Godło RP

Lokatorzy, mieszkania socjalne i problemy gmin

Rzecznik Praw Obywatelskich zajmuje się sprawami mieszkaniowymi i występuje zwłaszcza w imieniu tych, którzy sami nie są w stanie zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych ani wynajmując mieszkanie ani tym bardziej je kupując.

  • Aktualności
  • Opis sprawy
  • Multimedia
  • Dokumenty
  • Odnośniki
  • Powiązane sprawy
  • Sądowe postępowania strategiczne RPO
Data: 
2018-10-18
Kran i woda
  • Choć wodociągi dostarczają nam coraz lepszą wodę, to psuć ją może stan instalacji w blokach
  • Tymczasem prawo nie przewiduje, kto ma tam kontrolować jej jakość - wskazuje Rzecznik Praw Obywatelskich
  • W efekcie nikt na tym etapie nie zapewnia ochrony wody do spożycia, co zagraża ludzkiemu zdrowiu
  • O zapisanie w ustawie, kto odpowiada za taką kontrolę, RPO wystąpił do Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej
Data: 
2018-10-18
Miasto, domy i wzgórza
  • Za deklaracjami rządu, aby rozwiązać problem  książeczek mieszkaniowych z PRL nie idą konkretne działania - napisał Rzecznik Praw Obywatelskich w kolejnym wystąpieniu w tej sprawie do premiera
  • Wcześniej rząd zapowiadał, że przewodnią rolę w polityce mieszkaniowej państwa będzie pełniła powołana w styczniu 2018 r. Rada Mieszkalnictwa
  • Adam Bodnar spytał premiera Mateusza Morawieckiego, czy Rada - której on przewodniczy - zajęła już jakieś stanowisko w sprawie książeczek
Data: 
2018-10-05
Bloki mieszkalne z lat 80.
  • Ministerstwo Inwestycji i Rozwoju pracuje nad nowelizacją ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych - poinformował RPO wiceminister Artur Soboń
  • Chodziłoby o naprawienie błędów poprzedniej nowelizacji z lipca 2017 r., na które w wystąpieniach do MIiR wskazywał Rzecznik Praw Obywatelskich
  • Jedną z konsekwencji nowelizacji jest likwidacja tzw. „spółdzielni popegeerowskich", zarządzającymi infrastrukturą, która obsługuje mieszkania w zlikwidowanych PGR-ach
Data: 
2018-10-02
Handla do podnoszenia ciężarów
  • Naczelny Sąd Administracyjny wydał kolejny korzystny dla obywateli wyrok w sprawie ofiar tzw. ulgi meldunkowej
  • NSA podzielił pogląd RPO, że niespełnienie wymogów formalnych podatnika przy ubieganiu się o ulgę mieści się w pojęciu interesu publicznego
  • Umarzania zaległości podatkowych nie powinno ograniczać się wyłącznie do zdarzeń absolutnie nadzwyczajnych lub losowych - uznał ponadto NSA 
Data: 
2018-09-21
Blok mieszkalny z grafitti na ścianie
  • Dzieci, osoby z niepełnosprawnościami czy obłożnie chore mogą wylądować na bruku, o ile mieszkały razem z członkiem rodziny, który stracił prawo własności do mieszkania za długi
  • Rodzina właściciela mieszkania nie korzysta bowiem z takiej ochrony przed bezdomnością, jaka przysługuje lokatorom w szczególnie trudnej sytuacji życiowej
  • Rzecznik zwraca uwagę na problem od lat. W tej chwili rząd gotów jest już się nim zająć, jednak sprawa trafiła z resortu sprawiedliwości do inwestycji i rozwoju 
  • RPO przekazuje więc całą dokumentację problemu do tego ministerstwa, z nadzieją na jego rozwiązanie

Strony

Logo: dom

Rzecznik Praw Obywatelskich zajmuje się sprawami mieszkaniowymi i występuje zwłaszcza w imieniu tych, którzy sami nie są w stanie zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych ani wynajmując mieszkanie ani tym bardziej je kupując.

Rzecznik apeluje do władz i samorządów o kompleksowe i długofalowe działania. Uważnie też śledzi wszystkie dotychczasowe programy wsparcia mieszkalnictwa: widzi ich zalety, ale i wady, które do tej pory uniemożliwiały rozwiązanie problemu. Dziś sytuacja wygląda tak, że na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych osób o najsłabszej pozycji na rynku trzeba aż 80 lat.

Rzecznik powołując się na Konstytucję oraz na standardy w wiążących Polskę międzynarodowych dokumentach z zakresu ochrony praw człowieka, podkreśla, iż władze publiczne mają obowiązek ustanowienia takich rozwiązań prawnych, infrastrukturalnych i organizacyjnych, by każdy obywatel miał co najmniej minimum egzystencji.

Ponieważ to głównie na jednostkach samorządu terytorialnego spoczywa ustawowy obowiązek zapewnienia lokali osobom najuboższym, musi je aktywnie wspierać budżet państwa. Trzeba też pobudzać samorządy do prowadzenia odpowiedniej, racjonalnej i długofalowej polityki mieszkaniowej. Oznacza to m.in. konieczność zmian w ustawie o ochronie praw lokatorów.

Rzecznik Praw Obywatelskich wskazuje, że bez wsparcia państwa gminy nie poradzą sobie same: tanich mieszkań jest już i tak za mało, ludzie się zadłużają, ale wyroków eksmisyjnych nie da się wyegzekwować, bo… nie ma tanich mieszkań, do których mogliby się przenieść lokatorzy. Bo na ich budowę gminy nie mają pieniędzy.

Rzecznik zwraca też uwagę na problem niewystarczającej ochrony praw osób oczekujących na lokale socjale, przyznane im przez sądy w wyrokach eksmisyjnych, przed roszczeniami regresowymi gmin o zwrot odszkodowań wypłaconych właścicielom kamienic. Chodzi o to, że jeśli lokator dostanie wyrok eksmisyjny do mieszkania socjalnego, ale gmina nie jest mu go w stanie zapewnić, to lokator nadal mieszka w starym mieszkaniu. W tym czasie nie jest mu już naliczany czynsz, ale odszkodowanie dla właściciela. To odszkodowanie wynosi na ogół tyle, ile wcześniej czynsz (a przecież eksmitowany nie był w stanie go płacić). Takie odszkodowania płacą na ogół gminy, ale potem występują do lokatorów o zwrot tych kwot (nazywa się to regresem).

Rzecznik Praw Obywatelskich od dawna zwracał uwagę, że nie można w ten sposób przenosić konsekwencji polityki mieszkaniowej gmin (które latami nie inwestowały w lokale socjalne) na najsłabszych i najmniej zamożnych mieszkańców gmin.

Sprawę prowadzi: 

Zespół Prawa Cywilnego

TK rozpoznał wniosek RPO dot. zwrotu majątku osobom kościelnym oraz gminom żydowskim w tzw. postępowaniach regulacyjnychRozmowa z prezydent Warszawy m.in w sprawie reprywatyzacjiSpotkanie z Marszałek SejmuZwrot udziału w wywłaszczonej nieruchomości - uzasadnienie wyroku TKWniosek RPO do Trybunału Konstytucyjnego ws. ochrony przed „eksmisją na bruk”Wystąpienie do MIiB ws. ochrony praw lokatorów w budynkach przeznaczonych do rozbiórki lub remontuReprywatyzacja. Do MSWiA ws. stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych wydanych z rażącym naruszeniem prawaWielkoduszna Wielkopolska – spotkanie Rzecznika z ks. abp Stanisławem Gądeckim i wiceprezydentem Poznania Arkadiuszem Stasicą oraz przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego WielkopolskiOchrona przed eksmisją na bruk – posiedzenie Senackiej Komisji Praw Człowieka, Praworządności i PetycjiPełnomocnik RPO w Gdańsku zajął się sprawą rodziny mieszkającej na 8 metrachW Poznaniu o prawach lokatorów. W debacie z RPO miasto i stowarzyszenie lokatorów wypracowuje rozwiązanieDlaczego prawo nie chroni przed utratą mieszkania w przypadku niewielkiego zadłużenia? Rzecznik postuluje zmiany w przepisachWystąpienie do Ministra Infrastruktury i Budownictwa ws. zapewnienia pomieszczeń tymczasowych dla osób eksmitowanychRozwiedzeni małżonkowie eksmitowani do jednego pokoju. Pełnomocnik RPO w Katowicach pomagaCzy osoby zamieszkujące działki zostaną bezdomne? Minister Rodziny odpowiadaEfekt spotkania regionalnego - prawa lokatorów. Wystąpienie do Ministra Infrastruktury i Budownictwa w sprawie ochrony praw osób oczekujących na lokale socjalneSpotkanie Adama Bodnara w ŁodziWystąpienie do Prezydent m.st. Warszawy ws. zadłużenia byłych lokatorów mieszkań komunalnychPodstawowe problemy krajowej polityki mieszkaniowej dotyczącej osób o najniższych dochodach - wystąpienie generalne do premier Beaty SzydłoWystąpienie do Ministra Infrastruktury i Budownictwa ws. wzmocnienia ochrony prawnej osób uprawnionych do lokali socjalnychPrawa najsłabszych lokatorów - po wystąpieniu RPO resort infrastruktury zapowiada prace nad zmianą prawaStandaryzacja usług na rzecz osób bezdomnych – minister zapowiada konsultacje projektuOsoby bez stałego dochodu wykluczone z gminnej pomocy mieszkaniowej? Po skardze Rzecznika, WSA stwierdził nieważność przepisu uchwały miejskiejRzecznik w sprawie wyłudzenia mieszkań za pożyczki – wystąpienie do Krajowej Rady NotarialnejPrawo do lokali socjalnych – Ministerstwo Infrastruktury i Budownictwa obiecuje zmiany w prawieMinisterstwo Sprawiedliwości zastanawia się nad nagrywaniem czynności notarialnychMamy mieszkanie socjalne, ale za wysoko ze względu na niepełnosprawność dzieciCzy małżeństwo z Gdyni zostało bezprawnie pozbawione mieszkania?O lokal socjalny może wystąpić do gminy sam eksmitowany, a nie tylko właściciel mieszkania, którego dotyczy eksmisja: rząd odpowiada na postulaty RPOPosiedzenie Komisji Ekspertów ds. Przeciwdziałania BezdomnościJak ochronimy mieszkańców miast przed hałaśliwymi imprezami masowymi? – Rzecznik pyta Ministra ŚrodowiskaRzecznik interesuje się sytuacją starszego mężczyznySprawozdanie RPO przed Sejmem z prac w roku 2015 Problem osób wynajmujących mieszkania od szpitalaSprawa płotu i tego, czy zagradza jedyny dojazd do domuPo interwencji RPO znalazło się mieszkanie dla rodziny z niepełnosprawnym dzieckiemUlgi w opłacie za śmieci dla rodzin wielodzietnych w gminie StawigudaEksmisja 75-letniej kobiety z lokalu i propozycja gminy, aby zamieszkała w lokalach, do których nie mogłaby się dostać. Sąsiadka kobiety poprosiła Rzecznika o interwencję na dzień przed zaplanowaną eksmisją z lokaluNaczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę z zakresu prawa budowlanego o treści postulowanej przez RzecznikaRPO o reprywatyzacji: wystąpienie do Prezesa Rady Ministrów z siedmioma konkretnymi postulatamiRPO: przepisy dotyczące aktualizowania opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste gruntu budzą wątpliwościRzecznik apeluje do Ministra Środowiska: Pora rozwiązać problem nieprzyjemnych zapachów z ferm, wysypisk, spalarni, zakładów przemysłowych, które działają w pobliżu domostwMatka i jej syn poruszający się na wózku inwalidzkim dostaną lokal zamienny na czas remontu. Udana interwencja Rzecznika Projekt nowelizacji ustawy o ochronie praw lokatorów uwzględnia postulaty RzecznikaWyrok ważny dla osób zamieszkujących na terenie ogrodów działkowychO problemach lokatorów i eksmisjach w Warszawie Adam Bodnar rozmawiał pracownikami i współpracownikami Kancelarii Sprawiedliwości SpołecznejZarządca wymieni po ośmiu latach okna w mieszkaniu wnioskodawczyniOpłaty za użytkowanie wieczyste - interwencja RPO u Ministra Infrastruktury. Efekt spotkanie regionalnego w LublinieGmina zmniejszy czynsz za czas wstrzymania remontu lokalu komunalnego. BPW.7210.3.2016Ochrona przed eksmisją. RPO w wystąpieniu do ministra infrastruktury w związku z planami zmniejszenia tej ochrony: kiedy poprzednio obowiązywały takie przepisy, co drugi eksmitowany lądował na bruku!Szansa na poprawę sytuacji mieszkańców Warszawy obciążonych spłatą wysokiego odszkodowania za zajmowanie lokali bez tytułu prawnego Realizacja przyznanego w wyroku eksmisyjnym uprawnienia do lokalu socjalnego - wystąpienie RPOCo dalej z mieszkańcami „mieszkań przejściowych” w Bielsku-Białej? Interweniuje Pełnomocnik Terenowy w KatowicachMinister Infrastruktury i Budownictwa przyjmuje argumenty RPO w sprawie przepisów o ochronie lokatorów przed eksmisjąRzecznik interweniuje w sprawie samotnej matki, która zajęła pustostanCo z posiadaczami książeczek mieszkaniowych, którzy nie mogą skorzystać z premii gwarancyjnej?Pomoc dla matki trójki dzieci, w tym dwójki niepełnosprawnychZa mało mieszkań chronionych, socjalnych i komunalnych dla młodzieży opuszczającej placówki. Rzecznik interweniujeRzecznik Praw Obywatelskich przystąpił do sprawy 99-letniej kobiety, która broni się przed „czyścicielem kamienic”Rzecznik nadal bada sprawę małżeństwa z Gdyni, które twierdzi, że zostało bezprawnie pozbawione mieszkaniaCo z problemami warszawskich lokatorów z budynków objętych roszczeniami? RPO rozpoczyna współpracę z Pełnomocnikiem Prezydenta m. st. WarszawyRzecznik po raz kolejny interweniuje w sprawie ochrony mieszkańców budynków spółdzielczych przed skutkami niewypłacalności spółdzielniPytanie prawne do Sądu Najwyższego w sprawie upływu terminu użytkowania wieczystego nieruchomościMinister Rozwoju i Finansów zapowiada działania na rzecz mieszkańców, którym władze miasta umorzyły czynsz za lokale komunalneKomisja Reprywatyzacyjna nie rozwiąże problemu, a wydłuży załatwianie spraw lokatorów i byłych właścicieli - opinia RPO dla Marszałka Senatu70 lat bez wody i gazu. Rzecznik interweniujeWystąpienie do Ministra Infrastruktury i Budownictwa w sprawie problemów, jakie ludzie mają z prawem spółdzielczymAdam Bodnar apeluje: Realizując program Mieszkanie Plus nie można zapominać o potrzebach osób z niepełnosprawnościami, seniorów i rodzin z małymi dziećmiRzecznik przedstawia Prezydentowi swoje wątpliwości w sprawie ustawy powołującej Komisję Weryfikacyjną do spraw reprywatyzacjiNie będzie eksmisji mieszkańca Ż. Udana interwencja RzecznikaOdpowiedź Ministra Infrastruktury i Budownictwa na wystąpienie w sprawie zapewnienia osobom korzystającym z odnawialnych źródeł energii wsparcia finansowego w formie ryczałtu na zakup opału RPO w sprawie realizacji promes bezobciążeniowego wyodrębnienia lokali mieszkalnychCzy właściciel zreprywatyzowanej nieruchomości może żądać wynagrodzenia za bezumowne korzystanie od gminy (Skarbu Państwa), czy bezpośrednio od najemców zajmowanych lokali?Nie będzie podatku od umorzonych należności czynszowych Państwo ma obowiązek przeciwdziałać bezdomności. Stanisław Trociuk na Forum Mieszkaniowym 2017 Sejm podziela stanowisko RPO dotyczące eksmisji z lokali policyjnych w sprawie przed Trybunałem KonstytucyjnymJak wyglądają prace nad zmianą prawa spółdzielczego? Minister Infrastruktury i Budownictwa wyjaśniaOdpowiedź Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa w sprawie dostępności inwestycji w ramach programu „Mieszkanie +” dla osób o szczególnych potrzebachUchwała Sądu Najwyższego z 19 kwietnia 2017 r. w sprawie opłat za korzystanie z lokali w kamienicach odzyskanych przez byłych właścicieli (III CZP 84/16)Rzecznik po raz kolejny zwraca uwagę na nierozwiązane problemy związane z reprywatyzacjąJak interpretować pojęcie dochodu miesięcznego w przypadku opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego? RPO pisze do Ministra Infrastruktury i BudownictwaSprawa pani Stefanii i grożącej jej eksmisji. Sąd Apelacyjny uwzględnia argumenty RPORząd realizuje postulat RPO, by doprecyzować pojęcie dochodu miesięcznego, który upoważnia do bonifikaty w opłatach za użytkowanie wieczysteDlaczego więzień nie może się starać o lokal socjalny? Rzecznik wyjaśnia sprawę.Rząd odpowiada na wystąpienie RPO w sprawie reprywatyzacjiSeniorka prosi o pomoc Rzecznika w sprawie mieszkaniowejRzecznik w sprawie ograniczenia obrotu lokalami spółdzielczymi w sytuacji braku tytułu prawnego spółdzielni do gruntuRPO przystąpił do postępowania przed Sądem Najwyższym w sprawie pytania prawnego o to, czy przy pierwszej aktualizacji opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste można uwzględniać koszty, jakie użytkownik poniósł na budowę infrastruktury technicznejWystąpienie do Ministra Rozwoju i Finansów w sprawie sytuacji podatkowej tzw. ofiar ulgi meldunkowejRada Miejska w Kowarach zmienia zasady wynajmu lokali po interwencji Rzecznika.Rzecznik pisze do Prezydenta w sprawie ustawy o Krajowym Zasobie Nieruchomości, która umożliwia eksmisję na brukCzy dopuszczalna jest droga sądowa w sprawach o eksmisję z tymczasowego pomieszczenia? Zagadnienie prawne w Sądzie Najwyższym z udziałem RPOCzy resort budownictwa pracuje nad zmianą przepisów, które dziś nie chronią właścicieli mieszkań kupionych na kredyt przed eksmisją? Wystąpienie RPO do Ministra Infrastruktury i BudownictwaSąd Najwyższy rozstrzygnął pytanie prawne RPO w sprawie upływu terminu użytkowania wieczystego nieruchomościJaka jest sytuacja osób, które mają spółdzielcze mieszkanie własnościowe w budynku, który stoi na gruntach, do których sama spółdzielnia nie ma prawa? Czy potrzebna jest specjalna regulacja prawna, czy też spółdzielnie same poradzą sobie z problemem?Ochrona przed bezdomnością dla właścicieli mieszkań posiadających zaciągnięte kredyty hipoteczne, w tym tzw.”frankowiczów”RPO w sprawie standardów przesłuchań przed tzw. Komisją WeryfikacyjnąRzecznik praw obywatelskich o sprawach lokatorów i prawach obywateli stających przed różnymi komisjami śledczymi (w odpowiedzi min. Patrykowi Jakiemu)Rzecznik Praw Obywatelskich w sprawach lokatorów i reprywatyzacyjnychLokatorce przed eksmisją i bez prądu, po interwencji Rzecznika prąd przywrócono.Czy przepisy umożliwiające realizację programu Mieszkanie+ nie zmniejszają ochrony przed eksmisją na bruk ludzi w naprawdę trudnej sytuacji? Kolejne wystąpienie Rzecznika w sprawie najmu instytucjonalnegoTrybunał Konstytucyjny orzekł, że regulacje umożliwiające tzw. eksmisję na bruk z mieszkań policyjnych są niekonstytucyjneWątpliwości Rzecznika co do nowelizacji ustawy o spółdzielniach mieszkaniowychMinisterstwo Sprawiedliwości zajęło się problemem uporządkowania sytuacji prawnej spółdzielczych budynków wielorodzinnych na gruntach o nieuregulowanym stanie prawnymBrakuje ustawowej definicji dochodu, którą związane byłyby gminy rozpoznające wnioski mieszkaniowe – przez to pomoc mieszkaniowa może być iluzorycznaIle mamy płacić za dostawę ciepła do mieszkania. RPO do Ministra Energii w sprawie podzielników kosztów ciepła przy rozliczaniu kosztów ciepłaMinister Infrastruktury i Budownictwa w sprawie nowelizacji ustawy o spółdzielniach mieszkaniowychBrakuje ustawowej definicji dochodu, którą związane byłyby gminy rozpoznające wnioski mieszkaniowe – przez to pomoc mieszkaniowa może być iluzorycznaPrawa lokatorów – chronione wystarczająco, czy „za bardzo”?Ograniczenie w czasie możliwości stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych wydanych z rażącym naruszeniem prawaWiększy lokal socjalny dla trzyosobowej rodziny w trudnej sytuacji zdrowotnejRPO o pomocy dla posiadaczy książeczek mieszkaniowychRPO w sprawie przekazywania mieszkań w zamian za renty: trzeba w końcu zabrać się za zmianę przepisów, by lepiej chroniły ludziOdpowiedź Ministra Inwestycji i Rozwoju na wystąpienie Rzecznika w sprawie książeczek mieszkaniowychW sprawie praw osób eksmitowanych, szczególnie chronionych przed bezdomnością do Ministra SprawiedliwościRPO upomina się o zasady demokracji bezpośredniej w spółdzielniach mieszkaniowychNSA wydał prokonstytucyjny wyrok w sprawie jednej z ofiar ulgi meldunkowejRzecznik broni członków spółdzielni mieszkaniowych, którzy są z nich usuwani WSA: gmina nie może uzależniać przyznania lokalu ze swego zasobu od nieposiadania tytułu prawnego do innego lokaluKolejna interwencja RPO w sprawie właścicieli książeczek mieszkaniowych Adam Bodnar po raz kolejny o potrzebie całościowej ustawy reprywatyzacyjnej Możliwe są problemy przy realizacji orzeczeń sądów o przyznaniu prawa do lokalu socjalnego Odpowiedź PKO Banku Polskiego na wystąpienie RPO ws. książeczek mieszkaniowych Nagrywanie czynności notarialnych – sposobem na wyłudzenia mieszkań. RPO ponawia apel o zmianę prawa RPO ma wątpliwości, czy nowe kompetencje komisji ds. reprywatyzacji są konstytucyjneSpółdzielcy proszą Rzecznika Praw Obywatelskich o pomoc w naprawieniu błędu w nowelizacji prawa spółdzielczego z 2017 r.Naprawić błąd w nowelizacji prawa spółdzielczego z 2017 r. RPO pisze do Ministra Inwestycji i RozwojuPani Elżbieta nie dostała lokalu komunalnego - RPO przyłącza się do jej skargi w WSALokale komunalne bez barier dla osób z niepełnosprawnościami - jeszcze przed wejściem w życie nowego prawaNotariusze proponują: zakazać pożyczek zabezpieczanych nieruchomością wartą wiele więcej niż oneRzecznik interweniuje w sprawie mieszkanek Katowic, którym urzędnicy każą opuścić mieszkanie socjalneTrzeba poprawić przepisy pozwalające na eksmisję do noclegowni dzieci lub chorych członków rodziny dłużnika, który traci prawo własności do mieszkaniaNSA. Kolejna skuteczna interwencja RPO na rzecz ofiar ulgi meldunkowej Po wystąpieniach RPO Ministerstwo Inwestycji i Rozwoju planuje zmiany w ustawie o spółdzielniachKolejna interwencja RPO u premiera w sprawie posiadaczy książeczek mieszkaniowych z PRLRPO interweniuje w sprawie jakości wody w kranie