Godło RP

Adwokaci i radcowie prawni

Sprawy zapewnienia prawa do obrony i zasad wykonywania zawocu adwokata i radcy prawnego wywodzą się z gwaratnowanych obywatelom w Konstytucji praw.  Konstytucja ustanawia m.in.

  • Aktualności
  • Opis sprawy
  • Dokumenty
  • Powiązane sprawy
Data: 
2018-10-09
Kolorowe kable
  • Prokuratura nie może decydować o uchyleniu tajemnicy adwokackiej czy dziennikarskiej, m.in. dlatego, że nie jest dziś niezależna od władzy wykonawczej
  • Tak Rzecznik Praw Obywatelskich uzasadnia sprzeciw wobec pomysłu, aby to prokurator, a nie sąd - jak dziś - zwalniał z tajemnic zawodowych  
  • Pomysł taki zmierza do ominięcia niezbędnej w demokratycznym państwie sądowej kontroli wniosków o zwolnienie z tych tajemnic 
  • Zmiany nie może uzasadniać przyspieszenie postępowania kosztem naruszenia podstawowych praw i wolności obywatelskich – ocenia RPO

 

Data: 
2018-09-21
Osoba przemawia

21 września 2018 r. rzecznik praw obywatelskich wystąpił podczas odbywającego się w Warszawie 52. kongresu Federacji Adwokatur Europejskich (FBE - Fédération des Barreaux d’Europe).

Tematem przewodnim obrad jest prawo do prywatności w erze cyfrowej. Organizatorami są warszawska Okręgowa Rada Adwokacka i Okręgowa Izba Radców Prawnych. 

Data: 
2018-09-15
Osoby siedzą w namiocie

15 września 2018 r. w Parku Marszałka Edwarda Rydza Śmigłego w Warszawie odbył się piknik rodzinny „100 lat zaufania”, zorganizowany przez Mazowieckie Forum Samorządów Zawodów Zaufania Publicznego.

Data: 
2018-02-27
zdjęcie: napis na gmachu TK: Trybunał Konstytucyjny

Niepodwyższenie przez 13 lat minimalnej stawki adwokackiej 60 zł w procesach o świadczenia z  ubezpieczenia społecznego i w sprawach emerytalnych nieproporcjonalnie ograniczyło prawa majątkowe strony postępowania - orzekł we wtorek Trybunał Konstytucyjny. Uznał zarazem, że stawka ta nie ograniczyła nieproporcjonalnie prawa strony do sądu. W pozostałym zakresie postępowanie umorzono.

Do skargi konstytucyjnej T. M. w tej sprawie przyłączył się Rzecznik Praw Obywatelskich.

Trybunał ogłosił orzeczenie jednogłośnie w składzie: Stanisław Rymar (przewodniczący),  Andrzej Zielonacki  (sprawozdawca) i Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz.

Data: 
2018-01-18
zdjęcie: kilkaziesiąt osób siedzi na sali przed nimi stoi kobieta w ciemnej garsonce

W Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich odbyła się uroczysta inauguracja roku szkoleniowego na aplikacji radcowskiej 2018. W wydarzeniu wzięła udział zastępczyni RPO dr Hanna Machińska.

Prezes Krajowej Rady Radców Prawnych Maciej Bobrowicz podkreślał, że wykonywanie zawodu zaufania publicznego wiąże się z ogromną odpowiedzialnością. Zaznaczył, że ukończenie studiów prawniczych jest tylko pierwszym etapem edukacji. Niezwykle ważną rolę odgrywa właśnie aplikacja. – Chcemy Państwa nauczyć, jak w profesjonalny sposób wykonywać zawód radcy prawnego – mówił Maciej Bobrowicz.

Strony

Logo: dłoń trzymająca długopis

Sprawy zapewnienia prawa do obrony i zasad wykonywania zawocu adwokata i radcy prawnego wywodzą się z gwaratnowanych obywatelom w Konstytucji praw.  Konstytucja ustanawia m.in. zasady sprawiedliwego sądu ("Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd") i tego, na jakich podstawach można kopgoś pozbawić wolności ("Każdemu zapewnia się nietykalność osobistą i wolność osobistą. Pozbawienie lub ograniczenie wolności może nastąpić tylko na zasadach i w trybie określonych w ustawie".).

Konstytucja - Rodzdział "WOLNOŚCI I PRAWA OSOBISTE"

Art. 38.

Rzeczpospolita Polska zapewnia każdemu człowiekowi prawną ochronę życia.

Art. 39.

Nikt nie może być poddany eksperymentom naukowym, w tym medycznym, bez dobrowolnie wyrażonej zgody.

Art. 40.

Nikt nie może być poddany torturom ani okrutnemu, nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu i karaniu. Zakazuje się stosowania kar cielesnych.

Art. 41.

Każdemu zapewnia się nietykalność osobistą i wolność osobistą. Pozbawienie lub ograniczenie wolności może nastąpić tylko na zasadach i w trybie określonych w ustawie.
Każdy pozbawiony wolności nie na podstawie wyroku sądowego ma prawo odwołania się do sądu w celu niezwłocznego ustalenia legalności tego pozbawienia. O pozbawieniu wolności powiadamia się niezwłocznie rodzinę lub osobę wskazaną przez pozbawionego wolności.
Każdy zatrzymany powinien być niezwłocznie i w sposób zrozumiały dla niego poinformowany o przyczynach zatrzymania. Powinien on być w ciągu 48 godzin od chwili zatrzymania przekazany do dyspozycji sądu. Zatrzymanego należy zwolnić, jeżeli w ciągu 24 godzin od przekazania do dyspozycji sądu nie zostanie mu doręczone postanowienie sądu o tymczasowym aresztowaniu wraz z przedstawionymi zarzutami.
Każdy pozbawiony wolności powinien być traktowany w sposób humanitarny.
Każdy bezprawnie pozbawiony wolności ma prawo do odszkodowania.
Art. 42.

Odpowiedzialności karnej podlega ten tylko, kto dopuścił się czynu zabronionego pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia. Zasada ta nie stoi na przeszkodzie ukaraniu za czyn, który w czasie jego popełnienia stanowił przestępstwo w myśl prawa międzynarodowego.
Każdy, przeciw komu prowadzone jest postępowanie karne, ma prawo do obrony we wszystkich stadiach postępowania. Może on w szczególności wybrać obrońcę lub na zasadach określonych w ustawie korzystać z obrońcy z urzędu.
Każdego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu.
Art. 43.

Zbrodnie wojenne i zbrodnie przeciwko ludzkości nie podlegają przedawnieniu.

Art. 44.

Bieg przedawnienia w stosunku do przestępstw, nie ściganych z przyczyn politycznych, popełnionych przez funkcjonariuszy publicznych lub na ich zlecenie, ulega zawieszeniu do czasu ustania tych przyczyn.

Art. 45.

Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.
Wyłączenie jawności rozprawy może nastąpić ze względu na moralność, bezpieczeństwo państwa i porządek publiczny oraz ze względu na ochronę życia prywatnego stron lub inny ważny interes prywatny. Wyrok ogłaszany jest publicznie.
Art. 46.

Przepadek rzeczy może nastąpić tylko w przypadkach określonych w ustawie i tylko na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu.

Art. 47.

Każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym.

Art. 48.

Rodzice mają prawo do wychowania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami. Wychowanie to powinno uwzględniać stopień dojrzałości dziecka, a także wolność jego sumienia i wyznania oraz jego przekonania.
Ograniczenie lub pozbawienie praw rodzicielskich może nastąpić tylko w przypadkach określonych w ustawie i tylko na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu.
Art. 49.

Zapewnia się wolność i ochronę tajemnicy komunikowania się. Ich ograniczenie może nastąpić jedynie w przypadkach określonych w ustawie i w sposób w niej określony.

Art. 50.

Zapewnia się nienaruszalność mieszkania. Przeszukanie mieszkania, pomieszczenia lub pojazdu może nastąpić jedynie w przypadkach określonych w ustawie i w sposób w niej określony.

Art. 51.

Nikt nie może być obowiązany inaczej niż na podstawie ustawy do ujawniania informacji dotyczących jego osoby.
Władze publiczne nie mogą pozyskiwać, gromadzić i udostępniać innych informacji o obywatelach niż niezbędne w demokratycznym państwie prawnym.
Każdy ma prawo dostępu do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbiorów danych. Ograniczenie tego prawa może określić ustawa.
Każdy ma prawo do żądania sprostowania oraz usunięcia informacji nieprawdziwych, niepełnych lub zebranych w sposób sprzeczny z ustawą.
Zasady i tryb gromadzenia oraz udostępniania informacji określa ustawa.
Art. 52.

Każdemu zapewnia się wolność poruszania się po terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wyboru miejsca zamieszkania i pobytu.
Każdy może swobodnie opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Wolności, o których mowa w ust. 1 i 2, mogą podlegać ograniczeniom określonym w ustawie.
Obywatela polskiego nie można wydalić z kraju ani zakazać mu powrotu do kraju.
Osoba, której pochodzenie polskie zostało stwierdzone zgodnie z ustawą, może osiedlić się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe.
Art. 53.

Każdemu zapewnia się wolność sumienia i religii.
Wolność religii obejmuje wolność wyznawania lub przyjmowania religii według własnego wyboru oraz uzewnętrzniania indywidualnie lub z innymi, publicznie lub prywatnie, swojej religii przez uprawianie kultu, modlitwę, uczestniczenie w obrzędach, praktykowanie i nauczanie. Wolność religii obejmuje także posiadanie świątyń i innych miejsc kultu w zależności od potrzeb ludzi wierzących oraz prawo osób do korzystania z pomocy religijnej tam, gdzie się znajdują.
Rodzice mają prawo do zapewnienia dzieciom wychowania i nauczania moralnego i religijnego zgodnie ze swoimi przekonaniami. Przepis art. 48 ust. 1 stosuje się odpowiednio.
Religia kościoła lub innego związku wyznaniowego o uregulowanej sytuacji prawnej może być przedmiotem nauczania w szkole, przy czym nie może być naruszona wolność sumienia i religii innych osób.
Wolność uzewnętrzniania religii może być ograniczona jedynie w drodze ustawy i tylko wtedy, gdy jest to konieczne do ochrony bezpieczeństwa państwa, porządku publicznego, zdrowia, moralności lub wolności i praw innych osób.
Nikt nie może być zmuszany do uczestniczenia ani do nieuczestniczenia w praktykach religijnych.
Nikt nie może być obowiązany przez organy władzy publicznej do ujawnienia swojego światopoglądu, przekonań religijnych lub wyznania.

Art. 54.

Każdemu zapewnia się wolność wyrażania swoich poglądów oraz pozyskiwania i rozpowszechniania informacji.
Cenzura prewencyjna środków społecznego przekazu oraz koncesjonowanie prasy są zakazane. Ustawa może wprowadzić obowiązek uprzedniego uzyskania koncesji na prowadzenie stacji radiowej lub telewizyjnej.

Art. 55.

Ekstradycja obywatela polskiego jest zakazana, z wyjątkiem przypadków określonych w ust. 2 i 3.
Ekstradycja obywatela polskiego może być dokonana na wniosek innego państwa lub sądowego organu międzynarodowego, jeżeli możliwość taka wynika z ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy międzynarodowej lub ustawy wykonującej akt prawa stanowionego przez organizację międzynarodową, której Rzeczpospolita Polska jest członkiem, pod warunkiem że czyn objęty wnioskiem o ekstradycję:
1) został popełniony poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, oraz

2) stanowił przestępstwo według prawa Rzeczypospolitej Polskiej lub stanowiłby przestępstwo według prawa Rzeczypospolitej Polskiej w razie popełnienia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zarówno w czasie jego popełnienia, jak i w chwili złożenia wniosku.

Nie wymaga spełnienia warunków określonych w ust. 2 pkt 1 i 2 ekstradycja mająca nastąpić na wniosek sądowego organu międzynarodowego powołanego na podstawie ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy międzynarodowej, w związku z objętą jurysdykcją tego organu zbrodnią ludobójstwa, zbrodnią przeciwko ludzkości, zbrodnią wojenną lub zbrodnią agresji.
Ekstradycja jest zakazana, jeżeli dotyczy osoby podejrzanej o popełnienie bez użycia przemocy przestępstwa z przyczyn politycznych lub jej dokonanie będzie naruszać wolności i prawa człowieka i obywatela.
W sprawie dopuszczalności ekstradycji orzeka sąd.
Art. 56.

Cudzoziemcy mogą korzystać z prawa azylu w Rzeczypospolitej Polskiej na zasadach określonych w ustawie.
Cudzoziemcowi, który w Rzeczypospolitej Polskiej poszukuje ochrony przed prześladowaniem, może być przyznany status uchodźcy zgodnie z wiążącymi Rzeczpospolitą Polską umowami międzynarodowymi.
 

Sprawę prowadzi: 

Odnośnik prowadzi do opisu zespołu prowadzącego sprawę

Spotkanie z Prezesem Naczelnej Rady AdwokackiejTermin na złożenie apelacji w sprawach karnychOdpowiedź Policji ws. korzystania z wykazu obrońcówKonferencja nt. wysokości stawek adwokackichKonferencja nt. tajemnicy adwokackiejNowe przepisy o zwrocie kosztów za czynności obrońców w sprawach karnychDostęp nieletnich do adwokata w policyjnych izbach dziecka - odpowiedź MSWiAOpinia Naczelnej Rady Adwokackiej w sprawie nowelizacji Kodeksu postępowania karnego zbieżna ze stanowiskiem RzecznikaSprawa pana Jana. Rzecznik popiera zwrot kosztów ustanowienia obrońcy z wyboru w razie umorzenia postępowania w sprawach o wykroczeniaWystąpienie do Ministra Sprawiedliwości oraz Pełnomocnika Komendanta Głównego Policji ds. Ochrony Praw Człowieka w sprawie prawa osoby zatrzymanej do kontaktu z adwokatemKłopoty z adwokatem – czy da się coś zrobić?Wystąpienie do Ministra Sprawiedliwości ws. wygaśnięcia uprawnienia do złożenia wniosku o wpis na listę adwokatówPogrzeb mec. Macieja DuboisTydzień Konstytucyjny #MojaKonstytucja (28.05.-04.06.)Pełnomocnik KGP odpowiada ws. prawa do obrony zatrzymanegoRzecznik na uroczystym ślubowaniu radców prawnychUroczyste ślubowanie warszawskich adwokatów z udziałem zastępczyni RPOSpotkanie Rzecznika Praw Obywatelskich z Sekcją Praw Człowieka przy Okręgowej Radzie AdwokackiejTermin na wniesienie apelacji w postępowaniu karnym w sprawach szczególnie skomplikowanych - mimo reakcji MS rzecznik nadal zajmuje się sprawą zgłoszoną przez parlamentarzystów PiSAdam Bodnar na konferencji NRA: Adwokaci też powinni być rzecznikami praw obywateliŚwiatowy Dzień Osób Starszych. Prawo przyjazne seniorom - umowa o współpracy w zakresie edukacji prawnej między Centrum Edukacji Prawnej Krajowej Rady Radców Prawnych oraz Ogólnopolską Federacją Stowarzyszeń Uniwersytetów Trzeciego WiekuStanisław Trociuk na XII Krajowym Zjeździe AdwokaturyRPO pyta Ministra Sprawiedliwości, dlaczego tymczasowo aresztowany nie może kontaktować się telefonicznie z obrońcąRPO spotkał się z delegacja prawników i obrońców praw człowieka z Białorusi przebywających z wizytą studyjną w PolsceKonsulowie odmawiają obrońcom udziału w przesłuchaniu? Rzecznik pisze w tej sprawie do Ministra Spraw ZagranicznychRzecznik na Kongresie Prawników PolskichRPO pisze do Ministra Sprawiedliwości w sprawie odmowy udostępniania akt w postępowaniu przygotowawczymAdam Bodnar na ślubowaniu warszawskich radców prawnychAdam Bodnar na jubileuszu samorządu radców prawnychSeminaria z zakresu problematyki prawa karnego wykonawczegoCzy tajemnica zawodowa doradców podatkowych, radców prawnych i adwokatów zostanie ograniczona?Tajemnica zawodowa a obowiązek raportowania schematów podatkowych – stanowisko resortu finansów Z powodu braku reakcji Ministerstwa Sprawiedliwości, rzecznik Adam Bodnar pisze do premiera Mateusza Morawieckiego w sprawie zapewnienia osobie zatrzymanej kontaktu z obrońcą Najlepsi aplikanci radcowscy w Biurze RPOTK orzekł częściową niekonstytucyjność minimalnej stawki adwokackiej w sprawach z ubezpieczenia społecznego i emerytalnychPiknik rodzinny zawodów prawniczych pod patronatem RPOAdam Bodnar o niezależności zawodu prawnika podczas kongresu Federacji Adwokatur EuropejskichRPO: prokuratura nie może zwalniać z tajemnic zawodowych