Godło RP

sekcja

Organizacja sądownictwa rodzinnego - bariery i problemy. Relacja z panelu #KPR

Data: 
poniedziałek, 25 Czerwiec, 2018 - Od 14:45 do 16:45
Paneliści p przy stole, niebieski znak "play"

Sądownictwo rodzinne boryka się z wieloma problemami, o których zaświadczyć mogą uczestnicy postępowań sądowych. Poprosiliśmy praktyków - sędziów rodzinnych, kierownika OZSS i kuratora - o podzielenie się refleksjami na temat tego, jak zorganizowane jest sądownictwo rodzinne, na jakie bariery napotykają sędziowie; we wspólnej dyskusji spróbujemy znaleźć możliwe rozwiązania.

- Sądy rodzinne pełnią szczególną rolę w społeczeństwie. Sędzia nie może orzekać tylko na podstawie ustawy czy własnego doświadczenia życiowego – mówiła moderatorka panelu  dyr. Kamilla Dołowska z BRPO

Ewa Ważny, wizytator, SSO w Gdańsku: Sędziowie mają obowiązek wysłuchania dziecka przy postępowaniu rozwodowym.

Marzeniem jednego z dzieci podczas postępowania rozwodowego jest „aby moi rodzice przestali się kłócić”.

Sędziowie mają obowiązek wysłuchania dziecka w sprawach rodzinnych i rozwodowych, w szczególnych przypadkach jest możliwie odstąpienie od wysłuchania . Sędziowie szkolą się w tym zakresie ,  potrafią to robić ,dzieci są szczere w swoich wypowiedziach. Podczas wysłuchania chłopca w sądzie na pytanie jakie ma marzenia  odpowiedział ,,aby jego rodzice przestali się kłócić". 

Problematyka w funkcjonowaniu Sądów Rodzinnych:

  • System losowego przydziału spraw sędziom w sprawach opiekuńczych opiekuńczych uniemożliwia ścisłą współpracę sędziego, kuratora, pracownika socjalnego, pedagoga z danego rejonu i wypracowanie całościowego planu pracy z rodziną, zatem odejście od zasady pracy sędziego w rejonach w wielu przypadkach nie jest  korzystne. Sędzia powinien znać daną rodzinę, wiele spraw się zazębia , nowy sędzia musi zapoznać się z materiałem w innych sprawach; nieznany jest algorytm losowania, zachowanie tego samego składu z udziałem ławników w sprawach rozwodowych jest utrudnione;
  • Dwuinstancyjności sądownictwa rodzinnego - aby środki odwoławcze od orzeczeń rodzinnych rozpoznawali sędziowie rodzinni a nie cywilni lub gospodarczy;
  • Praca sekretariatu  - przeciążenia pracą, duża rotacja pracowników, łatwo o błędy;
  • Znaczne obciążenia sędziów - dyżury psychiatryczne, postępowanie wykonawcze, wnioski o udzielenie zabezpieczenia, sprawy pilne i wymagające natychmiastowej decyzji: zezwolenia na zabiegi medyczne, umieszczenia nieletnich w schronisku itp.;
  • Wakaty wśród sędziów  -przejścia w stan spoczynku, wieloletni brak konkursów, delegacje sędziów do MS, długotrwałe zwolnienia lekarskie;
  • Referendarze -  braki w sądach rodzinnych;
  • Kwestia awansów zawodowych sędziów ,oceny pracy wielu osób w krótkim czasie ;
  • Jakość legislacji: nagłe zmiany ustawowe (brak szkoleń i wcześniejszego przygotowania), zła jakość ustaw międzyresortowych (MS i MZ);
  • Konieczność ograniczenia kognicji sądów rodzinnych;
  • Rodziny zastępcze - brak ich odpowiedniej liczby, umieszczanie dzieci w placówkach, rozdzielanie rodzeństwa ,brak rodzin zastępczych specjalistycznych i resocjalizacyjnych;
  • Brak miejsc w placówkach leczenia psychiatrycznego i odwykowego dla dzieci i młodzieży;
  • Problemy ze znalezieniem kandydatów na opiekunów i kuratorów dla osób ubezwłasnowolnionych;
  • Problemy w zakresie wydawania opinii specjalistycznych,  brak odpowiedniej liczby biegłych szczególnie w zakresie psychiatrii i psychologii, długie okresy oczekiwania na opinie OZSS;
  • Wnioski o udzielenie zabezpieczeń w toku postępowań - czy konieczne jest zaskarżanie tych postanowień, skoro ich istotą jest szybkie rozstrzygnięcie?
  • Tabela alimentacyjna – jako wytyczne dla sądów ,  podobne tabele można wprowadzić w sprawach o kontakty (wiek dziecka- przełożenie na częstotliwość kontaktów)- jako punkt wyjścia w sprawie;
  • Mediacje-konieczna dalsze edukacja społeczeństwa w tym zakresie.

Maria Zamiela-Kamińska, Opiniodawcze Zespoły Sądowych Specjalistów

  • Pracuje tu psycholog, pedagog i lekarz
  • Zadanie – sporządzenie opinii w sprawach rodzinnych i opiekuńczych oraz w sprawach nieletnich na podstawie przeprowadzonych badań psychologicznych, pedagogicznych, lekarskich
  • Ważna jest baza lokalowa
  • Praca zespołowa – opinię wydają min. dwie osoby
  • Wielopoziomowa kontrola
  • Bogaty warsztat pracy
  • Opinie są interdyscyplinarne
  • Nadrzędność dobra małoletnich i zabezpieczenie ich potrzeb

Słabe strony

  • Niewystarczająca obsługa kadrowa (kryzys kadrowy) – duży zakres spraw a wynagrodzenie, obciążenie obowiązkiem służbowym, praca pisemna.

Są spore trudności w pozyskiwaniu specjalistów radzących sobie w opiniowaniu spraw

  • Zakaz kontaktów a badanie więzi i relacji rodzinnych. Badanie więzi wymaga obserwacji konkretnych zachowań
  • Teza dowodowa – okoliczność badania wykraczająca poza kompetencje
  • Łączenie diagnozy i mediacji
  • Wskazywanie w tezie dowodowej narzędzia diagnostycznego do przeprowadzenia badania
  • Seksuolog dziecięcy do badania w sprawach gdzie występuje podejrzenie przekroczenia granic, nadużycia, molestowania seksualnego dziecka
  • Nie ma seksuologa dziecięcego
  • Prywatne opinie tzw. jednostronne
  • Zaoczna ocena opiniowanego czy podopiecznego
  • Uleganie emocjom
  • Cedowanie decyzyjności na małoletnie dzieci
  • Wskazywanie w tezie specjalistów – psycholog, pedagog
  • Niecelowanie wezwania na rozprawy

Postulaty:

  • zmiany przepisów
  • dostosowanie zakresu zadań
  • wprowadzenie ścieżki awansowej
  • wynagrodzenie adekwatne
  • decyzyjność organów prowadzących postępowanie
  • normatywna rola opinii, a zwłaszcza rozstrzygnięć sądowych
  • superwizja
  • rozwiązania systemowe służące normowaniu sytuacji dziecka
  • współpraca z organami zlecającymi wydanie opinii

Małgorzata Jaszczółt – kurator rodzinny (Sąd Rejonowy w Grodzisku Mazowieckim)

Bariery:

1. Brak regulacji prawnych np. nadzór kuratora nad nieletnimi

  • Podmiotem działania kuratora jest rodzic, a nie dziecko.
  • Problem z wywiadami środowiskowymi
  • Obecność kuratora przy kontaktach rodziców z dzieckiem (czasochłonne, obciążające psychicznie, wiążą się z dużą ilością skarg)

2. Obciążenie kuratorów

  • Kurator nie może ograniczyć się do rozmowy z podopiecznymi, musi przeanalizować akta sprawy, musi dojechać i wrócić, obserwować zachowania rodziców w stosunku do dzieci.
  • Kurator zbiera również informacje w szkole

3. Czas i fizjologia

  • Kurator na jednego podopiecznego w miesiącu ma 33 minuty
  • Kontakty rodziców z dziećmi – jeżeli kontakty trwają kilka godzin, kto płaci za posiłek kuratora, czy kurator musi wejść do wody podczas pobytu na basenie. Czy kurator chodzi z dzieckiem do toalety

4. Zasoby środowiskowe i dostępność pomocy

  • Problemem jest dostępność pomocy medycznej.
  • Problemem jest również mentalność klientów – gotowość do pomocy, zdolność do czerpania z pomocy, przyznania się samemu przed sobą

5. Ramy prawne czynności kuratora – ich brak

  • Potrzeba jest kodeksu postępowania wykonawczego, sprecyzowania przepisów dot. wywiadów środowiskowych czy w sprawach kontaktów.
  • Konieczne jest urealnienie limitów obciążeń (zwłaszcza przy wywiadach środowiskowych)
  • Szkolenia dot. RODO

Potrzeba kryterium dot. definicji dobra dziecka, gdzie jest rodzina, tabela oceny wypełnienia funkcji rodzicielskich przez rodziców.

 

Moderator/Moderatorka: 
Panelistki przy bstole
Paneliści patrzą na przezentacje
  • Paneliści patrzą na przezentacje
    Panel o sądach rodzinnych, Kongres Praw Rodzicielskich, 25 czerwca 2018 r.
  • Panelistki przy bstole
    Panel "Organizacja sądownictwa rodzinnego" na Kongresie Praw Rodzicielskich, 25 czerwca 2018 r.