Zawartość
Liczba całkowita wyników: 8

zawody zaufania publicznego

Data początkowa
np.: 06/2020
Data końcowa
np.: 06/2020
(pozwala na wiele wyborów np. z klawiszem Ctrl)

Najlepsi aplikanci radcowscy w Biurze RPO

Data: 2018-01-18

W Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich odbyła się uroczysta inauguracja roku szkoleniowego na aplikacji radcowskiej 2018. W wydarzeniu wzięła udział zastępczyni RPO dr Hanna Machińska.

Prezes Krajowej Rady Radców Prawnych Maciej Bobrowicz podkreślał, że wykonywanie zawodu zaufania publicznego wiąże się z ogromną odpowiedzialnością. Zaznaczył, że ukończenie studiów prawniczych jest tylko pierwszym etapem edukacji. Niezwykle ważną rolę odgrywa właśnie aplikacja. – Chcemy Państwa nauczyć, jak w profesjonalny sposób wykonywać zawód radcy prawnego – mówił Maciej Bobrowicz.

- Rzecznik Praw Obywatelskich zajmuje się niezwykle trudnymi sprawami, z którymi Państwo jako przyszli radcowie prawni będziecie się także konfrontować w codziennej pracy – wskazywała dr Hanna Machińska. Podkreślała przy tym, że jak pokazują wnioski z I Kongresu Praw Obywatelskich, który w grudniu ubiegłego roku został zorganizowany przez RPO, współpraca z przedstawicielami zawodów zaufania publicznego odgrywa bardzo ważną rolę w działalności RPO.

W uroczystości wzięło udział dziewiętnastu najlepszych aplikantów z Okręgowych Izb Radców Prawnych, dziekani rad z całej Polski oraz członkowie prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych.

Z powodu braku reakcji Ministerstwa Sprawiedliwości, rzecznik Adam Bodnar pisze do premiera Mateusza Morawieckiego w sprawie zapewnienia osobie zatrzymanej kontaktu z obrońcą

Data: 2018-01-10
  • W ubiegłym roku RPO zwrócił się do Ministra Sprawiedliwości w sprawie zapewnienia każdej osobie zatrzymanej przez Policję lub inne służby uprawnione do zatrzymania, kontaktu z obrońcą już od samego początku zatrzymania.
  • Do dziś Ministerstwo nie odpowiedziało na wystąpienie RPO. Rzecznik interweniuje w tej sprawie u Prezesa Rady Ministrów.

W 2017 r. Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Ministra Sprawiedliwości z wystąpieniem, w którym wskazał na potrzebę podjęcia inicjatywy legislacyjnej, która zagwarantuje każdej osobie zatrzymanej przez Policję lub inne służby uprawnione do zatrzymania, kontakt z obrońcą już od samego początku zatrzymania.

W obszernie udokumentowanym wystąpieniu Rzecznik wskazał na przykłady stosowania przez funkcjonariuszy Policji tortur (w tym wobec nieletnich, świadków i sprawców wykroczeń), umorzeń postepowań karnych w sprawach, gdzie doszło do przemocy oraz standardy międzynarodowe
w zakresie zapobiegania torturom.

W ocenie Rzecznika dostęp do obrońcy od samego początku zatrzymania przyczyni się do zwiększenia ochrony osób pozbawionych wolności przed przemocą i ma walor prewencyjny.

Pomimo wagi przedstawionego problemu i pism ponaglających kierowanych do Ministra Sprawiedliwości, Rzecznik do chwili obecnej nie otrzymał odpowiedzi w tej sprawie.

Zgodnie z przepisami ustawy o Rzeczniku Praw Obywatelskich organ, organizacja lub instytucja, do których zostało skierowane wystąpienie, obowiązane są bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 30 dni, poinformować Rzecznika o podjętych działaniach lub zajętym stanowisku. Udzielenie Rzecznikowi powyższych informacji jest obowiązkiem prawnym i niedotrzymanie ustawowego terminu, z przyczyn nieuzasadnionych, nie powinno mieć miejsca w demokratycznym państwie prawnym.

Ponadto, Rzecznik – decyzją polskich władz – wykonuje zadania krajowego mechanizmu prewencji tortur. Obowiązek utworzenia niezależnego organu monitorującego sytuację osób pozbawionych wolności, w celu wzmocnienia ochrony tych osób przed torturami, Polska wzięła na siebie ratyfikując Protokół fakultatywny do Konwencji w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania, przyjęty przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych (dalej: OPCAT). Zgodnie z art. 91 ust. 1 Konstytucji, OPCAT stanowi część krajowego porządku prawnego.

Współpraca z krajowym mechanizmem prewencji tortur pozwala władzom na wypracowanie odpowiednich standardów dotyczących osób pozbawionych wolności, zgodnych z normami międzynarodowymi i wdrożenie ulepszeń w zakresie ochrony tych osób przed przemocą. Najskuteczniejszą formą walki z torturami jest właśnie prewencja, a skuteczne działania zapobiegawcze wymagają edukacji i połączenia szeregu środków legislacyjnych, administracyjnych, sądowych i innych.

Realizacja postanowień OPCAT sprowadza się więc nie tylko do umożliwienia Rzecznikowi wykonywania wizytacji w miejscach detencji, pozostających pod polską jurysdykcją, ale przede wszystkim na prowadzeniu dialogu, w kierunku możliwości implementacji jego zaleceń, w celu zwiększenia systemowej ochrony osób pozbawionych wolności.

W związku z powyższym Rzecznik zwrócił się do Premiera z prośbą o osobiste zainteresowanie się poruszoną kwestią oraz realizację postanowień OPCAT.

 

 

 
 

Tajemnica zawodowa a obowiązek raportowania schematów podatkowych – stanowisko resortu finansów

Data: 2018-01-10
  • Czy tajemnica zawodowa doradców podatkowych, radców prawnych i adwokatów zostanie ograniczona? Ministerstwo Finansów odpowiada na wątpliwości RPO.

Aktualnie Ministerstwo Finansów planuje wprowadzenie przepisów zobowiązujących doradców podatkowych, radców prawnych i adwokatów do udzielania fiskusowi informacji o podejrzanych schematach optymalizacyjnych swoich klientów.

W wystąpieniu generalnym skierowanym do resortu finansów Rzecznik wyraził swoje zaniepokojenie wobec rozważanych propozycji ingerencji w tajemnicę zawodową osób wykonujących zawody zaufania publicznego.

W odpowiedzi udzielonej Rzecznikowi, Ministerstwo przyznało, że kwestia ochrony zachowania tajemnicy zawodowej osób wykonujących zawody zaufania publicznego jest istotnym atrybutem tej profesji. Tym samym, może budzić kontrowersje i wątpliwości. Dlatego też, w tym obszarze prowadzone były konsultacje podatkowe, których wynik zostanie w najbliższym czasie upubliczniony.

Zdaniem Ministerstwa za słusznością i koniecznością wprowadzenia do porządku prawnego obowiązku raportowania schematów podatkowych przemawiają wnioski z analizy dotychczasowej praktyki. Wskazano na masowość teoretycznego opracowywania schematów podatkowych, które następnie są wielokrotnie wykorzystywane u zainteresowanych klientów np. schematy z wykorzystaniem spółek komandytowo-akcyjnych czy grup kapitałowych.

Ministerstwo wskazało, że proponowane rozwiązania w zakresie wprowadzenia obowiązku raportowania schematów podatkowych mają na celu pozyskanie przez organy informacji na wcześniejszym etapie niż dotychczas. Mają pomóc szybciej i efektywniej reagować na dostrzeżone nieprawidłowości.

Aktualnie rozważane jest wprowadzenie obowiązku raportowania informacji o schematach podatkowych z uwzględnieniem lub z wyłączeniem danych, które identyfikują podmioty uczestniczące lub mające uczestniczyć w schemacie podatkowym przez podmiot wykonujący zawód zaufania publicznego. Resort rozważa też możliwość określenia obowiązku raportowania schematu przez samego podatnika z jednoczesnym wskazaniem zobowiązania podmiotu profesjonalnego do pisemnego poinformowania klienta o obowiązku przekazania takiej informacji.

Na obecną chwilę nie podjęto jeszcze żadnych decyzji o końcowym kształcie rozwiązań legislacyjnych w tym obszarze. Ministerstwo zapewniło, że projektowane przepisy będą uwzględniać przeprowadzone konsultacje podatkowe, rozwiązania międzynarodowe oraz doświadczenia państw stosujących już takie rozwiązania.

Adam Bodnar na ślubowaniu aplikantów adwokackich

Data: 2018-01-04

W Filharmonii Narodowej w Warszawie odbyło się uroczyste ślubowanie blisko 550 aplikantów adwokackich pierwszego roku aplikacji ze stołecznej Izby Adwokackiej. W uroczystości wziął udział rzecznik praw obywatelskich Adam Bodnar, a także prezydencki minister Andrzej Dera, I prezes Sądu Najwyższego Małgorzata Gersdorf oraz przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa Dariusz Zawistowski.

W swoim wystąpieniu RPO przypomniał, że 19 stycznia przypadnie 25. rocznica związania się przez Polskę Europejską Konwencją Praw Człowieka z 1950 r.

- To już 25 lat odkąd adwokaci reprezentują skarżących przed Europejską Komisją Praw Człowieka, a od wielu lat przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka - zaznaczył.

- W sytuacji, kiedy obserwujemy kryzys niezależności Trybunału Konstytucyjnego, kiedy pojawiają się tak poważne czarne chmury nad niezależnością sądownictwa, to być może Trybunał w Strasburgu będzie tym ostatnim miejscem, które będzie się jawiło jako ta przysłowiowa ostatnia deska ratunku, a jego orzeczenia mogą stawać się memento dla polskich władz, że pewnych standardów nie należy i nie można przekraczać – wskazywał Adam Bodnar. Jak dodał - zwracając się do aplikantów - "na standardy strasburskie warto się powoływać, to są standardy, które w Polsce obowiązują i jest to część tego europejskiego dorobku, który w Polsce ma znaczenie i powinien mieć dalej znaczenie".

Czy tajemnica zawodowa doradców podatkowych, radców prawnych i adwokatów zostanie ograniczona?

Data: 2017-11-17

Z doniesień medialnych wynika, że w resorcie finansów trwają prace koncepcyjne nad przepisami zobowiązującymi doradców podatkowych, radców prawnych i adwokatów do udzielania fiskusowi informacji o podejrzanych schematach optymalizacyjnych swoich klientów.

Spowodowane jest to koniecznością wdrożenia do polskiego prawa zmian w dyrektywie unijnej w sprawie obowiązkowej automatycznej wymiany informacji w dziedzinie opodatkowania (2011/16/UE). Ma ona na celu uszczelnienie systemu podatkowego i wprowadzenie narzędzi, które będą zabezpieczać właściwe wpływy budżetowe w państwach UE.

W tym kontekście zaniepokojenie Rzecznika Praw Obywatelskich budzą, rozważane przez resort finansów, propozycje ingerencji w tajemnicę zawodową osób wykonujących zawody zaufania publicznego.

Przepisy regulujące funkcjonowanie poszczególnych zawodów zaufania publicznego traktują tajemnicę zawodową jako obowiązek ciążący na przedstawicielach tych zawodów, nie zaś jako ich prawo. Obowiązek zachowania tajemnicy przez doradców podatkowych, radców prawnych i adwokatów jest także elementem ich etyki zawodowej. Sankcją za naruszenie tego obowiązku ustawowego jest odpowiedzialność cywilnoprawna, a także sankcja karna – w przypadku wniosku pokrzywdzonego. Istnienie zatem obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej stanowi gwarancję poufności dla klienta.

Nie ulega wątpliwości, iż w interesie państwa leży tzw. „uszczelnianie systemu podatkowego” i zwiększanie wpływów do budżetu – co przekłada się na możliwość realizacji przez państwo innych jego funkcji. Jednak równie istotna jest ochrona osób powierzających poufne informacje przedstawicielowi zawodu zaufania publicznego.

Z tego względu plany resortu finansów budzą uzasadniony niepokój wśród przedstawicieli zawodów zaufania publicznego oraz osób poszukujących pomocy prawnej. Proponowane rozwiązania mogą bowiem naruszać gwarancje ochrony tajemnicy, które przewidują poszczególne procedury: w postępowaniu karnym, postepowaniu cywilnym, a także w postępowaniu administracyjnym.

Procedury te dają gwarancję ochrony tajemnicy zawodowej przed próbą uzyskania informacji powierzonych osobom wykonującym zawód zaufania publicznego przez ich klientów. Zachowanie tajemnicy zawodowej jest więc elementem prawidłowego funkcjonowania systemu ochrony prawnej w państwie demokratycznym. Dlatego treść ewentualnych rozwiązań normatywnych zwalniających z obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej powinna być determinowana powinnością uwzględnienia istoty wartości objętych ochroną konstytucyjną – w szczególności zasady demokratycznego państwa prawnego, którego wymogiem jest istnienie niezależnego od organów władzy publicznej systemu pomocy prawnej.

Rzecznik zwrócił się do Ministra z prośbą o ponowne rozważenie zasadności wprowadzenia przedmiotowych zmian w tym kształcie, uwzględnienie przedstawionych argumentów oraz o zajęcie stanowiska w sprawie.

 

Seminaria z zakresu problematyki prawa karnego wykonawczego

Data: 2017-10-04

- Bardzo cieszę się, że możemy spotkać się z Państwem, by pokazać na czym polega praca Zespołu ds. Wykonywania Kar, jakie skargi do nas trafiają, jakie problemy systemowe dostrzegamy.  Wiem, że prawu karnemu wykonawczemu poświęca się bardzo mało uwagi w ramach edukacji prawniczej, dlatego chcemy podzielić się z Państwem naszym doświadczeniem. By wiedzieli Państwo, jak skutecznie pomóc swoim klientom – mówił rzecznik praw obywatelskich dr Adam Bodnar podczas spotkania z adwokatami i aplikantami adwokackimi, które 4 października odbyło się w Biurze RPO. Było to seminarium z zakresu problematyki prawa karnego wykonawczego. Dzień wcześniej w takim spotkaniu wzięli udział radcowie prawni i aplikanci radcowscy.

Seminarium zostało przeprowadzone przez pracowników Zespołu do spraw Wykonywania Kar: dr Ewę Dawidziuk - dyrektor Zespołu, jej zastępcę dr. Marcina Mazura oraz Jolantę Nowakowską - głównego specjalistę. W spotkaniu z adwokatami wzięła też udział dr Hanna Machińska - zastępczyni RPO, która wprowadziła uczestników spotkania w problematykę Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

W czasie trzygodzinnych spotkań omówione zostały zagadnienia penitencjarne w kontekście orzecznictwa sądów krajowych, Trybunału Sprawiedliwości UE oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Uczestnicy seminarium rozmawiali o kwestiach związanych z prawem do obrony. Poruszono też problematykę osób pozbawionych wolności z niepełnosprawnością intelektualną lub psychiczną. Uczestnicy otrzymali do rozwiązania kazusy dotyczące praw osób pozbawionych wolności.

Adam Bodnar na jubileuszu samorządu radców prawnych

Data: 2017-09-23

Rzecznik praw obywatelskich Adam Bodnar wziął udział w jubileuszu 35-lecia samorządu radców prawnych. Uroczystość odbyła się na Zamku Królewskim w Warszawie. Wzięli w niej udział m.in pierwsza prezes SN Małgorzata Gersdorf oraz minister z Kancelarii Prezydenta Paweł Mucha.

 

Tekst wystąpienia RPO

 

Szanowny Panie Ministrze,

Szanowna Pani Pierwsza Prezes,

Szanowny Panie Przewodniczący,

Szanowny Panie Prezesie,

Szanowni Panowie Prezesi,

Szanowni Państwo,

Reprezentuję dzisiaj instytucję, która jest tylko nieznacznie młodsza od Krajowej Izby Radców Prawnych. Powstała 5 lat później i obchodzi w tym roku 30-lecie. Mamy więc ze sobą wiele wspólnego. Zarówno jeśli chodzi o historię, jak i o wyzwania, które stoją przed nami obecnie.

Ale zacznę od gratulacji.

Drodzy Dostojni Goście,

mamy zaszczyt uczestniczyć w święcie jednego z absolutnie najważniejszych środowisk zawodowych w prawniczej rodzinie. I nie tylko prawniczej – w życiu państwa. Jeśli myślimy o zawodach zaufania publicznego, to niewątpliwie radcowie prawni należą do bardzo wąskiej elity. Są jedną z tych podwalin i zarazem sprężyn rozwoju, która umacnia i cywilizuje państwo i gospodarkę, a społeczeństwo czyni bardziej świadomym swoich praw i wolności.  

Wiele się zmieniło w ciągu minionych 35 lat. Kto wie, czy z punktu widzenia ewolucji prawa, a zwłaszcza roli praw człowieka, nie były to najważniejsze lata w naszej najnowszej historii. W każdym razie, jeśli spojrzeć na dzieje samorządu radcowskiego, od 1982 roku, to zarówno wewnętrzna przemiana środowiska, jak i jego dorobek oraz wkład w polską transformację są imponujące. Radcy prawni stali się głównymi inżynierami obrotu prawnego. Stali się białymi krwinkami w krwiobiegu polskiej gospodarki, będącej częścią europejskiego Wspólnego Rynku. Stali się absolutnie niezbędnym elementem instytucji państwa, firm, samorządów, organizacji społecznych. Zyskali autorytet i zaufanie, są podziwiani za imponującą działalność pro publico bono.

I tego Wam, Szanowni Państwo, z całego serca szczerze gratuluję. Jesteście ważni! Jesteście społeczeństwu niezwykle potrzebni!

Jako Rzecznik Praw Obywatelskich muszę zwrócić uwagę na jeszcze jeden aspekt dorobku Krajowej Izby Radów Prawnych, szczególnie mi bliski. Na działalność Komisji Praw Człowieka przy Krajowej Radzie Radców Prawnych. Jest dla mnie ogromnie ważnym partnerem, na którego współpracę i wsparcie zawsze mogę liczyć. Zarówno w sprawach krajowych, gdy chodzi o ochronę praw i wolności naszych obywateli, jak i w przypadku łamania praw człowieka w innych krajach, gdy np. trzeba wystąpić w obronie praw więzionych prawników w Turcji. Nie do przecenienia jest również działalność popularyzacyjna i edukacyjna Komisji. Jeśli Polacy są dzisiaj coraz bardziej świadomi swoich praw, wiedzą więcej o europejskich konwencjach i orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, to wiele zawdzięczamy tu aktywności radców prawnych. I za to z całego serca również dzisiaj Państwu chciałem podziękować!

Drodzy Państwo,

Uczestniczymy dzisiaj w pięknej gali pięknego jubileuszu. Ale nie możemy zapominać, że za oknem jest świat pełny napięcia, nierozwiązanych problemów, niepokoju o jutro.

Prawie cały ten tydzień spędziłem w województwie zachodniopomorskim. Spotykałem się z mieszkańcami, zajmowałem się sprawami konkretnych osób.  I mogę powiedzieć jedno: istnieje wielka zależność między tym, co się dzieje w Warszawie i tym, jak się sprawy mają w Gryficach, Czaplinku czy Drawsku Pomorskim.

Wszędzie ludzie oczekują współpracy i sprawiedliwości. Współpraca oznacza dla nich konkretną pomoc przy rozwiązywaniu ich problemów i branie pod uwagę ich głosu w sprawach ważnych dla gminy czy miasta. Oczekują również bliskiego współdziałania lokalnych instytucji, a nie wzajemnego zwalczania się czy permanentnej wojny personalnej.

Jeśli chodzi o sprawiedliwość, to ludzie myślą o sprawnych, szybko działających sądach, transparentnej władzy i przejrzystych regułach życia publicznego. O oddzieleniu polityki od działania prawa czy decyzji podejmowanych przez administrację.

I tu widzę zadanie dla nas wszystkich, zwłaszcza prawników. Musimy bronić prawa obywateli do sprawiedliwości. Do niezależnych sądów, niezawisłych sędziów, wiarygodnego Trybunału Konstytucyjnego. Do uczciwie działającej prokuratury i transparentnie działającej Policji. Musimy zrobić wszystko, aby jednostka w konfrontacji z państwem za każdym razem nie znalazła się w sytuacji kierowcy Seicento zderzającego się z limuzynami kolumny premiera.

Samorząd radców prawnych w ostatnich dwóch latach nie zawiódł. Jego przedstawiciele byli obecni w decydujących momentach w Trybunale Konstytucyjnym w 2016 r. Jego przedstawiciele współpracowali z sędziami i adwokatami w obronie demokratycznych wartości oraz zorganizowali doniosły Kongres Prawników Polskich. Dawali świadectwo braku zgody na zmiany, które pozbawiają naszą Konstytucję z 2 kwietnia 1997 r. znaczenia.

Obywatele w woj. zachodniopomorskim, ale także w innych regionach, jak również ci, którzy tak tłumnie protestowali niedawno w obronie sądów, wierzą w nas. Wierzą w państwo prawa. Wierzą w Konstytucję.

Nie zawiedźmy ich zaufania. Nie zgadzajmy się na to, aby komukolwiek z nich działa się krzywda.

Dlatego pozwólcie Państwo, że raz jeszcze gratulując pięknego jubileuszu, będę życzył Wam odwagi i determinacji w obronie demokratycznego państwa prawa. Od Was naprawdę wiele zależy, jeśli chodzi o naszą przyszłość! Od Was zależy czy kolor wolności, który nosicie na Waszych żabotach, będzie intensywnie niebieski, czy też wyblaknie i się poplami.

Adam Bodnar na ślubowaniu warszawskich radców prawnych

Data: 2017-06-26

- Czasy kryzysu konstytucyjnego pokazują, że wiele różnych grup społecznych może być dotkniętych konsekwencjami chaosu prawnego czy też rozluźnienia norm praworządności. W takiej sytuacji gwarantem bezpieczeństwa obywateli jest Konstytucja RP oraz niezależne sądy i niezawiśli sędziowie. Dlatego szczególną rolę w tym zakresie mają do odegrania radcowie prawni. To od ich kreatywności, specjalistycznej wiedzy, argumentacji, zależy czy sądy będą miały partnera do dyskusji, czy będą miały szansę rozwijać orzecznictwo bezpośrednio stosujące Konstytucję oraz ratyfikowane umowy międzynarodowe, czy będą mogły chronić jednostkę – mówił rzecznik praw obywatelskich Adam Bodnar podczas uroczystości ślubowania warszawskich radców prawnych.

RPO zauważył, że radcowie prawni mają ogromny wpływ na realizację konstytucyjnej zasady trójpodziału władz. - Niezależne sądownictwo nie jest możliwe bez niezależnych i profesjonalnych pełnomocników procesowych. To ogromna odpowiedzialność – podkreślał Adam Bodnar.

Dziekan Rady OIRP w Warszawie, Włodzimierz Chróścik przypominał młodym radcom, że w swojej codziennej pracy powinni pamiętać o wszystkim, czego nauczyli się podczas aplikacji. Życzył, aby potrafili wykorzystywać zdobytą wiedzę w praktyce, by nie zapominali, że każdy ma prawo do obrony, a jednym z zadań radcy jest zagwarantowanie takiego prawa.

- Natomiast jeśli chodzi o prawo konstytucyjne, to musicie pamiętać, że demokratyczne państwo prawa to nie jest twór z plasteliny, który można kształtować tak jak się podoba – wskazywał dziekan warszawskiej OIRP.

W tym roku na listę prowadzoną przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie wpisano blisko 500 nowych radców prawnych. Uroczyste ślubowanie odbyło się w Teatrze Wielkim – Operze Narodowej. W wydarzeniu wzięli udział m.in. prezes Najwyższej Izby Kontroli Krzysztof Kwiatkowski, prezes Krajowej Rady Radców Prawnych Maciej Bobrowicz oraz przedstawiciele władzy ustawodawczej i wykonawczej, a także samorządów zawodów prawniczych i społeczności akademickiej. Młodym radcom towarzyszyli członkowie rodzin, bliscy i przyjaciele.

 

Tekst wystąpienia Rzecznika Praw Obywatelskich

Szanowny Panie Prezesie Najwyższej Izby Kontroli,

Szanowny Panie Prezesie Krajowej Rady Radców Prawnych,

Szanowny Panie Dziekanie Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie,

Dostojni Zgromadzeni Goście,

Szanowni Państwo,

Chciałbym bardzo serdecznie podziękować za możliwość uczestnictwa w Państwa uroczystości, wielkim dniu dla każdego z Państwa, który zwieńcza lata nauki, dążeń zawodowych oraz realizacji własnych marzeń.

Przed Państwem nowy rozdział życia – wykonywanie zawodu radcy prawnego w pełni samodzielnie, na własną odpowiedzialność, częstokroć na własny rachunek.

Żyjemy w trudnych czasach dla prawników, w tym także dla radców prawnych. Postępująca inflacja prawa oraz coraz większy poziom zaawansowania naszego życia społecznego wymusza specjalizację. To wpływa na naszą drogę życiową, na to kim zostaniemy, czym będziemy się zajmowali, czy będziemy mieli z tego satysfakcję, ale także czy wybrana specjalizacja zapewni nam godną przyszłość. To wymaga także ciągłego samodoskonalenia się. Rosną także oczekiwania klientów, a funkcjonowanie na konkurencyjnym rynku wcale nie jest proste.

Z perspektywy Rzecznika Praw Obywatelskich widzę, że w Polsce wciąż wiele osób pozostaje bez wystarczającej ochrony prawnej. Nie chodzi mi przy tym o jednorazowe porady, bo w tym zakresie dzięki punktom nieodpłatnej pomocy prawnej, klinikom prawa, czy akcjom pro bono (takie jak np. Niebieski Parasol), udało się wiele osiągnąć. Mam na myśli sytuację, kiedy obywatel – w starciu z aparatem państwa, czy w poważnym przeciwnikiem korporacyjnym nie wie jak sobie radzić, jak się odnaleźć w długim procesie, co go w nim czeka i jakie mogą być wyniki. Czy w ogóle warto jest podejmować walkę?

Ostatnio widziałem się z osobą poszkodowaną przez dużą korporację. Pokazała mi umowę na obsługę prawną podpisaną ze spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, zajmującą się dochodzeniem odszkodowań. Na moje pytanie, kto będzie ją reprezentował w równoległej sprawie karnej o zniesławienie odpowiedziała:  „Właśnie ta spółka. Tak mi przecież obiecali.” Nie zdawała sobie sprawy, że osoba prawna nie może nikogo reprezentować w sprawach karnych. To były dla niej kwestie abstrakcyjne.

Mamy mnóstwo osób w Polsce, które nie zdają sobie sprawy z wagi odpowiedniej reprezentacji, znaczenia jakości usług prawnych, którzy nie mają świadomości, że w przypadku życiowych problemów trzeba trafić do specjalisty, który poprowadzi sprawę od początku do końca. Stworzy poczucie bezpieczeństwa, ale także wzmocni zaufanie do mechanizmów państwa. Nie będzie obiecywał złotych gór, ale po prostu okaże się zaufanym doradcą i świetnym prawnikiem.

W Polsce jest także wiele osób, które nie są wystarczająco chronione przez system prawny. Są to osoby dotknięte problemem ubóstwa, bezdomności, niepełnosprawności, osoby należące do grup tradycyjnie dyskryminowanych, władające innym językiem. To mogą być także mieszkańcy terenów wiejskich dotknięci nagłymi inwestycjami energetycznymi czy przemysłowymi w okolicy ich domostw. To w przypadku tego typu grup dostrzegamy jak istotne jest sięgnięcie po standardy praw człowieka wynikające z Konstytucji.

Ale czy znaczenie Konstytucji ogranicza się tylko do tych grup? Niestety nie. Czasy kryzysu konstytucyjnego pokazują, że wiele różnych grup społecznych może być dotkniętych konsekwencjami chaosu prawnego czy też rozluźnienia norm praworządności. To mogą być pracownicy różnych służb publicznych, którym wygaszono umowy o pracę poprzez przyjęcie odpowiedniego przepisu ustawowego. To mogą być osoby, którym nagle zmieniono zasady emerytalne. To mogą być przedsiębiorcy, którzy kilka lat temu skorzystali z optymalizacji podatkowych, a teraz nagle w ich sprawie – być może celem zwiększenia dochodów budżetowych – wydawana jest zupełnie inna interpretacja podatkowa.

W takiej sytuacji gwarantem bezpieczeństwa obywateli jest Konstytucja RP oraz niezależne sądy i niezawiśli sędziowie. Normy sprawiedliwości proceduralnej, określone właśnie w rozwiązaniach konstytucyjnych oraz w mechanizmach ochrony praworządności, gwarantują długoterminowo spokój społeczny, bezpieczeństwo prawne oraz brak poczucia pokrzywdzenia ze strony przeciętnego obywatela.

Dlatego szczególną rolę w tym zakresie mają do odegrania przedstawiciele Państwa profesji. To od kreatywności radców prawnych, specjalistycznej wiedzy, argumentacji, zależy czy sądy będą miały partnera do dyskusji, czy będą miały szansę rozwijać orzecznictwo bezpośrednio stosujące Konstytucję oraz ratyfikowane umowy międzynarodowe, czy będą mogły w praktyce chronić jednostkę i jej prawa.

Od dzisiejszego dnia stali się Państwo w pełni częścią realizacji konstytucyjnej zasady trójpodziału władz. Niezależne sądownictwo nie jest możliwe bez niezależnych i profesjonalnych pełnomocników procesowych. To ogromna odpowiedzialność.

Jak pisał Czesław Miłosz w Traktacie Moralnym: „Lawina bieg od tego zmienia, po jakich toczy się kamieniach”. Będą mieli Państwo dużą satysfakcję nie tylko z wykonywanego zawodu, ale być może także z tego, że zdołacie być małym kamieniem budowania demokratycznego państwa prawnego w Polsce. Każdy z Państwa może być kamieniem, który poprzez swoją niepokorność, ostre i wyraziste rysy, zmieni bieg lawiny.

Dziękuję za uwagę.