Godło RP

W międzynarodowym Dniu Głuchych RPO pisze do minister edukacji o sytuacji słyszących dzieci niesłyszących rodziców

Data: 
2017-09-29
słowa kluczowe: 

Chciałbym zwrócić uwagę Pani Minister na problem dotyczący ochrony praw słyszących dzieci i młodzieży, wychowywanych przez głuchych rodziców – napisał 29 września Adam Bodnar do min. Anny Zalewskiej.

To było ponad półtora roku temu. Na spotkanie regionalne z rzecznikiem praw obywatelskich w Suwałkach przyszła niesłysząca mama chłopca, któremu – jak mówiła - rówieśnicy dokuczają z powodu jej niepełnosprawności. Inne mamy nie mówią do swych dzieci tak, jak ona, więc innym, chłopcom wydaje się to bardzo śmieszne.

Opowiedziała swoją historię korzystając z pomocy tłumacza migowego. Na wszystkich obecnych na spotkaniu zrobiło to ogromne wrażenie. Dotarło do nich, jak trudne jest życie dziecka, które w kontaktach z rodzicami posługuje się językiem migowym, które często bywa tłumaczem rodziców w trudnych sytuacjach, którego koledzy i nauczyciele nie rozumieją.

Taki los może spotykać wiele dzieci, bo – jaki pisze RPO - ponad 90% głuchych rodziców ma słyszące dzieci. Trzeba zrozumieć, z jakimi problemami mogą się oni zmagać. Warto by także nauczyciele wiedzę tę zdobywali, zwłaszcza jeśli mają wśród uczniów takie dzieci (określane mianem KODA[1] – z ang. Kids/Kid of Deaf Adults – słyszące dzieci niesłyszących rodziców do ukończenia 18. roku życia).

To dzieci o specjalnych potrzebach edukacyjnych, podobnie jak inne dzieci dwukulturowe i dwujęzyczne, mimo że w Polsce do tej pory nie zostały za takie uznane.

Niestety, nie wiemy, gdzie chodzą do szkół - kuratoria prowadzą wprawdzie ewidencje uczniów niepełnosprawnych, a więc m.in. dzieci niesłyszących, ale nie KODA. To sprawia, że jako grupa o specjalnych potrzebach słyszące dzieci niesłyszących rodziców są niewidoczne dla polskiego systemu edukacji.

Słyszące dzieci głuchych rodziców często zmagają się z nadmiernymi obciążeniami, pełniąc niejednokrotnie rolę tłumacza, przewodnika i opiekuna niesłyszących matki lub ojca, często bez żadnej pomocy z zewnątrz. Bywają tłumaczami w kontakcie szkoła - rodzice.

Do Rzecznika Praw Obywatelskich docierają również niepokojące informacje o tym, że dzieci słyszące są tłumaczami rodziców w czasie badań i konsultacji lekarskich.

W ocenie RPO może mieć to negatywny wpływ na ich rozwój ze względu na konieczność samodzielnego zmierzenia się przez nie z intymnymi szczegółami dotyczącymi stanu zdrowia rodziców, gdyż żadne wsparcie psychologiczne nie jest im oferowane. Takie sytuacje prowadzą również do naruszenia ustawy  o języku migowym (Dz. U. Nr 209, poz. 1243, ze zm.).

Oznacza to, że nierozpoznane potrzeby KODA mogą stać się źródłem problemów tak wychowawczych, jak i edukacyjnych, utrudniając osiąganie dobrych wyników w nauce oraz hamując dostrzeżenie i rozwinięcie potencjału takiego ucznia.

Jako Rzecznik Praw Obywatelskich ubolewam nad tym, że głusi rodzice – często będący świadomi obciążeń, na jakie narażone jest ich dziecko – ze względu na niedostateczną znajomość języka polskiego oraz niską świadomość prawną, nie są w stanie skutecznie ubiegać się o pomoc dla swoich dzieci. Należy mieć również na uwadze, że KODA mogą stać się ofiarami szczególnego rodzaju dyskryminacji, czyli tzw. dyskryminacji przez asocjację, tj. ze względu na niepełnosprawność swoich rodziców,

W ramach prac Komisji Ekspertów przy RPO ds. Osób Głuchych powstał pakiet informacyjny z myślą o szkołach i poradniach psychologiczno-pedagogicznych „CODA – inność nierozpoznana. Słyszące dzieci – niesłyszący rodzice”.

Rzecznik Praw Obywatelskich pisze więc do MEN z prośbą o polecenie poradnika placówkom podległym Ministerstwu Edukacji Narodowej, jako lektury zwracającej uwagę na specyficzne potrzeby dzieci niesłyszących rodziców.

Prosi też o wyjaśnienie, czy w Ministerstwie Edukacji Narodowej analizowana była sytuacja tej grupy uczniów oraz, czy jest w planach uznanie KODA za osoby wymagające specjalnego wsparcia edukacyjnego, a także przeprowadzenie badania liczby KODA w placówkach edukacyjnych.




[1] Terminem CODA (z ang. Children/Child of Deaf Adults) określa się dorosłe słyszące dzieci niesłyszących rodziców.

 

 

  • gafika: biała okładka z pomarańczowymi paskami u góry i u dołu
    Okładka publikacji: CODA - inność nie rozpoznana
  • W pomieszczeniu o ciemnych ścianach duża grupa ludzi rozmawia siedząc w kręgu
    Spotkanie regionalne w Suwałkach, styczeń 2016 r. Rozmowa o prawach dziecka KODA