Na obrazku ludzie podwyższeniu pod dachem

Niezależność sądów i prawo do sądu

Konstytucja w art 45. wprowadza zasadę sprawiedliwego procesu
  1. Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.
  2. Wyłączenie jawności rozprawy może nastąpić ze względu na moralność, bezpieczeństwo państwa i porządek publiczny oraz ze względu na ochronę życia prywatnego stron lub inny ważny interes prywatny. Wyrok ogłaszany jest publicznie.
  • Aktualności
  • Opis sprawy
  • Multimedia
  • Dokumenty
  • Odnośniki
  • Powiązane sprawy
Data: 
2018-04-10
Grafika: jasne i ciemne jabłko na pomarańczowym tle
  • Rzecznik Praw Obywatelskich wycofał z Trybunału  Konstytucyjnego wniosek w sprawie tzw. owoców zatrutego drzewa - dopuszczania przed sądem dowodów zdobytych nielegalnie przez służby specjalne
  • W składzie orzekającym zasiada osoba, która nie jest sędzią Trybunału Konstytucyjnego - Mariusz Muszyński
Data: 
2018-03-30
  • Sprawa Tomasza Komendy nie powinna była się zdarzyć. Jest wielką tragedią dla całego systemu wymiaru sprawiedliwości.
  • Rzecznik docenia decyzje premiera o przyznaniu panu Komendzie renty specjalnej. Ale to nie wystarczy.
  • Źródłem pomyłki sądowej były uchybienia w toku śledztwa, które nie zostały dostrzeżone przez sąd i znalazły epilog w prawomocnym wyroku sądowym.
  • Ze sprawy tej należy wyciągnąć wnioski – zwłaszcza że podobne przypadki mogą wciąż pozostawać w ukryciu
Data: 
2018-03-16
Grafika: budynek i ludzie
  • Niemożność zaskarżenia decyzji sądu II instancji w kwestii zawieszenia postępowania karnego może być niezgodna z konstytucyjnym prawem do obrony - uważa Rzecznik Praw Obywatelskich
  • Argumentuje, że okoliczności uniemożliwiające kontynuowanie procesu mogą wystąpić dopiero na etapie odwoławczym sprawy
  • Np. ciężka choroba może znacznie utrudniać oskarżonemu osobistą obronę, dlatego w jego interesie jest, aby w czasie jej trwania postępowanie było zawieszone.
Data: 
2018-02-08
Trzy osoby trzymają dokument

Prof. Adam Strzembosz odebrał 8 lutego nagrodę RPO im. Pawła Włodkowica. Nagroda jest przyznawana za obronę podstawowych wartości i prawd nawet wbrew zdaniu większości. - Mam kochającą rodzinę i wspaniałych przyjaciół. Mimo tego, co przyniosła historia, jestem wybrańcem losu – a tu jeszcze taka nagroda! Dziękuję Temu, komu trzeba dziękować za długie i udane życie, za to, że mogę tu być z Wami – powiedział Laureat.

 
Data: 
2018-02-06
Grafika: budynek i ludzie
  • Jeśli pokrzywdzony nie korzysta z pomocy pełnomocnika, może pozostawać w przekonaniu, że oświadczenie o działaniu w charakterze oskarżyciela posiłkowego będzie mógł złożyć po wezwaniu go przez sąd na rozprawę główną. Jednak żadne przepisy nie nakazują poinformowania go o tym, że postępowanie przed sądem może zostać zakończone wyrokiem nakazowym, a więc bez rozpoczynania takiego przewodu.
  • W tej sytuacji pokrzywdzony nie może złożyć sprzeciwu od wyroku nakazowego.
  • Rzecznik pisze w tej sprawie do Ministra Sprawiedliwości.

Strony

Logo: waga sprawiedliwości
Konstytucja w art 45. wprowadza zasadę sprawiedliwego procesu
  1. Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.
  2. Wyłączenie jawności rozprawy może nastąpić ze względu na moralność, bezpieczeństwo państwa i porządek publiczny oraz ze względu na ochronę życia prywatnego stron lub inny ważny interes prywatny. Wyrok ogłaszany jest publicznie.

Niezawisłość sędziowska - dlaczego potrzerzebna jest obywatelom?

Sprawę prowadzi: 

Zespół Prawa Konstytucyjnego, Międzynarodowego i Europejskiego

Termin wniesienia aktu oskarżenia – wyrok TKWniosek do Trybunału Konstytucyjnego ws. zawieszania postępowania sądowegoWniosek do TK ws. braku należytych gwarancji prawa do obrony dla osoby zatrzymanejDo Ministra Sprawiedliwości ws. kontaktowania się osób pozbawionych wolności z pełnomocnikiemDo Ministra Sprawiedliwości ws. stosowania na polecenie sądu lub prokuratora środka przymusu bezpośredniego w postaci kajdanekDo Ministra Sprawiedliwości ws. problemów środowiska ławnikówRPO ws. odszkodowania za niesłuszne aresztowanieWniosek do SN ws. zwrotu kosztów obronyWyrok Trybunału ws. udostępniania akt sądowych organom władzy wykonawczejStanowisko Rzecznika ws. udostępniania akt sądowych organom władzy wykonawczejDo MS ws. procedury odwołania sędziego z delegacjiSprawa terminu w dniu, w którym sąd miał wolne. Kasacja RPODo MS ws. procedury odwołania sędziego z delegacjiWystąpienie do MS ws. nowych zasad przyznawania odszkodowania za niesłuszne tymczasowe aresztowaniePrawo do udziału w posiedzeniu sądu odwoławczego - uzasadnienie wyroku TKKonferencja nt. niezależności sądownictwaDo MS ws. ustawy o biegłych sądowychZgłoszenie udziału w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym ws. uchwał Sejmu dotyczących wyboru sędziów TKDo MR ws. pozwów zbiorowychKasacja ws. mężczyzny skazanego za kradzież popełnioną w czasie gdy przebywał w areszcieSąd Najwyższy uwzględnił kasację RPO dot. rozpoznania sprawy bez udziału oskarżonegoSąd Najwyższy uwzględnił kasację RPO dot. zawiadomienia wysłanego na nieaktualny adresGranice niezawisłości sędziów i niezależności sądów – konferencja z udziałem RPODo MS ws. wnoszenia sprzeciwu od wyroku nakazowegoRPO i prawa małżonków w czasie rozwodu. Sprawa o pozbawienie możliwości działania w postępowaniu rozwodowymCzy niestawiennictwo oskarżyciela prywatnego w postępowaniu apelacyjnym stanowi przyczynę umorzenia postępowania?Do MS ws. biegłych sądowychRPO i zwrot kosztów obrony – uchwała Sądu NajwyższegoRPO i sprawa kibica Macieja Dobrowolskiego. Rzecznik podsumowuje swoje działania w tej sprawieBrak powiadomienia o terminie posiedzenia – kasacja RPORPO i biegli sądowi. Co się dzieje z projektem ustawy, który zapobiegłby kłopotom ludzi w sądach?"Równe traktowanie uczestników postępowań. Przewodnik dla sędziów i prokuratorów” już dostępnyMinister Sprawiedliwości o niewystarczającej liczbie lekarzy sądowychDo Prezesa KRK ws. prawa komorników do rzetelnego procesu sądowego w postępowaniach dyscyplinarnychTermin wznowienia postępowania – stanowisko Rady Ministrów„Nowe środki ochrony i pomocy dla ofiar” - konferencja z udziałem RPOSąd Najwyższy wyraził pogląd o zwolnieniu z aresztu za kaucjąUdział RPO w konferencji "Niezależność sądów i trybunałów jako gwarancja praw i wolności człowieka"W pełni niezależny i sprawny Trybunał Konstytucyjny jest gwarancją istnienia w Polsce realnych praw i wolności obywatelskich - wystąpienie rzecznika praw obywatelskich Adama Bodnara przed Trybunałem Konstytucyjnym 8 marca 2016 r.Wystąpienie do Ministra Sprawiedliwości ws. prawa do rzetelnego procesu w przypadku uzupełniania uzasadnienia wyroku przez sąd pierwszej instancji Wystąpienie do Ministra Sprawiedliwości ws. ustnego uzasadniania orzeczeń w postępowaniu cywilnymRola antydyskryminacyjnych organizacji pozarządowych w postępowaniach sądowych - seminarium w Biurze RPOWystąpienie do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ws. umożliwienia składania pozwów zbiorowych w sprawach z zakresu prawa pracyCzy sąd administracyjny może odrzucić skargę jako wniesioną w sprawie rażąco błahej? Rzecznik przystąpił do postępowania przed NSAWystąpienie do Ministra Sprawiedliwości ws. sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu karnym osobom z niepełnosprawnościąWystąpienie do Ministra Sprawiedliwości ws. zwrotu kosztów stawienia się świadka w sądzieWystąpienie do Ministra Finansów ws. wprowadzenia mediacji do postępowania podatkowegoRola i znaczenie pracy ławników – konferencja z udziałem zastępcy RPORPO postuluje zmianę wzorów pouczeń dla osób uczestniczących w postępowaniach karnychMinisterstwo Sprawiedliwości o instytucji biegłych sądowychWniosek do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie owoców zatrutego drzewa (art. 168a kodeksu postępowania karnego)"Sędziowie potrzebują naszego wsparcia", Onet.pl Niezawisłość sędziowska - dlaczego potrzebna jest obywatelomAdam Bodnar na Dzień Wymiaru SprawiedliwościWniosek do TK ws. umożliwienia sędziom odwołania się od decyzji Ministra Sprawiedliwości odmawiającej przeniesieniaAdam Bodnar na zgromadzeniu ogólnym Europejskiej Sieci Rad SądownictwaPrzedstawiciele europejskich sądów i prokuratur z wizytą w Biurze RPOPrzewlekłość postępowań sądowych - wystąpienie do Ministra SprawiedliwościZgromadzenie Ogólne Sędziów Sądu Najwyższego z udziałem Stanisława TrociukaRPO do Marszałka Sejmu: przyjmowany w Sejmie projekt ustawy o Trybunale Konstytucyjnym budzi poważne zastrzeżenia konstytucyjne i narusza prawa obywateliSprawy sądów rodzinnych - spotkanie przedstawicieli stowarzyszeń sędziowskich z rzecznikiem praw obywatelskich Adamem Bodnarem.Wystąpienie do Ministra Sprawiedliwości w sprawie ustawy o biegłych sądowychWystąpienie do Prezesa Rady Ministrów w sprawie gwarancji procesowych w postępowaniu karnym dla osób z niepełnosprawnością psychiczną lub intelektualnąWystąpienie do Ministra Sprawiedliwości dotyczące zwrotu kosztów stawiennictwa świadkówZasady kandydowania na stanowisko starszego asystenta sędziego - wystąpienie do Ministra SprawiedliwościWystąpienie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie braku możliwości zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji konsula o odmowie wydania wizy cudzoziemcomCzy Prezydent uzasadni swoją decyzję o niepowołaniu sędziów wyznaczonych przez KRS? – Rzecznik pyta szefową Kancelarii Prezydenta RPSzefowa Kancelarii Prezydenta odpowiada RPO w sprawie niepowołania sędziów przez PrezydentaNależy zmienić zasady odwoływania sędziów z delegacji. RPO po raz kolejny pisze w tej sprawie do Ministra SprawiedliwościSędziowie i prokuratorzy z państw europejskich spotkali się z przedstawicielami RPORPO: Rodziny ofiar katastrofy smoleńskiej mają prawo wystąpić przeciw ekshumacjom do sąduNiezawisłość sędziowska tematem debaty z udziałem RPOWystąpienie do Marszałka Sejmu w sprawie nowelizacji Kodeksu postępowania karnegoDlaczego Minister Sprawiedliwości nie informuje o wolnych stanowiskach sędziowskich?Niewłaściwe rozpoznawanie sprawy w sądzieSprawa odmowy powołania sędziów przez Prezydenta – RPO przystąpił do postępowania sądowoadministracyjnegoJak zapewnić niezależność i wysoką jakość sądownictwa? – Adam Bodnar na Human Dimension SeminarWystąpienie do Ministra Sprawiedliwości w sprawie zróżnicowania w uprawnieniach dwóch grup prokuratorów oraz sędziów do przechodzenia we wcześniejszy stan spoczynkuParlament uwzględnił argumenty RPO w sprawie zmian w ustawie o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłokiNaczelny Sąd Administracyjny - pilot rejsowy może zaskarżyć do sądu administracyjnego informację o istnieniu negatywnych przesłanek wstępu do strefy zastrzeżonej lotniskaRzecznik pisze do Ministra Sprawiedliwości w sprawie procedury doręczania korespondencji sądowejSąd Najwyższy uwzględnił kasację RPO w sprawie kobiety, która z obawy o swoje życie chciała uzyskać polską wizęSkarga kasacyjna RPO na odrzucenie skargi obywatela, któremu Prezydent RP odmówił powołania na stanowisko sędziegoOpinia RPO do projektu nowelizacji ustawy o Krajowej Radzie SądownictwaWystąpienie w sprawie dostepu do zawodu sędziegoRPO w sprawie nierównego dostępu do stanowiska asesora sądowegoAwizo pocztowe powinno być precyzyjne: w zawiadomieniu o korespondencji sądowej należy wskazać aktualne nazwisko - uchwała Sądu Najwyższego w postępowaniu z udziałem RPOStanisław Trociuk na konferencji dotyczącej kryzysu sądownictwa konstytucyjnegoDziałania Krajowej Rady Sądownictwa w związku z niepowołaniem przez prezydenta na sędziów dziesięciu osób"A judge and the Constitution: the crisis in the Constitutional Tribunal’s work, and distributed control of the law’s consistence with the Constitution” - conference in KatowiceWystąpienie do Ministra Sprawiedliwości w sprawie zapewnienia pokrzywdzonemu możliwości wzięcia udziału w posiedzeniach sądu dotyczących wydania wyroku nakazowego przed rozprawąWyzwania polskiego sądownictwa. RPO rozmawia z przedstawicielami Stowarzyszenia Sędziów Polskich IUSTITIA„Tylko pełna realizacja zasady podziału władz, w szczególności zaś respektowanie niezależności i niezawisłości władzy sądowniczej, może zapewnić efektywną ochronę praw jednostki.” Stanisław Trociuk na uroczystej sesji Sejmiku Województwa ŁódzkiegoStanowisko RPO w sprawie konstytucyjności podstaw prawnych wyboru I Prezesa Sądu Najwyższego – pismo procesowe do Trybunału KonstytucyjnegoJesteś świadkiem, podejrzanym lub pokrzywdzonym? Poznaj swoje prawa! Wzory pouczeń ludzkim językiem przygotowane przez RPO i Helsińską Fundację Praw CzłowiekaŚwiadek spędził 3 tygodnie w areszcie, bo sąd uznał wstrzymanie kary za „niefunkcjonalne”. Po interwencji RPO Sąd Apelacyjny polecił sądom podległym, aby nie dochodziło do takich sytuacji.Projekt ustawy o KRS nie powinien zostać przyjęty. Słusznie ostrzega przed nim sejmowe Biuro Legislacyjne - rzecznik praw obywatelskich pisze do Marszałka SejmuTortury na policji – Rzecznik Praw Obywatelskich wskazuje, jak im zapobiegaćRPO: Mylne oznaczenie pisma procesowego (nazwanego zażaleniem zamiast apelacją) nie powinno być przeszkodą do rozpoznania apelacji, także, gdy jej autorem jest adwokat lub radca prawnyProblemy z doręczaniem pism sądowych w postępowaniu karnymNależy ustanowić kuratora dla małoletniego pokrzywdzonego w postępowaniu karnym, w którym oskarżonym jest jeden z jego rodziców Termin na wznowienie postępowania cywilnego po wydaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niekonstytucyjność przepisu, na podstawie którego zapadło prawomocne orzeczenie sąduPoprawianie dostępności usług administracji - minister cyfryzacji odpowiada RPORzecznik na Kongresie Prawników PolskichRzecznik zgłosił udział w postępowaniu przed Sądem Najwyższym i przedstawił argumenty za uznaniem skuteczności wniosku o sporządzenie uzasadnienia, złożonego w dniu ogłoszenia wyroku, ale przed chwilą jego publikacji. SN nie zgodził się z tą argumentacjąSprawowanie wymiaru sprawiedliwości i służenie w ten sposób obywatelom jest możliwe dzięki niezależności Sądu Najwyższego oraz niezawisłości poszczególnych sędziów. Adam Bodnar wziął udział w Zgromadzeniu Ogólnym Sądu NajwyższegoSN: Oczywista niedokładność w oznaczeniu pisma procesowego nie jest przeszkodą do nadania pismu biegu, nawet jeśli błąd popełnił zawodowy prawnik"Rozmowa Dnia", SuperstacjaAdam Bodnar przestrzega posłów: Przyjęcie ustawy o KRS złamie kręgosłup polskiego sądownictwa"Temat Dnia", wyborcza.pl"#dzieńdobryWP", Wirtualna PolskaRPO o projekcie reformy sądownictwa: nie poprawi pracy sądów, narazi interesy zwykłych ludziUwagi RPO do poselskiego projektu ustawy o Sądzie Najwyższym: SN stanie się w praktyce organem afiliowanym przy rządzieTo niestety jest ten moment, kiedy trzeba zadawać sobie te najważniejsze pytania, o najważniejsze pojęcia. Rzecznik Praw Obywatelskich w "Poranku" Radia TOK FMNEMŮŽEME MLČET – NIE MOŻEMY MILCZEĆ. List sędziów czeskich w sprawie ustaw grożących polskiemu wymiarowi sprawiedliwosciWystąpienie RPO Adama Bodnara przed Senatem w sprawie ustawy o Sądzie Najwyższym (stenogram)Wystąpienie wiceprezesa Sądu Najwyższego Stanisława Zabłockiego w czasie debaty o ustawie o Sądzie Najwyższym w Senacie 21.07.2017 rWystąpienie rzecznika praw obywatelskich Adama Bodnara w związku z decyzją Prezydenta o zawetowaniu ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz ustawy o Sądzie Najwyższym.Ministerstwo Sprawiedliwości zgadza się z RPO: trzeba poprawić przepisy, by ofiary gwałtów nie musiały czekać na przesłuchanie w sądzie więcej niż 14 dniJak Polska pomaga ofiarom przestępstw? Wystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich do Ministra Sprawiedliwości w sprawie wdrożenia dyrektywy unijnej w zakresie praw, wsparcia i ochrony ofiar przestępstwOświadczenie RPO: Wyrok nakazujący przeprosiny za słowa o „polskich obozach śmierci” wydał niezawisły polski sąd. RPO głęboko zaniepokojony argumentami niemieckiej ZDF, że polskie sądy są zależne od rządu.Seminarium eksperckie na temat dostępu do wymiaru sprawiedliwości dla osób z niepełnosprawnościamiStanowisko RPO dotyczące postępowania w sprawie sporu kompetencyjnego pomiędzy Prezydentem RP a Sądem NajwyższymAdam Bodnar na uroczystości 100-lecia Sądu Najwyższego: Historia Sądu Najwyższego jest historią budowania – naszej państwowości, stabilności instytucji, zasad prawnych, autorytetu oraz charakterów ludzkichObchody Światowego Dnia Przeciw Karze Śmierci "Kara śmierci to nie jest sprawiedliwość"The death penalty is not justice. Celebrations of the World Day Against the Death PenaltyRzecznik ma wątpliwości co do zasad przydzielania spraw sędziom nieobecnym w pracyRPO występuje do Ministra Sprawiedliwości o lepszą ochronę praw pokrzywdzonych w sprawach, gdzie sprawcy są nieletniRzecznik w sprawie obowiązkowego nagrywania czynności w postępowaniu karnymRPO pisze do Prezydenta w sprawie jego projektów ustaw o Sądzie Najwyższym i KRSRzecznik w sprawie konstytucyjności publicznego ogłaszania wyroków nakazowych w postępowaniu karnymPowinniśmy zapewnić skuteczną ochronę praw asesorów sądowych w postępowaniu przed KRS - wystąpienie RPOAdam Bodnar na konferencji „Wyzwania dla polskiego sądownictwa w 100-lecie jego odrodzenia”Udzielenie przerwy w wykonywaniu kary. Posiedzenia sądów odwoławczych powinny odbywać się z udziałem skazanychWykład „Bezpośrednie stosowanie Konstytucji w praktyce sądów powszechnych” (4.12.) TRANSMISJAKolejne uwagi RPO do projektu zmian w ustawie o KRS zmienionego w komisji przez posłówWystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich Adama Bodnara w Sejmie w czasie debaty prezydenckim projekcie o ustawie o Sądzie Najwyższym i Krajowej Radzie SądownictwaCo jest w poprawkach do ustaw o Sądzie Najwyższym i KRS, które 8 grudnia ma głosować Sejm? Analiza Biura RPORzecznik o zmianach w ustawach o Sądzie Najwyższym i KRS w piśmie do marszałka Senatu, który 11 grudnia zaczyna prace nad tymi ustawami. RPO na posiedzeniu komisji senackiejOpinia Komisji Weneckiej o ustawie o prokuraturzeOpinia Komisji Weneckiej na temat zmian w ustawie o Krajowej Radzie Sądownictwa, ustawie o Sądzie Najwyższym i na temat Prawa o ustroju sądów powszechnychAdam Bodnar przed Senatem 13 grudnia: Kto będzie następny?Adam Bodnar w sprawie Sądu Najwyższego przed Senatem: Jedynie wolne sądy są gwarancją wolności obywatelskich, wolnych wyborów i wolnej PolskiAdam Bodnar: To przełomowy moment dla polskiej demokracji.Rzecznik zwraca uwagę na sytuację pokrzywdzonego w przypadku zakończenia postępowania wyrokiem nakazowym"O wolnych sędziach pamiętać będą wolni ludzie". Prof. Adam Strzembosz odebrał 8 lutego nagrodę RPO im. Pawła WłodkowicaRPO: także decyzja sądu II instancji, czy zawiesić proces karny, powinna być zaskarżalna · Sprawa Tomasza Komendy nie powinna była się zdarzyć. RPO wskazuje 9 przyczyn skazywania osób niewinnych w PolsceRPO wycofał z Trybunału Konstytucyjnego wniosek ws. „owoców zatrutego drzewa”