzony?

- Czy podoba się Panu praca?

- Czy jest Pan z siebie dumny?

- Gdzie Pan mieszka?

- Czy wstydzi się Pan występować?

 

Spotkanie RPO z uczniami częstochowskich szkół, mediatorami rówieśniczymi w Częstochowie

Data: 2017-10-20

Rzecznik praw obywatelskich Adam Bodnar spotkał się w Częstochowie z uczniami, którzy dzień wcześniej ukończyli kurs dla mediatorów rówieśniczych.

Kurs zorganizowany został w ramach częstochowskiego projektu „Strefa Empatii”. Brali w nim udział uczniowie z klas VII, którzy będą teraz działali na terenie szkoły rozwiązując konflikty i propagując posługiwanie się językiem porozumienia bez przemocy. 

- Kurs był ciężki, ale teraz będziemy w stanie pomóc, kiedy zobaczymy konflikt.

- Będę umiał pomóc.

- Było trudno, ale bardzo fajnie.

- Nauczyłam się bezstronności. Tego, jak zobaczyć racje obu stron. Teraz nawet racje rodziców mogę lepiej zobaczyć.

Tak o szkoleniu opowiadali jego uczestnicy.

Adam Bodnar podziękował młodym ludziom za zaangażowanie. Mówił, jak ważna jest umiejętność rozwiązywania – a nie eskalowania konfliktów. Bez niej nie da się poprawiać świata wokół siebie. Trzeba się jednak wcześniej nawzajem wysłuchać, by wiedzieć jak znajdować punkty wspólne w pozornie rozbieżnych stanowiskach.

Adam  Bodnar przypomniał  też słowa abpa Alfonsa Nossola: „dialog wroga zmienia w nieprzyjaciela, a nieprzyjaciela w przyjaciela”.

Agata Wierny, kierowniczka referatu w częstochowskim Wydziale Polityki Społecznej, pełnomocniczka ds. równych szans  i mediatorka opowiadała o tym, jak ludzie się różnią, jak często drugorzędne sprawy powodują ostre spory – mieszkańcy Częstochowy zrozumieli więc, że żeby temu zapobiegać, trzeba się uczyć mediacji i trzeba koniecznie wspierać młodych ludzi, którzy chcą się tego uczyć.

- Będziecie w swoich szkołach ambasadorami dialogu i tolerancji. Jeśli macie problemy i pytania, jesteśmy do Waszej dyspozycji – zapowiedziała Agata Wierny.

- Godzenie ludzi nie jest łatwą sprawą. Będziecie robić naprawdę ważne rzeczy – podkreśliła mediatorka sądowa Mariola Pawłowska-Rak. Jakie mamy style negocjacji? – zapytała młodych uczestników spotkania.

- Miękki, twardy i nastawiony na współpracę – odpowiedziała chórem sala.

Spotkanie prowadził Adrian Staroniek, naczelnik Wydziału Polityki Społecznej.

Częstochowa jest krajowym liderem projektów partycypacyjnych. Tu mieszkańcy składają najwięcej (w przeliczeniu na liczbę mieszkańców) pomysłów do budżetu partycypacyjnego, wybierają je razem ustalając priorytety w dzielnicach. Rozumieją znaczenie dialogu i mediacji.

RPO Adam Bodnar poprosił o pytania na kartce – tak jak to zwykle robi na spotkaniach z młodymi ludźmi. Potem na nie odpowiadał.

- Czy bycie mediatorem zmieni moje życie, relacje z innymi? (RPO: Może zmienić. Bo ten, kto umie wysłuchać drugiej strony, więcej umie)

- Czy konflikty naprawdę daje się rozwiązać ?(RPO: Tak. Tylko trzeba pamiętać, że za konfliktem stoją emocje, a racje mogą być bardzo skomplikowane. Emocje związane są nie tylko z tym, co sami przeżyliśmy, ale co przeżyli nasi bliscy i przodkowie. Trzeba czasem dużo dobrej woli, żeby się porozumieć. Pomyślcie, ile złych emocji rodzi się z jednego negatywnego wpisu na Facebooku).

- Dlaczego powstały prawa człowieka? (RPO: Uświadomienie sobie, że wszyscy ludzie, niezależnie od obywatelstwa, pochodzenia, koloru skóry, mają takie same prawa, nastąpiło po II wojnie światowej. Wtedy zrozumieliśmy, co ludzie mogą innym zrobić z powodu pochodzenia. Wcześniej wydawało się, że wystarczy, że państwa zagwarantują prawa swoim obywatelom. Okazało się, że to za mało. Dziś uważamy, że każdy człowiek ma tę samą, przyrodzoną godność:  starzec w domu pomocy i dziecko, muzułmanin i chrześcijanin. Każdy ma prawo się poskarżyć – do instytucji krajowych, w tym Rzecznika, ale też do instytucji międzynarodowych).

- Dlaczego prawa człowieka są nienaruszalne (RPO: nie do końca tak jest. Niektóre są nienaruszalne – np. nikogo nie można torturować. Ale np. prawo do wolności słowa może podlegać ograniczeniom, granicą są prawa innej osoby. Po prostu ważne dla nas wartości bywają w konflikcie. Cała sztuka polega na takim wyważaniu racji, by państwo mogło funkcjonować, a ludzie w jak największym stopniu korzystać z praw i wolności).

- Jak pracuje Rzecznik Praw Obywatelskich? (RPO: Badam, czy czyjeś prawa nie zostały naruszone przez państwo, czyli przez niedoskonałe prawo lub decyzje urzędników. Reaguję też, kiedy ktoś skarży się, że jest nierówno traktowany z powodu tego, kim jest).

- Czy RPO może coś zrobić, żebyśmy nie mieli tyle zadawane? (RPO: pamiętajcie, że jest też Rzecznik Praw Dziecka. Ostatnio interweniował nawet w tej sprawie).

- Jak wygląda Pana praca? (RPO: raz w miesiącu wyjeżdżam i spotykam się z ludźmi w kraju. Na co dzień pracuję przy biurku: czytam dokumenty, pisma do sądów, wystąpienia do ministrów, uczestniczę w konferencjach, zarządzam Biurem, spotykam się z dziennikarzami).

- Jakie prawa człowieka są w Polsce łamane? (RPO: w Polsce wbrew pozorom naruszeń praw człowieka było i jest sporo, choć nie są tak drastyczne, jak w niektórych krajach na świecie. To, czy je zauważamy w Polce, zależy jednak od naszej wrażliwości. Ja sam np. dopiero  jako Rzecznik dowiedziałem się o problemie dzieci niesłyszących rodziców – tych, które muszą być tłumaczami swoich rodziców u lekarza czy w urzędzie, zamiast odrabiać lekcje czy się bawić.

Moim zdaniem największym zagrożeniem jest unieruchomienie Trybunału Konstytucyjnego. Trybunał jest od gaszenia pożaru, jaki może wywołać złe prawo. Nasz Trybunał nie ma już dosyć wody do gaszenia. Rzecznik ma prawo wzywać Trybunał na pomoc, ale teraz widzę, że Trybunał już pożaru może nie ugasić.

Jeśli pytacie mnie o sądy, powiem, że trzeba je koniecznie reformować, ale raczej nie należy zaczynać od Sądu Najwyższego i Krajowej Rady Sadownictwa).

- Jak reagować na hejt w internecie? (RPO: jeśli tę osobę się zna, to można zwrócić uwagę. W innych przypadkach warto to zgłaszać policji, prokuraturze).

- Czy jest pan za aborcją? (RPO: Problem aborcji jest problemem poważnym, przedmiotem głębokich debat.  Nasz parlament ustalił, że aborcja może być wyjątkowo dopuszczalna  w trzech przypadkach: zagrożenia zdrowia lub życia matki, uszkodzenia płodu lub ciąży z gwałtu. Rzecznik musi dbać o to, by prawo było realizowane, bo zbyt wiele zagrożeń wynika z lekceważenia tego w tej dziedzinie).

- O co by nas Pan zapytał? (RPO: O to, jak lepiej tłumaczyć, dlaczego moja praca jest ważna).

Jak poruszać się w trudnym świecie polityki, sądów i władz reprezentując najsłabszych i poszkodowanych? Spotkanie RPO ze studentami w Bielsku-Białej

Data: 2017-10-18

Projekt redakcjaBB skupia kreatywnych młodych ludzi z Bielska-Białej i okolic. Współpracuje z nią ponad 150 licealistów i gimnazjalistów. Młodzież pod okiem mentorów tworzy teksty, zdjęcia, filmy oraz grafiki, które publikujemy w magazynie redakcjaBB (dostępnym również online) i na stronie redakcjabb.pl. 

Celem jest aktywizacja młodych ludzi, a także walka z krzywdzącymi stereotypami, które dotyczą tej grupy społecznej. 

Redakcja, jako miejsce spotkań, stała się również przestrzenią, w której młodzi ludzie mogą poczuć się bezpiecznie i bez skrępowania mówić o swoich problemach, czy poglądach. Organizuje spotkania, warsztaty, debaty, wystawy i koncerty. 

Współpracuje z instytucjami lokalnymi, m.in. Teatrem Polskim w Bielsku-Białej czy Galerią Bielska BWA. Działa na rzecz aktywizacji obywatelskiej młodych ludzi organizując rozmaite wydarzenia we współpracy z Urzędem Miasta czy Młodzieżową Radą Miasta w Bielsku-Białej. Od maja 2016 roku działa dzięki dofinansowaniu ze środków Ministerstwa Rodziny i Pracy Społecznej w ramach programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich, natomiast w 2015 roku zrealizowaliśmy projekt dofinansowany z Funduszy norweskich. 

Spotkanie z RPO pomogła zorganizować organizuje dwójka Ambasadorów RPO na Śląsku Krzysztof Pałus i Jagoda Rusińska.

 

 

Prawa człowieka według młodych. Spotkanie RPO z młodzieżą w Dąbrowie Górniczej

Data: 2017-10-18

- Czy uczeń, który skończył 18 lat, ma przynosić usprawiedliwienia od rodziców? (RPO: Nie, odpowiada sam za siebie. Ale podlega regułom, jakie przyjęła społeczność szkolna. Pełnoletność nie zwalnia z regulaminu szkoły).

- Jak dziewczęta mają reagować na przypadki molestowania? (RPO: Molestowanie to jest przestępstwo. I trzeba o nim myśleć szerzej - to np. także seksualne komentarze, nie tylko bezpośrednie zaczepki).

To są przykłady pytań, jakie zadali rzecznikowi praw obywatelskich Adamowi Bodnarowi uczniowie I LO w Dąbrowie Górniczej. RPO w ramach programu spotkań regionalnych spotyka się też z uczniami. Opowiada o swojej pracy a potem prosi uczniów, by na kartkach, anonimowo, opisali problemy z zakresu praw człowieka, jakie wokół siebie dostrzegają. Potem RPO odpowiadał na te pytania.

Kolejne pytania w Dąbrowie Górniczej dotyczyły m.in. praw uczniów z niepełnosprawnościami, wymogów dotyczących stroju w instytucjach publicznych, alimentów, niekompletnych informacji udzielanych przez urzędników (chodziło o możliwość dofinansowania projektu), praw osób nieheteronormatywnych (LGBT), dostępu do leków i złego traktowania ludzi w szpitalach a także zachowania policji.

I Liceum Ogólnokształcące im. Waleriana Łukasińskiego w Dąbrowie Górniczej jest szkołą o 100-letniej historii, ale też nowoczesną. Szczyci się bogatą ofertą języków obcych i posiada nowocześnie wyposażoną pracownię informatyczną. Liceum zajęło w tym roku trzecie miejsce w rankingu szkół zgłaszających najzdolniejszych uczniów w województwie śląskim.  

Nauczyciele podkreślają też, że w szkole tej uczniowie nie tylko uczą się, ale angażują w działania społeczne, pomagają potrzebującym. Wspólnie rozwiązują sprawy, m.in. decydując o tym, na co wydać pieniądze ze szkolnego budżetu partycypacyjnego (ostatnio zdecydowali, by z tych pieniędzy kupić nowy sprzęt do szkolnego radiowęzła). Uczniowie biorą też aktywny udział w programie „Młodzi Jałmużnicy” – jest to działalność Szkolnych Kół Caritas. Rozpoczyna się już VII edycja tego programu. 

 

Rzecznik Adam Bodnar spotkał się z uczniami II Społecznego Liceum im. Pawła Jasienicy w Warszawie

Data: 2017-09-27

Seria pytań – dylematy młodzieży

Jak Pan Rzecznik czuje się w roli bastionu praw człowieka w Polsce biorąc pod uwagę sytuację w Polsce związaną z obecnym Trybunałem Konstytucyjnym, ustrojem sądów i zmianami?

RPO nie jest ostatnim bastionem. Jeśli chodzi o ochronę praw obywatelskich jest wiele instytucji które się tym zajmują. Są jeszcze niezależne sądy, Najwyższa Izba Kontroli, bardzo wiele organizacji pozarządowych, które się zajmują się ochroną praw człowieka. Ale chyba najważniejszym elementem są obywatele, którzy to są takim bastionem.

Świadomość o prawach człowieka

W 2016 r. mówił Pan jak słaba jest świadomość o prawach człowieka i jak mały udział obywateli. Jak my możemy wpływać na to żeby ta świadomość rosła bo bez świadomości nie można budować społeczeństwa obywatelskiego?

Według badań poziom zaufania do instytucji publicznych jest generalnie bardzo niski. Zbudowaliśmy różne instytucje państwa prawa ale nie wytłumaczono obywatelom po co one są, czym się zajmują, jak komunikują się z obywatelami. Przy obecnej sytuacji TK, przy planowanych zmianach w systemie sądownictwa przeszliśmy wszyscy przyspieszony kurs po co te instytucje są. Od wczoraj przyspieszony kurs wiedzy o tym, czy sędziowie w wieku 65 lat mają przechodzić na emeryturę, czy są zdolni do orzekania. Obywatele sami muszą rozważyć, czy będą informacje czerpać tylko z mediów bez możliwości sprawdzenia faktów czy jednak się pochylimy nad tym, co to wszystko oznacza.

Rzecznik zabiera głos po to, żeby też edukować obywateli i starać się tłumaczyć rzeczywistość prawną z punktu widzenia zagrożeń dla praw i wolności. Każdy ma na nią wpływ.

Podczas spotkań regionalnych byłem w Czaplinku. Spotkanie dotyczyło megaferm. Nie doszło do porozumienia gminy z mieszkańcami ale debata ujawniła kierunki rozwoju gminy. Ale co ciekawe w takich konsultacjach nie biorą udziału młodzi ludzie.

Ja mam taką radę aby zorganizować takie debaty w szkołach, porozmawiać z młodymi ludźmi.  To przykład na to, żeby młodych ludzi przekonywać, dlaczego to jest dla nich ważne i pokazać że oni też mają na te sprawy  wpływ. Bo może się okazać że bez wpływu młodych ludzi za chwilę wasza swoboda poruszania będzie naruszona np. w kontekście wyjścia z UE. Warto zastanowić się jak tą Polskę urządzać.

 

Uwadze Franciszka - prowadzącego spotkanie, nie umknął fakt, że przy sprawozdaniu RPO w Sejmie było na sali kilka osób.  - Co pan sądzi o naszej klasie politycznej skoro na sali nikogo nie ma i nikt się nie odnosi do tak ważnych kwestii jak prawa obywatelskie? – pytał.

„Z tymi sprawozdaniami jest tak, że one są trochę techniczne. Generalnie składa się informację, Sejm przyjmuje do wiadomości. W tym roku jednak postanowiłem przedstawić to inaczej. Mówiłem o konkretnych sprawach, aby pokazać stan przestrzegania praw i wolności obywatelskich w naszym kraju. Mówiłem o konkretnych rzeczach – fermach i problemach mieszkańców, osobach z niepełnosprawnościami, o osobach starszych objętych ustawą deuzbekizacyjną. To co jest najbardziej irytujące to  fakt, że nikt nie opisywał tych spraw a skupił się jedynie na braku posłów. To co młodzi ludzie powinni robić to sprawdzać, czy ktoś te tematy podjął, czy coś się z tymi sprawami dzieje”.

Zjednoczenie Polaków – poszanowanie Konstytucji

Czy jest jakiś bieżących temat który nas zjednoczy? Czy to może być wspólny temat do działania?

Rzecznik wyjaśnił, że prawa człowieka każdy rozumie inaczej. Jedni zajmują się tematyką LGBT, czy praw reprodukcyjnych, dla drugich nie wchodzą one w kanon praw człowieka.

To co może jednoczyć to poszanowanie Konstytucji czy generalnie poszanowania prawa. To jest właśnie płaszczyzna, na której powinniśmy rozmawiać o przynależności do UE. To tam kształtuje się standardy praw człowieka.  Podczas dyskusji o prawach człowieka skupiamy się na punktach spornych. Możliwe jest zbudowanie porozumienia dla podstawowych praw i wolności. Bo jak wchodzimy w szczegóły to bardzo się różnimy.

Koniec kadencji?

Pełni pan funkcję unikalną – został Pan wybrany pod koniec poprzedniej kadencji parlamentu. Czy nie obawia się Pan o utracenie pozycji w ramach dobrej zmiany?

Zawsze na dwa sposoby odpowiadam na takie pytanie. Do końca kadencji zostało mi dwa lata, 11 miesięcy i dwa tygodnie. To ogromna odpowiedzialność za sprawy obywateli, które się prowadzi, za pracowników. Kadencja to swoista świętość. Moja kadencja trwa 5 lat. I są tylko dwa przypadki kiedy można to zrobić – kiedy się sprzeniewierzę się ślubowaniu. A drugi sposób to zmiana ustawy o RPO. Czy ja się nie obawiam? Ja mam co robić. To nie chodzi o prywatne ambicje.

Ja nie chcę się starać o kolejną kadencję bo wówczas musiałbym o to zabiegać, a to z kolei byłoby zachwianie tej niezależności.

Organizacje obywatelskie

Jak Pan komentuje działalność KOD?

KOD stał się tak dużą inicjatywą, która niestety trochę zmroziła inne ruchy obywatelskie. W momencie kiedy KOD trochę stracił wizerunkowo zabrakło widocznego działania innych inicjatyw. Choć coraz więcej ich się pojawia, a to bardzo ważne.

Protesty lipcowe pokazały, że obywatele jednoczą się w momentach, kiedy to jest ważne. I może nie jest potrzebna taka globalna struktura. Jest taka inicjatywa „Wolne Sądy”. To jest bardzo proste – ludzie mówią prostym językiem dlaczego ważna jest niezależność sądów. Inicjatywa opiera się na tym, że nie tylko autorytety mówią o sądach, ale też najróżniejsi ludzie.  To jest ten moment, kiedy każda inicjatywa – mała, większa jest bardzo ważna.

Zmiana konstytucji

Co Pan sądzi o zmianie Konstytucji zaproponowanej przez Prezydenta? Jakie to miałoby skutki dla nas wszystkich?

Nie należy zmieniać konstytucji, żeby dostosować ją do zaproponowanych ustaw, które są niekonstytucyjne.

  1. Wiek emerytalny – 65 lat – 30% sędziów SN jest do wymiany. Ten wiek też ograniczy kadencje sędziów NSA.
  2. Pierwsza Prezes SN jest odwołana, przerywa się jej kadencję.
  3. KRS składa się z 25 członków – 10 politycy, ale pozostała 15 to też są sędziowie. Z ustawą znowu przerwiemy ich kadencje, która kończy się za dwa lata.

Prezydent chce wprowadzić Izbę Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych. Jeśli np. ktoś z waszych krewnych ma sprawę z przeszłości i jest niezadowolony, my będziemy mogli taką skargę złożyć do SN. Ale chodzi mi o dalszy ciąg spraw publicznych - to oznacza protesty wyborcze, ważność referendów, wyborów, ale także sprawy z zakresu ochrony konkurencji, energetyki, telekomunikacji, czy odwołania od decyzji Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (np. koncesje czy kary nakładane przez KRRiT) oraz KRS. Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych SN zostanie praktycznie od nowa powołana, bo dotychczasowi sędziowie Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych SN trafią z automatu do Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Natomiast Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych SN przejmie wszystkie zadania wynikające z innych ustaw w tym orzekanie w kwestii ważności wyborów. Co ciekawe w uzasadnieniu projektu ustawy o Sądzie Najwyższym nie ma nawet zdania na temat tej pozornie neutralnej zmiany. Jest tylko niewinne wymienienie kompetencji Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych SN, bez analizy jakie to może mieć konsekwencje ustrojowe oraz dla naszych praw wyborczych.

Spotkania regionalne

Czy społeczności są zaangażowane w organizację tych spotkań? Jak to działa?

Raz w miesiącu Rzecznik ze współpracownikami jedzie do wybranego województwa. Wyjazdy są przygotowane wcześniej. Badamy, jakie są ważne miejsca, instytucje z punktu widzenia ochrony praw człowieka, jakie są ngos’y.

Te spotkania dają obraz problemów w kraju, takie o których czasami nawet bym nie pomyślał np. fermy hodowlane. Na jedno ze spotkań przyjechała delegacja i zaczęli mi opowiadać jakie mają problemy – insekty gryzonie, smród. Jeśli osobiście pojedzie się w takie miejsca to dopiero widzi się o czym ci ludzie mówią. Z poziomu Warszawy nie jesteśmy w stanie wyobrazić sobie jakimi problemami żyją inne części kraju. 

Alfabet Rzecznika Praw Obywatelskch

Data: Od 2017-09-25 do 2017-10-31

Przykłady spraw, z jakimi zwracają się do RPO Adama Bodnara ludzie. Co możne w tych sprawach zrobić Rzecznik Praw Obywatelskich

Gryfino. Debata z udziałem RPO „Szkoda, że nieraz warto się skryć, ale tak łatwiej z ludźmi żyć”: czy osoby niepełnosprawne mają takie same prawa jak wszyscy obywatele?

Data: 2017-09-22

Jak traktować podmiotowo osoby z niepełnosprawnością? Jak zapewniać im samodzielność i włączać w życie społeczne - a nie tylko opiekować się nimi? Jak słuchać i uczyć się od nich - o tym rzecznik praw obywatelskich Adam Bodnar rozmawiał z mieszkańcami i pracownikami  DPS, przedstawicielami władz samorządowych i rodziców osób z niepełnosprawnościami.

Debata "Czy osoby niepełnosprawne mają takie same prawa jak wszyscy obywatele?" odbyła się w Domu Pomocy Społecznej w Nowym Czarnowie. -  Jest to szczególny DPS, bo jest placówką także dla młodzieży. Jest tu Zespół Szkół Specjalnych, jest warsztat terapii zajęciowej (WTZ). Powiat gryfiński, który prowadzi ten DPS, jest też udziałowcem spółdzielni pracy, trwa organizacja zakładu aktywizacji zawodowej (ZAZ) -  mówił na spotkaniu starosta gryfiński Wojciech Konarski. - Dom pomaga 120 osobom z różnymi niepełnosprawnościami. Najmłodszy mieszkaniec ma 9 lat, a najstarszy - 87 - dodała dyrektorka DPS Julia Porwit.

- Rzecznik Praw Obywatelskich zajmuje się prawami mieszkańców DPS. Sprawdzamy regularnie, czy te prawa są respektowane. Zbieramy też jeżdżąc po kraju informacje o dobrych pomysłach, by dzielić się nimi z innymi. Sprawdzamy też, jak w praktyce działają nowe przepisy i decyzje władz – mówił do zebranych Adam Bodnar.  – Jednym z naszych ważniejszych zadań jest też praca na rzecz praw osób z niepełnosprawnościami. Wiem, jak to jest ważne, dlatego mówiłem o tym tydzień temu w Sejmie.

Debatę w Nowym Czarnowie poprzedził fragment spektaklu Teatru Bomba Bomba "Wiosna cudów”. Aktorzy teatru są osobami z niepełnosprawnościami.

Razem z nimi cała sala klaskała do słów piosenki:

Wszędzie można tańczyć, uczyć się i śmiać, lecz nie wszędzie tak jak tu mamy własny świat

Wszędzie można kochać i naprawiać zło, lecz nie wszędzie – przyznaj sam  - znajdziesz taki dom

Potem aktorzy odegrali scenkę "Szukam jakiejkolwiek pracy", w której pokazali, że osoby z niepełnosprawnościami praktycznie nie mogą znaleźć zatrudnienia, niezależnie od swoich talentów i umiejętności.

I to był wstęp do debaty, w której poruszone zostały najważniejsze problemy osób z niepełnosprawnościami i ich rodzin: kwestie prawa do pracy, dostępu do edukacji, decydowania o sobie, miłości, związku, seksu, bycia artystą, rozwoju, niezależnego dokonywania wyborów, szacunku.

Moderatorzy - Violina Janiszewska, opiekunka, reżyserka Teatru Bomba Bomba i Janusz Janiszewski, instruktor teatralny w Gryfińskim Domu Kultury - Pałacyk pod Lwami - zapisywali wnioski z debaty na tablicy.

W debacie uczestniczyli m.in. 

  • Adam Bodnar, rzecznik praw obywatelskich         
  • Barbara Imiołczyk, dyrektorka Centrum Projektów Społecznych Biura RPO
  • Agata Czajka-Stankiewicz, kierowniczka WTZ Gryfino
  • Magda Kumor, Stowarzyszenie Rodzin i Przyjaciół Dzieci z Zespołem Downa „Iskierka”
  • Dorota Rybarska–Jarosz, Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej UM WZ
  • Wojciech Retz, członek Zespołu „Na górze”

 

Teatr Bomba Bomba

działa w Gryfinie od marca 2014 roku. Początkiem istnienia zespołu były warsztaty arteterapeutyczne i wspólne ćwiczenia. Aktorami teatru są osoby z niepełnosprawnością. Opiekunką i  reżyserem jest Violina Janiszewska. W spektaklach mówi się o sprawach ważnych dla ludzi, dla społeczeństwa, dla osób z niepełnosprawnością. Tu sięga się dalej i widzi więcej. Tu są ludzie, którzy zacierają granice, albo ich po prostu nie tworzą, gdzie zabawa przeplata się ze wzruszeniem a komedia prowadzi do słów o najwyższym znaczeniu.  

Teatr zaangażowany społecznie jest i tworzą go ludzie, którym nie jest wszystko jedno.

Spotkania RPO z uczniami w Złocieńcu

Data: 2017-09-21

W Złocieńcu - w ramach spotkan regionalnych w województwie zachodniopomorskim -  rzecznik praw obywatelskich najpierw spotkał się z uczniami szkoły podstawowej. Klasie IV opowiadało o swojej pracy i przeczytał legendę o powstaniu Drawska Pomorskiego. Potem razem z dziećmi rozmawiał o tej legendzie. Szkoła uczestniczy w projekcie wspierania czytelnictwa wśród dzieci. Przeed Adamem Bodnarem legendę czytała dzieciom Agata Kornhauser-Duda, żona prezydenta RP.

Kolejne spotkanie - z licealistami i gimnazjalistami - odbyło się w Zespole Szkół w Złocieńcu. Tu, podobnie jak poprzedniego dnia w Gryficach, Adam Bodnar opowiadał o zadaniach Rzecznika Praw Obywatelskich na przykładzie sprawy Igora Stachowiaka, młodego czlowieka, który w maju 2016 r. zmarł na komisariacie policji we Wrocławiu po tym, jak policjanci razili go paralizatorami.

Młodzież gryfickiego liceum spotyka się z absolwentem swej szkoły RPO Adamem Bodnarem

Data: 2017-09-20

- Przyjechał do nas nasz absolwent, a dzisiaj rzecznik praw obywatelskich, pan Adam Bodnar. Pytajcie się o wszystko, zwłaszcza jeśli interesuje was polityka – tak pani dyrektor LO im Bolesława Chrobrego w Gryficach Jolanta Folwarska zaczęła lekcję z rzecznikiem praw obywatelskich.

- Tylko od razu wyjaśnię, że nie jestem politykiem. Nie walczę o głosy, tylko zajmuję się sprawami ludzi. Liceum skończyłem w 1995 r. W tej auli spędziłem wiele czasu, na różnych apelach… Teraz mieszkam w Warszawie, ale mogłem tu przyjechać, bo jako rzecznik jeżdżę po kraju i spotykam się z ludźmi. Teraz przyszedł czas na województwo  zachodnio-pomorskie, więc mam też spotkanie w Gryficach. Opowiem Wam, co robię – odpowiedział Adam Bodnar.

Lekcja z rzecznikiem

Mówi się, że RPO jest organem konstytucyjnym. To nudno brzmi, ale w skrócie chodzi o to, że Konstytucja przewiduje istnienie instytucji, które mają konkretne zadania. Rzecznik ma w praktyce sprawdzać, jak działa prawo i czy prawa i wolności ludzi są respektowane. Żeby to robić, musi być niezależny od rządu. Rzecznika wybiera parlament i przed nim odpowiada. Akurat w zeszłym tygodniu przedstawiałem Sejmowi sprawozdanie. Zainteresowania wielkiego nie było, ale nie ma co się zrażać. To sprawozdanie służy głównie do tego, by pokazać, jakie ludzie mają ważne sprawy i czym państwo powinno się zająć.

Jak pracujemy? Konstytucja mówi, że każdy może się zwrócić do Rzecznika Praw Obywatelskich. To jest dla człowieka gwarancja jego praw. My taki wniosek badamy i zajmujemy się nim. Sprawdzamy, pytamy władz, postulujemy zmiany przepisów. Powtarzamy te postulaty, aż to da efekt.

To chciałbym Wam opowiedzieć na jednym przykładzie – Igora Stachowiaka. To jest jedna z najważniejszych spraw dotyczących praw człowieka w Polsce. On został nad ranem, pewnie po zabawie, zatrzymany na rynku we Wrocławiu. Nie chciał dać się zatrzymać, wiec policjanci zaczęli używać paralizatora. Trafił na posterunek i tam – co wynika z nagrań – był torturowany paralizatorem.

Paralizator to narzędzie do obezwładniania osoby agresywnej. Tyle że Igor Stachowiak już był obezwładniony – był skuty kajdankami.

Rzecznik praw obywatelskich zaczął pytać uczniów, co wiedzą o tej sprawie i rozmowa zeszła na to, jakie prawa ma policja i co chroni obywateli przed nadużyciami, co mogą wolne media, dlaczego Konstytucja gwarantuje nam prawo do życia.

Co w takiej sytuacji powinien robić RPO? – pytał Adam Bodnar.

- Przebadać całą sprawę?

- Zapytać policję?

- Zapytać prokuraturę?

- Nagłaśniać ją?

- Skontaktować sie z rodziną ofiary?

Tak, tak właśnie działa Rzecznik Praw Obywatelskich. 

I nie ogranicza się do tego. Kiedy już indywidualna sprawa jest wyjaśniania, a prawa ofiary lub/i jego rodziny są respektowane, to Rzecznik może jeszcze zwrócić się do władz o takie zmiany przepisów, by tragedia nie mogła się więcej powtórzyć. O sprawie Igora Stachowiaka można powiedzieć jedno: to nie jest sprawa jednostkowa. Wiadomo, że na policji zdarzają się tortury. I RPO walczy o to, by takich sytuacji nie było. 

W czasie spotkania Agnieszka Jędrzejczyk z Biura RPO przypomniała historię swojego kolegi - Grzegorza Przemyka, maturzysty, który w 1983 r. został zatrzymany na ulicy, zawieziony na komisariat i tam śmiertelnie pobity przez milicjantów. Ta historia nigdy nie została wyjaśniona, bo wtedy, w czasach komunizmu, państwo nie dbało o prawa obywateli. Dlatego działania takie jak te, które podejmuje dziś RPO, są tak ważne dla obywateli.

- Tak, naszą rolą jest patrzeć władzy na ręce. I ciągle upominać się o rozwiązania, które nazywamy systemowymi. Żeby każdy, kto trafia na komisariat, czuł się bezpiecznie - podkreślił Adam Bodnar. 

LO w Gryficach w 2011 r.

zostało wyróżnione tytułami: „Szkoły z Pasją”, „Bezpiecznej Szkoły”, „Szkoły z Dobrą Praktyką” a w 2012 r. uhonorowano szkołę tytułem „LICEUM ROKU 2012”;

Liceum Ogólnokształcące im. Bolesława Chrobrego w Gryficach jest szkołą z tradycjami sięgającymi początków II połowy XIX wieku.

15 października 1852 r. z inicjatywy króla pruskiego otwarte zostało gimnazjum, któremu nadano imię króla Fryderyka Wilhelma. Uczniami szkoły byli synowie arystokracji pomorskiej, synowie bogatych chłopów i mieszczan. Pierwszy egzamin dojrzałości przeprowadzony został w 1857 r.

Szkoła miała kształcić i wychowywać w posłuszeństwie dla monarchy przyszłych urzędników oraz wojskowych pruskich. Upadek Cesarstwa Niemieckiego w 1918 r. i niepokoje społeczne, jakie w związku z tym nastąpiły, miały również wpływ na funkcjonowanie szkoły. „Pruski dryl” stopniowo zelżał.

Już 1 października 1918 r. powołano pierwszą Radę Rodziców, a w 1920 r. po raz pierwszy wybrano gospodarzy klas oraz opiekuna samorządu szkolnego. W 1923 r. w mury szkoły wstąpiły po raz pierwszy dziewczęta, które dotychczas miały możliwość nauki wyłącznie w szkole dla panien mieszczącej się w budynku obecnego Gimnazjum nr 2.

Wraz z zakończeniem II wojny światowej rozpoczęto starania, aby otworzyć na ziemiach odzyskanych polską szkołę. W 1945 r. powstało polskie Państwowe Gimnazjum i Liceum.

 

- Praktyki w Biurze RPO uczą wrażliwości – podsumowują studenci prawa

Data: 2017-08-31

- Dziękujemy za to, że praktyki w Biurze RPO nauczyły nas wrażliwości. Pokazały, jak wiele problemów społecznych w Polsce wymaga rozwiązania – mówili studenci, którzy w sierpniu zakończyli praktyki w Biurze RPO. Z młodymi ludźmi spotkał się rzecznik praw obywatelskich Adam Bodnar, który wręczył im egzemplarze Konstytucji RP z osobistą dedykacją.

Podczas miesięcznych praktyk, studenci mogli zobaczyć z jakimi problemami obywatele zgłaszają się do Rzecznika. Byli obecni m.in. podczas przyjmowania interesantów i obsługi infolinii obywatelskiej. Kolejne tygodnie każdy z praktykantów spędził w wybranym przez siebie zespole problemowym. Studenci brali udział m.in. w przygotowywaniu wystąpień generalnych RPO czy odpowiedzi na skargi obywateli.

Oprócz codziennej pracy z dokumentami, praktykanci spotykali się również z ekspertami ze wszystkich zespołów w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich, by rozmawiać o najważniejszych działaniach podejmowanych przez RPO. Wzięli też udział w warsztatach medialnych.

W ramach praktyk odbyły się także spotkania z przedstawicielami organizacji pozarządowych m.in. z Adrianą Porowską z Kamiliańskiej Misji Pomocy Społecznej, która jest także współprzewodniczącą Komisji Ekspertów ds. Przeciwdziałania Bezdomności działającej przy RPO. Prowadzi też Pensjonat Socjalny Św. Łazarz, w którym schronienie i pomoc znajdują osoby w kryzysie bezdomności. Praktykanci na zakończenie praktyk przygotowali paczkę m.in. z artykułami higienicznymi, którą przekazali mieszkańcom pensjonatu.

Praktyki w Biurze RPO potrwają do końca września. Z ponad 100. zgłoszeń wybraliśmy 30 osób, które zostały podzielone na trzy grupy. Każda z nich spędzi miesiąc w Biurze RPO w Warszawie. Po zakończeniu praktyk najlepsi studenci mogą zostać Ambasadorami RPO.

Namiot Praw Człowieka RPO na Przystanku Woodstock (2-5 sierpnia 2017 r.)

Data: Od 2017-08-02 do 2017-08-05

Przystanek Woodstock oficjalnie rusza 2 sierpnia, przedstawiciele RPO już są obecni na polu namiotowym. Namiot RPO stoi na wzgórzu Akademi Sztuk Przepięknych obok woodstokowej telewizji Kręcioła.

Zapraszamy wszystkich Woodstokowiczów!

 

Namiot Praw Człowieka Rzecznika Praw Obywatelskich

#konsTYtucJA

Namiot Praw Człowieka będzie otwarty w dniach 2-5 sierpnia. W jego ramach organizowane będą prezentacje, warsztaty, debaty, rozmowy, gry, konkursy i inne różnorodne działania kilkunastu różnych organizacji i ciekawych osobistości. W ramach namiotu funkcjonować będą: Pracownicy Biura Rzecznika Praw Obywatelskich, Okręgowa Rada Adwokacka Warszawa, Platforma „Zwolnieni z Teorii”, Fundacja Court Watch, Helsińska Fundacja Praw Człowieka, ClientEarth (Prawnicy dla Ziemi), Sieć Obywatelska Watchdog Polska, Spółdzielnia Socjalna Fado, Jarosław Gwizdak, sędzia, Bogumił Zygmont, adwokat, Karol Paciorek, youtuber, Kacper Gwardecki, Ambasador Praw Czlowieka RPO.

Rzecznik Praw Obywatelskich dr Adam Bodnar na Przystanku Woodstock!

3 sierpnia (czwartek) Rzecznik Praw Obywatelskich o godz. 11.00 będzie gościem Turnieju piłkarskiego „Wykopmy rasizm ze stadionów” Stowarzyszenia „Nigdy więcej”. Po otwarciu Turnieju Rzecznik zaprasza na spotkania do namiotu Praw Człowieka RPO.

4 sierpnia (piątek) Przystanek Woodstock zaprasza na rozmowę o prawie w naszym życiu z Rzecznikiem Praw Obywatelskich dr. Adamem Bodnarem i sędzią Jarosławem Gwizdakiem. Rozmowę poprowadzi Piotr Kraśko.

Namiot Praw Człowieka czynny w godz. 9.30 – 20.00

Środa, 2 sierpnia 2017 r.

10.00 – 19.00 – pracownicy BRPO -  Informacje prawne, gry, rozwiazywanie kazusów na temat Konstytucji RP, konkursy, w tym konkurs prasowy, filmy o Konstytucji, nakręcone na konkurs RPO, mini wystawa zdjęć na temat uchodźców

11.30 – 12.30 – Jak może pomóc Rzecznik Praw Obywatelskich – rozmowa o kompetencjach i podejmowanych inicjatywach – warsztat, Joanna Łodej, Biuro RPO

12.45 – 14.45 – „Idę ze sprawą do Trybunału w Strasburgu! – i co dalej?” – czy warto składać skargę, jak to zrobić, jakie sprawy rozpatruje Trybunał, rozwiąż przykładowe skargi – warsztat, Kacper Gwardecki, Ambasador Praw Człowieka przy RPO, Joanna Łodej, Biuro RPO

16.00 – 17.00 – Jak może pomóc Rzecznik Praw Obywatelskich (rozmowa o kompetencjach i podejmowanych inicjatywach) – warsztat w języku angielskim, Joanna Łodej, Biuro RPO

17.00 – 19.00 – Barierołamacz – to symulacja niepełnosprawności. Głównym celem Barierołamacza jest budowanie świadomości uczestników gry w zakresie barier, z którymi na co dzień zmagają się osoby z niepełnosprawnościami. Uczestnicy gry „wchodzą” w sytuację osób z niepełnosprawnoś-ciami poprzez realizację 4 zadań. Każde z zadań jest symulacją innej niepełnosprawnościSpółdzielnia socjalna „FADO”

19.00 – 20.00 – Tańce integracyjne – nauka tańców opracowanych na podstawie figur i motywów tanecznych różnych narodów – to zatańczy każdy, taniec zbliża i zaciera różnice – Biuro RPO

3 – 5 sierpnia 2017 r. (czwartek, piątek, sobota)

Działania stałe

  • Prezentacje organizacji funkcjonujących w namiocie, informacje, gry, konkursy, rozmowy, prezentacje
  • Podczas całego Festiwalu we wspólnym namiocie z Rzecznikiem Praw Obywatelskich, będą dyżurować adwokaci i aplikanci adwokaccy, którzy w ramach projektu „Adwokat przydaje się w życiu” udzielać będą zainteresowanym porad prawnych i konsultacji. Dyżury odbywać się będą w godzinach 12:00-18:00. Każda godzina będzie poświęcona innej gałęzi prawa, zgodnie z doświadczeniem i specjalizacją udzielającego porad. Zapraszamy! – Okręgowa Rada Adwokacka Warszawa
  • Stoisko „Zwolnionych z Teorii” – Odwiedź nas kiedy chcesz! Zapraszamy na nasze magentowe (to taki energetyczny odcień różowego) stoisko Zwolnionych z Teorii na którym poznasz nasz zespół oraz ludzi, którzy zorganizowali już z nami swoje fantastyczne projekty społeczne. Będziemy rozmawiać o tym co na co dzień przeszkadza nam w naszych okolicach i co możemy z tym zrobić. Będziemy wspólnie malować nasz woodstockowy nowy i lepszy świat! :)
  • Fundacja Court Watch – przedstawienie działalności Fundacji Court Watch Polska, zaproszenie do współpracy w Obywatelskim Monitoringu Sądów.

Gra planszowa „Prawopolis” – jest symulacją pracy adwokata lub radcy prawnego w przystępnej, prostej i emocjonującej formie. Każdy z graczy wciela się w początkującego prawnika, a jego zadaniem jest analizowanie realnych sytuacji pod względem prawnym oraz odpowiadanie na pytania quizowe z różnych gałęzi prawa. Gra „Prawopolis” została objęta patronatem honorowym przez Rzecznika Praw Obywatelskich i sędzię Annę Marię Wesołowską.

Konkurs z wiedzy prawnej – obejmuje różne rodzaje pozytywnej rywalizacji między uczestnikami:

Prawnicze Tabu – gra drużynowa, w której jedna osoba z drużyny opisuje hasło (termin prawny) zawarte na karcie, które grupa ma za zadanie odgadnąć. Wydaje się banalnie proste? Otóż obowiązują zasady, które zdecydowanie urozmaicają grę: opisywanie haseł do odgadywania może odbywać się wyłącznie bez użycia słów, które zostały wskazane na karcie do danego hasła. Jak zatem sprawić, by Twoja drużyna powiedziała np. „wyrok”, jeśli nie wolno Ci użyć słów „sąd”, „kara”, „zapaść” ani „oskarżony”? Musisz użyć swojej wyobraźni i wiedzy a przede wszystkim sprytu, by wygrać. Jeśli Twoja drużyna odgadnie hasło, zdobywacie punkt.

Mecenas w 5 sekund – każdemu prawnikowi na rozprawie towarzyszy adrenalina – musi wykazać się sprytem i czujnością wobec argumentów przeciwnika. A jak Ty poradzisz sobie z napięciem i presją czasu? Kiedy usłyszysz pytanie, wystartuje czasomierz odmierzający dokładnie 5 sekund na udzielenie trzech poprawnych odpowiedzi. Chociaż pytania są proste (np. Wymień trzy rodzaje kodeksów prawnych), presja czasu działa na twoją niekorzyść.

  • Sieć Obywatelska Watchdog Polska

Woodstockowo-watchdogowy ZIN – podczas warsztatów stworzymy specjalny pamiątkowy numer gazety, opartej na materiałach Sieci Obywatelskiej, kolażach, twórczości własnej uczestników festiwalu, materiale z pozostałych warsztatów, naszych zdjęciach z festiwalu. Tworzenie ZINa będzie trwało przez pierwsze dwa dni festiwalu, a ostatniego będziemy rozdawać uczestnikom gotową  gazetę.

Zagadki i zabawy – na bieżąco będziemy zachęcać osoby uczestniczące do wypełniania krzyżówek, wykreślanek i rozwiązywanie rebusów. Na osoby, które podejmą się takiego zadania i przyniosą prawidłowo wypełnione odpowiedzi będzie czekała nagroda.

Malowanie toreb – samodzielne malowanie toreb lnianych dla osób, które wzięły udział w jednej z naszych gier lub w warsztacie. Na torbach będzie można odbić obrazek z szablonu z napisem Watchdog.

  • Spółdzielnia socjalna „FADO” - Barierołamacz - to symulacja niepełnosprawności. Głównym celem Barierołamacza jest budowanie świadomości uczestników gry w zakresie barier, z którymi na co dzień zmagają się osoby z niepełnosprawnościami. Uczestnicy gry "wchodzą" w sytuację OzN poprzez realizację 4 zadań. Każde z zadań jest symulacją innej niepełnosprawności. Gra opiera się na 5 bazach/punktach:
    • 1. baza 1 – tajna misja (symulacja niepełnosprawności intelektualnej),
    • 2. baza 2 – bez odbioru (symulacja głuchoty),
    • 3. baza 3 – punkt obserwacyjny (symulacja uszkodzenia lub braku wzroku),
    • 4. baza 4 – baza „w” (niepełnosprawność ruchowa)
    • 5. baza 5 – kwatera główna (miejsce rozpoczęcia i zakończenia gry).

Każdy z uczestników gry otrzymuje „kartę gry”, którą uzupełnia sukcesywnie wypełniając zadania. W każdej z baz uczestnik musi wykonać jedno zadanie (ma do wyboru kilka scenariuszy). Zaliczając wszystkie zadania uczestnik kończy grę i otrzymuje drobny upominek od Fado.

Warsztaty i spotkania

Czwartek, 3 sierpnia 2017 r.

9.30 – 11.00 – Prezentacje organizacji funkcjonujących w namiocie, informacje, gry, konkursy, rozmowy, prezentacje

10.00 – 10.30 – Platforma „Zwolnieni z Teorii”chcesz nas lepiej poznać? Zbijmy piątkę na jednym z meet-upów! Na naszym stoisku organizujemy spotkanie, na którym opowiadamy i pokazujemy na filmach, jak działają Zwolnieni z Teorii i co się już zadziało w ich ramach. Dowiesz się też, dlaczego projekt społeczny to świetna inwestycja w Twoją przyszłość zawodową.

11.00 – 13.00 – przyjęcia interesantów - adw. Joanna Łodej, Biuro RPO

12.00 – 13.30 – Platforma „Zwolnieni z Teorii” warsztat „Działaj dla innych, ucz się dla siebie!” – Chcesz zabrać się za zmianę swojego otoczeniu na lepsze NA SERIO? Podczas warsztatów dowiesz się, od czego w ogóle zacząć - krok po kroku poprowadzimy Cię przez wszystkie etapy organizacji prawdziwego projektu. Podczas tych praktycznych zajęć stworzysz w zespole swój niepowtarzalny mini-projekt społeczny! Po naszym warsztacie będziesz już gotowy, by po powrocie z Woodstocku zrealizować prawdziwy projekt w Twoim otoczeniu!

13.30 – 14.30 – „Petycja” – co powinna zawierać petycja, jak określić jej cel, tak aby był przekonujący dla innych, jakich narzędzi offline i online użyć, jak zaangażować ludzi do jej podpisywania. Stworzymy wspólną wzorcową petycje, Sieć Obywatelska Watchdog Polska

14.30 – 15.00 – „Puszcza puszczą, nie towarem” – warsztat, ClientEarth (Prawnicy dla Ziemi) – Puszcza Białowieska to skarb, który powinniśmy chronić, a nie wycinać. Niestety, Ministerstwo Środowiska i Lasy Państwowe są innego zdania. ClientEarth wraz ze społecznością NGO zajmującą się ochroną środowiska podjęło sądową walkę o jej ocalenie. Opowiemy Wam, jak działaliśmy, co jeszcze zrobimy, by chronić puszczę.

15.00 – 16.30 – „YouTube, który chcesz oglądać” – Prawdopodobnie każdy z woodstockowiczów czerpie informacje, bądź rozrywkę z oglądania filmów na YouTube. Możliwe, że robi to częściej niż z innych mediów, więc tylko od tego, w co klikamy zależy co będziemy oglądać. Czy ten serwis jest tylko by oglądać i biernie konsumować treści? Może chcesz zacząć jutubować? Może brakuje kanału, który byłby dla Ciebie idealny i nie pozostaje nic innego, niż samemu go stworzyć?Karol Paciorek, youtuber

16.30 – 18.00 – Symulacja rozprawy sądowej – uczestnicy są współodpowiedzialni za powodzenie przedsięwzięcia, angażują w nie swoje różne talenty – wiedzę, pomysłowość, doświadczenia, umiejętności aktorskie i wiele innych. Jedynie rola sędziego jest pełniona przez organizatorów, natomiast w rolę pozostałych uczestników  procesu (świadków, oskarżonego, ławników) wcielają się uczestnicy warsztatu. Umożliwia to zapoznanie się z praktycznymi kwestiami dotyczącymi uczestnictwa w rozprawie (np. obowiązku zeznawania prawdy przez świadka) bez faktycznego ponoszenia konsekwencji ich nieznajomościsędzia Jarosław Gwizdak, Fundacja Court Watch

18.00 – 19.30 – Tańce integracyjne – nauka tańców opracowanych na podstawie figur i motywów tanecznych różnych narodów – to zatańczy każdy, taniec zbliża i zaciera różnice Biuro RPO

Piątek, 4 sierpnia 2017 r.

9.30 – 11.00 – Prezentacje organizacji funkcjonujących w namiocie, informacje, gry, konkursy, rozmowy, prezentacje

10.00 – 10.30 – Platforma „Zwolnieni z Teorii”chcesz nas lepiej poznać? Zbijmy piątkę na jednym z meet-upów! Na naszym stoisku organizujemy spotkanie, na którym opowiadamy i pokazujemy na filmach, jak działają Zwolnieni z Teorii i co się już zadziało w ich ramach. Dowiesz się też, dlaczego projekt społeczny to świetna inwestycja w Twoją przyszłość zawodową.

11.00 – 12.30 – „YouTube, który chcesz oglądać” – Prawdopodobnie każdy z woodstockowiczów czerpie informacje, bądź rozrywkę z oglądania filmów na YouTube. Możliwe, że robi to częściej niż z innych mediów, więc tylko od tego, w co klikamy zależy co będziemy oglądać. Czy ten serwis jest tylko by oglądać i biernie konsumować treści? Może chcesz zacząć jutubować? Może brakuje kanału, który byłby dla Ciebie idealny i nie pozostaje nic innego, niż samemu go stworzyć?Karol Paciorek, youtuber

11:00 - 13:00 przyjęcia interesantów – adw. Joanna Łodej, Biuro RPO

12.30 – 13.00 – „Polska bez smogu. Twoje prawo do czystego powietrza” – warsztat, ClientEarth (Prawnicy dla Ziemi) – Czy powinniśmy domagać się tego, aby życie w zdrowym, czystym środowisku stało się prawem człowieka? Wiele ludzkich aktywności niszczy nie tylko środowisko naturalne, ale ma też szkodliwy wpływ na nasze zdrowie i jakość życia. Porozmawiajmy, czego brakuje nam dzisiaj, by chronić nasze prawa, byśmy jutro mogli domagać się konkretnych zmian.

13.00 – 14.00 – „Narkotyki, za co i jak możesz prawnie odpowiadać?” – warsztat z odpowiedziami na wszelkie pytania, z wiedzą niezbędną na Woodstocku, mec. Bogumił Zygmont

14.00 – 15.30 – Platforma „Zwolnieni z Teorii” warsztat „Działaj dla innych, ucz się dla siebie!” Chcesz zabrać się za zmianę swojego otoczeniu na lepsze NA SERIO? Podczas warsztatów dowiesz się, od czego w ogóle zacząć – krok po kroku poprowadzimy Cię przez wszystkie etapy organizacji prawdziwego projektu. Podczas tych praktycznych zajęć stworzysz w zespole swój niepowtarzalny mini-projekt społeczny! Po naszym warsztacie będziesz już gotowy, by po powrocie z Woodstocku zrealizować prawdziwy projekt w Twoim otoczeniu!

15.30 – 17.00 – „Czym jest prawo do informacji?” – warsztat włączający uczestniczki i uczestników w rozpoznawanie informacji publicznej, określanie kto jej udziela i komu oraz czemu w ogóle jej potrzebujemySieć Obywatelska Watchdog Polska

17.00 – 18.30 – „Lajkuj, pisz, udostępniaj, ale uważaj – prawa człowieka w internecie?” – Jak można walczyć z hejtem, naruszeniem wizerunku, mową nienawiści, cyberprzemocą i innymi naruszeniami w internecie? Kto ponosi odpowiedzialność za nielegalne treści w sieci i jakie grożą za nie kary? Czy mem może być bezprawny?  Zapraszamy na warsztaty o tym, jak działa prawo w internecie oraz jak możemy bezpiecznie korzystać w nim z naszych praw człowieka.

Prowadzą: Dorota Głowacka i Małgorzata SzulekaHelsińska Fundacja Praw Człowieka

18.30 – 20.00 - Symulacja rozprawy sądowej – uczestnicy są współodpowiedzialni za powodzenie przedsięwzięcia, angażują w nie swoje różne talenty – wiedzę, pomysłowość, doświadczenia, umiejętności aktorskie i wiele innych. Jedynie rola sędziego jest pełniona przez wolontariusza Fundacji, natomiast w rolę pozostałych uczestników  procesu (świadków, oskarżonego, ławników) wcielają się uczestnicy warsztatu. Umożliwia to zapoznanie się z praktycznymi kwestiami dotyczącymi uczestnictwa w rozprawie (np. obowiązku zeznawania prawdy przez świadka) bez faktycznego ponoszenia konsekwencji ich nieznajomościFundacja Court Watch

Sobota, 5 sierpnia 2017 r.

9.30 – 11.00 – Prezentacje organizacji funkcjonujących w namiocie, informacje, gry, konkursy, rozmowy, prezentacje

10.00 – 10.30 – Platforma „Zwolnieni z Teorii” - chcesz nas lepiej poznać? Zbijmy piątkę na jednym z meet-upów! Na naszym stoisku organizujemy spotkanie, na którym opowiadamy i pokazujemy na filmach, jak działają Zwolnieni z Teorii i co się już zadziało w ich ramach. Dowiesz się też, dlaczego projekt społeczny to świetna inwestycja w Twoją przyszłość zawodową.

11.00 – 12.30 - Za co odpowiada nieletni, jakie są jego prawa? – warsztat z odpowiedziami na wszelkie pytania, z wiedzą niezbędną na Woodstocku, mec. Bogumił Zygmont

12.30 – 14.00 -  Platforma „Zwolnieni z Teorii” - warsztat "Działaj dla innych, ucz się dla siebie!" – Chcesz zabrać się za zmianę swojego otoczeniu na lepsze NA SERIO? Podczas warsztatów dowiesz się, od czego w ogóle zacząć – krok po kroku poprowadzimy Cię przez wszystkie etapy organizacji prawdziwego projektu. Podczas tych praktycznych zajęć stworzysz w zespole swój niepowtarzalny mini-projekt społeczny! Po naszym warsztacie będziesz już gotowy, by po powrocie z Woodstocku zrealizować prawdziwy projekt w Twoim otoczeniu!

14.00 – 14.30 – „Prawo do życia w zdrowym środowisku prawem człowieka” – warsztat, ClientEarth (Prawnicy dla Ziemi) – Prawo zobowiązuje władze do działań na rzecz ograniczenia zanieczyszczenia powietrza. Niestety, często nie realizują one swoich zobowiązań. Na szczęście mamy narzędzia, by zmotywować je do działania. O czyste powietrze mogą walczyć zarówno organizacje, jak i obywatele. Posłuchajcie, co możecie zrobić!

14.30 – 16.00 – „Czym jest prawo do informacji?” – warsztat włączający uczestniczki i uczestników w rozpoznawanie informacji publicznej, określanie kto jej udziela i komu oraz czemu w ogóle jej potrzebujemySieć Obywatelska Watchdog Polska

16.00 – 17.30 –„YouTube, który chcesz oglądać” – Prawdopodobnie każdy z woodstockowiczów czerpie informacje, bądź rozrywkę z oglądania filmów na YouTube. Możliwe, że robi to częściej niż z innych mediów, więc tylko od tego, w co klikamy zależy co będziemy oglądać. Czy ten serwis jest tylko by oglądać i biernie konsumować treści? Może chcesz zacząć jutubować? Może brakuje kanału, który byłby dla Ciebie idealny i nie pozostaje nic innego, niż samemu go stworzyć?Karol Paciorek, youtuber

17.30 – 19.00 –„Tańce integracyjne – nauka tańców opracowanych na podstawie figur i motywów tanecznych różnych narodów – to zatańczy każdy, taniec zbliża i zaciera różnice Biuro RPO

 

Namiot Akademii Sztuk Przepięknych

Warsztaty Warszawskiej Okręgowej Rady Adwokackiej

Czwartek, 3 sierpnia 2017 r.

13.00 – 14.30 – Zatrzymany przez policję? Masz swoje prawa!

W ramach warsztatów poświęconych prawom osób zatrzymanych przybliżymy temat przebiegu prawidłowo przeprowadzonych czynności zatrzymania, poczynając od rozpytania i wylegitymowania, na postawieniu zarzutów i przesłuchaniu w charakterze podejrzanego kończąc. Omówimy także podstawy zastosowania tymczasowego aresztowania jako środka zapobiegawczego. Celem warsztatów jest uświadomienie uczestnikom zakresu przysługujących im uprawnień i obowiązujących procedur, co ułatwi ewentualny kontakt z organami ścigania.

Poprowadzą: adw. Marta Tomkiewicz i adw. Mikołaj Pietrzak

 

Piątek, 4 sierpnia 2017 r.

13.00 – 14.30 – Po stronie zwierząt – o prawach zwierząt i ich ochronie

Zwierzęta nie mogą samodzielnie zgłosić przestępstwa i wypowiedzieć się przed sądem, dlatego potrzebują, byśmy zabierali głos w ich imieniu. Zapraszamy wszystkie osoby, które chcą dowiedzieć się, w jaki sposób prawo chroni zwierzęta, jak można z tego prawa korzystać, czego wymagać od organów ścigania, gdzie zgłaszać problemy związane z ochroną zwierząt. Opowiemy o najważniejszych dla zwierząt wyrokach sądów, o naszych doświadczeniach adwokackich w tych sprawach, o tym, jak zbierać dowody i reagować na łamanie prawa w praktyce.

Poprowadzą: adw. Karolina Kuszlewicz i adw. Diana Krawiec

 

Sobota, 5 sierpnia 2017 r.

13.00 – 14.30 – Uchodźco – kim jesteś?

W ramach warsztatów poświęconych problematyce uchodźców, powiemy dlaczego zagadnienie to ma charakter prawny, a nie polityczny. Opowiemy o tym, jak funkcjonuje Straż Graniczna w kontekście procedur udzielenia ochrony międzynarodowej, wynikającej z przepisów polskiego i międzynarodowego prawa.

Poprowadzą: adw. Marcjanna Dębska–Koniecek i adw. Marta Tomkiewicz

Laureaci Gimnazjalnej Olimpiady Wiedzy o Społeczeństwie na warsztatach w Biurze RPO

Data: 2017-06-29

Tygodniowe warsztaty na temat praw człowieka przeprowadzone w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich były jedną z nagród w Gimnazjalnej Olimpiadzie Wiedzy o Społeczeństwie, zorganizowanej przez Fundację Promocji i Akredytacji Kierunków Ekonomicznych.

W dniach 26-30 czerwca gościliśmy trójkę z piątki finalistów tego konkursu.

Podczas warsztatów młodzi ludzie poznali  kompetencje Rzecznika Praw Obywatelskich i sposób działania Biura RPO, w tym zasady klasyfikacji i obiegu dokumentów. Uczniowie dowiedzieli na czym polega praca Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur, czym jest zasada równego traktowania i jak przeciwdziałać dyskryminacji. Warsztaty dotyczyły także bezpłatnej pomocy prawnej oraz komunikowania we współczesnym świecie.

Z laureatami spotkał się rzecznik praw obywatelskich dr Adam Bodnar oraz jego zastępcy: dr Sylwia Spurek i Krzysztof Olkowicz.

Uczniowie szkoły podstawowej z Mszczonowa w Biurze RPO

Data: 2017-06-20

W ramach warsztatów o prawach człowieka i kompetencjach Rzecznika Prawa Obywatelskich 20 czerwca odwiedzili nas uczniowie szkoły podstawowej z Mszczonowa, w której dyrektorką jest Agnieszka Walczyńska – Łoś.  

Szkoła angażuje uczniów w różne pozalekcyjne aktywności, a uczniowie są ciekawi świata i wiedzy. W tym roku szkolnym brali m.in. udział w ogólnopolskim konkursie wiedzy o prawie. Przygotowywała ich do konkursu wolontarystycznie nauczycielka pani Łucja Michalska. Jedna z uczennic Gabriela Gołyńska zajęła III miejsce w tym konkursie. Wizyta w Biurze RPO była dla dzieci nagrodą za pracę i aktywność w ciągu roku szkolnego.

Zastępczyni rzecznika praw obywatelskich dr Sylwia Spurek przywitała gości. Następnie dzieci miały możliwość dowiedzieć się czym zajmuje się Rzecznik Praw Obywatelskich, jak i kiedy można się do niego zwrócić. Młodzież wzięła także udział w warsztatach wiedzy o prawie. Dyskutowano na temat tego czym jest prawo, jaki jest najważniejszy akt prawny w Polsce, jakie znają zawody prawnicze i dlaczego Temida ma zasłonięte oczy.

Młodzież zastanawiała się m.in. czy naruszeniem prawa dziecka jest występowanie w reklamie lub serialu? Czy regularne pomaganie w porządkach w domu to praca czy obowiązek? Czy wolność artystyczna zapewnia możliwość namalowania graffiti na domu kolegi z klasy? Co to znaczy prawo do prywatności?

Spotkanie prowadzili pracownicy Biura RPO: Dariusz Supeł – z-ca dyrektora Centrum Projektów Społecznych oraz adwokat Joanna Łodej z Wydziału Przyjęć Interesantów w Zespole Wstępnej Oceny Wniosków.

Wręczenie nagród laureatom II edycji Konkursu multimedialnego RPO dla młodzieży na interpretację praw i wolności obywatelskich zawartych w rozdziale II Konstytucji

Data: 2017-06-13

Uroczystość odbyła się 13 czerwca. W Biurze RPO:

W kategorii „Nagroda główna” uhonorowany został film, którego autorami są uczniowie I Społecznego Liceum Ogólnokształcącego im. Unii Europejskiej w Zamościu w składzie:

Wiktoria Scibilia, Paulina Kulik, Katarzyna Zimerman, Natalia Ćwik, Agnieszka Denys, Aleksandra Małyszko, Katarzyna Krasnowska, Ksenia Soroka, Maciej Warzocha, Mateusz Szawuła, Michalina Puławska, Michał Kostrubiec, Michał Repecki, Jakub Jarski, Katarzyna Wituch, Monika Jajus oraz Natalia Bajan.

W kategorii „Wyróżnienia” uhonorowano dwa filmy. Ich autorami są:

I wyróżnienie: Kamil Targoński z V Liceum Ogólnokształcącego w Bielsku-Białej

II wyróżnienie: Aleksandra Dorohońko, Natalia Grabowska, Wiktoria Kosjan, Katarzyna Moczydłowska, Wiktoria Cimar z Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego Czuchów Pieńki

 Rzecznik Praw Obywatelskich przyznał też dwie „Nagrody Specjalne RPO”, których laureatami zostali:

  • Martyna Kolańska, Wiktoria Klinkiewicz, Wiktoria Górska, Miłosz Kwiatkowski, Agata Straszewska, Weronika Goślińska z Gimnazjum im. Kopernika w Turku
  • Przemysław Lizak, Bartosz Trzepałka, Tomasz Kwiatkowski, Damian Belka, Nikodem Bińkowski, Mariusz Matysiak, Maciej Biliński z Gimnazjum Specjalnego przy Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w Gostchorzy

Nagrodzone materiały multimedialne sa dostepne w linku poniżej - prowadzącego do werdyktu jury.

O mediacji w szkole. Krzysztof Olkowicz na konferencji w Ziębicach

Data: 2017-06-08

„Kształtowanie dojrzałości społecznej poprzez promowanie mediacji rówieśniczych w szkołach” to tytuł konferencji zorganizowanej przez Fundację Europejskie Centrum Mediacji Consensius oraz Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju i Promocji Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych im. H. Cegielskiego w Ziębicach. W wydarzeniu wziął udział zastępca RPO Krzysztof Olkowicz.

W panelu „Czym skorupka za młodu nasiąknie” dyrektor Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych w Ziębicach Joanna Smętkiewicz oraz Paulina Roś, mediator, członek Rady Fundacji Europejskie Centrum Mediacji Consensius podsumowały całoroczny projekt mediacji rówieśniczych oraz poinformowały o przebiegu współpracy między szkołami a mediatorami.

„Jak to jest być mediatorem szkolnym. Doświadczenia uczniów w zakresie prowadzenia mediacji rówieśniczych” – to hasło drugiego  panelu, w którym młodzież mówiła o tym, jak skuteczność mediacji postrzegają mediatorzy szkolni. Młodzi ludzie przedstawiali swoje doświadczenia i wskazywali, co sprawiało im trudności, a co w ich pracy było fascynujące, a także, czy łatwo było doprowadzić do porozumienia między koleżankami i kolegami.

Zastępca RPO wziął udział w panelu pt. „Czy dojrzeliśmy do mediacji?” Wraz z Moniką Stachurą, główną specjalistką w Zespole ds. Mediacji Departamentu Strategii i Funduszy Europejskich Ministerstwa Sprawiedliwości oraz Agnieszką Połyniak, SSO, koordynatorką ds. mediacji Sądu Okręgowego w Świdnicy zastanawiali się, czy mediacja znalazła swoje miejsce w polskim prawie i w świadomości obywateli. Dyskutowali, jaka jest dalsza perspektywa stosowania instytucji mediacji.

 W ocenie uczestników konferencji, mediacja zasługuje na pozytywną ocenę, ma walor wychowawczy, pomaga zlikwidować konflikt pomiędzy stronami i odpowiada oczekiwaniom społecznym.

Krzysztof Olkowicz zwrócił uwagę na to, że coraz częściej gdy mówi się o przestępstwie, to nie analizuje się go tylko pod kątem relacji pomiędzy państwem a samym sprawcą, ale uwzględnia się też prawa ofiar przestępstw.

Ofiara ma bowiem prawo do spotkania ze sprawcą i opowiedzenia o skutkach przestępstwa. Powinna mieć również wpływ na przebieg i wynik postępowania karnego. Niestety, nadal niewiele spraw karnych w sądach powszechnych kończy się w wyniku postępowania mediacyjnego. Ich liczba kształtuje się na poziomie 1-1,5 %. Ten problem dostrzegany jest  również w sprawach nieletnich (rodzinnych) w sądach powszechnych, gdzie z  zastosowaniem mediacji zakończono jedynie ok. 0,3-0,5 % spraw.

Zastępca RPO podkreślił, że mimo wprowadzenia w 2003 r. do Kodeksu karnego wykonawczego instytucji mediacji, nie znalazła ona zastosowania przy rozpoznawaniu spraw o warunkowe przedterminowe zwolnienie. Dowodem na marginalizację mediacji jest fakt, że przepis, który pozwalał w przypadku pozytywnego wyniku mediacji na umorzenie postępowania, obowiązywał jedynie 10 miesięcy, po czym został uchylony (art. 59a k.k.).

- Mam nadzieję, że dobre doświadczenia jakie zdobyliście w toku prowadzonych mediacji rówieśniczych, przełożą się w przyszłości zarówno na większe zrozumienie, jak i stosowanie mediacji – podkreślił Krzysztof Olkowicz. Podziękował organizatorom konferencji oraz dyrekcjom szkół biorących udział w projekcie za zaangażowanie i zwrócenie uwagi na tak ważny temat.

 

Adam Bodnar przeprowadził lekcję w ramach Tygodnia Konstytucyjnego

Data: 2017-06-06

350 szkół, 463 prawników i blisko 36 tys. uczniów – to dane podsumowujące trzecią edycję Tygodnia Konstytucyjnego – wydarzenia, podczas którego prawnicy w całej Polsce spotykali się z młodymi ludźmi, by mówić o tym, dlaczego Konstytucja jest ważna w życiu każdego obywatela.

Od 28 maja do 4 czerwca odbyło się kilkaset lekcji o Konstytucji. Jedną z nich (29 maja) przeprowadził rzecznik praw obywatelskich Adam Bodnar. RPO odwiedził uczniów III Społecznego Liceum Ogólnokształcącego im. Juliusza Słowackiego STO w Krakowie. W spotkaniu wzięła udział Joanna Subko z Zespołu ds. Równego Traktowania w Biurze RPO.

W czasie lekcji uczniowie rozwiązywali kazusy, które zwracały uwagę na praktyczny wymiar stosowania Konstytucji. Młodzi ludzie zastanawiali się m.in. nad tym jakie są konstytucyjne gwarancje ochrony własności? Czy nauczyciel może zabrać uczniowi telefon w trakcie zajęć? Jakie są konstytucyjne granice wolności wypowiedzi w debacie publicznej?

Od 2016 roku Tydzień Konstytucyjny organizuje Stowarzyszenie im. Prof. Zbigniewa Hołdy w szkołach gimnazjalnych oraz ponadgimnazjalnych. Scenariusze zajęć przygotowali eksperci pod kierunkiem prof. Ewy Łętowskiej, a cała akcja objęta jest patronatem Rzecznika Praw Obywatelskich.

W ramach Tygodnia Konstytucyjnego organizatorzy chcą w przystępny i interesujący sposób pokazać, że problematyka konstytucyjna ma bezpośredni wpływ na codzienne życie każdego z nas. Chcą promować świadome obywatelstwo i zachęcać młodych ludzi do większego zainteresowania się sprawami publicznymi. W tej edycji zwracają uwagę także na kluczową rolę sądów powszechnych w stosowaniu prawa przy uwzględnieniu nadrzędnej roli Konstytucji.

Dlaczego 28 maja?

28 maja 1986 r. Trybunał Konstytucyjny wydał swoje pierwsze orzeczenie i wskazał, że działania władz są sprzeczne z prawem. Było to jeszcze w czasach PRL. Wnioskodawcy zwrócili się do Trybunału o uznanie za niegodne z Konstytucją PRL dwóch paragrafów rozporządzenia Rady Ministrów z 16 września 1985 r. w sprawie zasad i trybu oddawania w użytkowania wieczyste gruntów i sprzedaży nieruchomości państwowych. W orzeczeniu, wydanym w składzie trzyosobowym 28 maja 1986 r. Trybunał wbrew stanowisku rządu uznał zaskarżone przepisy za niezgodne z Konstytucją i ustawą z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Na wniosek Rady Ministrów, która wystąpiła o ponowne rozpatrzenie sprawy w pełnym składzie, Trybunał Konstytucyjny 5 listopada 1986 potwierdził niekonstytucyjność badanych przepisów.

Dlaczego 4 czerwca?

4 czerwca 1989 r. odbyły się wybory, dzięki którym powstał pierwszy niekomunistyczny rząd i rozpoczął się proces demontażu systemu komunistycznego i budowy państwa prawa.

 

Rzecznik praw obywatelskich spotyka się z uczniami we Wrocławiu

Data: 2017-06-06

Technikum nr 15 we Wrocławiu - Konferencja: „Wolność” z udziałem RPO Adama Bodnara, Mieczysława Michalaka i Władysława Frasyniuka

W wykładzie wprowadzającym RPO Adam Bodnar przedstawił genezę i źródła wolności wprowadzonych do Konstytucji RP z 1997 r. Podkreślił, że to doświadczenia stanu wojennego i walki o wolną Polskę skłoniły Parlament do wprowadzenia między innymi wolności osobistej i wolności od tortur, wolności słowa, wolności przemieszczania się i wyboru miejsca zamieszkania, wolności sumienia i wyznania. Ograniczenie tej wolności jest możliwe, ale tylko pod pewnymi warunkami. Konstytucja nakłada na parlament ścisłe ograniczenia, w jaki sposób tę wolność chronić. Nasza wolność kończy się tam, gdzie zaczynają się prawa innych osób. Adam Bodnar przypomniał również młodzieży, że nasza wolność nie wzięła się z niczego, ale jest dziedzictwem tych, którzy o tę wolność walczyli.

Następnie odbyła się debata z udziałem RPO Adama Bodnara, Mieczysława Michalaka i Władysława Frasyniuka

Władysław Frasyniuk: „To my („Solidarność”) zrealizowaliśmy marzenie o wolności. 4 czerwca 1989 r. to dzień, który dał nam tę wolność.” Podkreślił też, że niezwykle ważna w utrzymaniu wolności i budowaniu świadomości społecznej jest edukacja. Tylko ludzie, którzy mają wiedzę na temat przysługujących im praw i wolności wiedzą, jak domagać się ich respektowania, a z drugiej strony – jak z tych praw korzystać.

RPO Adam Bodnar podał przykłady orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, które wpłynęły na życie Obywateli (m. in. o tym, że nie byłoby arbitrażu maturalnego gdyby nie wyrok TK, który uznał, że musi istnieć mechanizm umożliwiający zbadanie przebiegu egzaminu maturalnego; wspomniał również o postanowieniu sygnalizacyjnym TK w sprawie medycznej marihuany)

Pytania z sali:

„Dlaczego młodzi ludzie drą flagę UE?”

Władyslaw Frasyniuk: Młodzi ludzie krytykują Unię, ponieważ nie znają życia przed Unią. Tych ograniczeń, np. braku swobody wyjazdu z kraju. Zalewa nas papka informacyjna i młodym trudno oddzielić co jest dobre, a co złe. Zaczynamy się przyzwyczajać do bylejakości.

RPO Adam Bodnar: Polacy zaczęli traktować UE wyłącznie jako źródło dobrobytu. Zapomina się natomiast o istocie integracji europejskiej, tj. swobodach przepływu pracowników, kapitału, ludności, wspólnym prawie i wspólnych wartościach. Brakuje rzetelnej informacji i integracji europejskiej i tym, że UE jest też gwarantem naszej wolności.

„Maria Peszek śpiewa: Polsko nie oddam Ci ani kropli krwi. Ja uważam, że to błąd, że za Polskę należy oddać życie”

Władysław Frasyniuk: Patriotyzm nawołujący do oddawania krwi jest głupi. Mądry patriotyzm to zaangażowanie, odwaga cywilna. Mądry patriotyzm to umiejętność obrony własnych poglądów w pokojowy sposób. To rozmowy a nie strzelanie z broni dała nam wolność w 1989 r.

RPO Adam Bodnar: Teksty Marii Peszek odnoszą się do wizji patriotyzmu, który był do tej pory pielęgnowany. Tymczasem ona zwraca uwagę na szare barwy historii. Ona podkreśla, że jest Polką, ale inaczej widzi patriotyzm, jako społeczne zaangażowanie, jako walkę o prawa kobiet, prawo do ochrony środowiska naturalnego.

Uczennica Liceum nr 4 zapytała: „Co zrobić gdy prawo nie jest przestrzegane? Jaki jest mechanizm obrony, zabezpieczenia wolności na przyszłość? Co może zrobić młodzież”

RPO Adam Bodnar: Jeśli TK nie funkcjonuje, to Obywatelom pozostają mechanizmy protestu obywatelskiego, opiniowanie, zrzeszanie się, tworzenie organizacji pozarządowych, budowanie społeczeństwa obywatelskiego, zgromadzenia publiczne, petycje

Władysław. Frasyniuk: Narzędziem są wybory. Polacy nie mają nawyku chodzenia do wyborów, a trzeba wybierać świadomie.

„Jak być wolnym?”

Władysław Frasyniuk: Bądźcie ludźmi dobrej wiary.

RPO Adam Bodnar odpowiedział przypominając zeszłoroczne słowa Papieża Franciszka do młodzieży: Młodzi powinni zejść z kanapy i pokazać, że są częścią społeczeństwa, zatroszczyć się nie tylko o siebie, ale też o dobro wspólne.

Debata oksfordzka rzecz o obywatelskim nieposłuszeństwie w XV Liceum Ogólnokształcącym  z udziałem RPO oraz Władysława  Frasyniuka w debacie oksfordzkiej.

Debata oksfordzka to rodzaj debaty, w której dyskutuje się o danej tezie – i głos zabierają przeciwnicy oraz jej obrońcy.

ZA prawem do obywatelskiego nieposłuszeństwa:

  • władza często ogranicza rozwój obywatela
  • sprzeciw to forma krytyki bez przemocy
  • władza może się pomylić, sprzeciw jest pomocny
  • akcja wywołuje reakcję, czyli opór
  • moralnym obowiązkiem jest sprzeciwiać się nieludzkim przepisom, powodującym naruszenie praw i wolności

PRZECIW

  • sprzeciw wywołuje chaos, anarchię
  • skoro wybieramy sobie rząd, to nie można się potem sprzeciwiać; wybierając sprzeciw zaprzeczamy sami sobie
  • społeczeństwo nie może funkcjonować bez władzy, nie jesteśmy dojrzałym społeczeństwem
  • prawo jest prawem i należy je przestrzegać.

II edycja Konkursu multimedialnego RPO dla młodzieży na interpretację praw i wolności obywatelskich zawartych w rozdziale II Konstytucji - rozstrzygnięta

Data: Od 2017-05-31 do 2017-06-04

31 maja br. Kapituła Konkursu w składzie: Adam Bodnar, Sylwia Gregorczyk-Abram, Karol Paciorek, Rinke Rooyens, Katarzyna Wigura, Mariusz Wilczyński – ustaliła następujący werdykt:

W kategorii „Nagroda główna” uhonorowany został film, którego autorami są uczniowie I Społecznego Liceum Ogólnokształcącego im. Unii Europejskiej w Zamościu w składzie:

Wiktoria Scibilia, Paulina Kulik, Katarzyna Zimerman, Natalia Ćwik, Agnieszka Denys, Aleksandra Małyszko, Katarzyna Krasnowska, Ksenia Soroka, Maciej Warzocha, Mateusz Szawuła, Michalina Puławska, Michał Kostrubiec, Michał Repecki, Jakub Jarski, Katarzyna Wituch, Monika Jajus oraz Natalia Bajan. 

W kategorii „Wyróżnienia” uhonorowano dwa filmy. Ich autorami są:

I wyróżnienie: Kamil Targoński z V Liceum Ogólnokształcącego w Bielsku-Białej

II wyróżnienie: Aleksandra Dorohońko, Natalia Grabowska, Wiktoria Kosjan, Katarzyna Moczydłowska, Wiktoria Cimar z Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego Czuchów Pieńki

Rzecznik Praw Obywatelskich przyznał też dwie „Nagrody Specjalne RPO”, których laureatami zostali:

Martyna Kolańska, Wiktoria Klinkiewicz, Wiktoria Górska, Miłosz Kwiatkowski, Agata Straszewska, Weronika Goślińska z Gimnazjum im. Kopernika w Turku

Przemysław Lizak, Bartosz Trzepałka, Tomasz Kwiatkowski, Damian Belka, Nikodem Bińkowski, Mariusz Matysiak, Maciej Biliński z Gimnazjum Specjalnego przy Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w Gostchorzy

Kapituła Konkursu składa serdeczne gratulacje laureatom i dziękuje za udział wszystkim autorom nadesłanych prac. 

Antysemityzm nie jest poglądem. Sylwia Spurek wzięła udział w niezwykłej lekcji historii z Georgem Elbaumem, który ocalał z Holocaustu

Data: 2017-05-29

- Pamiętajcie, zawsze powinniście być „za” czymś, a nie „przeciwko”. Nie możecie być przeciwko komuś – podkreślał podczas spotkania z uczniami w Gimnazjum nr 3 w Warszawie George Elbaum, Żyd polskiego pochodzenia, który ocalał z Holocaustu. Opowiadał o tym, jak wyglądało życie w warszawskim getcie i jak udało mu się przeżyć II wojnę światową. W spotkaniu wzięła udział zastępczyni RPO dr Sylwia Spurek.

Przedstawicielka RPO zauważyła, że dane Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji pokazują wzrost liczby przestępstw motywowanych nienawiścią. Jako przykład podała m.in. sprawę spalenia kukły Żyda na wrocławskim rynku.

- Antysemityzm nie jest poglądem – podkreśliła Sylwia Spurek. Apelowała, by młodzi ludzie nie bali się reagować na przemoc, przejawy mowy nienawiści, dyskryminacji. Jak pokazały bolesne doświadczenia Holocaustu i II wojny światowej, obojętność społeczeństwa jest niezwykle niebezpieczna.

George Elbaum opowiadał młodym ludziom, o tym jak udało mu się razem z matką opuścić mury warszawskiego getta. Wskazywał, że te niezwykle trudne czasy udało mu się przetrwać m.in. dzięki ogromnemu poświęceniu kilku polskich rodzin, które ukrywały go w czasie II wojny światowej.

- Zadajcie sobie pytanie, czy bylibyście gotowi - mając już własne rodziny – by z narażeniem ich i własnego życia, ukrywać kogoś całkiem obcego. Gdybyście wiedzieli, że bez tej pomocy zginie. Czy podjęlibyście to ryzyko? Rodziny, do których trafiłem się na to zdecydowały i jestem im za to niezwykle wdzięczny – mówił George Elbaum.

Przyznał, że bardzo długo milczał na temat tego, co doświadczył podczas II wojny światowej. O swojej historii zdecydował się o opowiedzieć, dopiero kilka lat temu, po obejrzeniu filmu dokumentalnego, w którym ludzie ocaleni z Holocaustu mówili o swoich przeżyciach uczniom w Stanach Zjednoczonych. George Elbaum wyemigrował tam razem z matką po wojnie i do dziś mieszka tam wraz żoną i dziećmi. Od kilku lat spotyka się z amerykańskimi uczniami. Od niedawna takie spotkania organizowane są w Polsce, gdzie się urodził i wychowywał przez pierwsze kilka lat życia. Pierwsza taka niezwykła lekcja historii odbyła się w Świdniku, następne w Lublinie. Teraz, już po raz drugi, George Elbaum spotkał się z uczniami Gimnazjum nr 3 w Warszawie. W wydarzeniu wzięli też udział reprezentanci Zespołu Szkół nr 3 oraz Szkół Bednarska.

- To Wy – młodzi – jesteście naszą przyszłością. Macie otwarte umysły. To od Was zależy, jak będzie wyglądał świat w przyszłości, to od Was zależy czy będziecie reagować na przemoc w swoim otoczeniu, to od Was zależy, czy uda się uniknąć tych wszystkich nieszczęść, których doświadczyło moje pokolenie – podkreślał George Elbaum.

Uczniowie w niezwykłym skupieniu wzięli udział w tej żywej lekcji historii. Dopytywali m.in. o kwestie związane z wiarą, o to czy udało mu się nawiązać kontakt z rodzinami, które go ukrywały. Młodzi ludzie podziękowali za możliwość spotkania i poznania tej niezwykłej historii. George Elbaum planuje przeprowadzić jeszcze kilka takich lekcji w polskich szkołach.

Trzecia edycja akcji edukacyjnej „Tydzień Konstytucyjny” organizowana przez Stowarzyszenie im. Prof. Zbigniewa Hołdy pod Honorowym Patronatem RPO

Data: Od 2017-05-28 do 2017-06-04

W ramach wydarzenia prawnicy – adwokaci, radcowie prawni, sędziowie, prokuratorzy, komornicy, notariusze, pracownicy organizacji pozarządowych, pracownicy naukowi a także aplikanci i studenci przeprowadzą lekcje dotyczące znaczenia Konstytucji w życiu obywateli oraz roli sądów w procesie ochrony praw i wolności.

Celem projektu jest zwrócenie uwagi uczniów szkół gimnazjalnych oraz ponadgimnazjalnych na praktyczny wymiar obowiązywania Konstytucji. Organizatorzy chcą w przystępny sposób pokazać, że problematyka konstytucyjna na bezpośredni wpływ na codzienne życie każdego z nas.

Edukacyjna gra planszowa o tematyce prawnej "Prawopolis" pod Honorowym Patronatem RPO

Data: Od 2017-05-26 do 2017-12-31

„Prawopolis" to pierwsza edukacyjna gra planszowa o tematyce prawnej. Została stworzona przez Fundację Court Watch Polska we współpracy z Kujawsko-Pomorską Izbą Adwokacką w Toruniu. Dzięki popularnej formie gry planszowej, gracze poznają w trakcie zabawy zasady panujące w sądzie oraz zdobywają kompetencje z różnych dziedzin prawa.

II wydanie książki dla dzieci „Prawie bajki” pod Honorowym Patronatem RPO

Data: Od 2017-05-26 do 2017-12-31

„Prawie bajki” to opowieści, które wprowadzają najmłodszych w świat prawa, uczą podstawowych pojęć oraz pokazują, jak wygląda praca prawnika. Książka, która bawi i uczy, jest też doskonałym pretekstem do dyskusji z dziećmi na temat prawa w codziennym życiu.

Tekst napisał znany autor bajek Jakub Skworz. Kwestie prawne konsultowali prawnicy kancelarii PragmatIQ, pomysłodawcy serii. Książeczka jest bogato ilustrowana przez Przemysława Liputa.

Spotkanie Adama Bodnara z uczniami w Liceum Ogólnokształcącym im. Stanisława Małachowskiego w Płocku

Data: 2017-05-25

Po co w ogóle jest Rzecznik Praw Obywatelskich? By chronić prawa i wolności człowieka i obywatela. Rzecznik zastanawiania się, jak problem konkretnego człowieka przełożyć na rozwiązania w aspekcie generalnym. Czy poprawić przepisy? Czy ich stosowanie? A może podpowiedzieć coś urzędnikom? Jesteśmy państwem, w którym cały czas trzeba coś poprawiać – tłumaczył rzecznik praw obywatelskich Adam Bodnar na spotkaniu z uczniami płockiego liceum.

Rzecznik zwraca uwagę na to, co trzeba poprawić w państwie. Przykład? Wystąpienie do Ministra Sprawiedliwości w sprawie przypadków torturowania przez policję ludzi w komisariatach (o czym wszyscy ostatnio usłyszeli w związku ze sprawą śmierci Igora Stachowiaka) – ze wskazówkami, jak można temu zapobiegać. Teraz RPO czeka na reakcję władz.

Nie zawsze taka reakcja następuje. Np. RPO od lat zabiega o to, by zmienić przepisy tak, by przeciwdziałać szerzeniu mowy nienawiści. Władze jednak nie widzą tego problemu - mówił Adam Bodnar.

Rzecznik ma prawo przesyłania wniosków o zbadanie konstytucyjności ustaw do Trybunału Konstytucyjnego. Nie musi czekać, aż dany przepis spowoduje konkretne skutki dotykające obywatela (w takiej sytuacji sami obywatele mogą składać skargi konstytucyjne do Trybunału).

Ten system działał od lat. Jednak dziś – zauważył Adam Bodnar -Trybunał nie ma zdolności do orzekania niezależnie od bieżącej polityki i woli władz. To bardzo poważny problem dla ochrony praw obywateli. 

Po tym krótkim wykładzie rzecznik praw obywatelskich poprosił uczniów, by opisali mu na karteczkach (anonimowo) znane im problemy z dziedziny praw człowieka.

  • Dwie osoby zwróciły uwagę na prawa zwierząt.

RPO: to akurat nie należy do kompetencji Rzecznika. Ale zajmujemy się np. prawami organizacji pozarządowymi działających na rzecz zwierząt i ochrony środowiska.

  • Przemoc w rodzinie.

RPO: W takich sytuacjach państwo powinno pomóc. Najpierw – umożliwiając ofierze zamieszkanie z dala od sprawcy przemocy. Potem – ścigając sprawcę. Nie zawsze to działa. My się zajmujemy tym, by system pomocy sprawniejszy, by każda ofiara mogła liczyć na pomoc.

  • Osoba głuchoniema nie dostała dnia wolnego na ślub członka rodziny. Pochodzi z kraju arabskiego.

RPO: polskie prawo gwarantuje zakaz dyskryminacji ze względu na pochodzenie lub niepełnosprawność.  To jednak nie zawsze działa: pracodawcy muszą to wiedzieć, a osoby doświadczone dyskryminacją muszą takie przypadki zgłaszać (dobrze je też udokumentować). RPO ma prawo przyłączać się do takich spraw przed sądami.

  • Obrona przed mową nienawiści.

RPO wyjaśnił, jak polskie prawo każe przed mową nienawiści i co jeszcze należy zmienić, by lepiej ludzi chroniło.

  • Dopalacze zbyt łatwo dostępne.

RPO: tu zapewne Rzecznik niewiele może zrobić. Minister Zdrowia zna ten problem.

  • Godność osób bezdomnych czy pod wpływem alkoholu.

RPO: Te osoby mają prawo do takiego samego poszanowania godności jak inni. Jeśli trzeba wobec nich stosować środki przymusu bezpośredniego, to policja musi to umieć zrobić profesjonalnie (tak się niestety nie stało w przypadku Igora Stachowiaka). Niestety, policjanci często nie są  dobrze wyszkoleni.

 

Wizyta RPO w płockiej "Małachowiance" zorganizowana została w ramach programu spotkań regionalnych RPO, przed spotkaniem z organizacjami pozarządowymi w Płocku i Ciechanowie.

Płockie liceum jest najstarszą szkołą w Polsce. Powstała w 1180 roku przy kolegiacie św. Michała. Przetrwała do dziś (jako jedyna z polskich szkół powstałych w średniowieczu). Teraz nosi nazwę Liceum Ogólnokształcącego im. Marszałka Stanisława Małachowskiego.

W latach 1611-1773 Szkołę prowadzili Jezuici. Wybudowali okazały gmach, w którym w poł. XVII uczyło się w ponad 400 uczniów. 11 czerwca 1921 r. Państwo Polskie uznało szkołę za państwową i nadano jej miano Gimnazjum Państwowe im. Marszałka Stanisława Małachowskiego.

Ankieta dotycząca dyskryminacji i przemocy względem osób starszych

Data: 2017-05-22

Szanowni Państwo,

W imieniu Rzecznika Praw Obywatelskich dziękuję wszystkim, którzy przesłali odpowiedzi na pytania dot. dyskryminacji i przemocy względem osób starszych.

Otrzymaliśmy w sumie 25 wypełnionych ankiet, z których większość została uzupełniona na podstawie rozmów z seniorami. Odpowiedzi są obecnie w opracowaniu, tak aby konkluzje można było przedstawić w zwartym materiale.

Ponadto Rzecznik Praw Obywatelskich przygotował i przekazał odpowiedzi na pytania przewodniczącego Grupy Roboczej ONZ ds. Starzenia się (OEWG). Kwestionariusz przewodniczącego również odnosił się do kwestii związanych z dyskryminacją i przemocą wobec osób starszych.

Wszystkie osoby zainteresowane zachęcam do lektury materiału pod poniższymi linkami.

(Pismo przewodniczącego OEWG, wersja polska odpowiedzi, wersja angielska odpowiedzi).

Serdecznie pozdrawiam,

Anna Chabiera 

Jak żyć? Spotkanie RPO z uczniami Państwowych Szkół Budownictwa im. prof. Mariana Osińskiego w Gdańsku

Data: 2017-05-17

Dobre budowanie to zwracanie uwagi na potrzeby ludzi. Uczniowie Państwowych Szkół Budownictwa opowiedzieli Adamowi Bodnarowi, jak się tego uczą, a rzecznik praw obywatelskich opowiedział o pracach jego Biura. Mówił m.in. o działaniach RPO w sprawie uniwersalnego - "ludzkiego" projektowania przestrzeni, którego celem jest, by wszyscy, w tym osoby starsze i z niepełnosprawnościami, czuli się dobrze (Przestrzeń Publiczna Przyjazna Seniorom. Poradnik RPO).

Spotkanie przebiegało zgodnie z wypracowanym już przez RPO scenariuszem: uczniowie zadawali na kartkach (anonimowo) pytania dotyczące problemów praw człowieka, z jakimi się zetknęli, a Adam Bodnar odpowiadał na to.

  • Dlaczego jest 500+, skoro nie ma pieniędzy i podwyższane są obowiązkowe ubezpieczenia OC? RPO Adam Bodnar wyjaśnił zasady funkcjonowania ubezpieczeń od odpowiedzialności cywilnej i zasady korzystania z tych ubezpieczeń przez ofiary wypadków.
  • Co z przypadkami szykanowania ucznia przez innych uczniów i szykanowania ucznia przez nauczyciela? RPO mówił o tym, jak zgłaszać przypadki szykanowania, dyskryminacji.
  • Ktoś chciał wiedzieć, co rzecznik praw obywatelskich myśli o legalizacji konopi indyjskich? RPO mówił o preparatach leczniczych na bazie medycznej marihuany, ich stosowaniu w Polsce i Europie, o debacie parlamentarnej na temat legalizacji marihuany w Polsce i wystąpieniach RPO w tej sprawie.
  • Udostępnianie zdjęć innych osób bez zgody tych osób w mediach społecznościowych. RPO zwrócił uwagę na to, że wizerunek jest naszym dobrem i nikt nie ma prawa go udostępniać bez naszej zgody. Mówił o różnicy między sytuacją publiczną i zdjęciami w takiej sytuacji, a sytuacją prywatną i umieszczaniem zdjęć prywatnych w sieci.
  • Ktoś zgłosił obawę, którą budzi projekt przywrócenia Stoczni - jego zdaniem to jest nieopłacalne. Rzecznik mówił o zasadach uruchamiania pomocy publicznej.
  • Spotkałam się z sytuacją, gdy kierowca autobusu odmówił pani z wózkiem wejścia do autobusu. RPO powiedział, że można uznać tę sytuację za dyskryminację ze względu na płeć. Kierowca powinien pomóc kobiecie wsiąść z wózkiem do autobusu. Można dochodzić odszkodowania od firmy przewozowej, za niedzielnie usługi przewozowej.
  • Pan z Ukrainy pytał o godziny odjazdów autobusów. W kasie pani odesłała go do rozkładu jazdy. RPO omawiając tę sytuację zwrócił uwagę na szczególne potrzeby osób z niepełnosprawnościami (niewidomych, głuchych).
  • Często jeżdżę rowerem i rolkami. Nie ma połączeń z Sopotem. Rzecznik: Prawo do ścieżki rowerowej nie jest standardem praw człowieka. Ale można o to zabiegać korzystając z prawa do petycji i budżetu obywatelskiego. RPO przywołał słowa śp. prof. Wiktora Osiatyńskiego o tym, że większość spraw, które nam doskwierają możemy sami rozwiązać. Na tym polega społeczeństwo obywatelskie.
  • Co RPO myśli o prezydencie Gdańska, który kupuje drogie mieszkania w Gdańsku? RPO nie jest od zajmowania się majątkiem prywatnym. Prezydent składa oświadczenia majątkowe, które są kontrolowane przez odpowiednie instytucje.
  • Dlaczego nie uwzględnia się przy egzaminie maturalnym ułatwień dla osób z trudnościami wynikającymi z zespołu Aspergera?  Na to pytanie odpowiedziała szczegółowo Aneta Zaczek z Biura RPO. Poinformowała o wszelkich możliwościach, z których może skorzystać uczeń o specjalnych potrzebach edukacyjnych.
  • Zastrzeżenia do działań ministra Szyszki. Zarówno do polityki wobec energii alternatywnej, jak i zgody na wycinkę drzew. RPO mówił o konieczności regulacji budowania wiatraków, by chronić prawa indywidualne mieszkańców. Poinformował też o swoim wystąpieniu do sądu administracyjnego na działania ministra Szyszki w sprawie Puszczy Białowieskiej.

Ktoś zapytał: Jak żyć?
RPO: Godnie. Realizować własne marzenia. Nie bać się marzeń.

Państwowe Szkoły Budownictwa (Technikum i Branżowa Szkoła) to szkoła z 70-letnim doświadczeniem i tradycjami. Wizyta Adama Bodnara zorganizowana została w ramach programu spotkań regionalnych RPO na Pomorzu. RPO spotyka się w ich ramach z organizacjami pozarządowymi i obywatelami, a także odwiedza miejsca ważne dla poszanowania praw człowieka.

Gdańska szkoła kształci cenionych ekspertów, wrażliwych na potrzeby społeczne - wyposaża ich w kapitał zawodowy i społeczny. Tworzy specjalistyczne grupy remontowe, w skład których wchodzą uczniowie i nauczyciele szkoły oraz studenci Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku. Specjalne grupy remontowe złożone między innymi z uczniów (którzy w ramach zajęć praktycznej nauki zawodu oraz w ramach projektów społecznych) realizują projekty na lokalnym rynku. Szkoła prowadzi (na zasadzie non-profit) adaptacyjne prace remontowe między innymi w różnych placówkach oświatowych miasta Gdańska. Koszty materiałów i drobnych narzędzi pokrywane są przez placówki w których trwa remont.

Przykłady projektów, w których brali udział uczniowie szkoły:

  1. konserwacja stołów i ławek w ogródku jordanowskim,
  2. wykonanie remontu pomieszczeń  piwnicy, korytarzy i pokoi. Wykonanie mebli do pokoi uczniowskich,
  3. pace w ramach programu Trening Umiejętności Społecznych:
  • wyremontowanie mieszkania samotnej matki dwóch dziewczynek, która była ciężko chora (tytuł projektu „Dla dzieciaków”);
  • odnowienie sypialni dla dzieci z Domu im. Janusza Korczaka (tytuł projektu „Nadać życiu kolor”);
  • modernizacja sali terapeutycznej dla dzieci z Domu im. Janusza Korczaka  (tytuł projektu „Mali Budowlańcy”);
  • wykonanie bud dla piesków z Ciapkowa (tytuł projektu „Pomoc czworonożnym przyjaciołom”.

Szkoła prowadzi projekty społecznościowe:

  • „Dziadkowie i Wnuki”
  • międzypokoleniowe warsztaty komputerowe dla seniorów
  • „Misja na Strzyża”
  •  wykonanie zadaszenia sceny na terenie rekreacyjnym na osiedlu Strzyża
  • „Podbudowanie zdrowia”
  •  promocja zdrowego stylu życia dla mieszkańców Gdańska
  • „Naucz się dzielić swoją wrażliwa energią!”
  •  projekt skierowany do dzieci z Domu im. Janusza Korczaka

Odpowiedzi na pytania zadawane RPO przez uczniów z II LO w Kaliszu

Data: Od 2017-05-16 do 2017-05-20

Dlaczego Policja stosuje przemoc w stosunku do osób zatrzymywanych bądź więźniów? Czy policjanci nie nadużywają swojej funkcji?

Są sytuacje, w których zastosowanie przemocy jest potrzebne. Po to choćby, by zapobiec większemu złu – np. czyjejś śmierci czy okaleczeniu.

Dlatego prawo na to pozwala, ale bardzo precyzyjnie określa, kiedy i co można zrobić.

Jak zawsze w sytuacjach trudnych, problemem jest jednak to, czy zachowanie policji było odpowiednie do zachowania. Czy policjant dobrze ocenił sytuację? Czy nie poniosły go emocje? Czy swoją interwencją nie skomplikował sytuacji.

Zdarzają się jednak przypadki nadużywania tychże uprawnień przez Policjantów. Ponadto czasami funkcjonariusze stosują przemoc wobec zatrzymanego np. w celu uzyskania od niego zeznań. W takim przypadku mówimy o stosowaniu tortur.

Prawo warto znać, żeby wiedzieć, kiedy jest łamane.

Policjanci podczas dokonywania zatrzymania, w niektórych sytuacjach np. gdy zatrzymany stawia opór, jest agresywny, stanowi zagrożenie dla siebie i innych, mają prawo zastosować metody siłowe w celu powstrzymania go tzw. środki przymusu bezpośredniego m.in. siłę fizyczną w postaci technik obrony, obezwładnienia, ataku, transportu, kajdanki, pałkę służbową, chemiczne środki obezwładniające itd.

Sytuacja, o których tu mowa opisane są w ustawie z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego, (Dz. U. z 2013 r. poz.628)

Jeśli chodzi o podejrzenie tortur, to w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich został powołany zespół, który zajmuje się prewencją tortur i nieludzkiego, poniżającego traktowania lub karania we wszystkich w Polsce miejscach pozbawienia wolności – Krajowy Mechanizm Prewencji.

Jego zadaniem jest m.in. sprawdzanie czy osoby zatrzymane, więźniowie nie byli ofiarami przemocy.

Czy nauczyciel może zarekwirować telefon ucznia?

Społeczność szkolna może funkcjonować tylko wtedy, gdy ustali sobie jasne zasady. To wszystkim ułatwia życie, bo wiadomo, co jest dopuszczalne i czego się w danej sytuacji spodziewać. Ważne, by zasady te były jasno sprecyzowane i by nie naruszały prawa powszechnego.

Statut szkoły może zabraniać korzystania z telefonów komórkowych i innych urządzeń elektronicznych w trakcie trwania zajęć. Nauczyciel może nakazać wyłączenie urządzenia lub umieszczenie go w widocznym miejscu na czas trwania lekcji. Szkoła nie ma jednak uprawnień do rekwirowania przedmiotów należących do uczniów. Osoby pełnoletnie lub rodzice osób niepełnoletnich mogą w każdej chwili zażądać zwrotu należących do nich, a przetrzymywanych przez szkołę, rzeczy.

Pozbawienie prawa korzystania z telefonu po zakończeniu zajęć może być stosowane jako środek wychowawczy w stosunku do niepełnoletnich uczniów, powinno się to jednak odbywać za wiedzą i zgodą ich prawnych opiekunów, zgodnie z postanowieniami statutu. Jeżeli szkoła wprowadzi obowiązek pozostawienia telefonów komórkowych na czas trwania zajęć w depozycie, ponosi odpowiedzialność za wynikłe z tego szkody (np. kradzież czy uszkodzenie sprzętu), a uczeń pełnoletni musi mieć zapewnioną możliwość dostępu do urządzenia kiedy tylko uzna to za konieczne.

Nawet w sytuacji, w której telefon komórkowy został zarekwirowany zgodnie z zasadami obowiązującymi w szkole, przeglądanie jego zawartości przez osoby trzecie, np. nauczycieli, stanowi naruszenie prawa do prywatności i jako takie jest niezgodne z prawem.

Czy funkcjonariusze policji oraz władza mają prawo do inwigilacji mnie lub moich bliskich?

Aby służby, takie jak ABW czy CBA, działały sprawnie potrzebują dostępu do informacji o otaczającym świecie i społeczeństwie. Ale mogą one działać jedynie na podstawie i w granicach prawa.

Nasz system prawny daje im dużą swobodę, a czasem nie nadąża za zmianami technologicznymi. Osiem różnych służb ma w tym momencie kompetencje do niemal nieograniczonego i niekontrolowanego dostępu do danych telekomunikacyjnych. Dane te  dających szczegółową wiedzę na temat naszej komunikacji, siatki znajomych czy tras poruszania się. Lokalizacja osób za pomocą GPS jest materią trudną do uregulowania prawnie. Przepisy nie określają jakie narzędzia i w jakich okolicznościach mogą być wykorzystywane przez te organy.

Czy ktokolwiek ma prawo obrażać ludzi w internecie, stosować mowę nienawiści?

Wypowiedzi, które mają charakter zniesławiający, dyskryminujący i naruszający godność innych osób są nielegalne w przestrzeni publicznej. Także w internecie. Naruszają one opisane w kodeksie cywilnym dobre osobiste, mogą być podstawa do wszczęcia postępowania administracyjnego a nawet karnego.

Niestety, zarówno skala mowy nienawiści w internecie, jak i specyfika tego zjawiska sprawia, że standardowe narzędzia prawne często okazują się nieskuteczne. Wypowiedzi zamieszczone w przestrzeni internetowej są bardzo trwałe, trudno je zlikwidować. Często są też anonimowe, co utrudnia ochronę prawną osób pokrzywdzonych. 

Co więcej, skutki wypowiedzi zamieszczonych w internecie, stanowiących mowę nienawiści, mogą wykroczyć poza krzywdę samej jednostki. Otóż międzynarodowe organy odpowiedzialne za zapobieganie konfliktom na tle narodowym i rasowym zwracają uwagę na to, że rasistowskie, ksenofobiczne, antysemickie oraz innego rodzaju nienawistne treści, obecne w internecie, mogą prowadzić do poważnych przestępstw z nienawiści np. pobić.

Mowa i przestępstwa z nienawiści, skierowane w szczególności wobec osób i grup o różnym pochodzeniu narodowym bądź etnicznym czy wyznawców różnych religii, znajdują odzwierciedlenie w rosnących statystykach organów ścigania. Rzecznik Praw Obywatelskich z niepokojem obserwuje to zjawisko, stale apelując o wzmożenie wysiłków dla zapewnienia odpowiedniej reakcji państwa. W tym celu niezbędne jest m. in. zadbanie o ustanowienie funkcjonalnych mechanizmów współpracy i wymiany informacji pomiędzy właściwymi organami, na co Rzecznik wskazywał w wystąpieniach do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Ministra Cyfryzacji z dnia 25 kwietnia 2017 r.

Czy rodzic może nie płacić alimentów?

Płacenie nałożonych przez sąd alimentów jest obowiązkiem rodzica. Uporczywe uchylanie się od tego obowiązku jest przestępstwem zgodnie z art. 209 kodeksu karnego.

Skala problemu jest ogromna - szacuje się, że poziom zadłużenia wobec uprawnionych do alimentów to około 10 mld zł. 300 tys. rodziców nie płaci na swoje dzieci. Rocznie kilkanaście tysięcy jest za to skazywanych, w więzieniu siedzi ok. 4 tys. osób. Alimenty to nie jest sprawa samych ojców. Ani samych matek. To sprawa rodziców, dziadków, sąsiadów, przyjaciół, kolegów z pracy, szefów, nowych partnerów życiowych… Nas wszystkich! Alimenty po prostu trzeba płacić, dla dobra dzieci, a nie byłych partnerów/partnerek, żon/mężów. Dzieci nie stają się przecież w momencie rozstania dorosłych „byłymi dziećmi”, jak niekiedy słyszymy.

Uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego godzi przede wszystkim w dobro dziecka i jest przejawem „przemocy ekonomicznej”. Wiemy, że konieczna jest edukacja – policji, prokuratorów, sędziów sądów rodzinnych i karnych. Trzeba także dalej prowadzić badania społeczne, by ustalić powody, dla których ludzie nie płacą alimentów. Trzeba korzystać z dobrych praktyk i doświadczeń innych krajów.

Jak więc doprowadzić do tego, by płacenie na dzieci stało się oczywistością? Rozwiązanie tego problemu nie jest proste – nie chodzi tylko o przepisy i ich egzekwowanie. Istotny jest również niski poziom świadomości dłużników alimentacyjnych dotyczący ich obowiązków rodzicielskich, swoiste przyzwolenie społeczne dla niepłacenia alimentów, możliwość pracy w tzw. szarej strefie czy wyzbywanie się majątku na rzecz innych osób w celu uniknięcia egzekucji.

Art. 209. Kodeksu Karnego Uporczywe karze uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego:

§ 1. Kto uporczywie uchyla się od wykonania ciążącego na nim z mocy ustawy lub orzeczenia sądowego obowiązku opieki przez niełożenie na utrzymanie osoby najbliższej lub innej osoby i przez to naraża ją na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

§ 2. Ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego, organu pomocy społecznej lub organu podejmującego działania wobec dłużnika alimentacyjnego.§ 3. Jeżeli pokrzywdzonemu przyznano odpowiednie świadczenia rodzinne albo świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, ściganie odbywa się z urzędu.

Przepis ten został ostatnio doprecyzowany – czeka na wejście w życie po podpisaniu przez Prezydenta.

Czy przewlekłość postępowania w sądzie narusza moje prawa?

Tak, zgodnie z konstytucją każdy ma prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie. (Art. 45. 1. Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd).

Jeśli postępowanie  prowadzone jest opieszale, może skierować do sądu przełożonego nad sądem rozpoznającym sprawę, odpowiednią skargę.

Niestety obecne rozwiązania nie zawsze są wystarczające. Europejski Trybunał Praw Człowieka w sprawie Rutkowski i inni przeciwko Polsce stwierdził naruszenie prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie oraz prawa do skutecznego środka odwoławczego. Polskie sądy nie zastosowały bowiem orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka dotyczącego oceny rozsądnego czasu trwania postępowania, a także „właściwego i wystarczającego zadośćuczynienia” za naruszenie prawa do rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie.

Obowiązująca ustawa z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki – w ocenie Trybunału - nie gwarantuje wystarczającej ochrony.

Kolejną kwestią, na którą zwrócił uwagę Europejski Trybunał Praw Człowieka są zbyt niskie sumy pieniężne przyznawane z tytułu przewlekłości postępowań. Jest to problem systemowy. W sprawach badanych przez Trybunał kwoty przyznawane przez sądy krajowe w związku z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie stanowiły od 7% do 25% wartości kwoty przyznawanej zwykle w tego typu sprawach przez Trybunał.

Co jest dla RPO najtrudniejsze? Adam Bodnar rozmawia z uczniami w II Liceum Ogólnokształcącym w Gdyni

Data: 2017-05-15

Od początku kadencji przyjąłem założenie, by przyglądać się problemom z zakresu praw człowieka z bliska. Bo jeśli się nie zobaczy, nie wysłucha konkretnej osoby, to trudno znaleźć energię, by potem problem rozwiązać  - mówił uczniom II LO w Gdyni Adam Bodnar.

Rzecznik skupił się na programie spotkań regionalnych, w ramach którego odbyła się wizyta, bo uczniowie zapewnili go, że znają generalnie kompetencje RPO i nie trzeba im tego objaśniać.

- Dlatego jeździmy po Polsce (rzecznik i jego współpracownicy)-  starając się co miesiąc odwiedzić kilka miejscowości w jednym województwie. Chcemy dowiedzieć się, co tam ludzi dręczy, jak RPO może pomóc. To na podstawie tego, co nam ludzie mówią na spotkaniach regionalnych, prawnicy Biura RPO mogą podejmować sprawy. Warto pamiętać, że istotą działania Rzecznika Praw Obywatelskich są niewidoczne z centrum władzy sprawy zwykłych ludzi – mówił  Adam Bodnar.

- Rozmawialiśmy np. z mieszkańcami wsi, koło której wyrastają fermy zwierząt hodowlanych. Opowiedzieli nam o pladze much i myszy, które mnożą się w sąsiedztwie takich ferm. Przez to w nocy do pułapek można złapać w domu 16 myszy. To teraz już rozumiecie, na czy polega problem, prawda? – tłumaczył rzecznik praw obywatelskich.

W spotkaniu wziął udział senator Sławomir Rybicki, który współpracuje ze szkołą od kilkunastu miesięcy realizując przedsięwzięcia służące edukacji obywatelskiej.

Uczniowie pytali m.in. o:

- Jak polski RPO współpracuje z ombudsmanami z innych krajów?

- Jakie znaczenie mają dla RPO naciski i krytyka władz (krytyka nigdy nie jest problemem, problemem dla nas wszystkich jest jednak paraliż Trybunału Konstytucyjnego)?

- Jaki był najtrudniejszy problem, z jakim miał pan do czynienia? (obrona Trybunału Konstytucyjnego. Nikt w Polsce nie wpadłby dwa lata temu na to, że rząd nie opublikuje wyroków Trybunału… Do tego nie umieliśmy wyjaśnić opinii publicznej, jak ważne są instytucje powołane do obrony praw obywateli).

- Jak RPO dba o prawa osób homoseksualnych?

- Jak RPO może pomóc Polakom mieszkającym za granicą?

- Jak RPO działa na rzecz kobiet i zasady równości?

- Na  co się skarżą w Polsce więźniowie?

- Czy i jak RPO pomaga osobom, które wzięły kredyty „frankowe”?

II Liceum Ogólnokształcące z Oddziałami Dwujęzycznymi im. Adama Mickiewicza w Gdyni

popularnie zwane „Dwójką” już 86 lat uczestniczy w życiu gdyńskiej społeczności.

Uczniowie szkoły angażują się w projekty obywatelskie takie jak budżet obywatelski, projekty społeczne, spotkania ze świadkami historii, projekty związane z między innymi podtrzymywaniem pamięci o żołnierzach AK.

Szkoła współpracuje z Uniwersytetem Gdańskim (umowa z Wydziałem Prawa – patronat nad klasami o profilu prawniczym), Akademią Morską, WSAiB, Akademią Marynarki Wojennej, Politechniką Gdańską, Sądem Okręgowym w Gdańsku oraz Okręgowa Izbą Radców Prawnych.

Poza trwającą od ponad 26  lat wymianą międzynarodową ze Szwecją oraz wymianami z Francją i Belgią szkoła przystąpiła do europejskiego programu Erasmus+, w ramach którego kilka razy w roku młodzież bierze udział w międzynarodowych konferencjach młodzieżowych w Hadze.

Dwójka jest szkołą szczególną, mocno wpisaną w historię miasta także poprzez wybitnych absolwentów.

Spotkanie Adama Bodnara z uczniami II LO w Poznaniu w ramach programu „Śniadanie w Dwójce”

Data: 2017-04-27

- Z jakimi sprawami zwracają się ludzie do Rzecznika Praw Obywatelskich, jak wygląda ochrona praw człowieka w Polsce, jaka jest sytuacja Trybunału Konstytucyjnego, co zrobić, by państwo prawa lepiej nam wychodziło? - pytali uczniowie II poznańskiego Liceum Ogólnokształcącego na spotkaniu z Adamem Bodnarem.  Pytania najpierw zadawała dwójka uczniów prowadzących spotkanie, potem padały pytania z sali.

- A jak odpowiada pan na zarzuty, że działa Pan z pobudek politycznych? 

- Nie zgadzam się z „plemiennością” naszej debaty publicznej, z tym założeniem, że „kto nie z nami, to przeciw nam”. Takie założenie nie ma sensu. W wielu sprawach polityka rządu idzie w dobrym kierunku (przykład – polityka mieszkaniowa), ale wiele spraw trzeba krytykować, skoro zagrażają prawom obywateli (np. niektóre zachowanie policji). Krytyka i próby zmiany sytuacji jest zadaniem Rzecznika Praw Obywatelskich - mówił Adam Bodnar. - Rzecznik musi też bronić praw mniejszości, tych osób, które nie mają łatwego dostępu do ucha polityków. 

„Śniadania w Dwójce”, czyli spotkania z ludźmi kultury, nauki i polityki, są organizowane w Liceum od 1993 r. Uczniowie mogli się dzięki temu spotkać m.in. z Tadeuszem Mazowieckim, Lechem Wałęsą, Janiną Ochojską,  Andrzejem Sewerynem, Marią Siemionow (chirurżką, pionierka transplantologii twarzy), Janem Kantym Pawluśkiewiczem, Leszkiem Możdżerem,  Adelą Dankowską (mistrzynią świata w szybownictwie i pilotażu), archeolog prof. Hanną Kóčka-Krenz.

Szkoła może się poszczycić konstytucją uczniowską uznaną za najlepszą w kraju w 1994 r. 

Dr Adam Bodnar był pierwszym rzecznikiem praw obywatelskich, który wziął udział w „Śniadaniu w Dwójce”.

 

Rzecznik patrzy władzy na ręce, ale aktywności obywatelskiej nie zastąpi. Spotkanie Adama Bodnara z uczniami w Kaliszu

Data: 2017-04-25

Kim jest Rzecznik Praw Obywatelskich? Jak i po co patrzy władzy na ręce? - rzecznik praw obywatelskich Adam Bodnar opowiadał o tym uczniom kaliskich szkół średnich, którzy przyszli na spotkanie z nim w II LO im. Tadeusza Kościuszki. Mówił też o tym, w jaki sposób w latach 80. powoli powstawały instytucje kontrolujące władzę - od sądów administracyjnych poczynając. - Być może władze komunistyczne w 1987 r. zakładały, że urząd RPO będzie fasadowy. Ale ponieważ pierwszą rzeczniczką została profesor Ewa Łętowska, tak się nie stało - to prof. Łętowska dzięki swojej ogromnej wiedzy i pasji nadała tej instytucji siłę i znaczenie - powiedział Adam Bodnar. - To jest urząd, który cały czas, mimo że zmieniają się rzecznicy, upomina się o to samo, o prawa ludzi. Rzecznika powołuje Sejm na pięć lat i daje mu dużą swobodę. Wiadomo bowiem, że zajmowanie się prawami człowieka musi prowadzić do krytykowania władzy, ale merytoryczna krytyka poprawia jakość pracy państwa.

Pytanie z sali: Nie wydaje mi się, by teraz wystąpienia generalne RPO przynosiły teraz jakieś efekty.  Czy jest dla Pana jakaś alternatywa, by działać skutecznie?

- Ależ wystąpienia RPO do władz są skuteczne. Na większość z kilkuset wystąpień generalnych rocznie RPO dostaje odpowiedzi i udaje się wspólnie poprawiać prawo i polityki. Ale też RPO nie występuje tylko po to, by się z nim zgadzano. Wskazuje problem, broni wartości – to też jest jego rola – odpowiedział Adam Bodnar. – Rolą Rzecznika jest przekonywanie. Ale to nie zwalnia obywateli od zabierania głosu, bo to od nas wszystkich zależy, jak będą respektowane nasze prawa.

Spotkanie z uczniami zorganizowane zostało z okazji konsultacji regionalnych RPO w Wielkopolsce, które trwają do 27 kwietnia.

II Liceum Ogólnokształcące im. Tadeusza Kościuszki w Kaliszu powstało w 1904 roku, jako jedna z pierwszych szkół średnich z językiem polskim w Kongresówce. Początkowo funkcjonowała pod nazwą Polska Średnia Szkoła Handlowa, od 1918 Gimnazjum im. Tadeusza Kościuszki, następnie Gimnazjum i Liceum, a od 1957 funkcjonuje pod obecną nazwą. Absolwenci tej szkoły brali udział w I wojnie światowej, wojnie polsko-bolszewickiej, II wojnie światowej. Tablica ku pamięci ofiar dwóch pierwszych wydarzeń znajduje się w auli, gdzie odbyło się spotkanie z RPO. Tablicę tę w 1921 roku odsłonił marszałek Józef Piłsudski.

W szkole działa Klub Europejczyka. Jego celem jest kształtowanie świadomości obywatelskiej, organizowanie wyjazdów, spotkań przygotowanie do wielu olimpiad przedmiotowych, w których uczniowie z powodzeniem startują. 

RPO z młodzieżą z Jastrzębia-Zdroju

Data: 2017-04-20

Do Biura Rzecznika Praw Obywatelskich przyjechała młodzież z Zespołu Szkół nr 6 im. Króla Jana III Sobieskiego w Jastrzębiu-Zdroju. 

Kto do Rzecznika?

"Art. 80 Konstytucji RP mówi, że każdy może się zwrócić do Rzecznika Praw Obywatelskich" - mówił Adam Bodnar.

A czy każdy to znaczy obywatel? Czy obcokrajowiec też? - pytała uczestniczka spotkania.

Konstytucja rozróżnia pojęcie obywatel i każdy. Dlatego niektóre jej zapisy dotyczą każdego kto przebywa na terytorium Polski a kiedy osoby posiadającej obywatelstwo.

Młodzież rozmawiała z Rzecznikiem o mowie nienawiści, o jej przejawach w Polsce. 

"Czy wiecie co powinien zrobić taki człowiek, którego wyrzucają z kolejki, gdzie stał aby kupić bilet tylko dlatego, że ma inny kolor skóry?" - pytał Andrzej Stefański, Główny Koordynator ds. Projektów Regionalnych.

"Jak to co? Sprzeciwić się? Protestować!" 

RPO otrzymuje 60000 skarg rocznie. Dotyczą one właściwie wszystkich kwestii ważnych z punktu widzenia życia społecznego, to np. sprawy więźniów, działkowców, którzy chcą wyłączenia ze Związku Działkowców, to sprawy mieszkaniowe np. spółdzielcze, reprywatyzacyjne, dotyczące systemu ubezpieczeń społecznych, pracodawców, sądów np. przewlekłości postępowań sądowych, niezadowolenia z rozstrzygnięć. 

Osoby z niepełnosprawnością intelektualną w zakładach karnych

"Ostatnio wiele czasu poświęciliśmy za badanie spraw osób z niepełnosprawnością intelektualną w zakładach karnych. Okazało się że takich osób jest ponad 100." - mówił Bodnar

Wyjaśnił, że osoby, które nie rozumieją swojego czynu, nie wiedzą, że popełniły wykroczenie nie są w stanie odpowiadać za taki czyn. Otrzymują list polecony o tym że toczy się postępowanie, nie stawiają się na sprawy bo go nie odbierają, wyrok wydawany jest zaocznie, niezapłacona kara grzywny zamieniana zostaje na areszt, takiego zawiadomienia też taka osoba nie odbierze, następnie puka do drzwi policja, która go doprowadza do aresztu - tak w dużym skrócie to się odbywa. Zaplątanie ich w cały aparat wymiaru sprawiedliwości powoduje, że tam się właśnie znajdują nie wiedząc często za co, nie rozumiejąc dlaczego.

RPO wraz z pracownikami zajmuje się sprawami wszystkich tych osób.

Wystąpienia generalne

Dużo działań RPO podejmuje, aby zwrócić uwagę np. Ministra na jakiś problem społeczny. W tym celu wystosowuje tzw. wystąpienie generalne. 

"Skierowałem taką interwencję np. w sprawie zapewnienia pełnomocnika dziecka w postępowaniu rozwodowym rodziców, który będzie dbał jedynie o dobro dziecka przy np. ustanawianiu opieki.

Wczoraj podpisałem wystąpienie do Ministra Sprawiedliwości dotyczące potwierdzonych sądownie przypadków tortur, okrutnego i nieludzkiego traktowania zatrzymanych przez policję." - powiedział Rzecznik

Policjantom w Polsce zdarza się stosować tortury wobec zatrzymanych i świadków. Trzeba temu przeciwdziałać, a jednym z rozwiązań jest dostęp do adwokata od momentu zatrzymania.

Tortury w Polsce dotykają najsłabszych i najuboższych, tych, którzy nie poradzą sobie sami z systemem prawa. Państwo ma wobec nich obowiązki. To im powinno zapewnić pomoc od samego momentu zatrzymania.

Pozostawiają w człowieku stały ślad. Proces leczenia takiej traumy jest długotrwały, niszczy na zawsze zaufanie do państwa i jego przedstawicieli.

Młodzież pytała o kwestiw  zachowania w kontakcie z policjantem, aby nie zostać źle zrozumianym szczególnie jeśli się z nim nie zgadzają podczas np. "spisywania", aresztowania czy składania zawiadomienia.

 

II edycja konkursu dla uczniów szkół gimnazjalnych lub ponadgimnazjalnych na multimedialną interpretację Konstytucji - zgłoszenia do 17 maja

Data: Od 2017-04-14 do 2017-05-17

Konstytucja jest najważniejszym aktem prawnym. Stanowi podstawę działania państwa i integruje społeczeństwo wokół wspólnego systemu wartości. Określa prawa i obowiązki obywateli. Badania społeczne jednak wskazują, że dla wielu osób postanowienia Konstytucji nie są zrozumiałe. Zwłaszcza młodzież narzeka na język prawniczy, który zniechęca do lektury ustawy zasadniczej.   

2 KWIETNIA 2017 MINĘŁO 20 LAT OD UCHWALENIA OBECNIE OBOWIĄZUJĄCEJ KONSTYTUCJI.

Jak można ożywić jej język, uczynić go bardziej komunikatywnym?

Jak przekonać ludzi, że Konstytucja nie jest dokumentem abstrakcyjnym, lecz ma wpływ na wiele konkretnych spraw w ich codziennym życiu?

Zapraszamy uczniów do wzięcia udziału w II EDYCJI konkursu na multimedialną interpretację praw i wolności obywatelskich zawartych w Rozdziale II Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W tym celu należy nakręcić bądź zmontować maksymalnie 30 sekundowy film lub przygotować animację w dowolnej formie artystycznej, np. impresji, skeczu, scenki czy GIF-u. Liczy się pomysł, wyobraźnia, niestereotypowe podejście, komunikatywność.

Weź udział w naszym konkursie.

Pokaż, że w 30 sekund można opowiedzieć bardzo dużo i w bardzo efektownej formie.

Zgłoszone prace oceni KAPITUŁA.

Na zwycięzców czekają nagrody,

w tym Nagroda Specjalna Rzecznika Praw Obywatelskich.

Zgłoszenia oraz Twoje, Wasze dzieło należy na płycie cd, pendrivie lub w postaci linku  należy do 17 MAJA 2017 r.:

  •  składać do Biura Rzecznika Praw Obywatelskich, Al. Solidarności 77, 00-090 Warszawa w godzinach pracy tj. od 8.00 do 16.00
  •  przesyłać pocztą lub przesyłką kurierską w kopercie z dopiskiem - „Konkurs KONSTYTUCYJNY – Anna Grzelak” na adres: Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich, Al. Solidarności 77, 00-090 Warszawa,
  •  link z załączonymi skanami dokumentów należy kierować na adres mailowy: a.grzelak@brpo.gov.pl

W przypadku przesyłania Wniosku w formie elektronicznej konieczne jest przesłanie oryginałów dokumentów na powyższy adres Biura Rzecznika Praw Obywatelskich.

Wspiera nas Fundacja Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy!

Tegoroczny laureat  będzie mógł zaprezentować swoją pracę podczas Przystanku WOODSTOCK, gdzie Rzecznik ze współpracownikami również będzie obecny.

Konkurs jest skierowany do uczniów gimnazjów oraz szkół ponadgimnazjalnych. Mogą w nim wziąć udział uczniowie indywidualnie bądź grupowo pod opieką nauczyciela lub rodzica.

Więcej informacji można znaleźć w regulaminie konkursu.

Szanowni Nauczyciele,

Zachęcamy, aby przy okazji wykorzystać zapisy regulaminu Konkursu, zwłaszcza kwestie dotyczące ochrony danych osobowych i wykorzystania wizerunku, podczas lekcji Wiedzy o Społeczeństwie.
Są to bardzo ważne kwestie w dobie cyfryzacji i mediów społecznościowych. Dyskusja o nich może dobrze służyć podnoszeniu poziomu świadomości prawnej w środowisku uczniowskim.

 

Wrocław. Dodatkowe spotkanie informacyjne w sprawie kredytów frankowych

Data: 2017-04-11

Na drugie, dodatkowe spotkanie informacyjne we Wrocławiu w sprawie kredytów frankowych przyszło ok 150 osób. Informacji udzielali eksperci RPO, Rzecznika Finansowego oraz delegatury wrocławskiej UOKiK, a  w spotkaniu brali też udział studenci z uniwersyteckiej poradni prawnej.

Po co to spotkanie? Wielu z nas, kredytobiorców, nie zna przysługujących nam praw i możliwości, i tego, na jaką bezpłatną pomoc instytucji państwa mogą liczyć. Potwierdzają to obserwacje Rzecznika Praw Obywatelskich i Rzecznika Finansowego, którzy od stycznia 2017 r. organizują spotkania informacyjne w całej Polsce. Pierwsze odbyło się 13 stycznia we Wrocławiu. Ponieważ w malutkim Biurze Terenowym RPO nie wszyscy mogliśmy się zmieścić, obiecaliśmy zorganizować dodatkowe spotkanie we Wrocławiu

11 kwietnia we Wrocławiu zorganizowaliśmy dodatkowe spotkanie  informacyjne

Odbyło się na Uniwersytecie Wrocławskim i przeznaczone było przede wszystkim dla osób, które zapisały się na listę 13 stycznia. 

Spotkanie trwało 4 godziny, przygotowaliśmy wyciągi z klauzul abuzywnych z rejestru UOKiK, materiały informacyjne Rzecznika Finansowego, wydruki prezentacji do robienia notatek. Każdy dostał też kartkę z długopisem, by samodzielnie pracować nad reklamacją zadając tylko pytania kontrolne ekspertom

O godz. 16:30 zaczęło się spotkanie informacyjne (wykład i warsztaty) dla osób, które nie wiedziały do tej pory, jak napisać dobrą reklamację do banku

O godz. 19:00 – spotkanie informacyjne dla osób, którym reklamacja nie sprawia kłopotu, jednak chcą dowiedzieć się więcej o pomocy Rzecznika Finansowego, UOKiK  i o tym, jak dalej rozmawiać z bankiem.

Równocześnie eksperci RPO i RF udzielali informacji indywidualnych osobom w szczególnie złożonej sytuacji.

Do tej pory w całej Polsce odbyło się osiem spotkań informacyjnych w sprawie kredytów "frankowych". Uczestniczyło w nich już ok. 1900 osób. Ze spotkań tych wynika, że choć kredyty „frankowe” spędzają ludziom sen z powiek, to jednak większość kredytobiorców nie przedsięwzięła żadnych kroków. A takie kroki można podjąć, bo nie wymagają one nakładów finansowych, ani wiedzy prawniczej, pozwalają kredytobiorcy lepiej rozeznać się w sytuacji i podjąć kolejne kroki, z postępowaniem polubownym włącznie.

Więcej informacji o akcji można zasięgnąć poniżej:

Znamy laureatów II edycji Złotej Księgi Dobrych Praktyk na Rzecz Społecznego Uczestnictwa Osób Starszych

Data: 2017-04-10

W Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich odbyła się uroczystość podsumowująca drugą edycję konkursu „Złota Księga Dobrych Praktyk na Rzecz Społecznego Uczestnictwa Osób Starszych”. To projekt, do którego Rzecznik Praw Obywatelskich wraz z Komisją Ekspertów ds. Osób Starszych zaprosili organizacje społeczne, nieformalne grupy, pracodawców i samorządy terytorialne oraz inne instytucje realizujące programy na rzecz osób starszych.

Celem przedsięwzięcia jest wypromowanie szczególnie wartościowych inicjatyw na rzecz seniorów dotyczących m.in. wydłużania aktywności osób starszych, integracji międzypokoleniowej, tworzenia przyjaznej seniorom przestrzeni publicznej, wspierania usług umożliwiających zaspokajanie potrzeb osób starszych wymagających opieki w ich mieszkaniach. Wszystkie zgłoszone projekty zostały ocenione przez ekspertów Komisji ds. Osób Starszych przy Rzeczniku Praw Obywatelskich.

Podczas spotkania w Biurze RPO, Adam Bodnar wręczył dyplomy przedstawicielom organizacji i instytucji wyróżnionym wpisem do Złotej Księgi. Rzecznik zwracał uwagę, że podczas spotkań regionalnych problemy osób starszych są bardzo często zgłaszane przez obywateli. Wskazał, że istnieje jednak wiele interesujących inicjatyw lokalnych, które warto rozpowszechniać w innych miejscach kraju. – To właśnie temu ma służyć Złota Księga. To z jednej strony wyróżnienie dla Państwa aktywności, ale to też sposób by inni mogli zapoznać się  z Państwa pomysłami i zastanowić się nad tym jak wdrożyć je w swoim mieście – podkreślał RPO.

- Praktyki zakwalifikowane do zamieszczenia w Złotej Księdze są różne pod bardzo wieloma względami. Braliśmy bowiem pod uwagę nie tylko całościowe projekty ale także pojedyncze, wyodrębnione formy działania, metody lub rozwiązania organizacyjne. Łączy je natomiast to, że wszystkie są specyficznymi, przemyślanymi, starannie zaplanowanymi, sprawdzonymi w praktyce i odpowiednio opisanymi schematami postępowania. Mają też potwierdzone i pozytywnie ocenione rezultaty, oraz dające się zidentyfikować warunki sukcesu lub przyczyny niepowodzenia. Dzięki tym cechom mogą być wzorami możliwymi do naśladowania i powtórzenia w innym miejscu – wskazywała prof. Barbara Rysz-Kowalczyk z Komisji Ekspertów ds. Osób Starszych działającej przy RPO.

W II edycji Złotej Księgi znalazły się następujące projekty:

  1. AKtywizaCJE SENIORÓW
  • Dom Pomocy Społecznej Kluzeka Kraków
  1. Igrzyska dla osób z niepełnosprawnością
  • Polski Związek Emerytów, Rencistów i Inwalidów Zarząd Rejonowy w Nowym Tomyślu
  • Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Nowym Tomyślu
  • Gimnazjum im. Feliksa Szołdrskiego w Nowym Tomyślu
  1. Książka do domu
  • Miasto Słupsk
  • Miejska Biblioteka Publiczna im. M. Dąbrowskiej w Słupsku
  1. Latające Babcie z Plusem
  • Stowarzyszenie kobiety.lodz.pl
  1. Park Śląski dla seniorów
  • Fundacja Park Śląski w Chorzowie
  1. Portal senior.bialysotk.pl
  • Stowarzyszenie Akademia plus 50 w Białymstoku
  1. Późne debiuty
  • Stowarzyszenie Pracownia Filmowa „Cotopaxi” w Warszawie
  1. Radomski taniec pod gwiazdami
  • Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji Sp. z o.o. w Radomiu
  1. Seniorzy i studenci – razem możemy więcej
  • Instytut Gospodarki Przestrzennej i Mieszkalnictwa w Warszawie
  • Koło Naukowe Gospodarki Przestrzennej Politechniki Warszawskiej
  • Fundacja Zaczyn w Warszawie
  1. Seniorzy seniorom – spotkania wakacyjne
  • Lubelski Uniwersytet Trzeciego Wieku
  1. Spacery i mapy sentymentalne
  • Laboratorium Innowacji Społecznych
  • Pracownia Badań i Innowacji Społecznych „Stocznia”
  • Studio Graficzne i Filmowe „zespół wespół”

 

Czy w demokratycznym państwie prawa potrzebny jest nam Rzecznik Praw Obywatelskich? Spotkanie z Adamem Bodnarem w Gdańsku

Data: 2017-04-06

Czy w demokratycznym państwie prawa potrzebny jest nam Rzecznik Praw Obywatelskich? Na to pytanie starał się odpowiedzieć dr Adam Bodnar podczas spotkania z mieszkańcami Gdańska, które odbyło się w Europejskim Centrum Solidarności.

Wydarzenie zostało zorganizowane przez Klub Myśli Obywatelskiej im. Tadeusza Mazowieckiego.

Spotkanie towarzyszyło konferencji podejmującej się diagnozy i „restartu” obecnego systemu demokracji: „Personal Democracy Forum CEE 2017 w Gdańsku, czyli technologia, polityka i społeczeństwo”, odbywającej się w ECS 6 i 7 kwietnia.

Rozmowa z RPO była transmitowana na stronie www.gdansk.pl

 

 

Fot. Grzegorz Mehring/wwwgdansk.pl

Z okazji 20. rocznicy uchwalenia Konstytucji RP, Adam Bodnar wskazuje najważniejszy przepis ustawy zasadniczej

Data: 2017-04-02

Dlaczego z mojego punktu widzenia artykuł 30 jest jednym z najważniejszych zapisów w Konstytucji RP?

Ponieważ w centralnej sferze zainteresowań i działalności każdego polskiego Rzecznika Praw Obywatelskich pozostaje kwestia godności ludzkiej. A godność stanowi źródło i podstawę innych praw, z niej wyrastają najważniejsze  polskie i międzynarodowe regulacje. W tym sensie, jakby z założenia inne prawa nie mogą jej „poprzedzać” czy „przewyższać”. Nie bez przyczyny godność zajmuje pierwsze miejsce w Rozdziale II Konstytucji, określającym nasze prawa i wolności. Od godności rozpoczyna się niemiecka Ustawa Zasadnicza. Do godności odnosi się również Powszechna Deklaracja Praw Człowieka.

Niestety w naszym życiu codziennym nie jesteśmy aż tak bardzo skłonni przywiązywać wagę do wartości jaką jest godność osoby ludzkiej. No bo przecież wielokrotnie politykom zdarza się podważać samą ideę praw człowieka. Nie oznacza to nic innego jak odbieranie niektórym grupom osób właśnie przyrodzonej i niezbywalnej godności. Po to właśnie koncepcja godności została stworzona przez Jacquesa Maritaina, aby nie dzielić ludzi na lepszych lub gorszych. W czasie II wojny światowej doświadczyliśmy na czym to wykluczanie, kategoryzowanie, selekcjonowanie i unicestwianie polega.

Osoby, które są piewcami wolności i wartości demokratycznych, jednocześnie przyzwalają na to, aby torturować osoby podejrzewane o terroryzm. A czy przecież nie jest naruszeniem tej niezbywalnej godności, że traktujemy drugiego człowieka jak przedmiot, podważamy jego człowieczeństwo, sięgamy do jego fizycznych trzewi i instynktów, aby zdobyć informację. Często zresztą nieprawdziwą, bo człowiek jest w stanie wszystko zrobić i powiedzieć, aby tylko wyzwolić od bólu. Dlatego tak bardzo zaimponował mi list 176 emerytowanych oficerów armii amerykańskiej do Prezydenta Donalda Trumpa, aby w żadnym wypadku nie przywracać stosowania tortur – list został podpisany także przez tych, którzy sami doświadczyli na czym tortury polegają.

Trybunał Konstytucyjny w słynnym wyroku K 44/07 z 30 września 2008 r. podkreślił znaczenie ochrony godności ludzkiej w kontekście przepisów pozwalających na zestrzelenie samolotu osobowego, porwanego przez terrorystów. Dla Trybunału nie ulegało wątpliwości, że ochrona godności ludzkiej oraz prawa do życia nie może powodować postawienia niżej w hierarchii wartości pasażerów samolotu niż dóbr (osób), które mogłyby być chronione na lądzie. Niestety jak czytam piękne i wzniosłe słowa TK o wartości jaką powinna stanowić ochrona godności ludzkiej dla ustawodawcy oraz władzy wykonawczej, mam poczucie, że coś było, coś minęło…

Być może będziemy musieli poczekać na to, aby TK mógł kiedyś podobnie orzekać. Tymczasem w ostatnim roku obserwowaliśmy całą serię ustaw, które wielokrotnie przedkładały interes państwa, sprawność rządzenia, potrzebę centralizacji władzy, bieżący interes polityczny, nad prawa człowieka i potrzebę ochrony godności ludzkiej. Obserwowaliśmy też przypadki wykorzystywania zdobytych instrumentów władzy do poniżania innych osób, do ich przedmiotowego traktowania (np. publikowanie w internecie wizerunków uczestników demonstracji). TK jednocześnie ma coraz mniejszą zdolność przeciwstawienia się procesowi, w którym to ustawodawca dyktuje wszelkie warunki naszego życia.

W takiej sytuacji powinniśmy szczególnie intensywnie myśleć o naszej historii, o „gorzkich doświadczeniach z czasów, kiedy prawa człowieka były w naszej Ojczyźnie łamane”, do czego nawiązuje Preambuła Konstytucji RP. Bo tylko dzięki temu jesteśmy w stanie zrozumieć, ile tracimy oraz ile ryzykujemy ze względu na stopniowe rozmontowywanie mechanizmów ochrony naszych praw.

 

Fragmenty tekstu zostały opublikowane 30 marca 2017 r. w Dzienniku Gazecie Prawnej, w artykule "Praktyczny przewodnik po Konstytucji".

20. urodziny Konstytucji w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich

Data: 2017-04-02

2 kwietnia 2017 r. minęło 20 lat od uchwalenia obowiązującej Konstytucji.

Na 20. urodziny Konstytucja podarowała wszystkim wiosenną niedzielę, więc nic nie stało na przeszkodzie, by Jubilatce składać życzenia.

W Biurze RPO świętowaliśmy urodziny rozmową prof. Ewy Łętowskiej i red. Magdaleny Kicińskiej o tym, po co nam konstytucja, prof. Jerzy Ciemniewski, członek Komisji Konstytucyjnej, która pracowała nad tą Konstytucją, opowiadał w rozmowie z rzecznikiem praw obywatelskich Adamem Bodnarem o tym, jak ta praca wyglądała. Potem można było wysłuchać rozmowy red. Ewy Siedleckiej z pracownikami Biura RPO o sprawach, jakie prowadzą, i jak do tego przydaje się Konstytucja. Na koniec pisarka Sylwia Chutnik stanęła do turnieju wiedzy o Konstytucji. Zaangażowana publiczność podpowiadała – czy naprawdę było trudne, można sprawdzić samemu. Pytania są załączone poniżej.

W międzyczasie odbywały się:

  •  „ŻYWA KONSTYTUCJA” - wspólnie czytalismy fragmenty KONSTYTUCJI dotyczących praw i wolności jednostki przed kamerą, abyśmy mogli uwiecznić jej żywą formę.

  • ZŁOŻENIE SKARGI DO RZECZNIKA - pracownicy Biura RPO udzielali informacji prawnej. Można było złożyć wniosek do Rzecznika.

  • PREZENTACJA DZIAŁALNOŚCI AMNESTY INTERNATIONAL POLSKA - Organizacja zaprezentowała gościom swoją kampanię #NIEnawiść https://amnesty.org.pl/kampanie/nienawisc/, która ma na celu zmianę świadomości społecznej, prawa i praktyki jego stosowania, by skutecznie przeciwdziałać nienawiści i przemocy motywowanej uprzedzeniami. Na stoisku można było podpisać Manifest przeciwko nienawiści https://amnesty.org.pl/akcje/manifest-przeciwko-nienawisci/, a wolontariusze będą informować jak można zaangażować się w działalność na rzecz praw człowieka w Polsce.

  • ZAGRAJ Z NAMI – TEST/TURNIEJ GRY PRAWOPOLIS – edukacyjna gra planszowa o tematyce prawniczej stworzona przez Fundację Court Watch Polska.

  • KĄCIK MAŁEGO OBYWATELA - dla dzieci przygotowaliśmy gry i zabawy edukacyjne.

Bezpieczeństwo praw człowieka i obywatela – wykład rzecznika praw obywatelskich Adama Bodnara na Wydziale Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego

Data: 2017-03-31

- Bezpieczeństwo często przeciwstawia się korzystaniu z praw. Ale warto też zadać pytanie, czy prawa człowieka i obywatela są bezpieczne – wykład dr. Adama Bodnara dotyczył funkcjonowania instytucji i praw stojących w Polsce na straży naszych praw i wolności. Rzecznik pokazywał m.in. na przykładach, czym się kończy dla zwykłych ludzi uzależnienie Trybunału Konstytucyjnego od rządzących, mówił też o tym, jak może w tej sytuacji działać rozproszona w sądach powszechnych kontrola konstytucyjności, i jakie będzie miało skutki poddanie Krajowej Rady Sądownictwa kontroli polityków.

- To jest czas, kiedy prawnicy, którzy wierzą w istotę demokratycznego państwa ograniczonego przez prawo, powinni zabierać głos i dawać świadectwo. 

Spotkanie RPO z harcerzami i kadrą Hufca Świdnica

Data: 2017-03-29

O realiach działalności społecznej Adam Bodnar rozmawiał w środę rano z harcerzami z Hufca Świdnica. 

- Harcerze są zawsze gotowi do działania, wystarczy wspomnieć niedawne powodzie w regionie. Harcerze zawsze byli na miejscu, wiedzieli co robić, to niezwykły potencjał - podkreślił dyr. Dariusz Supeł z Centrum Projektów Społecznych Biura RPO (społecznie - harcmistrz i przewodniczący ZHP).

Rzecznik mówił, że jego rolą jest wspieranie organizacji pozarządowych, usuwanie niepotrzebnych trudności, jakie napotykają. Dlatego ważne są dla niego wszystkie takie sygnały. Przestrzegał jednak przed szukaniem rozwiązania w instytucjonalnym finansowym wsparciu państwa. Pytał też o to, jak wygląda praca z młodzieżą, w tym edukacja o prawach konstytucyjnych i Unii Europejskiej oraz współpraca z instytucjami zajmującymi się pomocą młodzieży przechodzącej kryzysy (chodzi o współpracę np. z młodzieżowymi ośrodkami wychowawczymi i socjoterapii). 

Hufiec Świdnica zasięgiem obejmuje cały powiat świdnicki: Świebodzice, Strzegom, Żarów, Marcinowice, Dobromierz, Jaworzynę Śl., Świdnicę i gminę Świdnica. Działają tu 24 drużyny, cztery  szczepy harcerskie,  a kadra zrzeszona jest w trzech kręgach instruktorskich. W sumie to 642 osoby.

Hufiec ZHP Świdnica powołany został 16 listopada 1945 roku. Do cyklicznych przedsięwzięć hufca należą:

OGÓLNOPOLSKI HARCERSKI GÓRSKI RAJD „GRANICA” – trasy rajdu przebiegają najpiękniejszymi szlakami Karkonoszy, a honorowy patronat nad rajdem sprawuje komendant główny Straży Granicznej. W rajdzie uczestniczy blisko 600 harcerzy z całej Polski.

TURNIEJ GRY W PALANTA – przypominamy harcerzom tę nieco zapomnianą grę i od 22 lat organizujemy turniej, a dla najmłodszych - zuchów TURNIEJ GRY W RINGO.

RAJD ROWEROWY "ŚWIDNICA KOŁEM SIĘ TOCZY" - przy współpracy z Miastem Świdnica realizujemy projekt o charakterze sportowo-rekreacyjnym.

ZAWODY NA ORIENTACJĘ – odbywają się jesienią, a polegają na samodzielnym biegu z mapą po wyznaczonym terenie leśnym i odszukiwaniu wyznaczonych przez organizatora punktów. Wygrywa ten, kto najszybciej i bezbłędnie pokona trasę, a zwycięzcy poszczególnych kategorii otrzymują nagrody rzeczowe i dyplomy. W 2016 roku byliśmy partnerem projektu Orientuj się w Świdnicy", który realizowany był w ramach The World Games.

DZIAŁANIA PATRIOTYCZNE – uczestnictwo w obchodach świąt: 3 Maja, 8 Maja, 1 Września i 11 Listopada. W patriotyczny charakter naszych działań znakomicie wpisał się konkurs „Arsenał Pamięci” poświęcony bohaterom książki „Kamienie na szaniec”, a adresowany do gimnazjalistów. Kwietniową rocznicę Zbrodni Katyńskiej czcimy, wraz z mieszkańcami miasta, przy symbolicznym Dębie Pamięci.

DROGA PAMIĘCI - W przededniu Święta Zmarłych wspominamy instruktorów i harcerzy, którzy odeszli na Wieczna Wartę, zapalając znicze na ich mogiłach.

FESTIWAL PIOSENKI – to jedno z artystycznych działań hufca. Piosenka i pląs nieodłącznie towarzyszą nam w harcerskiej zabawie.

WIGILIA INSTRUKTORSKA – przedświąteczne spotkanie dla kadry hufca, a w programie: jasełka, wspólne kolędowanie, kosztowanie potraw wigilijnych, dzielenie się opłatkiem, życzenia oraz przygotowywanie paczek świątecznych dla osób samotnych i ubogich.

HARCERSKA AKCJA ZIMOWA – drużyny organizują samodzielne, zazwyczaj tygodniowe zimowiska dla swoich zuchów i harcerzy.

ZIMOWY RAJD BAŁWAN, który odbywa się na zakończenie sezonu zimowego i poza turystycznym charakterem jest również dobrą trzydniową zabawą. W 2017 roku odbyła się 24 edycja tego rajdu.

DZIEŃ MYŚLI BRATERSKIEJ – to święto obchodzone 22 lutego na pamiątkę urodzin twórców skautingu Roberta Baden-Powella i jego żony Olane Baden-Powell. Corocznie w tym dniu składamy sobie harcerskie życzenia.

TURNIEJ ZASTEPÓW - najlepsi zdobywają tytuł SUPER ZASTĘPU.

RAJD CZERWONEGO MISIA - to turystyczny projekt dla najmłodszych - zuchów.

RAJD HUFCA – odbywa się od 1982 r. w maju, w rocznicę nadania hufcowi imienia Szarych Szeregów i wręczenia sztandaru. Jest turystycznym rajdem górskim.

HARCERSKA AKCJA LETNIA – corocznie organizujemy Zgrupowania Obozów w Niesulicach oraz samodzielne obozy drużyn w różnych miejscach kraju i za granicą. W Niesulicach obozujemy od 1968 roku.

KSZTAŁCENIE KADRY - dużą wagę przywiązujemy do szkolenia. Począwszy od warsztatów dla  najmłodszych funkcyjnych - zastępowych, poprzez kursy dla przybocznych i drużynowych.

WYCHOWANIE DUCHOWE - dbamy o rozwój duchowy naszych harcerzy poprzez comiesięczne Msze Święte prowadzone przez naszego harcerskiego Kapelana, organizację Turnieju Rycerskiego o Włócznię Świętego Jerzego - patrona skautów i harcerzy. Uczestniczymy w przekazywaniu Betlejemskiego Światła Pokoju oraz jego idei.

Znamy laureatów II edycji Olimpiady o prawach i wolnościach obywatelskich

Data: 2017-03-22

Już po raz drugi na Uczelni Łazarskiego odbyła się Olimpiada o prawach i wolnościach obywatelskich. Patronat nad wydarzeniem objął Rzecznik Praw Obywatelskich. Adam Bodnar wziął też udział w uroczystym podsumowaniu konkursu, a w komisji konkursowej zasiadał Dariusz Supeł – zastępca dyrektora Centrum Projektów Społecznych w Biurze RPO.

- Dla Rzecznika Praw Obywatelskich bardzo ważne jest by o prawach i wolnościach człowieka uczyć już od najmłodszych lat, by wskazywać młodym ludziom po co te prawa w ogóle są – mówił Adam Bodnar. Rzecznik podkreślił, że ogromną rolę w tym procesie odgrywają nauczyciele. To oni stoją przed wyzwaniem związanym z komunikowaniem młodym obywatelom czym są prawa człowieka. Chodzi o to, by mówić do nastolatków prostym językiem, wykorzystując nowe technologie tak, aby zainteresować ich tymi sprawami.

– Zdarza się, że mamy wspaniałych zaangażowanych nauczycieli, którzy rozbudzają ciekawość młodych ludzi, ale niestety często są oni takie "samotne wyspy", widoczne tylko w niektórych szkołach – zauważył Adam Bodnar.

Rzecznik zwrócił też uwagę, że obecnie młodzi ludzie bardzo pobieżnie zapoznają się z Konstytucją. Na lekcjach niedostateczną uwagę poświęca się preambule ustawy zasadniczej. – W we wstępie do Konstytucji czytamy przecież „pomni gorzkich doświadczeń z czasów, gdy podstawowe wolności i prawa człowieka były w naszej Ojczyźnie łamane”, ale dziś wydaje się, że nikt o tym nie pamięta. Gdy pytam młodych ludzi czym jest prawo do życia, mówią o kwestiach związanych z aborcją, czy eutanazją. Nie spoglądają na to z perspektywy czasów stalinowskich, czy takich spraw jak śmierć Grzegorza Przemyka – wskazywał RPO.

Rzecznik podziękował organizatorom olimpiady za ich zaangażowanie i podkreślanie jak ważne są prawa człowieka. – W dzisiejszych czasach bardzo ważne jest by jasno i wyraźnie mówić o tym, że prawa i wolności człowieka są potrzebne – zaznaczył RPO.

Do finału olimpiady przeszło ośmioro uczniów szkół ponadgimnazjalnych z całej Polski, którzy okazali się najlepsi w etapach: szkolnym i okręgowym. W finale zmierzyli się z częścią pisemną i ustną.

  • Pierwsze miejsce zajął Arkadiusz Ważny z V Liceum Ogólnokształcącego w Bielsku – Białej.
  • Na drugim miejscu uplasowała się Aleksandra Kochman z Liceum Ogólnokształcącego nr XIV im. Polonii Belgijskiej w Zespole Szkół Nr 14 we Wrocławiu.
  • A trzecie miejsce zajął Rafał Włoczka z Liceum Ogólnokształcącego nr XII we Wrocławiu.

W nagrodę wszyscy laureaci wyjadą do Strasburga, odbędą też staż w Burze Rzecznika Praw Obywatelskich – w ramach wakacyjnych praktyk dla studentów prawa. A wszyscy finaliści oraz nauczyciele przygotowujący uczniów do olimpiady wezmą udział w warsztatach w Biurze RPO.

Jak rozmawiać z osobami szukającymi pomocy? Szkolenie Koalicji Infolinii w Biurze RPO

Data: 2017-03-22

W Biurze RPO  odbyło się kolejne bezpłatne szkolenie w ramach działalności Koalicji Infolinii. Tym razem przeprowadzili je przedstawiciele Biura Organizacji Urzędu m.st. Warszawy - Miejskiego Centrum Kontaktu Warszawa 19115 oraz Wydziału Organizacji Pracy Urzędu.

- Są Państwo przedstawicielami bardzo różnych organizacji, udzielacie różnych porad i informacji. Wszyscy jednak doskonale wiemy, że często dzwonią do nas osoby w bardzo trudnych sytuacjach, które nie zawsze same wiedzą, jakiej pomocy potrzebują. To dlatego spotykamy się na tych szkoleniach – by dowiedzieć się jakiej pomocy udzielają inne organizacje, by dzięki temu móc skierować osobę, która w pierwszym odruchu zadzwoniła do nas, do tej instytucji, która rzeczywiście w danym przypadku może najlepiej pomóc – mówiła Joanna Troszczyńska-Reyman z Centrum Projektów Społecznych, która od samego początku bierze udział w pracach Koalicji Infolinii z ramienia Biura RPO.

Podczas szkolenia eksperci z Urzędu m.st. Warszawy opowiedzieli o standardach obsługi klienta w Urzędzie Miasta. To zasady, które zostały wprowadzone by zapewnić kompleksową i profesjonalną pomoc mieszkańcom. Przedstawicielki Centrum Kontaktu Warszawa 19115 mówiły o doświadczeniach pracy z klientem za pośrednictwem wybranych kanałów kontaktu  - telefonicznie, on-line, przez chat i media społecznościowe. Podkreślały, że często jest to bardzo trudna praca, w której należy być szczególnie wrażliwym na problemy innych osób. Odpowiedniego przygotowania wymagają np. rozmowy z osobami starszymi, osobami z niepełnosprawnościami, czy osobami znajdującymi się w sytuacji zagrożenia życia i zdrowia.

- Zdaję sobie sprawę, jak trudna jest Państwa praca i niezwykle cenię to, że mimo wszystko znajdują Państwo siłę, by to robić, często tylko w ramach wolontariatu – mówił obecny na spotkaniu rzecznik praw obywatelskich Adam Bodnar. RPO przyznał, że te szkolenia bardzo wiele dają także pracownikom Wydziału Przyjęć Interesantów w Biurze RPO, którzy na co dzień udzielają informacji obywatelom. Podkreślił, że tego rodzaju pomoc jest bardzo ważna, bo jak pokazuje doświadczenie ludzie niewiele wiedzą na temat przysługujących im praw i możliwości działania. Pokazały to m.in. spotkania informacyjne organizowane przez RPO we współpracy z Rzecznikiem Finansowym na temat tzw. „kredytów frankowych”. Przychodziło na nie od 100 do 300 osób.

W szkoleniu Koalicji Infolinii wzięło udział 50 osób. To pracownicy i wolontariusze obsługujący infolinie i telefony pomocowe. W trakcie dyskusji omawiali trudne sytuacje, z którymi spotkali się w swojej pracy. Rozmowa była także okazją do wymiany opinii, podzielenia się doświadczeniami i dobrymi praktykami.  

Koalicja Infolinii została powołana w 2013 roku z inicjatywy Rzecznika Praw Obywatelskich i Fundacji „Dzieci Niczyje”. Celem działania zespołu jest przede wszystkim podnoszenie jakości pracy konsultanta telefonicznego, wzajemna wymiana doświadczeń i wypracowanie wspólnych standardów postępowania np. w sytuacjach kryzysowych. Pierwsze spotkanie przedstawicieli koalicjantów odbyło się w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich w czerwcu 2013 roku. Opracowano wówczas model współpracy, w ramach którego odbywają się cykliczne, bezpłatne szkolenia pracowników poszczególnych infolinii, wydawany jest również Informator o infoliniach, telefonach i organizacjach pomocowych.

Warsztaty dla instytucji ombudsmańskich do spraw wojskowych

Data: 2017-03-22

W dniach 20-22 marca 2017 roku w siedzibie Biura Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka (ODIHR) oraz w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich w Warszawie odbyły się warsztaty przeznaczone dla przedstawicieli instytucji ombudsmańskich[1] państw członkowskich Organizacji ds. Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OSCE).

Spotkanie zostało zorganizowanie wspólnie z ODIHR i Centrum Zapobiegania Konfliktom (CPC) Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OSCE) oraz Centrum ds. Demokratycznej Kontroli nad Siłami Zbrojnymi (DCAF).  Warsztaty stanowiły realizację oczekiwań uczestników 8 Międzynarodowej Konferencji Instytucji Ombudsmańskich ds. Sił Zbrojnych (8ICOAF), która miała miejsce w dniach 2-5 października 2016 r. w Amsterdamie.

Pierwszy, otwarty dzień warsztatów, w którym uczestniczyli również przedstawiciele wojska oraz innych służb mundurowych, stanowił wprowadzenie do problematyki politycznych i praktycznych możliwości działania OBWE oraz instytucji ombudsmańskich w zakresie demokratycznej kontroli oraz dobrego zarządzania sektorem bezpieczeństwa. Zgromadzonych gości przywitał Jean P. Froehly, dyrektor Biura ODIHR, Doris Barnett, posłanka do Parlamentu Republiki Federalnej Niemiec, a także ze strony polskiej europoseł Janusz Zemke oraz dr Adam Bodnar, rzecznik praw obywatelskich.

Otwierając spotkanie dr Adam Bodnar – na przykładzie sprawy Nangar Khel – wskazał na konieczność zapewnienia przez Państwo Polskie żołnierzom zawodowym profesjonalnej ochrony prawnej. W tym zakresie szczególnie istotna wydaje się  konieczność oddzielenia bieżącej polityki od codziennej służby żołnierzy zawodowych.  Jako obszary pozostające w jego szczególnym zainteresowaniu Rzecznik wskazał na problemy:

  • ochrony prawnej i wyposażenia żołnierzy pełniących służbę poza granicami państwa (poszkodowani weterani, żołnierze z syndromem stresu pourazowego PTSD);
  • braku ochrony prawnej żołnierzy zgłaszających nieprawidłowości w służbie (tzw. sygnalistów);
  • niedostatecznej ochrony żołnierzy przed dyskryminacją i mobbingiem.

Dr Janusz Zemke, poseł do Parlamentu Europejskiego zajmujący się od wielu lat problematyką obrony narodowej przybliżył okoliczności prowadzonych kilka lat temu prac legislacyjnych nad powstaniem instytucji rzecznika praw żołnierza. Prace takie zostały ostatecznie przerwane. Jednak Sejmowa Komisja Obrony Narodowej doszła wówczas do wniosku, że skuteczniejszym i tańszym rozwiązaniem, będzie wzmocnienie istniejącego Rzecznika Praw Obywatelskich.

W dalszej części spotkania przedstawiciele CPC, ODIHR, DCAF oraz Europejskiej Organizacji Związków Żołnierzy (EUROMIL) wskazywali na zaangażowanie ich instytucji w kontekście demokratycznej kontroli nad siłami zbrojnymi. Christian Waegli (CPC) zaprezentował podstawowe tezy przyjętych w Budapeszcie dniu 3 grudnia 1994 roku zasad postępowania w zakresie polityczno- wojskowych aspektów bezpieczeństwa  (DOC.FSC/1/95). Dr Ewa Sapieżyńska zwróciła uwagę na konieczność uwzględniania problematyki płci w kształtowaniu polityki cywilnej kontroli nad siłami zbrojnymi. O konieczności współpracy i wymiany doświadczeń pomiędzy instytucjami ombudsmańskimi ds. sił zbrojnych oraz prowadzonych badań w tym zakresie mówił William McDermott z Wydziału ds. Polityki i Badań DCAF. Emmanuel Jacob, przewodniczący EUROMIL przedstawił zakres działania europejskiej organizacji zrzeszającej instytucje przedstawicielskie żołnierzy, w tym związki zawodowe żołnierzy czy stowarzyszenia zrzeszające czynnych lub byłych żołnierzy zawodowych (z Polski - Konwent Dziekanów Oficerów Zawodowych oraz Związek Żołnierzy Wojska Polskiego).

Ostatnia sesja pierwszego dnia poświęcona była roli instytucji ombudsmańskich w sprawowaniu cywilnej kontroli nad siłami zbrojnymi. Hans-Peters Bartels, parlamentarny rzecznik ds. Sił Zbrojnych Republiki Federalnej Niemiec omówił doświadczenia wynikające z dotychczasowej współpracy z Ombudsmanem oraz Inspektorem Generalnym Holandii w zakresie wizytacji jednostek wojskowych w ramach misji stabilizacyjnej MINUSMA w Mali. Dr Susan Atkins, pierwsza Ombudsman ds. Sił Zbrojnych Wielkiej Brytanii podzieliła się swoimi doświadczeniami związanymi z utworzeniem tego urzędu, w tym w szczególności z koniecznością nawiązania współpracy z siłami zbrojnymi Wielkiej Brytanii.

Rzecznik praw obywatelskich przedstawił problemy, z jakimi zwracali się do Rzecznika żołnierze służący w misjach poza granicami państwa. Przykładowo wymienił konieczność uruchomienia systemu wyrównawczego w związku z kursem dolara, wyposażenia i wyekwipowania żołnierzy, zróżnicowania finansowego poszczególnych misji w zależności od zagrożenia, usprawnienia funkcjonowania wojskowych komisji lekarskich, zapewnienia bezpieczeństwa współpracującym z PKW tłumaczom i współpracownikom irackim oraz ich rodzinom. Rzecznik wskazał także na konieczność implementacji przyjętej w dniu 30 kwietnia 2014 roku przez Komitet Ministrów Rady Europy rekomendacji dotyczącej ochrony sygnalistów (Recommendation CM/Rec(2014)7 on the protection of whistleblowers) zawierającej wskazówki dla państw członkowskich Rady Europy w zakresie stworzenia prawnych instrumentów pozwalających na skuteczną ochronę sygnalistów. W opinii Rzecznika istniejące w wojsku wewnętrzne procedury nie zapewniają żołnierzom należytej ochrony przed dyskryminacją (w tym molestowaniem seksualnym) i mobbingiem.  W tym zakresie w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich przygotowywany jest raport, stanowiący analizę istniejących w Siłach Zbrojnych oraz w innych służbach mundurowych rozwiązań.

W kolejnych dniach warsztaty, adresowane głównie do przedstawicieli instytucji ombudsmańskich, miały miejsce w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich w Warszawie. Praktyczne szkolenie prowadzili doświadczeni trenerzy z Kanady i Wielkiej Brytanii. Problematyka warsztatów obejmowała następujące zagadnienia:

  • zasady wyjaśniania spraw,
  • wyzwania związane z wyjaśnianiem spraw w środowisku wojskowym,
  • planowanie wizytacji,
  • prowadzenie przesłuchań,
  • postępowanie z żołnierzami „sygnalistami”,
  • identyfikowanie obszarów pozwalających na skuteczne implementowanie rekomendacji instytucji ombudsmańskiej,
  • przygotowywanie wizytacji jednostek wojskowych.

Warsztaty miały na celu praktyczne zapoznanie się z przedstawioną problematyką oraz wymianę doświadczeń w tym obszarze. Uczestnicy realizowali poszczególne zadania w oparciu o przygotowane przez trenerów przykładach oparte na rzeczywistych sprawach. Wyniki prac w grupach omawiane były następnie na forum. Na zakończenie trenerzy przedstawili skutki ich interwencji.

 

[1] niezależny urzędnik, komisja, komitet powołani do badania naruszeń praw i wolności obywatelskich. W obszarze ochrony praw i wolności obywatelskich żołnierzy w Europie i na świecie istnieją trzy podstawowe typy instytucji ombudsmańskich. Rzecznik Praw Obywatelskich posiadający generalny mandat do rozpatrywania spraw, w tym również w zakresie ochrony praw żołnierzy (Polska, Węgry, Rumunia, Finlandia). Parlamentarny Rzecznik Praw Żołnierza (np. Norwegia, Niemcy, Wielka Brytania) posiadający wyłączny mandat w zakresie ochrony praw żołnierzy, powoływany przez parlament oraz Inspektor Generalny usytuowany w strukturach resortów obrony narodowej, będący usytuowany poza strukturami dowodzenia, podporządkowany bezpośrednio Ministrowi Obrony Narodowej (Stany Zjednoczone, Czechy, Holandia).  

 

Wykład Adama Bodnara na Uniwersytecie Warszawskim «Poczekajmy trochę, może się rozwidni…» Ochrona praw obywatelskich w czasie turbulencji, burzy i naporu”,

Data: 2017-03-21

Podczas spotkania z cyklu „8 Wykładów na Nowe Tysiąclecie” o ochronie praw obywatelskich powie dr Adam Bodnar. Prelekcja odbędzie się 21 marca. 

„«Poczekajmy trochę, może się rozwidni…» Ochrona praw obywatelskich w czasie turbulencji, burzy i naporu” to tytuł wykładu, który w najbliższy wtorek odbędzie się na Uniwersytecie Warszawskim. Wygłosi go dr Adam Bodnar, wykładowca Wydziału Prawa i Administracji UW, który od 2015 roku jest rzecznikiem praw obywatelskich.

Będzie to piąte spotkanie z serii „8 Wykładów na Nowe Tysiąclecie” w tym roku akademickim. Wykład rozpocznie się o godz. 17.00 w auli dawnej Biblioteki Uniwersyteckiej przy Krakowskim Przedmieściu 26/28.

Wstęp na wydarzenie jest wolny.

http://www.uw.edu.pl/wyklad-na-nowe-tysiaclecie/

Rzecznik na spotkaniu z uczniami Liceum im. Sempołowskiej w Warszawie

Data: 2017-03-17

Jak to możliwe, że przeszedł Pan ze znakomitej kancelarii prawnej do działania w organizacji pozarządowej, a następnie postanowił kandydować na urząd Rzecznika Praw Obywatelskich?

Pytaniem o nietypową drogę zawodową młodzież z XVI L.O. im Stefanii Sempołowskiej w Warszawie rozpoczęła spotkanie z Adamem Bodnarem.

Czy w Polsce obywatele są świadomi swoich praw? Jak często zwracają się do Rzecznika?

- 60 000 skarg rocznie to dużo. Choć Rzecznik jest urzędem jednoosobowym, ma do pomocy Biuro. „Biuro RPO to statek, który objął kurs na prawa człowieka. Każdy z Rzeczników, moi poprzednicy także, jest takim sternikiem, który odrobinę odchyla ten ster na inne problemy priorytetowe w danym momencie” – mówił Rzecznik.

O BUDŻET, O TRYBUNAŁ, O KRS i O SAMORZĄDACH

Młodzież nie stroniła też od pytań, które były dla nich interesujące z punktu widzenia bieżących wydarzeń społeczno-politycznych. Uczniowie pytali o sytuację budżetową Biura RPO, o to, jak te ograniczenia wpływają na możliwość wykonywania zadań przez RPO, czy można uznać, że Rzecznik jest w niejakim konflikcie z władzą.

- Budżet musi być adekwatny do zadań. Rzecznik pełniąc rolę Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur musi badać stan przestrzegania praw we wszystkich miejscach pozbawienia wolności w Polsce. „Mogę robić to w znacznie mniejszym zakresie w ciągu roku niż byłoby to możliwe, gdybyśmy mieli na ten cel kilka etatów więcej. To samo w przypadku kasacji w sprawach karnych. Wniosków wpływa bardzo dużo, a niestety czas oczekiwania na ich rozpoznanie jest dość długi”.

Rzecznik bardzo szczegółowo wyjaśnił, że nie jest częścią polityki. Podkreślił, że jest niezależny i jedyne, czym się kieruje w działaniu, to ochrona praw człowieka i obywatela. Bez względu na poglądy. Docenił niektóre działania rządu np. Mieszkanie Plus. Jednak obecna sytuacja wokół Trybunału Konstytucyjnego budzi jego sprzeciw, ponieważ uderza to w prawa obywatela.

„Trybunał działał jak taka straż pożarna, która reaguje, jak jest zagrożenie dla praw i wolności obywatelskich, np. bilingi do tej pory były sprawdzane w razie konieczności. Teraz służby mogą badać całą naszą aktywność w sieci, co ogranicza prawo do prywatności. Złożyłem w tej sprawie niosek do TK” – mówił Bodnar.

Pytany o cel działania Prezydenta wnoszącego do TK ustawę o zgromadzeniach w trybie prewencyjnym, RPO odpowiadał „Ja nie jestem od komentowania działań Prezydenta RP. Zostawmy to publicystom. Ja skupiam się na merytorycznym uzasadnieniu wyroku i dalszych działaniach jakie można podjąć. Wniosek Pana Prezydenta był bardzo sensowny.”

Uczniów ciekawiły też planowane zmiany w ustawie o samorządach. Pytali, czy władza może naginać prawo do realizacji własnych celów. I tu też Rzecznik wrócił do kwestii Trybunału, który właśnie w takich sprawach powinien orzekać.

PUBLICZNY REJESTR PEDOFILÓW

Jak wyważyć bezpieczeństwo dzieci ze stworzeniem rejestru, mogącego naruszyć dobra osobiste?

„Może to spowodować zatarcie instytucji zatarcia skazania” – wyjaśniał. Są różne przewinienia. Rzecznik uważa, że taki rejestr nie powinien być publiczny, powinien zawierać pewne ograniczenia głównie dostępności. Np. mógłby być dostępny dla szefów placówek zajmujących się, czy pracujących z dziećmi, tak aby mogli uchronić się przed zatrudnieniem takiej osoby.

ROLA KOBIET, RÓWNOUPRAWNIENIE, MARSZE, MANIFESTACJE

Uczniowie długo rozmawiali o równouprawnieniu, roli kobiet w życiu publicznym i ich możliwościach realizacji planów zawodowych, o godzeniu ról rodzinnych i zawodowych. Jednak statystyki pokazują, że kobiety gdzieś nad głowami trafiają na ten „szklany sufit”, którego nie mogą przebić.

Art. 33 Konstytucji RP mówi o zasadzie równości kobiet i mężczyzn, o tym że kobieta i mężczyzna w Rzeczypospolitej Polskiej mają równe prawa w życiu rodzinnym, politycznym, społecznym i gospodarczym. Kobieta i mężczyzna mają w szczególności równe prawo do kształcenia, zatrudnienia i awansów, do jednakowego wynagradzania za pracę jednakowej wartości, do zabezpieczenia społecznego oraz do zajmowania stanowisk, pełnienia funkcji oraz uzyskiwania godności publicznych i odznaczeń.

Ale mamy jeszcze wiele do zrobienia w tej kwestii.

Czy te wszystkie marsze, akcje to taki moment przebudzenia obywatelskiego? – pytała prowadząca spotkanie.

Myślę że tak, ale też swoista desperacja, jak zgłosić swój sprzeciw wobec naruszania praw tych osób. Takie działania mają sens, szczególnie gdy obywatele nie czują, że mają inną możliwość walki o swoje prawa.

SPRAWY "NAJNIŻSZEGO SZCZEBLA"

Jak często zajmuje się Pan sprawami najniższego szczebla? – pytali uczniowie.

„Każda sprawa jest tak samo ważna. Codziennie zajmuję się sprawami każdego obywatela. I nie zawsze są to działania, które dotykają medialnych doniesień. Miałem niedawno spotkanie przez Skype z mieszkańcami Dębna, którzy zwrócili się do mnie ze swoimi problemami. Każda sprawa jest tak samo ważna jeśli dotyka praw i wolności obywatelskich.

 

Po spotkaniu RPO w szkole w Łochowie – odpowiedzi na pytania zadawane przez uczniów

Data: 2017-03-14

Dlaczego rząd wydaje środki publiczne na zapomogi socjalne zamiast przeznaczyć je na tworzenie nowych miejsc pracy?

O tym, w jaki sposób są wydawane środki publiczne, nie decyduje Rzecznik Praw Obywatelskich, lecz rząd. Jedyne, co może zrobić, to przypominać ministrom o tym, by przy projektowaniu budżetu pamiętali o prawach i wolnościach obywateli.

Generalnie jest tak, że decyzja o tym, jak dzielić pieniądze publiczne, musi uwzględniać różne argumenty i potrzeby ludzi.

Czy nauczyciel może zarekwirować telefon ucznia?

Społeczność szkolna może funkcjonować tylko wtedy, gdy ustali sobie jasne zasady. To wszystkim ułatwia życie, bo wiadomo, co jest dopuszczalne i czego się w danej sytuacji spodziewać. Ważne, by zasady te były jasno sprecyzowane i by nie naruszały prawa powszechnego.

Statut szkoły może zabraniać korzystania z telefonów komórkowych i innych urządzeń elektronicznych w trakcie trwania zajęć. Nauczyciel może nakazać wyłączenie urządzenia lub umieszczenie go w widocznym miejscu na czas trwania lekcji. Szkoła nie ma jednak uprawnień do rekwirowania przedmiotów należących do uczniów. Osoby pełnoletnie lub rodzice osób niepełnoletnich mogą w każdej chwili zażądać zwrotu należących do nich, a przetrzymywanych przez szkołę, rzeczy.

Pozbawienie prawa korzystania z telefonu po zakończeniu zajęć może być stosowane jako środek wychowawczy w stosunku do niepełnoletnich uczniów, powinno się to jednak odbywać za wiedzą i zgodą ich prawnych opiekunów, zgodnie z postanowieniami statutu. Jeżeli szkoła wprowadzi obowiązek pozostawienia telefonów komórkowych na czas trwania zajęć w depozycie, ponosi odpowiedzialność za wynikłe z tego szkody (np. kradzież czy uszkodzenie sprzętu), a uczeń pełnoletni musi mieć zapewnioną możliwość dostępu do urządzenia kiedy tylko uzna to za konieczne.

Nawet w sytuacji, w której telefon komórkowy został zarekwirowany zgodnie z zasadami obowiązującymi w szkole, przeglądanie jego zawartości przez osoby trzecie, np. nauczycieli, stanowi naruszenie prawa do prywatności i jako takie jest niezgodne z prawem.

Czy funkcjonariusze policji oraz władza mają prawo do inwigilacji mnie lub moich bliskich?

Aby służby, takie jak ABW czy CBA, działały sprawnie potrzebują dostępu do informacji o otaczającym świecie i społeczeństwie. Ale mogą one działać jedynie na podstawie i w granicach prawa.

Nasz system prawny daje im dużą swobodę, a czasem nie nadąża za zmianami technologicznymi. Osiem różnych służb ma w tym momencie kompetencje do niemal nieograniczonego i niekontrolowanego dostępu do danych telekomunikacyjnych. Dane te  dających szczegółową wiedzę na temat naszej komunikacji, siatki znajomych czy tras poruszania się. Lokalizacja osób za pomocą GPS jest materią trudną do uregulowania prawnie. Przepisy nie określają jakie narzędzia i w jakich okolicznościach mogą być wykorzystywane przez te organy.

Czy ograniczenie mi kontaktu z wybranym przeze mnie rówieśnikiem lub partnerem ze strony rodziców jest łamaniem moich praw?

Dziecko aż do pełnoletności pozostaje pod władzą rodzicielską. Rodzice wychowując dziecko tak naprawdę kierują nim (bo za nie odpowiadają). W ramach „kierowania” rodzice decydują o wielu aspektach aktywności dziecka, np. o tym w jakich klubach sportowych się udziela, na jakie zajęcia pozalekcyjne chodzi, ale także z jakimi rówieśnikami się spotyka. Rolą rodziców jest  również usuwanie zagrożeń dla życia i zdrowia dziecka. Zagrożeniem takim jest np. obecność osób przejawiających nieprawidłowe, a zwłaszcza przestępcze skłonności. Jeżeli więc rodzice uznają, że kontakt dziecka z określoną osobą może wpłynąć na nie negatywnie, a nawet demoralizująco, mogą jak najbardziej ograniczyć dziecku kontakt z tą osobą.

Oczywiście, nie należy zapominać, że dziecko to młody człowiek, a więc należy traktować je z poszanowaniem godności i praw. Niemniej do momentu osiągnięcia przez dziecko pełnoletności rodzice mają pełne prawo do decydowania o wielu aspektach życia dziecka włączając w to kontakty z osobami stwarzającymi – w opinii rodziców – zagrożenie dla dobra dziecka. I pomimo tego ograniczenia, ingerencji rodzica w życie dziecka, nie możemy tu mówić o łamaniu praw dziecka.  

Polska policja chowa się w różnych miejscach, aby tylko ukarać  kierowcę mandatem. Wielokrotnie stara się na siłę znaleźć podstawę do ukarania kierowcy  – czy kontrole drogowe nie powinny być jawne?  

Policja przeprowadzając kontrolę musi przede wszystkim kierować się bezpieczeństwem wszystkich na drodze. Co do zasady, radiowóz powinien być widoczny – bo tak po prostu jest bezpieczniej. Ale przepisy nie zakazują ustawiania radiowozów w miejscach niewidocznych. Nie można tego zrobić, bo są sytuacje, w których tylko niewidoczny z początku radiowóz może zapewnić bezpieczeństwo na drodze. Dlatego, gdy na danym odcinku drogi jest to uzasadnione, policja może ustawić się w miejscu niewidocznym. Zawsze jednak musi być to miejsce bezpieczne.

Dla kierowców najważniejsze jest, aby – kiedy już jesteśmy zatrzymywani - polecenie do zatrzymania pojazdu było podane z dostatecznej odległości, w sposób zapewniający jego dostrzeżenie oraz bezpieczne zatrzymanie w miejscu wskazanym przez policjanta.  

Dlaczego picie alkoholu w miejscu publicznym jest zakazane? Policja nie zawsze równo traktuje np. osoby bezdomne i młodych ludzi, którzy na zewnątrz piją alkohol. Czy to nie jest dyskryminacja?

W naszym kraju nadużywanie alkoholu stanowi poważny problem społeczny. Dlatego władza postanowiła temu przeciwdziałać i wprowadzić odpowiednie przepisy. Między innemu służą temu rozmaite restrykcje dotyczące spożywania alkoholu, jego sprzedaży (koncesje) itp. Jedną z nich jest zakaz spożywania alkoholu w miejscach publicznych. Za spożywanie alkoholu w miejscu publicznym grozi kara grzywny, przepadkowi podlega także alkohol chociażby nie był własności sprawcy.

Policjanci powinni podejmować interwencję co do zasady zawsze, jeśli stwierdzą picie alkoholu w miejscu niedozwolonym - bez względu na to, kogo miałaby dotyczyć taka interwencja. Może się jednak zdarzyć, że policjanci podejdą jedynie do pojedynczych grup lub osób, które spożywają alkohol w niedozwolonym miejscu, np. jeżeli będzie to miejsce gdzie bardzo wiele osób spożywa alkohol. Może się tak stać jedynie wtedy, gdy nie będą w stanie technicznie wykonać czynności wobec wszystkich osób naraz.

Czy nauczyciele mogą naruszać statut szkolny – np. przepis o maksymalnie trzech sprawdzianach w tygodniu? Czy możemy coś z tym zrobić?

Ani nauczyciele, ani uczniowie nie powinni naruszać statutu szkoły.

Odpowiedzi na zadane pytanie, czyli wskazówkę, komu należy przedstawić opisany problem, należy zatem poszukać w treści konkretnego statutu szkoły.

Z praktyki wynika, że najczęściej jest to dyrektor szkoły.

Do niego w praktyce powinno się zgłaszać wszelkie naruszenia statutu przez nauczycieli. Prawa i obowiązki zapisane w statucie dotyczą tak samo uczniów jak i nauczycieli.  Ostatecznie, organem powołany do sprawowania nadzoru nad szkołą w zakresie przestrzegania statutu szkoły, który odpowiada za weryfikację przestrzegania przez szkołę postanowień statutowych, jest kurator oświaty.

Statut szkoły jest dokumentem, który szczegółowo określa warunki i sposób oceniania wewnątrzszkolnego. Opisuje również strukturę i zasady funkcjonowania szkoły. To w nim też powinny zostać uregulowane również szczegółowe zadania dyrektora, rady pedagogicznej, samorządu uczniowskiego czy rady szkoły lub rady rodziców oraz sposoby rozwiązywania sporów.  

Czy mogę coś zrobić, jeżeli nie zgadzam się z tym jaki wynik otrzymałem na maturze?

Uczeń lub jego rodzice albo absolwent mają prawo wglądu do sprawdzonej i ocenionej pracy egzaminacyjnej w miejscu i czasie wskazanym przez dyrektora okręgowej komisji egzaminacyjnej.

Mamy do tego trzy narzędzia: wgląd w arkusze egzaminacyjne, wniosek o weryfikację sumy przyznanych punktów i odwołanie do Kolegium Arbitrażu Egzaminacyjnego.

W terminie 2 dni roboczych od wglądu do sprawdzonej już pracy uczeń lub jego rodzice albo absolwent mogą zwrócić się z wnioskiem o weryfikację sumy otrzymanych punktów do dyrektora okręgowej komisji egzaminacyjnej. O wyniku weryfikacji sumy punktów dyrektor okręgowej komisji egzaminacyjnej informuje pisemnie ucznia lub jego rodziców albo absolwenta.

Niedawna zmiana przepisów wprowadziła również dodatkową możliwość polegającą na tym, że w terminie 7 dni od otrzymania wyniku weryfikacji punktów z części pisemnej egzaminu maturalnego absolwent może wnieść odwołanie do Kolegium Arbitrażu Egzaminacyjnego, za pośrednictwem dyrektora okręgowej komisji egzaminacyjnej.  

Czy dyrektor szkoły publicznej może zobowiązać młodzież do noszenia mundurków szkolnych, tenisówek i plecaków?

Tak. Decyzja o wprowadzeniu obowiązku noszenia mundurku szkolnego należy do dyrektora szkoły, który może ją podjąć z własnej inicjatywy, za zgodą rady rodziców i rady pedagogicznej oraz po uzyskaniu opinii samorządu uczniowskiego. Również wzór obowiązkowego jednolitego stroju musi być ustalony przez dyrektora szkoły w uzgodnieniu z radą rodziców i po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej i samorządu uczniowskiego.

W szkołach, w których nie wprowadzono jednolitego stroju, można wprowadzić inne zasady dotyczące ubierania się uczniów na terenie szkoły (np. wymóg noszenia ubrań w kolorze granatowym - ale nie jednakowych). W takim przypadku szczegółowe wymogi musi określać statut szkoły.  

Czy dzieci muszą płacić alimenty rodzicom, którzy nie wywiązywali  się z obowiązków wychowawczych?

Dorosłe dzieci co do zasady mają obowiązek płacenia alimentów potrzebującym rodzicom. Ale jeżeli rodzic w swoim czasie nie wywiązywał się z obowiązku wychowawczego i zaniedbywał dziecko, sąd może stwierdzić, że taki rodzic nie jest uprawniony do takiej pomocy. Przed sądem można powołać się na art. 5 Kodeksu cywilnego i wskazać, że żądanie rodzica  jest sprzeczne - w związku właśnie z tym zaniedbywaniem - z zasadami współżycia społecznego oraz społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa do alimentów. W takim wypadku sąd może orzec, że takie alimenty nie należą się rodzicowi.

Teatr Ósmego Dnia - spotkanie z mieszkańcami Poznania

Data: 2017-03-10

W Teatrze Ósmego Dnia Adam Bodnar, Rzecznik Praw Obywatelskich spotkał się mieszkańcami Poznania.

Spotkanie prowadziła Anna Wachowska-Kucharska ze Społecznej Inicjatywy Wyborczej Poznaniacy.

 „W pewnym momencie czułem, że muszę coś zrobić więcej w życiu” – tak Adam Bodnar określił swoją drogę z kancelarii prawnej poprzez organizację pozarządową do Rzecznika Praw Obywatelskich.

Długo rozmawiali o działalności na rzecz skazanych za drobne przestępstwa, skazanych często niepełnosprawnych intelektualnie, umysłowo, chorych psychicznie. Rozmowa dotyczyła również mowy nienawiści w kontekście badań przeprowadzonych przez kulturę liberalną na zlecenie RPO. Rzecznik ma obowiązek monitorowanie i badanie przestrzegania praw obywatelskich jako organ równościowy.

„Najczęściej mową nienawiści jest dotknięta mniejszość muzułmańska. Ta grupa jest w naszym mniemaniu najmniej słuchana, dlatego zorganizowaliśmy spotkanie z dziennikarzami, następnie z politykami i przeprowadziliśmy badania”- mówił Bodnar.

Pani Anna zwróciła uwagę na bezpośredniość kontaktu z RPO – „To niesamowite, że właściwie zwracając się do RPO w jakiejś pilnej sprawie dostajemy od razu odpowiedź i ktoś z BRPO może przyjechać i podjąć interwencję”.

 

Jak wygląda bezpieczeństwo prawne w teorii w zakresie ochrony praw nabytych?

„Ochrona Praw Nabytych może być przedmiotem bezpieczeństwa praw nabytych jeśli mamy instytucje które mogą je chronić. A obecnie nie do końca je mamy. W przypadku gdy ustawodawca wprowadzi przepisy które odbierają nam prawa nabyte nie mamy niezależnej instytucji, która takie regulacje zniesie. Jest pewna szansa w sądach, które ewentualnie mogłyby orzekać bezpośrednio na podstawie konstytucji” – wyjaśnił Rzecznik.

Czy zajmował się Pan Polską praktyką dotyczącą tak zwanego dwukrotnego awizowania listów poleconych. Jeśli ktoś dwukrotnie nie odbierze awizowanego listu wówczas sąd podejmuje określone działania. Co można zrobić aby się od tego uchronić?

Rzecznik te tematy analizuje i podejmuje działania w tej sprawie. Jeśli rzeczywiście przyjmujemy zasadę dwukrotnego awizowania to musimy mieć sprawdzony system ustalania rzeczywistego miejsca pobytu osoby, której doręczamy pismo. W tej chwili może być nie spełniony wymóg rzetelnego procesu sądowego.

Instytucja Rzecznika zyskała bardzo dużą rolę w obecnym kryzysie. Jest bardzo skuteczna i pomaga rozwiązać bardzo konkretne sprawy. Co mamy zrobić jeśli opiniujemy w ramach konsultacji jeden projekt, przesyłamy a okazuje się że nikt nad tym projektem już nie proceduje a proceduje nad innym zupełnie projektem? – pytali przedstawiciele stowarzyszeń mieszkańców.

„To bardzo trudne bo przecież projekty poselskie nie są konsultowane i są wprowadzane w dwa dni. To są najczęściej decyzje polityczne czy projekt się konsultuje czy nie. Rzecznik stara się trzymać rękę na pulsie w kontekście kolejnych regulacji w takim nietypowym procesie legislacyjnym – wyjaśniał Bodnar.

Jak wygląda sytuacja zarejestrowania skargi do Strasbourga. Czy spotkał się Pan z sytuacją kiedy pominięto obowiązek opisu, zgłoszenia, memorandum /zakomunikowanie Państwu/ Polski i bez rozstrzygnięcia merytorycznego oddalenia sprawy? Tak, to jest możliwe i sam tego doświadczyłem – pytała uczestniczka spotkania.

Czy Pan Rzecznik się zajmuje ochroną w zakresie prawa podatkowego?

„Kierujemy wystąpienia generalne, przystępujemy do spraw precedensowych aby przedstawić argument rozstrzygania na rzecz podatnika. Przygotowaliśmy też poradnik jak stosować tę zasadę w praktyce” – odpowiadał.

Czy ma Pan plany co do pozycji Biura RPO, jak przygotować się do działania z tak obciętym budżetem? Jak RPO zapatruje się na tzw. rozproszoną kontrolę konstytucyjności?

Ile spraw znajduje się obecnie w Trybunale Konstytucyjnym, czy RPO zamierza wycofać wzorem KRS wnioski skierowane do TK?

Od półtora roku jesteśmy notorycznie jako obywatele „gorszego sortu” pomawiani i obrażani przez najwyższe władze. Czy my powinniśmy kierować pozwy zbiorowe do sądu?

Czy Pan się już przygotowuje do rozpatrzenia sprawy abonamentu RTV?

Jakie ma Pan rady dla młodych prawników którzy chcieliby stosować prawo w praktyce przy rozpoczęciu pracy?

To nie wszystkie pytania. Pełny zapis spotkania będzie dostępny na stronie Teatru Ósmego Dnia na facebooku.

Konstytucja to nasza wspólna własność – nie możemy dać jej zawłaszczyć jednej czy drugiej grupie. Musimy się nauczyć z niej korzystać, np. prawo do informacji publicznej – tak podsumował spotkanie Rzecznik.

O prawach i wolnościach obywatelskich z młodzieżą

Data: 2017-03-10

Jakie są największe wady i zalety pracy Rzecznika Praw Obywatelskich?

Co Pan sądzi o tzw. sędziach dublerach w Trybunale Konstytucyjnym?

Jakie RPO ma możliwości ochrony prawa do prywatności osób takich jak prezydent ale też sędziów, dziennikarzy?

Te i inne pytania skierowali do Adama Bodnara uczniowie Zespołu Szkół Mechanicznych im. Komisji Edukacji Narodowej w Poznaniu.

Rzecznik odwiedził placówkę, ponieważ to właśnie z tej szkoły wpłynęło najwięcej prac na konkurs o prawach i wolnościach zawartych w rozdziale II Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który Rzecznik Praw Obywatelskich rozstrzygnął w ubiegłym roku.

Do tej placówki uczęszczają też główni jego laureaci – Róża Grześkowiak i Mikołaj Rokita.

Młodzież miała okazję nie tylko opowiedzieć o swoich osiągnięciach ale też zaprezentować pokaz musztry wojskowej podczas apelu na placu szkoły.

Uczniowie prowadzą bardzo szeroką działalność szkolną i pozaszkolną. I nie chodzi tylko o udział w licznych konkursach czy olimpiadach ale też wolontarystyczną, organizowanie akcji charytatywnych ale też zgłaszanie projektów do budżetu partycypacyjnego.

„Niemal każdego dnia Rzecznik apeluję do przedstawicieli rządu o uchwalenie potrzebnych przepisów czy wprowadzenie zmian, zwracając uwagę na ochronę praw jednostki. Przyłączamy się do najistotniejszych z tego punktu widzenia postępowań sądowych, monitorujemy przestrzeganie praw człowieka w Polsce” – mówił Adam Bodnar.

Rozmawiali o art. 2 Konstytucji. Rzecznik wyjaśniał czym jest demokratyczne państwo prawa.

W spotkaniu udział wzięli również Wiceprezydent Poznania Mariusz Wiśniewski, dyrekcja szkoły oraz kadra dydaktyczna.

 

 

O przemocy wobec dzieci i młodzieży. I Ogólnopolskie Forum Dobrych Praktyk z udziałem RPO

Data: 2017-03-09

- Konieczna jest systematyczna edukacja dzieci i młodzieży na temat ochrony przed przemocą i wykorzystaniem. Musimy też kształcić nauczycieli, wychowawców i opiekunów - zarówno w zakresie identyfikowania syndromów przemocy domowej, czy przemocy rówieśniczej jak i podejmowania w takich przypadkach stosownej interwencji – mówił Adam Bodnar podczas I Ogólnopolskiego Forum Dobrych Praktyk, które odbyło się w Łodzi. Tematem przewodnim wydarzenia była profilaktyka przemocy wobec dzieci i młodzieży.

- Ważne jest obejmowanie programami profilaktycznymi i naprawczymi wszystkich członków rodziny, a nie tylko dziecka. Można zacząć od oddziaływania na dziecko, ale bez „leczenia” całej rodziny, zmiany postaw rodzice-dzieci, takie działanie będzie krótkotrwałe i nie przyniesie oczekiwanego skutku – podkreślał rzecznik praw obywatelskich.

Adam Bodnar zwracał też uwagę na problem mowy nienawiści, który w sposób szczególny dotyka młodych ludzi. Z badań przeprowadzonych na zlecenie Fundacji Batorego w 2016 roku „Mowa nienawiści, mowa pogardy” wynika, że najważniejszym źródłem mowy nienawiści jest internet.  

- W ciągu ostatnich dwóch lat doszliśmy do sytuacji, że zdecydowana większość młodych ludzi jest zanurzona w rzeczywistości pełnej nienawistnych wypowiedzi. Jakie są tego konsekwencje? Im większy kontakt z mową nienawiści w otoczeniu, tym bardziej ludzie się z nią oswajają i przestają postrzegać mowę nienawiści jako poważny problem społeczny. Tym samym  wzrasta gotowość młodzieży do akceptacji przemocy oraz do jej stosowania. I stąd już tylko krok do nienawistnego hejtu, jakiego pełno na forach internetowych, który stał się najważniejszym, jak się wydaje, sposobem przemocy psychicznej przede wszystkim dla młodych ludzi – zauważył rzecznik.

I Ogólnopolskie Forum Dobrych Praktyk zostało zorganizowane przez Fundację po DRUGIE na Wydziale Nauk o Wychowaniu Uniwersytetu Łódzkiego. Stanowi przestrzeń wymiany doświadczeń i dobrych praktyk w zakresie profilaktyki przemocy wobec dzieci i młodzieży. Głównym celem działania jest udoskonalanie narzędzi i metod pracy z dziećmi i młodzieżą oraz służbami integracji społecznej i nauczycielami.

Inspiracją do zorganizowania forum jest Kampania „19 dni przeciwko przemocy i krzywdzeniu dzieci i młodzieży” prowadzona co roku na całym świecie w pierwszych dniach listopada. Autorem inicjatywy jest szwajcarska organizacja pozarządowa zajmująca się prawami kobiet i dzieci – Women’s World Summit Foundation. W Polsce kampanię koordynuje Fundacja po DRUGIE, która od 2014 roku promuje tę inicjatywę wśród licznych podmiotów pracujących z dziećmi i młodzieżą.

- Kampania „19 dni przeciwko przemocy i krzywdzeniu dzieci i młodzieży” doskonale wpisuje się w potrzebę zmian postaw społecznych i szerokiej edukacji w zakresie przeciwdziałania przemocy wobec dzieci i młodzieży. Połączenie wysiłków specjalistów (psychologów, terapeutów, pedagogów, pomocy społecznej, nauczycieli, policjantów, itp.), dzieci i młodzieży oraz  ich opiekunów w działania kampanii daje szanse na stworzenie wspólnego frontu walki z przemocą wobec dzieci i młodzieży – podsumował Adam Bodnar.

O ochronie zdrowia w Polsce. Adam Bodnar rozmawia ze studentami

Data: 2017-02-13

Działalność Rzecznika Praw Obywatelskich w obszarze zdrowia, a także kwestie dotyczące praw reprodukcyjnych, dostępu do usług medycznych i zjawisko dyskryminacji w związku ze świadczeniem usług medycznych były głównymi tematami spotkania Adama Bodnara ze studentami zdrowia publicznego z Kopenhagi.

W rozmowie wzięli też udział studenci kierunku „Humanitarian Action”, który od niedawna jest realizowany na Uniwersytecie Warszawskim. Studia są prowadzone wspólnie przez Wydział Prawa i Administracji UW oraz Instytut Stosunków Międzynarodowych UW, we współpracy z uczelniami partnerskimi zrzeszonymi w Network on Humanitarian Action (NOHA). Są częścią programu wspólnych studiów magisterskich NOHA w zakresie międzynarodowej pomocy humanitarnej (NOHA Joint Masters in International Humanitarian Action).

Wizyta RPO w Liceum im. Antoniego Dobiszewskiego w Warszawie

Data: 2017-02-09

9 lutego rzecznik Adam Bodnar był gościem „Tygodnia Kultury”. To wydarzenie zorganizowane przez uczniów 44. Liceum Ogólnokształcącego w Warszawie.

Podczas spotkania z młodzieżą rzecznik odpowiadał na ciekawe, ale też trudne pytania przygotowane przez uczniów – m.in. na temat misji RPO i najważniejszych spraw, które wpływają Biura RPO. Licealiści dopytywali też o rolę Konstytucji w życiu każdego człowieka, a także o sprawy szczególnie ważne dla młodych ludzi. 

To druga, po zajęciach w ramach Tygodnia Konstytucyjnego, wizyta rzecznika w tym liceum.

Spotkanie RPO z uczniami zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych w Łochowie

Data: 2017-02-08

Historia szkoły w Łochowie sięga czasów II wojny światowej, kiedy to wśród nauczycieli tajnego nauczania powstał pomysł powołania w Łochowie szkoły średniej. 18 października 1944 r. grupa działaczy oświatowych z terenu Łochowa powołała gimnazjum. Było to Prywatne Gimnazjum Koedukacyjne Ogólnokształcące, które 17 grudnia 1945 roku zostało przejęte przez samorząd Gminy Łochów i zmieniło nazwę na Samorządowe Koedukacyjne Ogólnokształcące Gimnazjum i Liceum w Łochowie. 30 maja 1946 roku otryzmało imię Tadeusza Kościuszki.

W ramach akcji 1000 szkół na Tysiąclecie Państwa Polskiego została wybudowana nowa siedziba dla Liceum, której uroczyste otwarcie odbyło się 7 czerwca 1964 r. wraz z nadaniem imienia Marii Sadzewiczowej – współzałożycielki i pierwszej dyrektorki szkoły w latach 1944 -1947.

Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych składa się z Liceum Ogólnokształcącego, Technikum Teleinformatycznego oraz Technikum Logistycznego. W spotkaniu z RPO wzięli udział uczniowie klas maturalnych i przedstawiciele samorządu szkolnego oraz dyrektor pan Andrzej Suchenek.

Na spotkaniu rzecznik praw obywatelskich Adam Bodnar pokrótce przedstawił, na czym polega jego praca, jaka jest rola RPO w państwie, jakie ma kompetencje i zadania. Przedstawił także trochę statystyki – 60 tys. rocznie wpływających spraw i ok. 300 wystąpień rocznie do władz publicznych. Rzecznik poprosił uczestników spotkania, aby anonimowo wypisali na kartkach sprawy, które uważają za dyskryminujące lub naruszające ich prawa.

Uczniowie aktywnie zaangażowali się w to zadanie i najwięcej zgłoszeń dotyczyło kwestii zabierania przez nauczycieli podczas lekcji telefonu komórkowego. Rzecznik tłumaczył, że nauczyciele mają prawo wprowadzić zasady ograniczenia korzystania z telefonu na terenie szkoły i odbierać telefon, jeśli uczeń się do nich nie stosuje. Natomiast przeglądanie telefonu przez nauczyciela byłoby już naruszeniem prywatności ucznia. Inne głosy dotyczyły wątpliwości, gdzie uczniowie mogą się zgłaszać, jeśli uważają, że ich prawa są naruszone w szkole. Rzecznik przytoczył przykład szkoły, gdzie funkcjonuje rzecznik praw ucznia, pełnomocnik ds. równego traktowania i wspólnie z uczniami opracowany kodeks postępowania. Kolejna wątpliwość to, gdzie mogą zgłosić przemoc w rodzinie? I tu rzecznik poradził zwrócenie się do nauczyciela lub pedagoga szkolnego, co może być łatwiejsze niż złożenie zawiadomienia na Policję. Uczniowie chcieli również wiedzieć  czy policjanci naruszają prawo legitymując bez powodu?  I czy mamy prawo do życia w czystym kraju?

 

 

RPO z wizytą w Liceum im. Jacka Kuronia w Warszawie

Data: 2017-02-06
  • Z jakimi sprawami najczęściej ma do czynienia Rzecznik Praw Obywatelskich?
  • Jakie ma narzędzia pracy?
  • Jak może pomóc i komu?
  • Co w sytuacji, gdy ministrowie nie reagują na interwencje Rzecznika?

Między innymi o te kwestie pytali Adama Bodnara uczniowie Liceum im. Jacka Kuronia w Warszawie. To